Bölge Adliye Mahkemesi 2025/989 E. 2026/1354 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2025/989 Esas 2026/1354 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2025/989 KARAR NO : 2026/1354

TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 02/02/2023 NUMARASI : 2022/691 Esas 2023/75 Karar

DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 01/08/2016 KARAR TARİHİ : 09/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 09/10/2026

Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı ile davalılar vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın, davalı .... şirketine 08/08/2011, 02/07/2012 ve 18/11/2013 tarihli genel kredi sözleşmesi uyarınca nakdi ve gayrinakdi kredi tahsis ettiğini ve kullandırıldığını, davalı şirket ile diğer davalı ... Genel Müdürlüğü arasında "..." inşaatı yapımı sözleşmesi imzalandığını, alınan kredinin burada kullanılacağını, davalı ... Genel Müdürlüğünün 20/10/2016 tarih, 2158 sayılı yazısı ile "... işine ait sözleşmenin yüklenicinin taahhüdünü zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirmemesinden dolayı Genel Müdürlüğümüzün 29/06/2016 tarih ve 449387 sayılı oluru ile feshedilmiştir." şeklinde teminat mektubunun nakde çevrilmesi için müvekkili bankaya başvuruda bulunduğunu, müvekkili banka tarafından teminat mektuplarının tazmin edildiğini, davalı ... İnş....Ltd.Şti.nin Kredi hesaplarının Ankara 57.Noterliğinin 08/07/2015 tarih ve ... yevmiye numaralı muaceliyet ihtarnamesi ile kat edildiğini, anılan şirketin bu tarih itibariyle 3.329.885,81 TL nakdi, 16.970.000,00 TL tutarlı gayri nakdi kredi riski bulunduğunu, ihtarnameye rağmen kredi borcunun ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için Ankara 22.İcra Müdürlüğü'nün 2017/83 sayılı dosyasında takip başlatıldığını, itiraz sonucu takibin durduğunu, Ankara 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/179 Esas sayılı dosyasında itirazın iptali davası açıldığını, ... tarafından sözleşmenin haksız feshedilmesi nedeniyle ... İnş....Ltd.Şti.nin borçlarını ödeyemez hale geldiğini, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle davalı .....Ltd.Şti. tarafından Ankara 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/349 Esas sayılı dosyasında ... aleyhine dava açıldığını, bu dosyada teminat mektuplarının haksız feshedilmesini de kapsar şekilde dava bulunduğunu, riskin gerçekleşmemesi halinde teminat mektubunun tazmininin istenemeyeceğini, tazmin edilen teminat mektuplarının aynen iadesi mümkün olmadığından bankaca ...'ye ödenen 12.100.000,00 TL'nin faiz ve ferileriyle birlikte müvekkili bankaya ödenmesi gerektiğini, bu nedenle davacı bankaca Ankara 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/349 Esas sayılı dosyasına asli müdahale talebinde bulunulmuş ise de talebinin red edildiğini, bu nedenle iş bu dosya ile birleştirme talepli eldeki davayı açtıklarını, teminat mektuplarının davalı ... tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak tazmin edildiğini, ... ye bankaca ödenen temşnat mektubu bedelinin lehtar ... İnşaat Turizm ve Ticaret Limited Şirketi'ne rücu edildiğini ancak tahsil edilemediğini belirterek, davalı ... tarafından tazmin edilen 05/12/2013 tarihli 100.000,00 TL bedelli ve 18/12/2012 tarihli 12.000.000,00TL bedelli teminat mektupları tutarlarının tazmin tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkili bankaya ödenmesine karar verilmesini 13/12/2018 tarihinde talep ve dava etmiş, ilgili dava dilekçesi Ankara 27 ASHM 'nin 2018/801 E sayılı sırasına kaydedilmiş, dilekçe teatisi aşaması beklenilmeksizin Ankara 27 ASHM 'nin 17/01/2019 tarih, 2018/801 E, 2019/7 K sayılı kararı ile ilgili dosyanın Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/349 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir. CEVAP Davalı ... vekili birleşen dosya kapsamına sunduğu cevap dilekçesinde; teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğunu, bankanın lehtara ait def'ileri ileri sürerek teminat mektubunun iadesini talep edemeyeceğini, davacı bankanın lehtarı olan diğer davalı şirketlerle müvekkili idare arasındaki sözleşmenin haksız feshedildiğini gerekçe göstererek teminat mektubunun iadesini talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu bildirerek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ... İnşaat ve ... İnşaat vekili yargılama aşamasındaki beyanlarında, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 09/07/2020 tarih, 2026/349 E, 2020/205 K sayılı karar ile asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş, ilgili kararın istinafı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin 14/10/2021 tarih, 2020/1127 E, 2021/906 K sayılı ilamı ile "... Taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri, mahkemece alınan bilirkişi raporu ve ek raporlar ile dava konusu sözleşmeye ilişkin yükleniciler aleyhine verilen yasaklama kararına ilişkin yapılan yargılamaya yönelik bölge idare mahkemesi kararı dosya kapsamıyla birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmenin feshindeki kusur durumuna yönelik yapılan tespit ve kabullerde çelişkiler bulunduğu görülmekle mahkemece dosyaya sunulan deliller, tarafların itiraz ve delilleri, güçlü delil niteliğindeki idari yargı kararı birlikte değerlendirilmek üzere kamu ihale hukuku konusunda uzman bir bilirkişinin de katılımıyla oluşturulacak yeni bir heyetten gerekçeli ve denetlenebilir bir rapor alınmak ve birleşen davada davacı bankanın talebi teminat mektubuna ilişkin olmakla, asıl davaya konusu eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıktan bağımsız olduğu gözetilerek davaların tefriki gerekip gerekmediği hususu da değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken yazılı şeklide hatalı değerlendirme ve eksik incelemeyle hüküm kurulması doğru olmadığından esasa ilişkin istinaf nedenleri incelenmeksizin taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne..." şeklinde karar verilmiş, dosya kaldırma kararı sonrası Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/415 E sayılı sırasına kaydedilmiştir. Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/415 Esas sayılı yargılaması kapsamında 14/12/2022 tarihli celsede birleşen Ankara 27 ASHM 'nin 2018/801 E sayılı dosyasına tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesine karar verildiği ve mahkemenin 2021/465 E sayılı sırasına kaydının yapıldığı, Ankara 10. ASHM'nin 2021/465 E-2022/111 K sayılı kararı ile de, mahkemenin görevsizlik kararı verilerek dosyanın Ankara 11. ATM'nin 2022/426 E sayılı sırasına tevzi edildiği, Ankara 11 ATM'nin 2022/426 E-2022/505 K sayılı kararı ile dosyanın finans davalarına bakmakla görevli ihtisas mahkemelerine tevzi üzerine dosyanın Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/420 E sayılı sırasına kaydedildiği, Ankara 7. ATM'nin 2022/420 E- 2022/460 K sayılı kararı ile mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin Ankara 11. ATM olduğuna karar verildiği ve dosyanın Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen esasına kaydedildiği görülmüştür. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; teminat mektubu veren banka ile muhatap ... arasındaki sözleşme garanti sözleşmesi niteliğinde olup, bankanın sorumluluğu fer'i olmayıp asıl borçtan bağımsız olduğundan, davacı bankanın sadece lehtar olan ... .. Şirketine ait def'ileri muhataba karşı ileri süremeyeceği, başka bir anlatımla davacı bankanın tazmin ettiği teminat mektupları bedelinin söz konusu eser sözleşmesinin iş veren ... tarafından haksız olarak fesh edildiği, dolayısıyla risk doğmadan teminat mektupları bedellerinin tazmin edildiği iddiasıyla uğramış olduğunu iddia ettiği zararları davalı ...'den talep edemeyeceği, teminat mektuplarının haksız paraya çevrildiği iddiasıyla eser sözleşmenin tarafı olan yüklenici şirketin böyle bir talepte bulunabileceği anlaşıldığından davalı ... hakkındaki davanın bu nedenlerle reddine, Asli müdahele talebi için açılan iş bu davada, dava dilekçesinde diğer davalılardan doğrudan bir alacak yada tazminat tahsil talebi bulunmadığından davalılar ... ve ... hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tazmin edilen teminat mektuplarının aynen iadesi söz konusu olamayacağından mektup bedellerinin mektubu düzenleyen davacı bankaya iadesi gerektiğini, teminat mektup bedellerinin davacı banka yerine Ankara 10. ASHM'nin 2021/415 E sayılı dosyasında verilen karar doğrultusunda lehtar ...'e şirketine iade edildiği durumda mektupları düzenleyen banka aleyhine ve diğer alacaklılar lehine bir durum oluşacağını, çünkü davalı ... firmasının tüm alacaklıları mektup bedeli üzerine haciz işlemi uygulayacağını, böylelikle teminat mektubunun düzenlenme amacı dışında kullanılmış olup, bu durumunda banka aleyhine olacağını, ayrıca mektup bedellerinin davacı bankaya iade edilmesi halinde mezkur tutarın davalı ...'in bankaya olan borcundan da mahsup edileceğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davalı ... Gen. Müd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden usul ve yasaya aykırı olduğunu, taraflarına diğer davalılardan bağımsız olarak nispi vekalet ücreti hükmedilmesi gerekirken, tek maktu vekalet ücreti hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden usul ve yasaya aykırı olduğunu, taraflarına diğer davalılardan bağımsız olarak nispi vekalet ücreti hükmedilmesi gerekirken, tek maktu vekalet ücreti hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava, davacı banka tarafından davalı şirket ile diğer davalı ... arasında düzenlenen eser sözleşmesinin teminatı olarak verilen teminat mektuplarının davalı ... tarafından haksız olarak nakde çevrildiği iddiasına dayalı, davalı idarece tazmin edilen teminat mektubu bedellerinin davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Davalı ... Genel Müdürlüğü ile yüklenici ... İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. ... İnş. Tic. Ltd. Şti. (İş Ortaklığı) arasında, ... Genel Müdürlüğü İçme Suyu Daire Başkanlığının Anahtar teslimi götürü bedelli ihalesi yapılmış ve ihaleyi kazanan İş Ortaklığı ile 27.12.2012 tarihinde işin sözleşmesi imzalanmıştır. Bu ihale kapsamında yüklenici ... İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. ... İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından davalı idareye ... Bankası A.Ş'nin 20.12.2016 tarih ve 12.000,00 TL tutarlı, 20.12.2016 tarih ve 100.000 TL tutarlı, 20.12.2016 tarih ve 3.200.000 TL tutarlı teminat mektupları teminat olarak verilmiştir. Davalı idare tarafından,yüklenici iş ortaklığının , sözleşmenin uzatılmış süresi de bittiği halde işin bitirilmemiş olduğu ve bitirme yönünde herhangi bir çabanın gözlenmediği gerekçesi ile taraflar arasındaki sözleşme Genel Müdürlük oluru ile 29.06.2016 tarihinde feshedilmiş ve yüklenicinin teminatları irat kaydedilmiş ve paraya çevrilerek davacı bankadan tahsil edilmiştir. Davacı, banka yapmış olduğu söz konusu ödemeleri kontur garanti kapsamında kredi tahsisi yolu ile davalı yükleniciden (yüklenicilerden) temerrüt (avans) faizi ile birlikte tahsili amacıyla icra takibi başlatmıştır. UYAP sistemi üzerinde yapılan araştırma neticesinde; davacı banka tarafından davalı ... Ltd. Şti'nin de aralarında bulunduğu borçlar aleyhine davamıza konu nakde çevrilen teminat mektuplarının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açıldığı bildirilen Ankara 7. ATM'nin 2017/179 E sayılı dosyası kapsamında davacı bankanın davasının kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın Dairemizin 23/12/2019 tarih, 2019/284 E, 2016/1606 ilamı ile kaldırılarak davalı ... Ltd. Şti hakkında açılan davanın kısmen kabulüne karar verildiği, ilgili kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/10/2022 tarih, 2021/1411 Esas, 2022/7140 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmüştür. Yaptığı ödemeyi yüklenicilerden talep eden davacı bankaca yine bu sırada dosyamız davalısı yüklenici şirketlerin diğer davalı ... aleyhine açtığı ve eldeki davanın tefrik edildiği ( Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/349) davaya müdahil olarak katılma talebinde bulunmuş ise de bu talebi reddedilmiştir. Davacı banka bu kez istinaf incelememize konu birleşen davayı açarak teminat mektuplarının ilk aşamada fesih haklı gösterilerek bankadan tahsil edildiğini, ancak Ankara 10 ASHM kapsamında yapılan yargılama sonucu davalı idarece yapılan feshin haklı olmadığının anlaşılması karşısında kendilerinden yapılan tahsilatın da sebepsiz kalması nedeni ile teminat mektuplarının tazmin edildiğ/ ödeme tarihi olan 20.12.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte mektup bedellerinin kendilerine iadesini talep etmiş, yukarıda yazılı ayrıntılı safahat sonrası dosya incelenmek üzere Dairemize gelmiştir. Davacı yanın istinaf itirazı , davalı idarece teminat mektuplarının bedelinin davacı bankaya ödenmesi gerektiğine , davalıların istinaf itirazı ise lehlerine hükmedilen vekalet ücretlerine yöneliktir. Hukukumuzda banka teminat mektupları konusunda açık bir düzenleme bulunmamakta, 6098 sayılı TBK’nun 128. maddesinde düzenlenen Üçüncü Kişinin Fiilini Üstlenme kapsamında bir tür Garanti Sözleşmesi olarak değerlendirilmektedir. Garanti veren banka, muhatabın ödeme talebi halinde ancak kendisine ait olan def’ileri ileri sürebilir. (teminat mektubunun zamanaşımına uğraması, sahte olması gibi) veya teminatın ödenmemesi hususunda mahkemece verilen bir tedbir kararının bulunması halinde ödemekten kaçınabilir. 6098 sayılı TBK'nun ''Üçüncü kişinin fiilini üstlenme'' başlıklı 128. maddesinin birinci fıkrası " Üçüncü bir kişinin fiilini başkasına karşı üstlenen, bu fiilin gerçekleşmemesinden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.'' hükmünü düzenlemektedir. Somut olayda , davacı bankanın davalı muhataba (...) yaptığı ödemenin kayıtsız şartsız banka teminat mektubunun dayanağı olan garanti sözleşmesi ilişkisine uygun olup, teminat mektubundaki lehdar yüklenici firma ile muhattap ... arasındaki akdin haksız feshedilmesi nedeniyle muhatabın (davalı ...'nİn) mektup konusu işle ilgili alacağının bulunmadığına ilişkin iddianın davacı tarafça ileri süremeyeceği, banka teminat mektubunun, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir riski garanti ettiği, bankanın teminat mektubu ile ilk yazılı talepte derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünde bulunduğu için rizikonun doğup doğmadığını incelemeksizin ödemede bulunacağı, bankanın tazmin taleplerine karşı ancak kendisine ait defileri ileri sürebileceği dikkate alındığında, davacının garanti sözleşmesine dayanarak davalı ...'den bir alacak talep etmesinin mümkün olmadığı, Burada banka söz konusu teminat mektuplarını ödemiş olmaktan dolayı uğradığı zararlarını faizi ile birlikte lehine teminat mektubu verdiği yükleniciden talep edebileceği, yukarıda ayrıntısı ile izah edildiği davacı bankaca yükleniciden bu yönde (birleşen dava açılmadan önce) talepte bunulduğu ve bu hususta kesin olarak karar verildiği görülmüştür. Hal böyle olunca , davacı bankanın teminat mektubu yönünde yaptığı ödeme ancak kendi akidi olan yüklenici şirketten isteyebileceği, teminat mektubu içeriğinde açıkça yüklenici ile davacı arasındaki uyuşmazlık ve bunun akıbeti ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın teminat verildiğinin belirtildiği, davalı ... tarafından ihalenin feshi ile birlikte teminat mektubu bedelinin tahsiline yönelik talepte bulunulmasının hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirilemeyeceği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 11/02/2025 tarih, 2024/2546 E, 2025/753 K ve 18/03/2025 tarih, 2024/1839 E, 2025/1908 E sayılı ilamlarının da bu doğrultuda olduğu , yine davacı yanca asıl borçlular aleyhine teminat mektubundan kaynaklı alacağın tahsiline yönelik ilama dayalı takibe de girişildiği anlaşılmakla, mahkemece yukarıda yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. Davalı yanın, davalı taraflar lehine ayrı vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğine yönelik istinaf itirazları değerlendirildiğinde, davacı yanca teknik anlamda davalı yüklenici firmalar aleyhine teminat bedelinin davacıya ödenmesi talepli bir dava açılmadığı, davacının amacının asli müdahale talebi reddedilen davada davalı ... tarafından diğer davalılar yüklenicilere ödenmesine karar verilecek teminat mektubu bedelinin davacıya ödenmesinin teminini sağlamak olduğu, bu hale göre asli müdahale talep edilen davada ...'nin davalı diğer yüklenici şirketlerin davacı olduğu dikkate alındığında asli müdahale talepli davanın ilk davanın davacısına ve davalısına (ilk yargılamanın taraflarına) karşı birlikte açılması zorunlu olduğu, bu hale göre davacı yanca asli müdahale talep edilen dosya ile birleştirme talepli açılan eldeki davada tüm davalıların ( ilk yargılamanın tarafları olan) davada taraf gösterilmesinin şeklen zorunlu olduğu dikkate alındığında mahkemece tek vekalet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Davacıdan alınması gerekli olan 732,00 TL istinaf karar harcından peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile 552,10 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalıdan alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/10/2026

Başkan - ... Üye - ... Üye - ... Zabıt Katibi - ... ... ... ... ...