Miras payı hesaplama
Türk Medeni Kanunu’nda yasal mirasçılar zümrelere ayrılır: önce altsoy (çocuklar, torunlar), altsoy yoksa anne-baba ve onların altsoyu (kardeşler), o da yoksa büyük ana-babalar ve çocukları. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır; payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Aile durumunu girin; her mirasçının yasal payı, saklı payı ve mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısım hesaplanır.
Mirasçı zümresiYalnız eş
Saklı paylar toplamı3/4 (%75)
Tasarruf nisabı1/4 (%25)
Mirasçılar ve payları
| Mirasçı | Yasal pay (kişi başı) | Saklı pay (kişi başı) |
|---|---|---|
| Sağ kalan eş | 1 (%100) | 3/4 (%75) |
Hesaplama kuralları
- 1. zümre (TMK m.495): çocuklar eşit pay alır; önce ölen çocuğun payı kendi altsoyuna geçer. Eş bu zümreyle mirasın 1/4’ünü alır.
- 2. zümre (m.496): anne ve baba yarı yarıya alır; önce ölen ebeveynin payı onun altsoyuna (kardeşlere) geçer, bir tarafta kimse yoksa pay diğer tarafa kalır. Eş bu zümreyle 1/2 alır.
- 3. zümre (m.497): büyük ana-babalar, her kolda yarı yarıya; önce ölenin yerine çocukları geçer. Eş bu zümreyle 3/4 alır; hiç kan hısımı yoksa mirasın tamamı eşe kalır (m.499).
- Saklı pay (m.506): altsoy için yasal payın 1/2’si, anne ve baba için her birine 1/4’ü; eş altsoy ya da anne-baba zümresiyle mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde 3/4’ü. Kardeşlerin ve büyük ana-babaların saklı payı yoktur.
- Bu araç torun çocuğu, kardeş çocuğu ve kuzen gibi daha uzak halefleri, mirastan feragat ve reddi, mirastan çıkarmayı ve evlilik mal rejimi tasfiyesini hesaba katmaz.
Sık sorulan sorular
- Eşin miras payı ne kadardır?
- Sağ kalan eş, çocuklarla (altsoyla) birlikte mirasın 1/4’ünü, anne-baba ve kardeşlerle birlikte 1/2’sini, büyük ana-babalar ve onların çocuklarıyla birlikte 3/4’ünü alır; bunların hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499).
- Saklı pay nedir, kimlerin saklı payı vardır?
- Saklı pay, mirasbırakanın vasiyet ya da bağışla dokunamayacağı paydır. Altsoy için yasal payın 1/2’si, anne ve babanın her biri için 1/4’üdür; eş, altsoy ya da anne-baba zümresiyle mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde 3/4’ü saklıdır (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırıldı.
- Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı kime geçer?
- Önce ölen çocuğun payı kendi çocuklarına (torunlara) eşit olarak geçer; buna halefiyet denir (TMK m.495). Çocuğu olmadan ölmüşse payı diğer mirasçılara kalır.
- Kardeşler ne zaman mirasçı olur?
- Mirasbırakanın çocuğu ya da torunu yoksa ikinci zümre devreye girer: anne ve baba yarı yarıya alır, önce ölen ebeveynin payı onun çocuklarına, yani kardeşlere geçer (TMK m.496).
- Tasarruf nisabı nedir?
- Mirasın, saklı paylar çıktıktan sonra kalan ve mirasbırakanın vasiyetle ya da bağışla serbestçe dağıtabileceği kısmıdır. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.