İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2024/479 E. 2026/750 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2024/479
Karar No
2026/750
Karar Tarihi

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/479 KARAR NO : 2026/750

DAVA : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Menfi Tespit) DAVA TARİHİ : 15/08/2024 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinden özetle; müvekkilinin uzun yıllardır Türkiye’nin en büyük yatırım gruplarından biri olarak faaliyet gösterdiklerini, inşaat, sağlık, enerji ve gayrimenkul sektörlerinde birçok büyük ölçekli proje gerçekleştirdiklerini; dava konusu uyuşmazlığın ise şirketlerinin ...A.Ş. ile arasında imzalanan ... sayılı Doğalgaz Alım Satım Sözleşmesi çerçevesinde verilen teminat mektuplarından kaynaklandığını müvekkillerinin sözleşme uyarınca ... ile ticari ilişkinin gereği olarak ...Bankası A.Ş. (...) tarafından 03.07.2017 tarihli, biri 1.787.708 USD diğeri 5.178.260 USD bedelli iki bağımsız nitelikte teminat mektubu düzenlendiğini, ancak ...’nun sözleşmeye aykırı olarak hukuka aykırı fatura ve tahakkuk işlemleri yaptığı için yıllar boyunca süren uyuşmazlıkların doğduğunu, ...’nun sözleşmeden kaynaklanmayan taleplerde bulunarak haksız kazanç peşinde koştuğunu ve halen birçok uyuşmazlığın derdest olduğunu müvekkillerinin sözleşmenin 16. maddesinde uyuşmazlıkların ... Ticaret Odası Tahkim Merkezi nezdinde çözümleneceğinin açıkça kararlaştırıldığını, bu nedenle ...’nun sözleşmeden ve hukuka aykırı taleplerine karşı tahkim yoluna başvurulduğunu, 24.04.2024 tarihinde ... Ticaret Odası Tahkim Merkezi'ne başvurarak teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti, borçsuzluğun belirlenmesi, teminat mektuplarının iadesi, haksız fiil ve haksız rekabet nedeniyle tazminat talebiyle tahkim davası açtıklarını, tahkim heyetinin 16.07.2024 tarihli ara kararıyla ... tarafından verilen iki teminat mektubunun ... tarafından nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulduğunu, kararın 17-18 ve 19 Temmuz tarihlerinde hem ...’e hem de ilgili diğer bankalara kesin biçimde bildirildiğini ve tedbirin ...’nun tasarruf yetkisini hukuken ortadan kaldırdığını ...’nun kötü niyetle hareket ederek 18.07.2024 tarihinde hem ...’a hem de ...’e ödeme talebinde bulunduğunu, ...’ın tedbir nedeniyle talebi reddettiğini, ancak ...’in, kendisine defalarca tebliğ edilen tedbir kararlarına rağmen teminat mektuplarını 19.07.2024’te hukuksuz bir şekilde nakde çevirdiğini ve ödeme yaptığı ...’ya karşı rücu etmeye çalıştığının aktarıldığını, müvekkillerine göre bankanın davranışı salt basit bir kusur değil, açık bir şekilde hukuka aykırı ödemedir ve teminat mektubunun mahiyetine, tedbirin hukuki etkisine ve bankanın ağırlaştırılmış özen borcuna aykırı olduğunu, müvekkilinin tedbir kararının ...’ya yönelik olmasının bankayı da fiilen bağladığını, çünkü teminat mektubunu nakde çevirecek tek kurumun banka olduğunu, ...’nun ödeme talep yetkisini kaybetmiş olmasına rağmen ...’in açık şekilde hukuka aykırı işlem yaptığının vurgulandığını, ayrıca bankanın “hakem kararı beni bağlamaz” yönündeki savunmasının hiçbir hukuki dayanağı olmadığını, Türk tahkim hukukunda hakem tarafından verilen ihtiyati tedbir kararlarının verildiği anda bağlayıcı olduğunu, icra edilebilirlik şerhinin yalnızca devlet kurumları nezdinde zorunlu olduğunu fakat taraflar açısından kararın etkisini değiştirmediğini belirtildiğini, ...’nun tasarruf yetkisinin kaldırıldığına dair hakem kararının bankaya tebliğ edildiğini, bankanın söz konusu kararı yok sayarak ödeme yapmasının hukuken mümkün olmadığını, bankanın bu davranışının hem TBK m.112-114 anlamında kusurlu ifa hem de basiretli tacir yükümlülüğünün ağır ihlali olduğunu ileri sürdürüldüğünü, müvekkillerinin ...’e tedbir kararının 17.07.2024 tarihinde elektronik ortamda, 18.07.2024 tarihinde ıslak imzalı fiziki tebliğ yoluyla, 19.07.2024 tarihinde ise ... 23. İcra Müdürlüğü’nün .. Esas sayılı dosyası üzerinden ayrıca tebliğ edildiğini, yani banka tarafından ödemeden önce üç ayrı kanaldan tedbirden haberdar olduğunu, buna rağmen banka görevlilerinin bilinçli şekilde ödeme yaptığını ifade ettiklerini, davalı bankanın bu işlemiyle sadece kendi sözleşmesel yükümlülüğünü ihlal etmekle kalmadığını, aynı zamanda müvekkil ile banka arasındaki güven ilişkisini zedelediğini, bankanın ticari hayatın en temel kurumlarından biri olarak güvene dayalı işlem yapma sorumluluğunu ihlal ettiğini, devlet mahkemesi ile tahkim organlarınca verilen kararları kendi inisiyatifiyle yok sayarak hukukun üstünlüğünü zedelediğini, icra müdürlüğü emrinin geçersiz olduğunu iddia etmesinin de bankanın mahkemelerin yerindelik denetimini kendi uhdesinde gördüğünü gösterdiğini ileri sürüldüğünü, teminat mektubu ödeme talebinde bulunma yetkisi hukuken ...’dan kaldırılmışken, ...’in buna rağmen ödeme yapmasının hem hakkın kötüye kullanılması yasağına hem de TBK m.111’de düzenlenen “alacaklıdan kaynaklanan ifa engeli” hükümlerine aykırı olduğunu, zira ...’nun ödeme talebinde bulunma ehliyetinin tedbir kararıyla ortadan kalkmış olduğunu, bu nedenle bankanın ödeme yapmamakla yükümlü olduğunu, aksi hâlde hem rücu hakkını kaybettiğini hem de müvekkillerine karşı tazmin sorumluluğu doğduğunu ifade ettiğini,müvekkillerini teminat mektuplarında ...’in ödeme taahhüdünün “...’nun talebi üzerine” gerçekleşeceğinin açıkça düzenlendiğini, ...’nun talep yetkisinin hukuken ortadan kaldırıldığı bu durumda ödeme yapılmasının teminat mektubunun doğal işleyişine aykırı olduğunu, bankanın yanlış muhataba yanlış zamanda ödeme yaparak hem sözleşmeye aykırı davrandığını hem de ağır kusurlu davrandığını ileri sürüldüğünü, müvekkilinin teminat mektuplarının hukuka aykırı şekilde nakde çevrilmesi sonucu ...’ya 222.537.040,27 TL ödendiğini, bunun 830.157,27 TL’sinin doğrudan davacının hesabından çekildiğini, kalan kısmın ise banka tarafından davacının hesabına borç kaydedildiğini, bu nedenle müvekkillerinin hem fiilî hem hukuki ağır zararlara uğradıklarını beyan ettiklerini, bu durumun yalnızca maddi zararla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda şirketlerinin likidite düzenini, finansal kredibilitesini ve sözleşmesel ilişkilerini olumsuz etkilediğini, ...’in basiretli tacir gibi davranmakla yükümlü olduğunu, buna rağmen tedbir kararlarını yok saymasının tazminat yükümlülüğünü ağırlaştırdığını, bankanın ...’ya karşı ödemeden kaçınması gerekirken bilerek ödeme yaptığını, bunun açıkça kötü niyetli bir tasarruf olduğunu ileri sürüldüğünü, müvekkilinin ...’in dava konusu iki teminat mektubunu tahkim tedbirine rağmen haksız şekilde nakde çevirdiğini, bu nedenle müvekkilinin borçlu olmadığının tespit edilmesini, hesaplarından çekilen tutarın avans faiziyle birlikte iadesini, bankanın kötü niyetli işlemleri nedeniyle alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini ve tüm yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı ... vekili birleşen dosya dava dilekçesinde özetle; öncelikle kendisinin...A.Ş.’nin yönetim kurulu başkanı olduğunu ve şirketi münferiden temsile yetkili bulunduğunu belirterek, şirket ile dava dışı ... A.Ş. arasında doğal gaz alım–satım sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme kapsamında ...’ya yapılacak ödemelerin güvence altına alınması amacıyla davalı banka tarafından çeşitli tutarlarda teminat mektupları düzenlendiğini söz konusu teminat mektuplarının, şirket ile banka arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi çerçevesinde düzenlendiğini, kendisinin de bu kredi sözleşmesine kefil sıfatıyla imza koyduğunu, ancak bu durumun teminat mektuplarının kendisine karşı ileri sürülebileceği anlamına gelmediğini bankanın gönderdiği ihtarnamelerde, ... A.Ş.’ye ödeme yapılan teminat mektuplarının bedellerinin kefil olarak kendisinden talep edildiğini; oysa teminat mektuplarına kefil olmadığı gibi teminat mektuplarının kredi sözleşmesinden bağımsız nitelikte olması sebebiyle kefalet sorumluluğunun doğmayacağını, Borçlar Kanunu gereğince kefilin ancak açıkça üstlendiği borçtan sorumlu tutulabileceğini, teminat mektuplarına kefil olmadığı için söz konusu meblağlardan dolayı borç altına sokulamayacağını dile getirildiğini, müvekkili aleyhine yöneltilen ödeme taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu göstererek, teminat mektupları sebebiyle borçlu olmadığının tespiti isteminden ibarettir. müvekkilinin teminat mektuplarının hukuka aykırı biçimde nakde çevrildiğini, bu işlemin tüm aşamalarında banka tarafından bildirilen tedbir kararlarının ve icra müdürlüğü emirlerinin dikkate alınmadığını ifade ettiğini, teminat mektuplarının paraya çevrilmesi sürecine dair ayrıntılı kronoloji sunduğunu, ... A.Ş.’nin teminat mektuplarını nakde çevirmesine ilişkin tasarruf yetkisi, hakem heyetinin verdiği ihtiyati tedbir kararıyla açıkça kısıtlanmış; bu karar hem davalı bankaya e-posta ve KEP üzerinden ulaştırılmış hem de karar aslı banka yetkililerine elden teslim ettiğini, .. 23. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası üzerinden, teminat mektuplarının nakde çevrilmesini engelleyen bir icra emri daha bankaya gönderildiğini, tüm bu uyarı ve yasal süreçlere rağmen davalı banka, ... A.Ş.’nin teminat mektuplarını nakde çevirmesine engel olması gerekirken, aksine 19.07.2024 tarihinde toplam 222.537.040,27 TL tutarındaki teminat mektuplarını paraya çevirmiş ve bunun 830.157,27 TL’lik kısmını doğrudan şirket hesabından çekmiş, kalan kısmı ise şirket hesabına borç kaydettiğini, davacının tüm bu süreçte bankanın kendisine ve dava dışı şirkete karşı özen borcu ve güven ilkesi çerçevesindeki sorumluluklarını ihlal ettiğini, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı şekilde hareket ettiğini, ayrıca hakem kararlarının bağlayıcılığının gerek taraflar gerek üçüncü kişiler bakımından açık olduğunu; bu nedenle davalı bankanın yargı kararlarını göz ardı ederek hukuka aykırı biçimde ödeme yapmasının hem hukuki hem cezai sorumluluk doğurduğunu ileri sürdüğünü, davalı bankanın tedbir kararına rağmen mektupları paraya çevirmesinin, teminat mektubu ilişkisine dair uzun yıllardır yerleşmiş yargı içtihatları ve doktrindeki görüşler ışığında, hukuka uygunluk taşımadığını; muhatap ...’nun tasarruf yetkisi kaldırılmışken ödeme yapılmasının, banka tarafından alacaklıdan kaynaklanan ifa engelinin bilindiği halde işlem yapılması anlamına geldiğini belirttiğini bu sebeple kendisine yöneltilen borç talebinin hukuki dayanak taşımadığı, bankanın hatalı ödeme nedeniyle davacıya rücu edemeyeceği dilekçede ayrıntılı şekilde açıklandığını, müvekkilinin kefalet sorumluluğunun doğması için geçerli ve mevcut bir asıl borcun bulunması gerektiğini, kefaletin fer’i nitelikte olduğunu, temel borç ilişkisinin geçerliliğinin zaten ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasında görülen menfi tespit davasının sonucuna bağlı olduğunu ifade ederek, bu dava sonuçlanıncaya kadar eldeki birleşen davanın HMK m.165 uyarınca bekletici mesele yapılmasını talep ve dava ettiği ayrıca davalı bankanın hukuka aykırı biçimde yaptığı ödeme nedeniyle kendisine yönelttiği taleplerin geçersiz olduğu, teminat mektuplarının paraya çevrilmesinden dolayı davacının hiçbir borcu bulunmadığının tespiti gerektiği, bankanın taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek, davanın kabulü ile davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istenmiştir. SAVUNMA : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının açmış olduğu davanın hukuki niteliğinin davacı tarafından yanlış belirlendiğini, davanın İİK m. 72 anlamında bir menfi tespit davası olamayacağını, davacıların dilekçelerinde tespiti istenen somut bir hukuki ilişkinin belirtilmediğini ve davanın konusunun yalnızca “bir ihtiyati tedbir kararına muhalefet edilip edilmediği” yönündeki maddi vakıanın tespitine dönüştürüldüğünü ileri sürüldüğünü, tespit davasının yalnızca somut bir hukuki ilişki hakkında açılabileceğini; soyut olayların, maddi vakıaların veya “bir davranışın hukuka aykırılığının” tespitinin tespit davası yoluyla ileri sürülemeyeceğini, bu nedenle davacıların dava şartı noksanlığı bulunduğunu, davacının daha önce ... A.Ş.’ye karşı açtığı menfi tespit davasının reddedildiğini ve kesinleştiğini, bu kesin hükmün davacıların ...’ya karşı borçlu olduklarını ortaya koyduğunu; teminat mektuplarının da bu borcun teminatı olduğunu, bu nedenle davacıların yeniden bankaya karşı borçsuzluk iddiasında bulunamayacağını, davacı ile müvekkili banka arasındaki ilişkilerin sınırlı olduğunu; bunlardan ilkinin davacı ile banka arasındaki genel kredi ilişkisi, ikincisinin ise davacı talebi üzerine düzenlenen banka teminat mektupları olduğunu davacı ile müvekkili banka arasında bunun dışında geçersizliği veya yokluğu tespit edilebilecek bir hukuki ilişki bulunmadığını, davacının “bankanın ihtiyati tedbire uymadığı” yönündeki iddiasının tespit davasının konusu olamayacağı, davacının dilekçesinde borcun hiç doğmadığına veya sona erdiğine yönelik bir hukuki anlatım veya ispat çabasının bulunmadığı, esasen davanın tümüyle maddi vakıaların tespitine yöneldiği ileri sürüldüğünü, Banka, teminat mektuplarının ilk talepte ödeme kaydı içeren kesin ve süresiz garanti niteliğinde olduğunu, banka açısından asli borç doğurduğunu, banka ile muhatap arasındaki garanti ilişkisinin bağımsız nitelikte bulunduğunu, temel ilişkideki uyuşmazlıkların bankayı bağlamadığını, ...’nun talebinin ulaşması ile birlikte banka tarafından yalnızca talebin şekli ve imza yetkisi bakımından incelenebileceğinin belirtildiğini, teminat mektuplarının geçmişi bağlamında müvekkili bankanın 2017 yılında davacı talebi üzerine iki adet teminat mektubu düzenlendiğini; ... ile davacı arasında çıkan uyuşmazlıklar nedeniyle 2018 ve 2022 yıllarında çeşitli mahkemeler tarafından teminat mektuplarının paraya çevrilmesini engelleyen ihtiyati tedbir kararları verildiğini ve bu kararların uygulanması nedeniyle ...’nun taleplerinin banka tarafından üç kez reddedildiğini, 2024 yılı Şubat ayında ...’nun yeni bir tazmin talebinde bulunduğunu, aynı tarihte ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ihtiyati tedbir kararı bildirildiği için bu talebin de reddedildiğini, böylece banka tarafından dört kez ihtiyati tedbir kararlarına uygun davranıldığını, müvekkili bankanın 18 Temmuz 2024 tarihli tazmin talebinin ise önceki durumlardan farklı olduğunu, bu talebin iletildiği gün ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin teminat mektuplarının paraya çevrilmesini engelleyen tedbiri kaldırdığının tespit edildiğini, bu durumun talep yazısında da ifade edildiğini, banka tarafından yapılan araştırma sonucu tedbirin gerçekten kaldırıldığının teyit edildiğini müvekkili bankaya göre bu tarih itibarıyla ...’nun talebini engelleyen mahkeme tedbiri bulunmadığından, bankanın garanti ilişkisi gereği ödeme yapma yükümlülüğünün doğduğunu, müvekkilinin davacının 17 Temmuz 2024 günü KEP yoluyla bankaya gönderdiği “16 Temmuz 2024 tarihli ... kararı” başlıklı belgenin içerik ve şekil bakımından ihtiyati tedbir kararı niteliği taşımadığını ileri sürmüştür. Belgenin hakem heyetince usulüne uygun şekilde imzalanmadığını, karşı oyun bulunmadığını, kararın ... sekreterliği tarafından tebliğ edilmediğini, tahkim kuralları uyarınca karşı oy eklenmeden kararın tamamlanmış sayılamayacağını, bu nedenle belgenin “hakem kararı” sıfatını kazanmadığını, ayrıca belgenin tahkim anlaşmasının tarafı olmayan bankaya uygulanmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin ayrıca tahkim yargılamasında verilen kararların üçüncü kişileri bağlamadığına, hakem heyetinin bankaya yönelik emir niteliğinde ihtiyati tedbir kararı veremeyeceğine ve tahkim kararlarının uygulanabilmesi için HMK m. 414 uyarınca icra edilebilirlik şerhi alınması gerektiğine, müvekkili bankanın ...’nun talebi ile davacının gönderdiği belge arasında bir değerlendirme yapıldığını, ...’nun talebinin dayanağı olan 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin tedbir kaldırma kararının kesin nitelikte olduğunu, buna karşın davacının gönderdiği belgenin şeklen tamamlanmamış olduğunu ileri sürüldüğünü, ...’nun talebine karşılık vermemenin banka açısından temerrüt oluşturabileceğini, garanti borcunun zamanında ifa edilmemesi hâlinde sorumluluk doğacağının belirtildiğini beyanla davacının usuli şartları oluşmamışken menfi tespit davası olarak açmış olduğu davanın usulden reddine, usule ve yasaya aykırı davanın esastan reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı banka mahkememiz dosyası ile birleşen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde özetle; davacı ...’in bu davada ileri sürdüğü tüm borçsuzluk iddialarını ve hukuki nitelendirmeleri reddettiğini, davacının kefil sıfatıyla imzaladığı genel kredi sözleşmesi hükümleri gereğince bankaya karşı sorumluluğunun bulunduğunu, bu sorumluluğun teminat mektuplarından doğan rücu alacaklarını da kapsadığını, müvekkili bankanın, ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasındaki temel ticari ilişkinin, teminat mektuplarının düzenlenme amacı, muhatabın talebi üzerine ödeme yapılması ve bu ödeme sonucunda kredi sözleşmesi kapsamında doğan borçların davacı kefile rücu edilebilmesi bakımından hukuki bağ bulunduğunu ifade ettiğini, davacı tarafından ileri sürülen “teminat mektupları kefalet kapsamında değildir” yönündeki iddiaların, sözleşme hükümlerine, taraflar arasındaki kredi ilişkisine ve teminat mektuplarının mahiyetine aykırı olduğunu savunmuş; kefaletin kapsamını belirleyen sözleşme maddelerinde, kredi ilişkisi kapsamında bankaya doğabilecek her türlü borçtan kefilin sorumlu olduğunun düzenlendiğini, teminat mektuplarının paraya çevrilmesiyle ortaya çıkan borcun da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini , müvekkilinin rücu talebinin hukuki temelinin teminat mektuplarının düzenlenmesine ilişkin kredi sözleşmesinde açıkça öngörüldüğünü, davacının aksine iddialarıyla kefalet sorumluluğunu daraltmaya çalıştığını, bunun ise hem sözleşme hükümlerine hem de borçlar hukuku ilkelerine aykırı olduğunu, müvekkili bankanın ayrıca, davacının teminat mektuplarının hukuka aykırı biçimde paraya çevrildiğine ilişkin iddialarını da reddederek ödeme tarihinde bankanın önünde hiçbir geçerli ve yürürlükte tedbir bulunmadığını, hakem kararına ilişkin belgelerin kendisine usulüne uygun şekilde ulaşmadığını veya geçerlilik şartlarını taşımadığını, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasında verilen tedbirin 18 Temmuz 2024 tarihinde kaldırıldığını, dolayısıyla 19 Temmuz 2024 tarihinde ... A.Ş.’nin talebi üzerine ödeme yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığını savunmuştur. Banka, davacının sunduğu belgelerin tedbir niteliği taşımadığını, hakem kararlarının üçüncü kişileri bağlamayacağını ve icra edilebilirlik şerhi alınmadan bankanın işlem tesis etmekle yükümlü olmadığını davacı tarafından eklenmiş e-posta çıktılarının, hakem tarafınca gönderilmediğini, belge niteliği taşımadığını ve HMK m.414 koşullarını karşılamadığını, icra müdürlüğü kanalıyla gönderildiği iddia edilen dosyanın da yetkisiz ve görevsiz icra müdürlüğü işlemi olduğunu belirterek, davacının hukuka aykırılık iddiasını destekleyen hiçbir bağlayıcı belgenin bulunmadığını, müvekkili bankanın teminat mektuplarının ödeme şartlarının oluştuğunu, muhatabın talebinin geçerli olduğunu, bankanın ilk talepte ödeme ilkesine uygun davrandığını ve bu nedenle yaptığı ödeme nedeniyle davacı kefile rücu etmesinin hukuken zorunlu olduğunu belirtmiştir. Davalı banka dilekçesinin devamında, davacının ileri sürdüğü “bekletici mesele” talebini de kabul etmeyerek, birleşen davanın asıl davadan bağımsız nitelikte olduğunu, teminat mektuplarının niteliği gereği bankanın sorumluluğunun temel borç ilişkisinden ayrık ve bağımsız olduğunu, dolayısıyla ...–... A.Ş. arasındaki temel ilişkinin henüz sonuçlanmamış olmasının bankanın rücu alacağını etkilemediğini müvekkili bankanın teminat mektuplarının muhatap talebiyle tazmin edilmesi üzerine bankanın borçlu, davacı kefilin ise sözleşme gereği borçtan sorumlu hâle geldiğini; bu ilişkiye üçüncü bir davanın sonucunun etki etmeyeceğini, bu nedenle HMK m.165 kapsamında bekletici mesele koşullarının oluşmadığını davacı tarafından ileri sürülen arabuluculuk sürecinin de uyuşmazlığın esasına etkisi bulunmadığını; bankanın arabuluculukta ödeme talebinde bulunmasının, kefalet ilişkisinin geçerliliğini ortaya koyduğunu, davacının “borç doğmamıştır” iddiasıyla çelişkili olduğunu dile getirmiştir. Bu nedenle davalı banka, birleşen davanın tüm taleplerinin haksız ve dayanaksız olduğunu belirterek davanın reddini, kefalet hükümleri gereğince borcun davacı tarafından ödenmesi gerektiğinin tespit edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE : Asıl dava ve birleşen davada, Birleşen dosya Davacısı ...’in asıl dava davacısı .... A.Ş.’nin yönetim kurulu başkanı ve münferiden temsil yetkilisi olduğu, davacı şirket ile davalı yanında feri müdahil ... A.Ş. arasında yapılan doğalgaz alım-satım sözleşmesi kapsamında, davalı banka tarafından davacı ... A.Ş. lehine, ... A.Ş. muhataplı olarak 03.07.2017 tarihli iki adet teminat mektubunun düzenlendiği, bu teminat mektuplarının tutarlarının 1.787.708 USD ve 5.178.260 USD olduğu, teminat mektuplarının kesin ve ilk talepte ödeme kaydı içerdiği ve ilgili mektupların davacı şirket ile davalı banka arasındaki Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında düzenlendiği, birleşen dosya davacısı ...'in de ilgili Genel Kredi Sözleşmesine müştereken ve müteselsilen kefil sıfatıyla dahil olduğu, feri müdahil ... A.Ş.'nin 18.07.2024 tarihinde teminat mektuplarının nakde çevrilmesi için davalı bankaya başvuruda bulunması üzerine davalı banka tarafından 19.07.2024 tarihinde her iki teminat mektubu nakde çevrilerek feri müdahil ... A.Ş.’ye toplam 222.537.040,27 TL ödeme yapıldığı, bu ödemenin davacılardan rücuen tahsili talep edildiğinde davalı banka tarafından 830.157,27 TL'sinin davacı şirket hesabından 19/07/2024 tarihinde alındığı, 259.797.251,75 TL'nin ise 20/11/2024 tarihinde davacı şirket tarafından ödenerek rücu işleminin tamamlandığı, davacılar tarafından, 24.04.2024 tarihinde ...Ticaret Odası Tahkim Merkezi'ne başvurarak teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti, borçsuzluğun belirlenmesi, teminat mektuplarının iadesi, haksız fiil ve haksız rekabet nedeniyle tazminat talebiyle tahkim davası açtıkları, tahkim heyetinin 16.07.2024 tarihli ara kararıyla banka tarafından verilen iki teminat mektubunun ... tarafından nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulduğu, kararın 17, 18 ve 19 Temmuz tarihlerinde hem davalı bankaya hem de ilgili diğer bankalara kesin biçimde bildirildiği ve tedbirin ...’nun tasarruf yetkisini hukuken ortadan kaldırdığı, buna rağmen ...’nun kötü niyetle hareket ederek 18.07.2024 tarihinde hem ...’a hem de davalı bankaya ödeme talebinde bulunduğu, ...’ın tedbir nedeniyle talebi reddettiği, ancak davalı bankanın, kendisine defalarca tebliğ edilen tedbir kararlarına rağmen teminat mektuplarını 19.07.2024’te hukuksuz bir şekilde nakde çevirdiği ve ödeme yaptığı ...’ya karşı davacılara rücu etmeye çalıştığı belirtilerek işbu davada öncelikle rücu talebine yönelik menfi tespit talebinde bulunulduğu, ödeme yapmaları sonrasında ise, hesaplarından çekilen tutarın ve yapılan ödemenin avans faiziyle birlikte iadesini, bankanın kötü niyetli işlemleri nedeniyle alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep ettikleri, davalı bankanın savunmalarının ise genel itibari ile feri müdahil ... A.Ş. Tarafından tazmin talebinin iletildiği gün ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin teminat mektuplarının paraya çevrilmesini engelleyen tedbiri kaldırdığının tespit edildiği, bu nedenle ...’nun talebini engelleyen mahkeme tedbiri bulunmadığından, bankanın garanti ilişkisi gereği ödeme yapma yükümlülüğü doğduğu, davacının 17 Temmuz 2024 günü KEP yoluyla bankaya gönderdiği “16 Temmuz 2024 tarihli ... kararı” başlıklı belgenin içerik ve şekil bakımından ihtiyati tedbir kararı niteliği taşımadığı, belgenin hakem heyetince usulüne uygun şekilde imzalanmadığı, karşı oyun bulunmadığı, kararın ... sekreterliği tarafından tebliğ edilmediği, tahkim kuralları uyarınca karşı oy eklenmeden kararın tamamlanmış sayılamayacağı, bu nedenle belgenin “hakem kararı” sıfatını kazanmadığı, ayrıca belgenin tahkim anlaşmasının tarafı olmayan bankaya uygulanmasının mümkün olmadığı, tahkim kararlarının uygulanabilmesi için HMK m. 414 uyarınca icra edilebilirlik şerhi alınması gerektiği noktalarında olduğu anlaşılmıştır. Tarafların iddia ve savunmalarından, uyuşmazlığın, davacıların, davalı ...Bankası A.Ş. Tarafından düzenlenen ve feri müdahil muhatap ... A.Ş. Tarafından tazmin edilen 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektuplarının paraya çevrilmesi nedeniyle davalı bankaya borçlu olup olmadıkları, yargılama aşamasında davacı şirketin ödeme yapması sonucunda ise ödenen bedelin iadesi / istirdatı koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Davacılar vekili tarafından 05/05/2026 tarihli davalılar vekili tarafından 04/03/2026 tarihli uzman mütalaasının dosyaya delil olarak sunulduğu görülmüştür. Bilirkişi heyeti ..., ..., ... ve ... tarafından ibraz edilen bilirkişi raporunda özetle;...’nun teminat mektupları üzerinde tasarrufta bulunma yetkisi, 16.07.2024 tarihli ... hakem heyeti kararı ile tedbiren sınırlandırılmış olup, bu kararın hem elektronik ortamda KEP ile e-posta ve fiziki yollarla hem de ... 23. İcra Müdürlüğü ...E. sayılı dosyası aracılığıyla ...’e bildirildiği anlaşıldığı, ... hakem heyeti tedbir kararı, üçüncü kişilere etkili olmayıp, doğrudan ...’nun talepte bulunma yetkisine ilişkin olduğu; bu nedenle, ...’nun mektubun tazmini talebinin hukuken geçerli olup olmadığının değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği, teminat mektuplarının bağımsız nitelikte olması, davalı bankaya ...’nun talep yetkisinin ortadan kalktığı yönündeki yargısal bir bildirimi yok sayma imkânı tanımadığı, davalı bankanın kendisine bildirilen ve ...’nun ödeme talebi yetkisini engellediğini belirten kararı esas alarak ödeme koşullarının oluşup oluşmadığını incelemesi gerektiği, bu kapsamda ödeme talep eden muhatabın yetkisi yargısal bir tedbirle geçici olarak kaldırılmışken ödeme yapılması, teminat mektuplarının işleyişine hâkim “yetkili talep” ilkesinin ortadan kalkmasına rağmen ifada bulunulması anlamına gelebileceği, Bu durum, bankanın basiretli tacir olarak hareket etme yükümlülüğü ile bağdaşmadığı gibi, rücu talebinin dayanacağı hukuki zemini de zayıflatmakta olduğu, 19.07.2024 tarihli mektubun tazminine ilişkin ödeme işleminin hukuken uygun olmadığı, dolayısıyla davacılara yöneltilen rücu taleplerinin geçerli olmadığı sonucuna ulaşılabileceği, garanti edilen risk gerçekleşmiş olsa dahi, hakkın kötüye kullanıldığı hususunun kesin delillerle tevsik edildiği durumlarda, bankanın ödeme talebini kabul etmemesi gerekmektedir. Somut ihtilafta, tedbirin kendisine tebliğ edilmesine rağmen ödemede bulunan davalının, bu davranışı ile müşterisi ile arasındaki ilişkiden doğan koruma ve özen yükümünü ihlal etmiş olduğu ve müşterisine rücu talebini yitireceği, 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektupları için, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizinin, davacıya ödenmesi gerektiği, davacı tarafından davalı bankaya yapılan ödemelerin, avans faiz oranından işleyecek faizi ile birlikte davalıdan talep edilebileceği görüşünün sayın Mahkeme tarafından benimsenmesi halinde, davacının davalı bankadan, 31.12.2025 raporumuz tarihi itibariyle, 260.627.409,02 TL Asıl Alacak ve 131.266.526,88 TL faiz olmak üzere, toplam 391.893.935,90 TL talep edilebilir alacak tutarı bulunduğu, geçerli bir genel kredi sözleşmesi ve müteselsil kefalete binaen verilen teminat mektubunun dava dışı şirket tarafından tazmin edilmesi nedeniyle davacının ödediğini davalı borçlulardan isteme hakkının olduğu ancak hemen ve önemle belirtelim ki, asıl dava kapsamında varılan neticeden yola çıkıldığında, diğer bir deyişle kendisine ulaşan hakem heyeti kararına rağmen ödemede bulunan davalının, bu davranışı ile müşterisi ile arasındaki ilişkiden doğan koruma ve özen yükümünü ihlal etmiş olduğu ve davacı şirkete ve dolaylı olarak da birleşen davacı kefile rücu talebini yitireceği hususunun belirtir raporu dosyaya ibraz ettikleri görülmüştür. Bilirkişi ...tarafından sunulan ayrık görüşte; davacı ...AŞ ile davalı ...Bankası arasındaki menfi tespit ve tazminat davasının odak noktalarını ...Bankası AŞ’nin, ... Şirketi’nin başvurusu üzerine teminat mektubu bedellerini adı geçen Şirket’e ödemesinin hukuka uygun olup olmadığı ve dava sırasında yapılan ödeme nedeniyle menfi tespit davasının istirdat davasına dönüşmüş olup olmadığı hususlarının oluşmadığını, tahkim yargılamasında cari olan nispilik ilkesi gereğince hakemler tarafından verilen kararlar tahkim sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişileri bağlamaz. Somut olayda ... Bankası, ...AŞ ile ... Şirketi arasında cereyan eden tahkim yargılamasının tarafı değildir ve bu yargılamada hakemlerce menfi tespit ve tazminat davasının davalısı olan ... Bankası’na yönelik olarak verilmiş bulunan bir ihtiyati tedbir kararı bulunmamaktadır. Diğer yandan, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından teminat mektuplarının nakde çevrilmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kaldırılmış olduğu ve ... Bankası’nın teminat mektubunda belirtilen tutarı derhal ödemeyi taahhüt etmiş olduğu dikkate alındığında adı geçen Banka’nın kendi hukuki sorumluluğunun doğmaması için üstlendiği taahhüdü ivedi olarak yerine getirmek zorunda olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki ikinci uyuşmazlık noktası ise menfi tespit davasının dava sırasında yapılan ödeme nedeniyle istirdat davasına dönüşüp dönüşmeyeceğidir. İİK m. 72, VII uyarınca “Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.” Kanun metninden açıkça anlaşıldığı üzere istirdat davasından bahsedilebilmesi için ortada her şeyden önce (geçerli olarak) başlatılmış bulunan bir takip bulunması gerektiğini, somut olayda ise ortada teknik manada başlatılmış bir icra takibi bulunmamaktadır. Buna karşılık, davacı ...AŞ kredi geri çağrılması, kredi notu etkilenmesi gibi hususlardan hareketle menfi tespit davasının istirdat davasına dönüştüğünü ileri sürüldüğünü, doktrinde hâkim olan kanaate göre henüz başlatılmış bir takip yokken yapılan ödeme nedeniyle istirdat davasının açılması caiz olmadığını, Yargıtay’ın ise bu konuda her iki anlama da gelebilecek kararlar verdiğinin görüldüğünü, ortada geçerli olarak başlatılmış bir icra takibi olmadıkça yapılmış bulunan ödemeler nedeniyle istirdat davası açılması caiz olmadığını, bilirkişi heyeti tarafından anlatılan sebeplerle değerli çoğunluğun hukuki gerekçesine tam olarak katılamamadığını belirtir görüşünü ibraz ettiği görülmüştür. Öncelikle teminat mektubunun hukuki niteliğinin açıklanması gerekmektedir. 13.12.1967 tarihli, 1966/16 Esas, 1967/7 Karar sayılı ve 11.06.1969 tarihli, 1969/4 Esas, 1969/6 Karar sayılı İBK'da, banka teminat mektuplarının hukuki niteliği itibariyle garanti sözleşmesi olduğu belirtilmiş, o tarihten bu yana hukuki niteleme konusunda uygulamada ve öğretide görüş birliği sağlanmıştır. Buna göre, banka ile teminat senedinin muhatabı arasında garanti sözleşmesi mevcuttur. Anılan 1967 tarihli İBK'da "...Bankanın sıfatı teminat veren olduğundan, taahhüdü esas sözleşmeyi yapan taraflardan ve esas akitten ayrı ve tamamen müstakildir. Bankanın taahhüdü lehtarın borcunun geçerliliğine ve varlığına bağlı olmaksızın garanti taahhüdü olarak tecessüm eder. Bir kimse, asıl borçlunun ileri sürebileceği itirazlara bakılmaksızın borcun yerine getirilmemesinden doğan zararın tazminini kabul etmesi halinde o kimseye garanti veren durumundadır. Üçüncü şahsın fiilini garanti eden, yani bu şahsın bir şey yapacağını başkasına vadeden şahıs müstakil bir taahhüt altına girmiştir." denilerek, teminat mektubunun hukuki niteliği açıklığa kavuşturulmuştur. Her iki içtihadı birleştirme kararında, teminat mektuplarının mahiyeti itibariyle 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 110. maddesindeki (6098 sayılı TBK'nın 128.maddesindeki) "üçüncü şahsın fiilini taahhüt" niteliğinde bir garanti sözleşmesi olduğu belirtilmiştir. Geniş anlamda garanti ilişkisi garanti eden, lehtar ve muhataptan oluşan üç ilgili şahsın yer aldığı ve “üç köşeli ilişkiler” kategorisinde ele alınan bir hukuki ilişkidir. Üç köşeli ilişkiler içerisinde taraflar, “hukuken bağımsız ve fakat tarafların menfaatleri bakımından kesişen” alt hukuki ilişkiler kurar. Örneğin banka teminat mektubunda, garanti eden banka, muhatap ve lehtar vardır. Garanti sözleşmesinin tarafları, garanti veren ve muhataptır. Garantiye dayanak teşkil eden sözleşme veya sair ilişkinin (temel borç ilişkisi) tarafları ise garanti sözleşmesinin muhatabı ile ve garanti sözleşmesine taraf olmayan lehtardır. Garanti veren ile lehtar arasında ise “karşılık ilişkisi” olarak adlandırılan ve kural olarak vekalet sözleşmesi niteliğinde olan bir başka hukuki ilişki bulunur. Banka teminat mektubunda üç köşeli ilişki bağlamında tarafların menfaatleri ödeme talebiyle teminat mektubunun bankaya ibraz edildiği an itibariyle kesişir. Bu aşamadan sonra banka gerekli incelemeyi yaparak ya ödeme yapacak ya da lehtardan gelen bildirim ya da mahkeme kararı doğrultusunda ödemenin haksız veya hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu gerekçesiyle ödeme talebini geri çevirecektir. Bu andan itibaren üç köşeli ilişkiler kapsamında kurulan birbirinden bağımsız tüm hukuki ilişkiler, içerdikleri hükümlere bağlı olarak hukuki sonuçlar doğurmaya başlayacaktır. Diğer yandan rücu ilişkisine de bu üç köşeli ilişkiler içerisinde ele almak gerekmektedir. Garanti verenin, garanti ödemesini yaptıktan sonra, lehtara ne şekilde rücu edeceği, aralarındaki hukuki ilişkiye göre belirlenir. Garanti sözleşmesinde garanti veren tarafından gerçekleştirilen ifa (garanti ödemesi), kefaletin aksine halefiyet ayrıcalığı oluşturmadığı gibi, lehtara rücu edilmesini öngören özel bir kural da bulunmadığından; karşılık ilişkisine (vekalet sözleşmesi) dayalı bir rücu imkanının olup olmadığı incelenmelidir. Kişisel teminat verilmesine dair bir sözleşmede, teminat alanın “ilk talebi” veya “ilk yazılı talebi” üzerine ödeme yapılacağına dair mutabakat, ileri sürülen talebin haklılığının sorgulanmayacağı ve bu talebin haklılığını ortadan kaldıran olguların ileri sürülmeyeceği anlamına gelir. İlk talepte ödeme kayıtlı garantiler bakımından da durum aynıdır. İlk talepte ödeme kayıtlı garantiler, garanti verenin, kural olarak süresinde yapılan bir ödeme talebine karşı, temel borç ilişkisinde kaynaklanan def’i ve itirazları ileri sürmeden, derhal ödeme yapma yükümlülüğü altında bulunduğu garanti türüdür. Banka uygulamasında en çok tercih edilen garanti türü, ilk talepte ödeme kayıtlı garantilerdir. Bu tür garantide, garanti veren, ödeme talebinin haklılığına dair ispat araçlarını talep etmeden, defi ve itirazları ileri sürmeden, yalnızca muhatap kimliğine dair şekli ve yüzeysel bir incelemenin ardından ödeme yapma taahhüdü altına girmektedir. Birçok Yargıtay kararında da ifade edilmiştir ki ilk talepte ödeme kaydını içeren banka teminat mektubu ile bankadan ödeme talebinde bulunulduğunda, banka sadece şekli manada bir inceleme yapabilir ve riskin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda esasa ilişkin inceleme yapamaz. Ancak yine Yargıtay kararlarında, bu kaydın “mutlak bir sorumsuzluk” dayanağı olamayacağı, ilk talepte ödeme kaydında şekli inceleme ile ödeme şartının önemli istisnalarının bulunduğu vurgulanır. Garanti veren, garanti sözleşmesinden kaynaklanan savunmaları hiçbir engelle karşılaşmadan ileri sürebilirken; ödeme talebinin dürüstlük kuralı ile (TMK m. 2/ f. 1) bağdaşmadığının likit delillerle sabit olduğu durumlarda da ilk talepte ödeme kaydına rağmen ödeme yapmayabilir. Ödeme talebini lehtara bildiren garanti veren, bu aşamadan sonra ileri sürülmesi gereken savunma sebepleri hakkında bilgi toplamalı, bu bilgiler çerçevesinde ileri sürülebilecek savunma sebepleri ve bunların hukuki sonuçları hakkında lehtara bilgi vermelidir. (Aral, “Hukuki İlişki”, s. 194; Reisoğlu, Teminat Mektupları, s. 294; Önder, Banka Teminat Mektupları, s. 103; Bozdağ Ataoğlu, Garanti Sözleşmesi, s. 302) Bunun ardından garanti veren, ilgili savunma sebeplerini, süresinde ve usulüne uygun bir şekilde ileri sürmelidir. Garanti veren, ödeme talebi geldiğinde lehtara derhal bilgi verme, ödeme talebinin garanti sözleşmesine uygun olup olmadığını denetleme ve nihayet bu talebin, haksız ya da hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu hallerde ödeme yapmama borcu altındadır. (Develoğlu, Bağımsız Garanti Sözleşmeleri, s. 200 vd; Bozdağ Ataoğlu, Garanti Sözleşmesi, s. 303). Bu durumlarda ödeme yapılmaması, karşılık ilişkisinin hukuki niteliği olan vekalet sözleşmesinden kaynaklanan sadakat (bağlılık) borcunun bir gereğidir. Somut olaya gelindiğinde, yukarıda izah edilen “üç köşeli ilişki” kapsamında tarafların ve feri müdahil muhatap ... A.Ş. arasındaki ilişkinin kronolojik olarak irdelenmesi gerekmektedir. Taraflarca sunulan dilekçeler ve celp edilen dosyalardan tespit olunduğu üzere; Davacı tarafça, feri müdahil ... A.Ş.'ye karşı işbu dosyamıza konu edilen teminat mektuplarının ödenmemesi konusunda açılan muhtelif davalarda, ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11.12.2018 tarih ve ...D. İş ve...D. İş sayılı sayılı dosyasında ihtiyatı tedbir kararı verildiği, akabinde davacı tarafça menfi tespit ve teminat mektuplarının iptali talebiyle hakeme başvurulduğu, 26.11.2019 tarihinde Hakem heyeti tarafından davanın reddine karar verildiği, hakem heyeti kararı sonrası... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin vermiş olduğu tedbirin kaldırıldığı ve bankalara bildirildiği, davacı tarafından Hakem Kararının İptali talebiyle ilk derece sıfatıyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına konu davanın açıldığı, davanın yasal sürede açılmış olmakla, dava konusu hakem kararının icrası kendiliğinden durmuş olduğundan,...7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11.12.2018 tarih ve...D. İş ve 13.12.2018 tarih ...D. İş sayılı dosyaları kapsamında verilen ihtiyati tedbir kararlarının halen geçerli olduğunun tespitine karar verildiği, 26.05.2022 tarihinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi ... E. sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiği ancak aynı kararda tedbirin devamına da hükmedildiği, anılan kararın temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ...E. ... K. Sayılı ilamı ile davacı tarafın temyiz başvurusunun reddine karar verildiği, davacı tarafından bu defa yine işbu davaya konu edilen teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin tedbiren durdurulması talebinde bulunulması üzerine ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...D.İŞ sayılı dosyası üzerinden talebin kabulüne karar verildiği, tamamlayıcı merasim olarak davacı tarafça haksız fiil iddiasıyla tazminat talepli esas hakkında dava açıldığı ve davanın ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E sayılı dosyasına tevzi edildiği, anılan esas dosyada ihtiyati tedbire itiraz edilmesi üzerine, mahkemece ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin ...E ... K sayılı kararıyla ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin tedbirin kaldırılmasına karar verildiği, anılan kararın davacı ile dava dışı ... A.Ş.'ye tebliğ edildiği, tedbirin kaldırılmasının dava dışı ... A.Ş. tarafından icra müdürlüğüne bildirilmesi üzerine ... 22. İcra Müdürlüğü tarafından ... E sayılı dosyası üzerinden 12/02/2024 tarihinde bankalara tedbirin kalktığının bildirildiği, dava dışı ... A.Ş. tarafından da bu tarihte işbu dosyamız davalısı bankaya tazmin başvurusunda bulunulduğu, aynı tarihte davacının talebi ile ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasından mektupların tazminin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiği, bankanın bu durumdan haberdar olması üzerine tazmin talebini yerine getirmediği, davacı tarafından yine dava dışı ... A.Ş. aleyhine ... E... dosyasına sunduğu 06.07.2024 tarihli tedbir talep dilekçesi ile taraflar arasındaki 01.01.2016 tarihli... sayılı Doğalgaz Alımı Satımı Sözleşmesi uyarınca davalı tarafa verdiği toplam değeri 11.742.666,00 Amerikan Doları olan teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesini talep ettiği, anılan teminat mektuplarının işbu dosyamıza konu teminat mektuplarını da içerdiği, ... Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (...) nezdinde görülmekte olan... sayılı dava dosyası kapsamında, Hakem Kurulu tarafından 16.07.2024 tarihinde yapılan toplantıda ... Sekreteryası tarafından Tahkim Kuralları’nın 24. maddesi uyarınca Hakem Kurulu’na ulaştırılan 06.07.2024 tarihini taşıyan tedbir dilekçe incelenerek geçici koruma talebinin kabulüyle (i) ... Bankası 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00-USD bedelli, (ii) ...Bankası 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00-USD bedelli, (iii) ... 03.10.2018 tarihli 2.408.221,00-USD bedelli, (iv) ... 10.08.2018 tarihli 1.589.514,00-USD bedelli, (v) ... 22.09.2017 tarihli 778.963,00-USD bedelli, teminat mektuplarının davalı tarafça paraya çevrilmesinin tedbiren önlenmesine oy çokluğu ile karar verildiği, kararın davacı tarafından davalı bankaya 17.07.2024 ve 18.07.2024 tarihlerinde KEP sisteminden ve davalı bankanın ... Şubesine elden bildirilerek bankanın karardan haberdar edildiği, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasında tesis edilen ihtiyati tedbirin tamamlayıcı merasimi olarak davacı tarafından muhatap ... A.Ş.'ye karşı ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına konu edilen davada 18.07.2024 tarihinde yapılan mürafaa duruşmasında .. 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Değişik İş sayılı dosyası üzerinden verilen 12/02/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiği, karar tarihi itibari ile dava dışı ... A.Ş. Tarafından davalı bankadan teminat mektuplarının tazminin talep edildiği, davacı tarafça ise 19.07.2024 tarihinde ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi (... D.İş –... K) ne ... Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (...) nezdinde görülmekte olan 2024/804 sayılı dava dosyası kapsamında, Hakem Kurulu tarafından 16.07.2024 tarihinde verilen ihtiyati tedbir kararının icra edilebilirlik şerhi verilmesi talebinde bulunulduğu, davalı banka tarafından ise 19.07.2024 tarihinde teminat mektuplarının paraya çevrildiği, ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ise 12.09.2024 tarihinde icra edilebilirlik şerhi verildiği, ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi (... D.İş – ... K) dosyasında davacı ... A.Ş. tarafından ... A.Ş. ile arasındaki uyuşmazlıkta teminat mektuplarının haksız şekilde paraya çevrildiğini ileri sürerek, davalı bankanın kendisine karşı icra takibi yapmasının tedbiren durdurulmasının talep edildiği, mahkemece 23.07.2024 tarihli karar ile, İİK m.72/2 uyarınca teminat mektuplarının toplam bedeli üzerinden %15 teminat yatırılması koşuluyla, davalı banka tarafından icra takibi başlatılmasının tedbiren durdurulmasına karar verildiği, karara yapılan itiraz üzerine işbu dosyamız üzerinden 18/10/2024 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verildiği, ihtiyati tedbirin kaldırılması sonrasında davalı banka tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye yapılan ödemenin davacılardan rücuen tahsili talep edildiğinde 830.157,27 TL'sinin davacı şirket hesabından 19/07/2024 tarihinde alındığı, 259.797.251,75 TL'nin ise 20/11/2024 tarihinde davacı şirket tarafından ödenerek rücu işleminin tamamlandığı anlaşılmıştır. Davaya konu edilen teminat mektupları, ilk talepte ödeme kaydını havi, kesin (hiçbir koşula bağlı kalmaksızın, ilk yazılı başvuru üzerine derhal ve gecikmeksizin nakde çevrilebilir) nitelikte bir mektuptur. İlk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itirazda bulunmadan ve muhatabın teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkının olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt etmektedir. Kural olarak bu tür teminat mektuplarında banka, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisini haiz olup, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisini haiz değildir. Bu sebeple bu tür banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğu kabul edilmekte olup, banka, lehdarın her uyarısını değil, likit delillere dayanan uyarısını dikkate almak zorundadır. (Yargıtay 23. HD.... E., ...K.) Likit delil ile kastedilen ise bankanın yorumunu eklemeden ödeme talebinin dürüstlük kuralına aykırılığını ortaya koyan delildir.( İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. HD... E. -... K.) Taraflar arasındaki ilişkinin irdelenmesine yönelik yukarıdaki tespitler ışığında, uyuşmazlığın çözümü için ...nezdinde görülmekte olan ... sayılı dava dosyası kapsamında, Hakem Kurulu tarafından 16.07.2024 tarihinde verilen ihtiyati tedbir kararının likit delil olup olmadığı, tazmin talebinde bulunulan tarihte ilgili kararda icra edilebilirlik şerhinin olup olmamasının likit delile etkisinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Milli ya da milletlerarası hakem kararlarının likit delil niteliğinde olup olmadığı öğretide tartışılmaktadır. Son yıllarda ağırlığını arttırmakta olan görüşe göre, hakem kararlarının da likit delil olarak değerlendirilmesi uygun olacaktır. (Erişir, Geçici Hukuki Koruma, s. 471; Acar, Kul, “Paraya Çevrilme”, s. 1373; Samhat, Kahyaoğlu, Banka Garantileri, s. 79; Canbolat, Banka Garantisinde Savunma, s. 243; Türkçü, “Banka Teminat Mektuplarının Tazmininin İhtiyati Tedbir Kararı Alınarak Durdurulması”, s. 66; Önder, Banka Teminat Mektupları, s. 131.) Ancak esas tartışmalı olan, milli ya da milletlerarası hakem heyetleri tarafından verilecek ihtiyati tedbir kararlarıdır. Tahkim yargılamasında hakemler tarafından, muhataba yönelik “talep yasağı” mahiyetinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir ise de, banka bakımından bu kararın bağlayıcılığı yoktur. Zira Milletlerarası Tahkim Kanunu’nda (MTK) açıkça, hakemlerin üçüncü kişileri bağlayıcı karar alamayacağı hüküm altına alınmıştır. İç tahkim niteliğinde olan ve HMK’nın uygulandığı ihtilaflar bakımından yapılan değerlendirmede ise tahkim sözleşmesinin nispiliği gereği, hakemlerin üçüncü kişileri bağlayıcı karar veremeyecekleri kabul edilmektedir. Muhatap aleyhine verilmiş talepten men şeklindeki ihtiyati tedbir kararının garanti verene tebliğ edildiği ihtimalinde - somut olayda da davalı banka ihtiyati tedbir kararından haberdar edilmiştir- ...'e göre, bu tedbir kararı likit delil mahiyetinde olduğundan, garanti veren bu delile rağmen ödeme yaparsa, lehtara rücu etme hakkını yitirir. (Erişir, Geçici Hukuki Koruma, s. 471). ... sözleşmelerinin üç köşeli ilişki içermesi nedeniyle bu üç köşeli ilişkinin taraflara yüklediği hak ve yükümlülükler de dikkate alınarak uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere ödeme talebinin haksız veya hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğu durumlarda, eğer bu konuda bir “şüphe yoksa” garanti verenin mahkeme ya da hakem kararı aramaksızın ödemeyi reddetmesi hem bir hak hem de yükümlülüktür. O halde garanti veren, ödeme talep hakkının doğmadığı veya hakkın kötüye kullanımı mahiyetinde olduğunu tevsik eden tedbir kararına rağmen ödeme yaparsa doğal olarak rücu hakkını kaybetmelidir. (..., "Garanti Sözleşmesinden Doğan Ödemeyi Talep Hakkının Kötüye Kullanılması", Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2025) Somut olayda, yukarıda detaylıca izah edildiği üzere, davaya konu edilen lehtarı davacı, muhatabı feri müdahil ... A.Ş. olan ... Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 5.178.260-USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 1.787.708-USD bedelli teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesine yönelik olarak davacı tarafından feri müdahil ... A.Ş.'ye muhtelif zamanlarda birden fazla kez dava açıldığı, açılan davalarda teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesine yönelik olarak değişik zamanlarda ... 7. ATM, ... 11. ATM, ... 21. ATM, ... 6. ATM tarafından ihtiyati tedbir kararları verildiği, ilgili kararların davalı bankaya ya mahkemelerce tebliğ edildiği ya da davacı tarafça bildirildiği, bazı ihtiyati tedbir kararları İstinaf mahkemeleri tarafından ya da ilk derece mahkemelerince kaldırılmış ise de akabinde yeniden yargılamaya konu edilerek yeniden tesis edilebildiği, örneğin ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. E. sayılı dosyasında tedbirin kaldırılmasına karar verildiği, anılan kararın davacı ile feri müdahil ... A.Ş.'ye tebliğ edildiği, 12/02/2024 tarihinde feri müdahil ... A.Ş. tarafından davalı bankaya tazmin başvurusunda bulunulduğu, aynı tarihte davacının talebi ile ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasından mektupların tazminin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiği, bankanın bu durumdan haberdar olması üzerine tazmin talebini yerine getirmediği, davacı lehtar ile dava dışı muhatap arasında teminat mektubunun dayanağı temel ilişkinin ihtilaflı olduğunun davalı bankaca bilindiği gibi süreç içerisinde defaten ihtiyati tedbir kararlarından haberdar olduğu, her ne kadar davalı banka tarafından ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasına konu edilen davada 18.07.2024 tarihinde yapılan mürafaa duruşmasında ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Değişik İş sayılı dosyası üzerinden verilen 12/02/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiğinden bahisle tazmin başvurusunun gereğinin yerine getirildiği savunulmuş ise de, muhatap ve lehtar arasındaki ... Merkezi (...) nezdinde görülmekte olan 2024/804 sayılı dava dosyası kapsamında, Hakem Kurulu tarafından 16.07.2024 tarihinde verilen ihtiyati tedbir kararının davacı tarafça davalı bankaya tazmin tarihinden önce KEP sisteminden ve davalı bankanın ... şubesinde elden tebliğ suretiyle bildirilerek ödeme yapılmamasının talep edildiği, muhatap ile lehtar arasındaki uyuşmazlığın tahkime tabi olduğunun davalı tarafça bilindiği, davalı banka tahkim yargısında taraf değil ise de, yukarıda yer verilen ve mahkememiz çoğunluğu tarafından benimsenen görüşe göre garanti sözleşmelerinin üç köşeli ilişki içermesi nedeniyle bu üç köşeli ilişkinin taraflara yüklediği hak ve yükümlülükler de dikkate alındığında ödeme talebinin haksız veya hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğu durumlarda, eğer bu konuda bir “şüphe yoksa” garanti verenin ödemeyi reddetmesi hem bir hak hem de yükümlülük olduğundan, ihtiyati tedbir kararından haberdar olan, böylece muhatabın ihtiyati tedbir kararı nedeni ile talep yetkisi olmadığını bile bile tazmin talebinde bulunmasının objektif kriterlere göre hakkın kötüye kullanımı mahiyetinde olduğunu tespit etmesi gereken bankanın, bu durumu tevsik eden likit delilere rağmen ödeme yapması nedeniyle davacı lehtara rücu hakkını kaybettiği kanaatine varılmıştır. Burada ayrıca ... Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (...) kararının tazmin tarihinde icra edilebilirlik şerhini içermemesinin, banka nezdinde ... kararının likit delile etkisinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. HMK 414/2 maddesinde "Mahkeme hakem veya hakem kurulunca verilen tedbir kararının, geçerli bir tahkim sözleşmesinin var olması kaydıyla taraflardan birinin talebi üzerine icra edilebilirliğine karar verir. " düzenlemesi mevcuttur. Anılan düzenlemeden, icra edilebilirlik şerhi öncesinde hakemler tarafından verilen ihtiyati tedbir kararının "askıda" olması gibi hukuki bir sonuç çıkmamaktadır. Zira, hakemler tarafından verilen ihtiyati tedbir kararının geçerliliği / uygulanabilirliği için ayrıca mahkeme kararı alınmasına dair bir düzenleme mevcut değildir. Yalnızca geçerli / yürürlükte olan bir ihtiyati tedbir kararının cebri icra yolu ile uygulanabilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekmektedir. Kaldı ki, somut olayda davacı, feri müdahil ile davalı arasındaki hukuki durum yukarıda detaylıca izah edildiği şekilde "üç köşeli ilişki" kapsamında değerlendirildiğinden, geçerli olarak verilen ve taraflar nezdinde uygulanması gereken ihtiyati tedbir kararı ile talep tarihi itibari ile ödeme talebinin haksız veya hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğu açık olduğundan icra edilebilirlik şerhinin aranmasına da gerek yoktur. Bu nedenlerle davalının anılan savunmasına da itibar edilmemiş, davacılara rücu hakkının mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır. Dava, menfi tespit davası olarak açılmış ancak davacılar vekili tarafından sunulan 21/01/2026 tarihli dilekçe ile, mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılması nedeniyle cebri icra ve banka kredi limitlerinin kapatılması ve diğer bankalardaki kredilerin geri çağırılması riski nedeniyle mektup bedelinin bankaya ''ihtirazi kayıtla'' ödendiği ve davaya ''istirdat'' olarak devam edildiğini beyanla asli olarak davacı tarafından ...Bankası A.Ş.ye ödenen 259.797.251,75 tl’nin iik 72/son uyarınca istirdadına, ödemenin yapıldığı 20/11/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, teminat mektuplarının haksız şekilde paraya çevrilmesi sebebiyle davacının hesabından çekilen 830.157,27 TL'nin paranın hesaptan çekildiği 19/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine; davalı banka hakkında haksız ve kötü niyetli işlemlerinden dolayı alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine; terditli olarak mahkemece davaya istirdat davası olarak devam edilemeyeceğinin kabulü halinde davaya alacak davası olarak devam edilerek; davacı tarafından ... Bankası A.Ş.ye ödenen 259.797.251,75 Tl’nin, 20/11/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, teminat mektuplarının haksız şekilde paraya çevrilmesi sebebiyle davacının hesabından çekilen 830.157,27 tl'nin 19/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine; birleşen dava yönünden asıl borçlunun mektup bedelini ödemesi nedeniyle birleşen davacı kefil ... yönünden dava ödeme tarihi itibarıyla konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Bilindiği üzere istirdat davası İİK 72 maddesinde düzenlenmiş olup, takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalınması halinde gündeme gelmektedir. Somut olayda ise, davalının dava tarihi itibari ile mektup bedellerinin rücuen tazmini istemine ilişkin olarak davacıya karşı başlatılmış bir icra takibi mevcut değildir. Davacı tarafça açılan menfi tespit davası sırasında banka kredi limitlerinin kapatılması ve diğer bankalardaki kredilerin geri çağırılması riski nedeniyle mektup bedelinin bankaya ''ihtirazi kayıtla'' ödendiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar gayri nakdi kredi olan teminat mektuplarının paraya çevrilmesi ve davacından tahsili istemi ihtilafı hukuk yargılamasına konu olsa da, söz konusu durum ihtilafın çözümü aşamasında bankacılık işlemleri açısından ödenmemiş bir kredi borcu olarak davacı şirket aleyhine bir durum yarattığından, davacının ticari faaliyetlerinin sekteye uğramaması ve diğer bankalarla hukuki ihtilafa düşmeme adına "ihtirazi kayıtla" ödeme yapmasında hukuki yararının bulunduğunu kabul etmek gerekmektedir. Bu itibarla davacının "ihtirazi kayıtla" ödeme yapmasının işbu davada davacının hukuki yararına bir etkisi bulunmamaktadır. Bunun dışında, davaya asli talep olarak istirdat davası olarak devam edildiği belirtilmiş ise de İİK 72/6 maddesi anlamında istirdat davasından söz edilebilmesi için davacı hakkında yürütülen icra takibi olması gerekmektedir. Ancak somut olayda icra takibi olmadan harici olarak ödeme yapıldığından davacının asli istirdat talebinin ve koşulları oluşmayan kötü niyet tazminat isteminin reddine karar vermek gerekmiştir. Davalının rücu hakkı olmamasına rağmen davacıdan alacak talebinde bulunması sonucunda davacı şirket tarafından yapılan ödeme "sebepsiz zenginleşme" teşkil ettiğinden sebepsiz zenginleşme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiğinden terditli alacak talebinin kabulü ile 260.627.409,02 TL'nin 259.797.251,75 TL'sine 20/11/2024 tarihinden, 830.157,27 TL'sine 19/07/2024 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiştir. Birleşen dava yönünden yapılan incelemede ise, davacı şirket ile davalı banka arasındaki Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında düzenlenen davaya konu 1.787.708 USD ve 5.178.260 USD tutarlı teminat mektuplarından kaynaklı ihtilafın söz konusu olduğu, birleşen dosya davacısı ...'in de ilgili GKS'ye müştereken ve müteselsilen kefil sıfatıyla dahil olduğu, teminat mektuplarının paraya çevrilmesinden sonra rücuen tazmin isteminin müştereken ve müteselsilen kefil sıfatıyla davacı ...'den de talep edildiği, bu nedenle davacı ...'in de işbu davayı açmakta hukuki yararının mevcut olduğu kanaatine varılmış, dava aşamasında diğer davacı şirket tarafından ödeme yapılmış olmakla işbu davacı yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmış, ancak yukarıda detaylıca izah edildiği şekilde davalı bankanın rücu hakkı olmadığı anlaşıldığından davanın açıldığı tarih itibari ile davacının dava açmakta haklı olduğu kanaatine varılarak yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir. HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere; 1-Asıl dava yönünden; Asli istirdat talebinin reddine, terditli alacak talebinin kabulü ile 260.627.409,02 TL'nin 259.797.251,75 TL'sine 20/11/2024 tarihinden, 830.157,27 TL'sine 19/07/2024 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, koşulları oluşmayan kötü niyet tazminat isteminin reddine, 2-Birleşen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası yönünden konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına, 3-Asıl dava yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 17.803.458,31-TL karar ve ilam harcından alınan 4.785.687,58 TL peşin harcın (ıslah harcı ile birlikte) mahsubu ile eksik alınan 13.017.770,73 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 4-Asıl dava yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesap olunan 3.662.274,09 -TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Asıl dava yönünden 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 6- Asıl dava yönünden Davacı tarafından yapılan 125.000 TL bilirkişi gideri, 3.904,5 TL posta/ tebligat gideri ile yatırılan 4.786.115,18 TL harç gideri toplamı olan 4.915.019,68 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Birleşen dava yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 732,00-TL karar ve ilam harcından alınan 4.048,455,90 TL peşin harcın mahsubu ile fazlaca alınan 4.047.723,90 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine, 8-Birleşen dava yönünden Davacı tarafından yatırılan 732,00 TL harç ile yapılan 1.425 TL yargılama gideri toplamı 2.157 TL'nin davalıdan alınarak birleşen dosya davacısına verilmesine, 9-Birleşen dava yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesap olunan 3.662.274,09 -TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile birleşen dosya davacısına verilmesine, 10-Birleşen dava yönünden 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 11-HMK 333.maddesi gereğince taraflarca tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile karar verildi. 06/10/2026

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır (muhalif üye)

-MUHALEFET ŞERHİ - Asıl dava dosyası yönünde; Davacının dava dilekçesinde; Davacı şirketin ,... Bankası A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektupları nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektuplarının haksız şekilde paraya çevrildiği iddiasıyla uğranılan zararın tazminini talep ettiği, Asıl davada uyuşmazlığın, Davacı şirketin, davalı ...Bankası A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektupları nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektuplarının haksız şekilde paraya çevrilip çevrilmediği, haksız şekilde paraya çevrilmişse davacının uğradığı zararın tespitinden ibaret olduğu, Davacı tarafın ıslah dilekçesi ile ... A.Ş.’nin 20/11/2024 tarihinde ihtirazi kayıtla yapmak zorunda kaldığı ödeme sebebiyle davaya öncelikle istirdat davası olarak devam edilmesini, aksi halde , davaya alacak davası olarak devam edilmesini talep ettiği, Somut olayın incelenmesinde; davacı ... A.Ş., (eski unvanı ... A.Ş.) ile ihbar olunan ... Tic. A.Ş. ile doğalgaz alım satımı konusunda ... sayılı Doğalgaz Alımı Satımı Sözleşmesi imzalandığı, (Ek-1). Bu sözleşme kapsamındaki işlerin yerine getirilmesine yönelik davacı şirket tarafından ihbar olunan şirkete, ''... A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli 19.03.2019 vadeli kesin teminat mektubu" ile ''... Bankası A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli 19.03.2019 vadeli kesin teminat mektubu '''nun verildiği, Bu şirketler arasında birçok hukuki ihtilafın bulunduğu, bu nedenle bu teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin durdurulmasına ilişkin Mahkemelerce verilen ihtiyati tedbir kararları olduğu, (... 7 ATM 11/12/2018 tarih ... D. İş; 13/12/2018 T., ...D. İş ve ... 21. ATM ...D. İş,, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...D.İş., ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyası ) bu ihtiyati tedbir kararlarının 18.07.2024 tarihi itibariyle kaldırıldığı, Davacı ile ihbar olunan arasındaki Doğalgaz Alım Satım Sözleşmesi'nin 16. maddesine göre, taraflar arasında bir uyuşmazlık olması halinde tahkime başvurulacağının kararlaştırıldığı, Davacı ile ihbar olunan ... şirketi arasında, İstanbul BAM 12 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO : ... Esas, KARAR NO : ...karar olan ilamında hakem heyeti kararının iptali talebinin reddedildiği, hakem heyeti kararında "davacının 01/01/2017 tarihinden sonraki dönemleri kapsayan faturalara ilişkin olarak fiyat farkı borcunun bulunmadığı iddiasına dair menfi tespit davasının kabul edilemez olduğu gerekçesiyle oy çokluğu ile davanın reddine karar verildiği", İstanbul BAM 12 Hukuk Dairesi tarafından verilen kararının Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO: ... KARAR NO : ... ilamıyla onandığı, Davacının ... 11 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E., ... K. Sayılı dosyasında davalıların haksız rekabetlerinin tesbiti ve meni ile doğalgaz satım sözleşmesi kapsamında davacı tarafından verilen teminat mektuplarının davacıya iadesi ve paraya çevrilmelerinin engellenmesi istemine ilişkin olduğu, bu dosyanın yapılan yargılaması sonucunda teminat mektupları yönünden " İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi Hakem Heyeti nezdinde 26/11/2019 tarihli Hakem Heyeti kararıyla reddedildiği, işbu kararın iptali talebinin İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin 26/05/2022 tarih ve...E...K sayılı kararıyla reddedildiği ve temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 10/10/2022 tarih ve ...E, ...K sayılı kararıyla kararın onanarak kesinleştiği; bu halde, taraflar arasındaki işbu somut uyuşmazlığa ilişkin verilmiş kesin hüküm bulunduğu, kesin hüküm bulunması nedeni ile dava şartı yokluğundan bu konudaki davanın usulden reddine karar verildiği, Bu kararın İstanbul BAM 12 Hukuk Dairesi'nin DOSYA NO: ....KARAR NO: ... ilamıyla incelenerek, "Teminat mektupları ile ilgili hiç bir talep olmadığını karar verilmediğini ileri sürmekte ise de; menfi tesbit davasının konusu teminat mektuplarını doğrudan ilgilendirmektedir. Borçluluk durumu kesin hüküm halini aldığından davacı vekilinin aksi yönde ki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.... Davacının borçluluk durumu kesin hüküm halini aldığından teminat mektuplarının paraya çevrilmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının yaklaşık ispatın sağlanmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir" şeklinde karar verildiği, bu kararın temyiz edildiği, Yargıtay 11 HD'nin Esas No: ..., Karar No: 2025/4878 sayılı temyiz incelemesi sırasında feragat edildiği, Davacı ... A.Ş. tarafından, 24.04.2024 tarihinde, ... Ticaret Odası Tahkim Merkezi'ne başvuru yapılarak, davaya konu teminat mektuplarının hükümsüzlüğü, iadesi, borçsuzluğun tespiti, haksız fiil nedeniyle tazminat, haksız rekabetin meni istemli tahkim davası açıldığı, İTO Tahkim Merkezi nezdinde devam eden davada Hakem Kurulu'nun 16.07.2024 tarihinde aldığı 1 Nolu Ara Karar ile davaya konu iki adet teminat mektubu da dahil olmak üzere 5 adet teminat mektubunun davalı tarafça paraya çevrilmesinin tedbiren önlenmesine oy çokluğu ile karar verildiği, Davacı tarafın bu teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlendiğine ilişkin tedbir kararını 17.07.2024 de mail üzerinden, 18.07.2024 tarihlerinde ise kep sisteminden ... Bankasına bildirdiği, davacının dava dilekçesinde sunduğu görselden, kep sisteminden gönderilen belgenin, davalı tarafça 22.7.2024 tarihi 08.28 de okunduğu, davacının dava dilekçesinde karar aslını davalı bankaya 18/07/2024 tarihinde elden de teslim ettiğini beyan ettiği, ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden 19.07.2024 tarihinde teminat mektuplarının nakte çevrilmesinin engellenmesine ilişkin bir emir daha gönderildiği, bunun davalıya elektronik tebliğ ile 22.7.2024 tarihinde tebliğ edildiği, Davalının cevap dilekçesinin 6 maddesinde 18.07.2024 tazmin talebi öncesinde 17.07.2024 tarihinde davacı tarafından bankaya bir mesaj gönderildiğini beyan ettiği, bu konuda ihtilafın olmadığı, Davalı banka tarafından düzenlenen teminat mektubunun, ilk yazılı talepte ödeme kaydını havi nitelikte mektup olduğu, ilk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında bankanın, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itiraza mahal vermeden ve muhataptan teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkının olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt ettiği, kural olarak ilk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında bankanın, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisine haiz olduğu, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisine haiz olmadığı, Bu sebeple de ilk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğunun kabul edildiği, bu kuralın iki önemli istisnasının bulunduğu, birincisinin, bankanın, teminat mektubu sözleşmesinin tarafı sıfatıyla kendisine ait olan defileri ileri sürerek ödemeden kaçınabileceği, ikincisinin ise lehdarın mahkemelerden ihtiyati tedbir kararı alarak, bankanın ilk talepte ödeme kaydını havi teminat mektuplarının ödenmesine engel olabilmesi hali olduğu, Öte yandan, muhatabın talebinin haksız olduğunu, dürüstlük kuralı ile (MK.m.2) bağdaşmadığını kesin olarak bilen bankanın “ilk talepte” kaydına rağmen muhataba ödeme yapmaktan kaçınabilmesinin gerektiği, ilk talepte ödeme kaydını havi banka garantilerinde bankanın, lehdarın her uyarısını değil, likit delillere dayanan uyarısını dikkate almak zorunda olduğu, örneğin, lehtarın, asıl ilişkiden doğan borcunu ödediğini ispat eden belgeleri bankaya ulaştırması ve bankadan teminat mektubunun serbest bırakılmasını istemesi, bu arada muhatabın teminat mektubunu iade etmek yerine bankadan ödeme talebinde bulunması halinde bankanın ödemeden kaçınmasının gerektiği, çünkü, bu halde teminat mektubu ile güvence altına alınan riskin gerçekleşmediği, dolayısıyla da yapılan ödeme talebinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, hukuk düzenlerinin de hakkın kötüye kullanılmasını korumayacağı, (Doç.Dr.Vahit Doğan, Banka Teminat Mektupları, Genişletilmiş 2.Baskı, Ankara 2002, s.52- 55,182-183). Yukarıda belirtilen banka defilerinin somut olayla ilişkilendirilerek değerlendirilmesinde, ... Şirketi'nin, teminat mektubunun 18.7.2024 tarihinde tazmin talebinin bulunduğu, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ihtiyati tedbir kararının, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 18.07.2024 tarihli ve ... Esas No’lu kararı ile kaldırılması ile bu tarihte Mahkemeler tarafından verilen ve geçerli bir tedbir kararının olmadığı, Hakem heyeti tarafından oy çokluğu ile verilen 16.07.2024 tarihli karara HMK 414 maddesi kapsamında tahkim şartının uygulanması gerektiği, tahkim yargılamasında nispilik ilkesi olduğu, hakemler tarafından verilen kararların tahkim sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişileri bağlamayacağı, davalı bankanın teminat mektubu sebebiyle garantör olan üçüncü şahıs konumunda bulunduğu, tahkim yargılamasında taraf olmadığı, HMK'nın 414/2. maddesi uyarınca, hakem veya hakem kurulunca verilen tedbir kararının, geçerli bir tahkim sözleşmesinin var olması kaydıyla taraflardan birinin talebi üzerine icra edilebilirliğine dair mahkemece karar verileceği, HMK m. 414/2 hükmü uyarınca tahkim yargılamasını yürüten hakem heyetinin, yargılamanın tarafı olmayan kişiler bakımından sonuç doğuracak, onlara yönelik icra edilecek veya onlar tarafından yerine getirilmesi emri ihtiva eden bir karar verdiğinde ancak Türk Mahkemelerinden alınacak icra edilebilirlik şerhi sonrasında hüküm teşkil edebileceği , Emsal Yargıtay 6 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO: ..., KARAR NO :... sayılı ilamında da MTK ve HMK kapsamında tahkim düzenlemeleri incelenerek HMK’nın 414/1. maddesi gereğince, tahkim yargılamasında hakem veya hakem kurulunun ihtiyati tedbire veya ihtiyati hacze karar vermesinin mümkün olduğu, hakem kurulunca verilen ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararının icrası açısından mahkemeden yardım alınması gerektiğinin belirtildiği, dolayısı ile hakem heyetinin verdiği tedbir kararının uygulanabilmesi için icra edilebilirlik şerhinin bulunması gerektiği, Davacı tarafın davaya konu hakem heyeti ihtiyati tedbir kararının icra edilebilir olduğuna dair ... 7 ATM ye ait .... D.İş E... K sayılı dosyasında 12.09.2024 tarihinde karar aldığı, bu kararın istinaf incelemesinden geçtiği, 18.7.2024 tazmin tarihinde bu yönde bir kararın mevcut olmadığı, dolayısı ile tek başına hakem heyeti kararının bulunmasının, bu kararın tarafı olmayan davalı bankaya ödeme yapmaktan kaçınma hakkı vermeyeceği, icra edilebilirlik şartınında tedbir kararıyla birlikte sunulması gerektiği, TMK 2 kapsamında ihbar olunan ... Şirketi'nin kötüniyetli olup olmadığına yönelik incelemde, ihbar olunan ile davacı arasında 18.7.2024 tarihinden önce İstanbul BAM 12 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO: ...Esas, KARAR NO: ...karar sayılı hakem heyeti kararının iptali talebinin reddi kararı olduğu, bu kararının Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO: ...KARAR NO : ... ilamıyla onandığı, dosya kapsamında 19.7.2024 banka tarafından ödeme tarihinde, ihbar olunan muhatabın talebinin haksız olduğunu, dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını kesin olarak banka tarafından bildiği hususunu mevcut olmadığı, Dolayısı ile ilk talepte ödeme kaydı olan teminat mektuplarında garantör bankanın ödemekten kaçınma koşulları oluşmadığından 19.7.2024 tarihindeki ödeme sebebiyle bankaya atfedilecek bir kusur durumunun olmadığı, dolayısı ile bankanın paraya çevirdiği teminat mektuplarını davacından rücu etmesine engel durumda olmadığının değerlendirildiği, Davaya konu (...) hakem heyetinin 2024/804 sayılı 17.02.2025 tarihli kararında "5-Davalı lehine verilmiş bulunan ve davalı tarafından nakde çevrilen ...Bankası 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00-USD bedelli, (Seri no. ...) ve ...Bankası 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00-USD bedelli, (Seri no. ...) iki adet teminat mektubu nedeniyle davacının ...Bankası'na ödemiş olduğu 259,797.251,75.- TL miktardan, davalı alacağı 5.229,600,88.-TL düşülerek kalan 254.567.650,87.-TL'nin 09.12.2024 tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası avans faizi üzerinden işleyecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi talebinin oyçokluğu ile kabulüne," karar verildiği, Bu kararın İstanbul BAM 43 Hukuk Dairesi'nin ESAS NO:...Esas, KARAR NO: ... sayılı kararında incelenerek davacı tarafından ileri sürülen nedenlerin HMK 439. maddesinde sınırlı olarak sayılan nedenlerden olmaması, ayrıca re'sen nazara alınması gereken kamu düzenine aykırılık veya uyuşmazlığın tahkime elverişli olmaması halinin bulunmamasına göre davanın reddine" karar verildiği, bu kararın Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin Esas No:..., Karar No : ...ilamıyla onanarak kesinleştiği, İş bu kararda ... Şirketi'nin davacıdan bir kısım alacağının olması sebebiyle ödeme talebinde bulunmasında TMK 2 kapsamında kötü niyetli olmadığının değerlendirildiği, davacı tarafın, nakde çevrilen tutarın 254.567.650,87.-TL kısmını hem ... Şirketi'nden tahsil edebileceği, davacının iş bu dava kabulünde aynı ödemeyi davalı bankadan talep etmesinin mükerrer tahsilatının oluşacağı, Davacının menfi tespit davası açıp ödediği bedelin istirdatı isteminin ve ıslah ile bu talebin alacak davasına dönüştürme talebinin yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak bankanın yaptığı ödeme de kusurunun olmaması sebebiyle reddi gerektiği görüşüyle sayın çoğunluk görüşüne muhalif kalındığı, Birleşen dosya yönünden; Davacının dava dilekçesinde; Davacının kefil olduğu şirket ile davalı banka arasında akdedilen Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında verilen ...Bankası A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektupları nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği Birleşen davaya konu uyuşmazlığın; davacının kefil olduğu ...San. AŞ ile davalı banka arasında akdedilen Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında verilen ...Bankası A.Ş.nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708,00 USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 5.178.260,00 USD bedelli teminat mektupları nedeniyle borçlu olup olmadığının tespiti isteminden ibaret olduğu, Davacı tarafın ıslah dilekçesi ile asıl borçlunun mektup bedelini ödemesi nedeniyle kefil ... yönünden davanın ödeme tarihi itibarıyla konusuz kaldığını, dava açılmasına hukuka aykırı davranışı nedeniyle... Bankasının sebebiyet verdiğinden birleşen dava yönünden yargılama giderlerinin davacı lehine hükmedilmesi ve davacı vekili lehine vekalet ücreti verilmesini talep ettiği, Birleşen davanın açılmasından sonra asıl dosya davacısı tarafın ödeme yaptığı, ödemenin asıl borçlu tarafından yapılması ile kefil yönünden konusuz kaldığı, bu karar yönünden sayın heyetle aynı görüşte bulunulduğu, asıl dosya muhalefet gerekçesinde belirtildiği üzere bankanın teminat mektuplarını paraya çevirme isteminde kusurlu olmadığı, banka ile birleşen dosya davacı arasında bankacılık sözleşme ilişkisi olduğu, birleşen davanın açılmasına davalının sebebiyet vermediğinin değerlendirilerek yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasında karar verilmesi gerektiği görüşü ile bu yönden sayın çoğunluğun görüşüne muhalif kalındı. KARŞI OY: 1-Asıl davadaki tüm taleplerin reddine, koşulları oluşmayan kötü niyet tazminat isteminin reddine, 2-Birleşen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası yönünden konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına, görüşü ile sayın çoğunluğun yukarıda ki kurduğu hüküme muhalif kalıyorum. ÜYE

¸e-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2024/479, K. 2026/750, T. 06.10.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2024-479-e-2026-750-k-679d16a28403