İlk Derece Mahkemesi 2025/359 E. 2026/811 K.

T.C. İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/359 Esas KARAR NO : 2026/811

DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 21/05/2025 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; güneş enerjisi ve elektrik taahhüt işleriyle iştigal eden tüzel kişi tacir davacı ile tekstil işiyle iştigal eden davalı arasında, davalıya ait ... Köyü D-100 Karayolu No: 8 ... adresinde bulunan ve tapunun ... İli, ... İlçesi, 101 ada, 29 parsel numarasında kayıtlı fabrika binası çatısına güneş enerjisi sistemi kurulması amacıyla 19.06.2023 tarihli Mühendislik Tedarik ve İnşaat Yapım, Danışmanlık, İş Takibi Sözleşmesinin imzalandığını, 5. maddesi uyarınca yaklaşık 3.060,175 kWp kapasiteli ve 637,219 USD/kWp birim fiyatlı güneş enerjili elektrik santrali kurulum işinin, yarısı olan 975.000-USD'nin sözleşmenin imzalanmasını müteakip peşin ödenmesi koşuluyla toplam 1.950.000USD bedelle yüklenildiğini, yüklenici davacı şirketin sözleşmenin 2. ve sair maddeleri kapsamında ithalata dayalı stratejik parçalar bakımından gecikme yaşanmaması için peşinat ödemesini beklemeksizin mal ve ekipman siparişleri ile tedarik bağlantılarını yaptığını, gerekli projeleri çizdirip iş akışını hazırladığını ancak davalının 975.000-USD tutarındaki peşinatı ödemediği ve davacı şirketi oyaladığını, akabinde davalının ...'deki işyerinde gerçekleştirilen toplantıda davalının hiçbir sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshettiğini ve projeyi başka bir firmaya yaptıracağını sözlü olarak bildirdiğini, bu haksız ve ani fesih nedeniyle davacının satın aldığı malzemeler sebebiyle sermaye bağlayarak maddi zarara uğradığını, ön siparişlerini iptal etmek zorunda kaldığı tedarikçiler nezdinde büyük prestij kaybı yaşadığını ve kâr mahrumiyeti ile muhtemel kazanç kaybına uğradığını, uyuşmazlığa ilişkin olarak arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığı ve 01.08.2023'te anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, temerrüt ihtarı amacıyla .... Noterliği 30.11.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek davacının projeyi tamamlamaya hazır olduğunun ve 975.000,00 USD peşinatın ödenmemesi hâlinde masraf ve zararların talep edileceğinin bildirildiğini, sonuç alınamaması üzerine yeniden arabuluculuğa başvurulduğunu ve 29.03.2024 tarihinde tekrar anlaşamama tutanağı tanzim edildiğini, maddi zarar ve kazanç kaybının bilirkişi incelemesiyle tespiti kaydıyla fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere yapılan masraflar, mahrum kalınan kâr ve muhtemel kazanç kaybı karşılığı olarak şimdilik 5.000,00 USD maddi tazminatın 15.11.2023 ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yabancı para alacaklarına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının ileri sürdüğü muhtemel kazanç kaybı isteminin arabuluculuk sürecinde müzakere edilmemesi nedeniyle 6325 sayılı Kanun uyarınca dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, ayrıca 6100 sayılı HMK 316/1-d maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi olan davada aynı Kanun’un 318. maddesine aykırı olarak elinde olmayan delillerin nereden getirtileceğini göstermeyen davacının 319. madde kapsamında iddiasını genişletmesine veya değiştirmesine ve başkaca delil bildirmesine muvafakatlarının bulunmadığını savunduğunu; esasa ilişkin olarak ise taraflar arasında ... İli, ... İlçesi, ... Köyü D-100 Karayolu No: 8 adresinde 101 ada, 29 parselde kain taşınmaz üzerine 3.060,175 kWp gücünde güneş enerjisi santralinin anahtar teslimi kurulumuna ilişkin Mühendislik Tedarik ve İnşaat Yapım Danışmanlık İş Takip Sözleşmesi akdedildiğini ancak sözleşmenin müvekkili tarafından feshedilmediğini, 1 ve 3.1 md uyarınca yüklenicinin yapı ruhsatının alınmasından ve ilk ödemenin yapılmasından sonra işe başlayacağının kararlaştırıldığını, davacının .... Noterliği 2024/... yevmiye numaralı ihtarnamesine karşı müvekkil şirket tarafından gönderilen Bakırköy 40. Noterliği 13.12.2023 tarih ve 33165 yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde de açıklandığı üzere projenin ekipman finansmanının leasing yöntemiyle sağlanmasının kararlaştırıldığını ve ödemelerin leasing şirketi tarafından yapılabilmesi için davacıdan 3.060,175 kWp gücünde güneş enerjisi santrali yeterliliğine dair iş bitirme belgesi veya referans mektubu, enerji santrali bağlantı görüşü ile proforma fatura talep edilmesine rağmen bu belgelerin müvekkil şirkete ve leasing şirketine iletilmediğini, davacının sözleşme kapsamındaki imar işlerini de süresinde yerine getirmemesi nedeniyle leasing sözleşmesi yapılamadığını ve gerekli finansman sağlanamadığından ilk taksit ödemesinin yapılamayarak işe başlanamadığını, davacının kendi kusuruyla projenin gecikmesine, faiz artışı ve ekonomik nedenlerle maliyetlerin yükselmesine ve projenin gerçekleştirilememesine sebebiyet verdiğini, müvekkil şirketin bu nedenle maddi zarara uğradığını ve leasing şirketi nezdinde prestij kaybı yaşadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Dava taraflar arasında akdedilen 19/06/2023 tarihli sözleşmede davalı tarafın sözleşme hükümlerine aykırı davrandığından bahisle davacının uğradığını iddia ettiği mevcut zararları ile muhtemel kazanç kaybı zararlarına ilişkin maddi tazminat isteminden ibarettir. Mahkememizce görevlendirilen mali müşavir, elektrik mühendisi ve borçlar mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişi heyetinin dosyaya ibraz ettiği 16/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; taraflar arasında 19.6.2023 tarihinde adi yazılı şekilde "Mühendislik Tedarik ve İnşaat Yapım, Danışmanlık, İş Takibi Sözleşmesi”nin imzalandığı; sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin TBK m. 470 hükmünce eser sözleşmesi olduğu; buna göre davacının yüklenici, davalının ise işsahibi sıfatını haiz olduğu sözleşmede eser bedelinin 1.950.000USD olarak belirlendiği ve yarısı olan 975.000USD'nin sözleşmenin imzalanmasını müteakip ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalı tarafından bu bedelin ödenmediğinin ve haklı neden olmaksızın davalı tarafından sözleşmenin sonlandırıldığının beyan edildiği, davacı tarafından 30.11.2023 tarihinde .... Noterliği’nden ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği ve davacının projeyi tamamlamak için hazır olduğunun, 975.000USD'lik peşinatın gönderilmesinin, aksi halde yapmış olduğu masraflar ile uğradığı zararı talep edeceğinin ihtar edildiği, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davacının maddi zarara uğradığının iddia edildiği ve bu kapsamda “davacının yapmış olduğu masraflar ve mahrum kaldığı kar ve muhtemel kazanç kaybı” için şimdilik 5.000USD.lik maddi tazminatın 15.11.2023 ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yabancı para alacaklarına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek faiz oranıyla ödenmesinin talep edildiği; davalı tarafından sözleşmede kararlaştırılan 975.000USD'lik peşinatın davacıya ödenmediği kabul edilse bile davacının talepleri yönünden ayrıca davacının da sözleşme gereğince üstlendiği edimleri davalıya karşı ifa edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekeceği; zira TBK m. 114/II1 hükmünün atfıyla uygulama alanı bulacak TBK m. 49/I2 ve 50/I3 hükümlerine göre davalının kusuru ve hukuka aykırı fiili ile davacıya zarar verdiğinin davacı tarafından ispat edilmesi halinde davalının sorumluluğuna gidilebileceği; eğer işin başlamamasına davacının sebebiyet verdiği tespit edilir ise bu halde davalının sorumluluğunun doğmayacağı kanaatine varılacağı; (aksi halde) eğer işin başlamamasına davalının sebebiyet verdiği tespit edilir ise bu halde davalının davacının uğradığı maddi zararı tazmin borcu altında olduğu kanaatine varılacağı, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davacının maddi zarara uğradığının iddia edildiği ve bu kapsamda “davacının yapmış olduğu masraflar ve mahrum kaldığı kar ve muhtemel kazanç kaybı” için şimdilik 5.000 USD.lik maddi tazminatın 15.11.2023 ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yabancı para alacaklarına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek faiz oranıyla ödenmesinin talep edildiği; sözleşmenin konusu, "..iş bu sözleşmeye konu iş güneş enerji santralinin bağlantı görüşünün alınması, imar işlerinin yapılması, güneş enerjili elektrik santralinin kurulması, panel-inverter arası DC kablolamanın yapılması, inverter-trafo arası AC kablolamanın yapılması, santralin trafoya bağlanması, santralinin tamamen devreye alınıp, yasal olarak tüm ruhsatlara haiz şekilde, ... onayı alınmış biçimde elektrik üretir hale getirilerek sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun biçimde işverene yazılı teslim tutanağı ile teslimi işlerinin anahtar teslimi yapılması işi.." olduğu, söz konusu yapı ruhsatının alınmasından sonra işe başlanabileceği ancak dosya kapsamında ruhsatın alındığına dair bilgi ve belge görülmemiş olduğundan ayrıca dava konusuna ilişkin davacının herhangi bir imalatının olmadığından davacının kazanç kaybı talebinin yerinde olmadığı, “davalının borcuna aykırı davranması halinde davacının bu sebeple uğradığı maddi zararının bulunup bulunmadığı/ miktarı hususunda: Maddi zarara ilişkin davacının ihtarnamesinde talep ettiği 123.000,00 TL tutarının tespiti için davacının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği, rapor tarihine kadar bilirkişiye imkân tanınmadığından, maddi tazminat hakkında tespit yapılamadığı bildirilmiştir. Aynı bilirkişi heyetinin dosyaya ibraz ettiği 05/08/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda ise özetle; davalı tarafından sözleşmede kararlaştırılan 975.000USD'lik peşinatın davacıya ödenmediği kabul edilse bile davacının talepleri yönünden ayrıca davacının da sözleşme gereğince üstlendiği edimleri davalıya karşı ifa edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekeceği; zira TBK m. 114/II1 hükmünün atfıyla uygulama alanı bulacak TBK m. 49/I2 ve 50/I3 hükümlerine göre davalının kusuru ve hukuka aykırı fiili ile davacıya zarar verdiğinin davacı tarafından ispat edilmesi halinde davalının sorumluluğuna gidilebileceği; - eğer işin başlamamasına davacının sebebiyet verdiği tespit edilir ise bu halde davalının sorumluluğunun doğmayacağı kanaatine varılacağı; - (aksi halde) eğer işin başlamamasına davalının sebebiyet verdiği tespit edilir ise bu halde davalının davacının uğradığı maddi zararı tazmin borcu altında olduğu kanaatine varılacağı, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davacının maddi zarara uğradığının iddia edildiği ve bu kapsamda “davacının yapmış olduğu masraflar ve mahrum kaldığı kar ve muhtemel kazanç kaybı” için şimdilik 5.000USD.lik maddi tazminatın 15.11.2023 ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yabancı para alacaklarına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek faiz oranıyla ödenmesinin talep edildiği; sözleşmenin konusu, "..iş bu sözleşmeye konu iş güneş enerji santralinin bağlantı görüşünün alınması, imar işlerinin yapılması, güneş enerjili elektrik santralinin kurulması, panel-inverter arası DC kablolamanın yapılması, inverter-trafo arası AC kablolamanın yapılması, santralin trafoya bağlanması, santralinin tamamen devreye alınıp, yasal olarak tüm ruhsatlara haiz şekilde, ... onayı alınmış biçimde elektrik üretir hale getirilerek sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun biçimde işverene yazılı teslim tutanağı ile teslimi işlerinin anahtar teslimi yapılması işi..." olduğu, söz konusu yapı ruhsatının alınmasından sonra işe başlanabileceği ancak dosya kapsamında ruhsatın alındığına dair bilgi ve belge görülmemiş olduğundan ayrıca dava konusuna ilişkin davacının herhangi bir imalatının olmadığından davacının kazanç kaybı talebinin yerinde olmadığı tespit ve rapor edilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde; Taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre, davacı yüklenici, davalı ise işveren olup, sözleşmenin davalıya ait taşınmazın çatı katına güneş enerji sistemi kurulmasına dair 19/ 06/2023 tarihinde akdedildiği görülmüş, davacı taraf iddiasında, davacı yüklenicinin sözleşmenin 2. Maddesi gereği iş için gerekli sipariş, bağlantı ve projelendirme yaptığını, davalı işverenin sözleşmenin 5. Maddesi gereği imzadan hemen sonra ödenmesi gereken peşinatı ödemediğini ve akabinde sebep göstermeden sözleşmeyi feshettiğini, davalının haksız feshi nedeniyle sözleşme öncesi ve sonrası çalışmaları, prestij kaybı, kazanç kaybı olduğunu belirterek şimdilik 5.000,00-USD maddi tazminatın 15/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ettiğini belirtmiş, davalı taraf ise savunmasında, davacı ile sözleşme akdedildiğini ancak davacının iddia ettiği gibi sözleşmenin davalı tarafça feshedilmediğini, sözleşmenin 3.1.maddesine göre yüklenici yapı ruhsatı alınmasından sonra ve 5.maddeye göre belirtilen ilk ödemenin işveren tarafından yükleniciye yatırılması ile işe başlanacağını, cevap dilekçesinde belirtilen ihtar ve cevabında belirtildiği üzere ekipmanın leasing ile sağlanacağının kararlaştırıldığını, buna dair belgelerin iletilmemesi nedeniyle finansman sağlanamadığını ve bu nedenle 3.1.maddeye göre sözleşmeye başlanılamadığını, sözleşmenin gerçekleşmemesinin davacıdan kaynaklandığını ve davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini belirtmiş, alınan bilirkişi raporlarında söz konusu yapı ruhsatının alınmasından sonra işe başlanabileceği ancak dosya kapsamında ruhsatın alındığına dair bilgi veya belge bulunmadığı, ayrıca davacının herhangi bir imalatı bulunmadığı, bu hali ile talep edebileceği kazanç kaybı bulunmadığı, maddi zarar talebi yönünden davacı kayıtlarının incelenmesi gerektiği ancak incelemeye imkan tanınmadığı belirtilmiş, davacı taraf sözleşme edimlerini yerine getirdiğini ve ruhsat yükümlülüğünün davalıda olduğunu, ruhsat yükümlülüğüne dair itirazın ek raporda da açıklanmadığını belirterek rapora itiraz ettiği görülmüş, Mahkememizce yapılan incelemede; yapı ruhsatı alma yükümlülüğünün hangi tarafa ait olduğunun tespiti için sözleşme hükümleri incelendiğinde, sözleşmenin 2.1.maddesinde yüklenici (davacı) yükümlülüklerinin düzenlendiği, 2.2.maddesinde ise işveren (davalı) yükümlülüklerinin düzenlendiği, 2.2.2.maddesinde aynen "İşveren, imar ve ruhsat, yapı kullanım belgesi, GES uygunluk yazısı ve benzeri süreçlerle ilgili tüm işlemleri yüklenicinin yürüteceğini" şeklinde düzenlendiği, sözleşme gereği ruhsat işlemleri ile ilgili yükümlülüğün yüklenicide (davacıda) olduğu, alınan raporda da belirtildiği üzere dosya kapsamında ruhsata dair bilgi belge bulunmadığı, bu hali ile davacının ruhsata ilişkin yükümlülüğüne aykırı davrandığı, ayrıca sözleşmenin 5.maddesine göre imzadan sonra işverenin (davalının) yükleniciye (davacıya) sözleşme bedelinin %50'sini banka hesabına nakden ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin imzalandığına dair taraflar arkasında ihtilaf bulunmadığı gibi davalı savunmasından da söz konusu bedelin ödenmediği hususunun da ihtilafsız olduğu, ayrıca davalı savunması ve cevap dilekçesinde değinilen ihtara cevabında, davalı tarafından davacıya ödeme yapılmamasına gerekçe olarak gösterilen, ekipmanın leasing yoluyla sağlanacağı ve buna dair leasing şirketi ile sözleşme yapılmadığı hususunda sözleşme incelendiğinde, sözleşmede ekipmanların leasing yoluyla sağlanacağına dair bir düzenlemenin bulunmadığı, bu durumda davalının bu savunmasının yerinde olmadığı değerlendirilmiş, sözleşmenin 3.1.maddesine göre işe başlama için iki koşulun arandığı, bunlardan birinin davacı yükümlülüğünde olan ruhsat, diğerinin ise davalı yükümlülüğünde olan %50 nakden ödeme olup, anılan iki koşulun da gerçekleşmediği, davacının da bu nedenle işe başlayamadığı, bu durumda iki tarafın da yükümlülüklerine aykırı davranışlarının bulunduğu belirlendiğinden işe başlanamamasından tarafların eşit olarak kusurlu oldukları belirlenmiş, davacının davalı tarafın kusuruna isabet eden kısım için zararlarının tahsilini talep etme hakkı bulunmakla birlikte öncelikle davacının zararının ispatlanması gerekmekte olup, maddi zarar tespiti yönünden bilgi belge bulunmadığı, davacı defterlerinin incelenme imkanı tanınmadığı, kazanç kaybı zararına ilişkin talep yönünden de yeterli bilgi ve bulunmadığı, bu hali ile maddi zarar ve kazanç kaybı yönünden somut ve belirlenebilen maddi zararı olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 732,00-TL karar ve ilam harcının, peşin olarak alınan 3.319,87-TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.587,87-TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.md göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Kendini vekille temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır