İlk Derece Mahkemesi 2024/797 E. 2026/813 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/797 Esas KARAR NO : 2026/813

DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 30/12/2024 KARAR TARİHİ : 19/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 11.08.2023 tarihinde imzalanan betonarme sözleşmesi uyarınca davalının ... ili, ... ilçesi,... 921 ada 24 parseldeki otel inşaatının kaba inşaat, kalıp, demir ve beton işlerini üstlendiğini, sözleşme gereği işin yer tesliminden itibaren 60 gün içinde tamamlanmasının kararlaştırıldığını, davacı tarafından yer tesliminin 11.08.2023 tarihinde yapılmasına rağmen davalının işi süresinde bitirmediğini ve inşaatı yarıda bırakarak malzemeleri söküp götürdüğünü, bu durumun ... Sulh Hukuk Mahkemesi ...D. İş sayılı dosyası üzerinden yapılan tespit neticesinde bilirkişi raporuyla sabitlendiğini, davacının ... Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, bilirkişi raporuna göre davalının 3. Kat kaba işçiliği ile 1, 2 ve 3. Kat duvar işlerini yapmadığının belirlendiğini, sözleşmenin 8. maddesi uyarınca 55 günlük gecikme süresi için hesaplanan 275.000,00-TL gecikme cezası ile eksik işler bedeli olan 526.500,00-TL maddi zararın toplamı olan 801.500,00-TL'nin 05.12.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle tahsilini, ayrıca davalının menkul, gayrimenkul malları ve hakedişleri üzerine ihtiyati tedbir konulmasını, zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak davası olarak açtıkları işbu davada toplam 801.500,00-TL tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Mahkememizin 31/12/2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin sözleşmeyi ihlal ettiğini iddia ederek 526.500 TL tazminat ve 275.000 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 801.500,00 TL tutarında bir alacak talep ettiğini belirttiğini, taraflar arasında 11.08.2023 tarihinde imzalanan betonarme sözleşmesi uyarınca müvekkil şirketin .. ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 921 ada 24 parseldeki otel inşaatının kaba inşaat, kalıp, demir, beton ve duvar işlerini üstlendiğini ifade ettiğini, müvekkil şirketin sözleşme şartlarını yerine getirmesine rağmen davacı tarafın sözleşmenin 6. maddesinde yer alan hak edişlerin 30 günde yapılması ve ödemelerin 15 gün içinde gerçekleştirilmesi şartına uymadığını vurguladığını, davacının müvekkilin hak edişlerini düzenlemediğini ve herhangi bir ödeme yapmadığını bildirdiğini, sözleşmede bulunmamasına rağmen müvekkile ekstra imalatlar yaptırıldığını ve bu bedellerin davacı tarafından yatırımcı firmadan tahsil edilmesine rağmen müvekkil şirkete ödenmediğini açıkladığını, davacı tarafın iş teslimini yapmadığını, alt işveren dosyasını açmadığını, aplikasyon ve kot ölçümlerini gerçekleştirmediğini belirttiğini, ekstra işler nedeniyle müvekkil şirketin işleri yetiştirmekte zorlandığını ve davacıdan 717.347,12 TL tutarında alacaklı hale geldiğini ifade ettiğini, müvekkilin tüm yükümlülüklerini ifa etmesine karşın davacının kendi yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunduğunu, davacının müvekkilin yaptığı işlere dayalı olarak asıl işverenden bedelleri tahsil ettiğini ancak müvekkile ödeme yapmadığını ileri sürdüğünü, alacaklarını tahsil edemeyen müvekkilin ... 9. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek ödeme talep ettiğini, davacı tarafın ... Noterliği'nin ... tarihli ihtarnamesine karşılık ... 23. Noterliği'nin ...tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi ile alacakların ödenmesinin tekrar ihtar edildiğini, tüm bu hususlar dikkate alındığında müvekkilin haklı konumda olduğunu ve davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosya UYAP sureti, taşınmaz kayıtlarına rastlanılmadığına ilişkin bilgi, vergi kayıtları, ödemelerin döküm ve dekontları dosyamız içerisine alınmıştır. Dosya SMM Mali Müşavir, iki İnşaat Mühendisi, bir Hak Ediş Mühendisi ve Nitelikli Hesaplama Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 18/02/2026 tarihli raporda; teknik yönden taraflar arasında, ..., ... Mahallesinde yapılacak otel inşaatının kaba inşaat işleri + duvar örme işleri ile ilgili 11.08.2023 tarihli “Betonarme Sözleşmesi” imzalanmış olduğu, sözleşmeye göre işin süresinin 60 takvim günü olduğu, sözleşme ile işyeri teslimin yapıldığı, dolayısıyla işin bitiş tarihinin 11.10.2023 olduğu, ancak tarafların buna uymadığı, davacının Bodrum kat + zemin kat + 2 normal katın kaba inşaat işleri ile bodrum kat + zemin katın duvar örme işlerini yaptığı, 3. Normal katın kaba inşaatı ile 1., 2. Ve 3. Normal katların duvar örme işlerini yapmadığı, davalının yaptığı imalat değeri ile ilgili bir hesaplamayı dosyaya sunmadığı, sözleşmedeki fiyatlara göre davalının KDV dahil 2.009.540,- TL tutarında imalat yaptığı, KDV dahil 631.800,- TL tutarında imalat yapmadığı, ancak davacının 496.000 TL tutarlı iade faturası dikkate alındığında davalının KDV dahil 2.524.800,- TL tutarında imalat yaptığı sonucuna varıldığı, davacının banka vasıtası ile yaptığı ödemeler, davalıya yansıttığı, İSG, sarf malzemesi ve kalıp – dikme faturaları, işçilik ve SGK ödemelerini yaptığı, bu ödemelerin toplamının KDV dahil 2.690.004,41 TL olduğu, bu durumda davacının fazla ödeme olarak 165.204,41 TL talep edebileceği, davacının davalı nam ve hesabına 100.000,- TL ödemiş olduğu, ancak bu ödemelerin neye istinaden olduğu hususunda dosyaya herhangi bir delil sunulmadığından değerlendirmeye alınmadığı, davalının da sözleşme dışı ekstra imalat yaptığını iddia ettiği, ancak bununla ilgili dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, ispata muhtaç olduğu, açıklanan nedenlerle davacının cezai şart talep edemeyeceği, mali inceleme sonuçları; davacı şirkete ait 2023 yılı defter tasdikinin gönderilmediği, firmanın 2023 yılı e- defter beratlarının alınmış olduğu görülmekle birlikte HMK 222 maddesi ve 6102 sayılı TTK 64/3 maddeleri gereğince mevcut haliyle davacının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunup bulunmadığı hususunun Mahkeme’nin takdirinde olacağı, davacıya ait cari hesaba göre davacının davalıdan 384.900,95 TL alacaklı olduğunun görüldüğü, davacı cari hesabına alınmış personel maaş ödemesi tutarlarına ait evrakın cari hesap ekinde bulunmadığı, davalı firmanın anlaşmazlık konusu işlemlerin olduğu 2023 yılı defter tasdikini 2023 yılının Temmuz ayında tasdik ettirdiği, davalı Şirketin 6102 sayılı TTK.m.64/3, VUK. m.182 uyarınca tutulması zorunlu olan ticari defterleri ile ilgili olarak 2023 yılına ait defterinin açılış ve yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yapıldığı, HMK 222 maddesi ve 6102 sayılı TTK 64/3 maddeleri gereğince mevcut haliyle Davalının ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu hususunun Sayın Mahkeme’nin takdirinde olacağı, davalı şirkete ait cari hesaba göre davalının davacıdan 715.008,72 TL alacaklı olduğunun görüldüğü, tarafların cari hesaplarında mutabakat bulunmadığı, davalının düzenlediği hak ediş faturasının tarafların defterlerine kayıtlı olduğu, davacının yaptığı ödemelere ilişkin hesap hareketlerinin taraf defterlerinde kayıtlı olduğu ve mutabakat bulunduğu, davacının davalı adına ödediğini ifade ettiği işçilik ve SGK ve iş güvenliği ödemelerinin davalı kayıtlarına alınmadığı, davacının düzenlediği metraj fark faturası, kalıp malzemesi, teleskopik dikme demir ve duvar işçilik faturalarının da davalı tarafından kayıtlara alınmadığı, tarafların kayıtlarında mutabakat bulunmaması ve yapılan işler konusunda da anlaşmazlık bulunması nedeniyle taraflar arasındaki alacak miktarının ancak teknik bilirkişilerin tespiti çerçevesinde değerlendirilebileceği, nitelikli hesaplama sonuçları; yanlar arasındaki ihtilafın; yanlar arasında akdedilmiş 11.08.2023 tarihli eser sözleşmesi kapsamın-da, davalı yüklenicinin üstlendiği işi süresinde teslime hazır hale getirerek tamamlamaması nede-niyle davacı işsahibi tarafından tamamlanmamış/kalan işler karşılığı zarar tazminatı ve cezai şart bedeli talep edilip edilemeyeceği, yüklenici tarafından yapılmış işler bedelinin sözleşme hükümle-rine göre davacı işsahibi tarafından ödenip ödenmediği, davacı işsahibi tarafından sözleşme dışı işler yaptırılıp yaptırılmadığı, yaptırıldı ise bedelinin ödenip ödenmediği hususlarında toplandığı, davalı yüklenici ... 9. Noterliği’nden keşide ettiği ... tarih ve ... Y.Nolu ihtarnamesi ile davacı işsahibi ise Safranbolu Noterliği’nden keşide ettiği ... tarih ve... Y.Nolu ihtarnamesi ile karşılıklı olarak sözleşmenin feshi bildiriminde bulunmuşlarsa da sözleşmenin feshine dair dava açıldığı hususunda herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı, teknik inceleme ve değerlendirme neticesine göre, davalı yüklenici tarafından tamamlanmış iş bedelinin davacı işsahibi tarafından ödendiği, davacı işsahibinin bedel ödeme borcunu yerine getirdiği, yapılan işe karşılık davacı işsahibinin 165.204,41 TL tutarında fazla ödeme yaptığı, davalı yüklenicinin sözleşme ile üstlendiği işin tamamlanmamış / yapılmamış kısmına ilişkin imalat tutarının 526.500,- TL + KDV = 631.800,00.TL olarak hesaplandığı, davacı işsahibinin davasında, sözleşme ile belirlenmiş işe ilişkin olarak yapılmamış iştutarı olarak talebi ile bağlı kalınarak 526.500,00.- TL talep edebileceği, söz konusu bedelin davalı yüklenici tarafından ödenmesine dair davalı yüklenicinin temerrüdünü oluşturacak davacı ihtarı olmadığından davacının yapılmamış iş bedelinin tazmini alacağına dava tarihinden itibaren faiz yürütülebileceği, tacir olan yanlar arasındaki ticari iş nedeniyle davacı alacağına 3095 sayılı yasanın 2.maddesi uyarınca avans faizi işletilebileceği, yanlar arasında akdedilmiş 11.08.2023 tarihli sözleşmenin 8.maddesi ile düzenlenmiş gecikme cezası adı altındaki cezai şart hükmünün TBK.nun 179.maddesi kapsamında ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu, davacı işsahibinin işin teslim tarihi olan 11.10.2023 tarihinden sonra yürütülen işle ilgili herhangi bir bildiriminin /ihtirazi kaydının bulunmadığı, davalı yüklenicinin yürüttüğü işi çekincesiz olarak kabul ettiği, bu süreçte davalı yükleniciye ve yüklenici adına üçüncü kişilere ödemeler de yapıldığı, bu nedenle davacı işsahibinin TBK. nun 179.maddesi gereğince, sözleşmenin 8. Maddesi ile öngörülmüş ifaya ekli cezai şart talebinde bulunamayacağı, sözleşme / proje dışı bir imalat ile ayıplı işe ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmaması nedeniyle teknik inceleme ve değerlendirme neticesinde bir tespitte bulunulamadığından bu yönde herhangi bir inceleme ve değerlendirmeye yer verilemediği belirtilmiştir. Dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 23/08/2026 tarihli ek raporda; teknik yönden sonuç; teknik olarak tarafların itirazlarına rapor içinde cevap verildiği ve sunulan 2 numaralı hakedişe göre alacak – verecek hesabı yapılmış olduğu, sunulan 2 numaralı hakedişin davacı Yüklenici ile asıl işveren arasında düzenlenmiş olduğu, bu hakedişe göre sadece sözleşme konusu imalatların dikkate alınması halinde davacının davalıdan KDV dahil 238.542,56 TL alacaklı olduğu, sunulan hakedişte taraflar arasındaki sözleşme dışı olarak görülen imalatların da davalının yaptığına kanaat getirilmesi halinde davalının davacıdan KDV dahil 42.304,64 TL alacaklı olduğu, takdirin Mahkemeye ait olduğu, mali inceleme yönünden; davalının itirazına ilişkin kök raporda davalıya çıkarılmış bir borç tutarı bulunmadığı, davalıya çıkarılan borcun kök raporda ifade edildiği üzere teknik bilirkişilerce yapılan tespit çerçevesinde belirlenen tutar olduğu, mali inceleme yönünden kök rapor ile yanların ticari defter ve kayıtlarına ilişkin arz olunan inceleme ve tespitlere aykırı bir husus bulunmadığından söz konusu inceleme ve tespitlerin aynen tekrar edildiği, nitelikli hesaplama yönünden; davacının, raporumuzun teknik değerlendirme sonucunda tespit edilmiş alacağına ancak dava tarihinden itibaren temerrüt faizi yürütülebileceğine ilişkin kök raporda arz olunmuş görüş ve ka-naatim aynen korunduğu, davacının, sözleşmede yer verilmiş ifaya ekli cezai şart talep edemeyeceğine ilişkin kök raporda arz olunmuş görüş ve kanaatlerini aynen korudukları belirtilmiştir. Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasıdır. Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında, ..., ... Mahallesinde yapılacak Otel inşaatının kaba inşaat işleri ( kalıp, demir beton) ve duvar işlerinin işçiliği hususunda 11.08.2023 tarihinde “Betonarme Sözleşmesi” imzalanmış olup, davacı işveren, davalı ise yüklenicidir. Dosya kapsamında yapılan incelemede; sözleşmede, iş mücbir sebepler dışında 60 takvim günü içinde teslim edilecektir. Buna göre teslim tarihi 11.10.2023 olmaktadır. Sözleşmeye göre kaba inşaat işçilik birim fiyatı 800,- TL/m2, duvar işçiliğinin birim fiyatı da 100,- TL/m2 dir. Kalıp malzemesi ve sarf malzemeleri birim fiyatın içindedir. Yüklenici işe başlamış ve Kasım 2023 ayı sonuna kadar işe devam etmiştir. Davalı Yüklenici 30.11.2023 tarihli ihtarnamesi ile hakediş yapılmadığı, kot ölçümünün İşveren tarafından yapılmadığı, hakkedişlerin ve sözleşme dışı imalat bedelinin ödenmediği bunun sonucu olarak 717.347,12 TL alacağı olduğu, üç gün içinde kesin hesabın yapılarak alacaklarının ödenmesini, sözleşmeye uyulmaması nedeni ile sözleşmeyi fesih ettiğini bildirmiştir. Davacı tarafından davalıya gönderilen 05.12.2023 tarihli ihtarnamede işin yarım bırakılması nedeni ile uğranılan tüm zararların talep edileceği, sözleşmenin tek taraflı olarak fesih edildiği ifade edilmektedir. Davacı tarafından davalıya gönderilen 10.01.2024 tarihli ihtarnamede, sözleşmenin 05.12.2023 tarihinde fesih edildiği, işte 55 gün gecikme olduğu, bu nedenle 275.000,- TL gecikme cezasının ödenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Davalı tarafından davacıya gönderilen 17.01.2024 tarihli ihtarnamede, taraflarının 717.347,12 TL alacaklı olduğu, bu alacağın ödenmediğinden 30.11.2023 tarihli ihtarname ile sözleşmenin fesih edildiği, bunları bilmezden gelerek cezai şart talep edilmesinin iyi niyetle bağdaşmadığı, müvekkiline alacaklarının ödenmesi, kendilerine herhangi bir cezai şart ödemesinin yapılmayacağı ifade edilmektedir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, yanlar arasında akdedilmiş 11.08.2023 tarihli eser sözleşmesi kapsamında, davalı yüklenicinin üstlendiği işi süresinde teslime hazır hale getirerek tamamlamaması nedeniyle davacı işsahibi tarafından tamamlanmamış/kalan işler karşılığı zarar tazminatı ve cezai şart bedeli talep edilip edilemeyeceği, yüklenici tarafından yapılmış işler bedelinin sözleşme hükümlerine göre davacı işsahibi tarafından ödenip ödenmediği, davacı işsahibi tarafından sözleşme dışı işler yaptırılıp yaptırılmadığı, yaptırıldı ise bedelinin ödenip ödenmediği hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında yapılacak iş ile ilgili 11/08/2023 tarihli "Betonarme Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşme incelendiğinde; MADDE 2- SÖZLEŞMENİN KONUSU "Sözleşme konusu iş Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Barış Mahallesi, 921 ada 24 parseldeki arsa çirişine inşa edilecek otel inşaatı EK-2’ de yer alan maddelerin imalatı ve bu sözleşme yazılı götürü bedel ve şartlar dâhilinde birim fiyat esas usulü ile kaba inşaat, kalıp demir ve beton ve duvar işçilikleri, her türlü kalıp ve sarf malzemesi dahil olmak üzere YÜKLENİCİ tarafından yapılması bu sözleşmenin konusunu teşkil etmektedir.", sözleşmede davacı... Ltd. Şti. İŞVEREN, daval... A.Ş. ise yüklenici konumunda olduğu, MADDE 5- İŞİN FİYATI "YÜKLENİCİ, mimari ve statik uygulama projesine uygun imalatın yapılması, Kaba İnşaat İşleri m2 fiyatı 800,00.-TL/m2 (SekizyüştürkLirası + KDV), ... Duvar İşleri m2 fiyatı 100,00.-TL/m2 (YüzTürkLirası + KDV) bedel ile yapılacaktır. Şantiye elektrik, su ile harita hizmetleri , İŞVEREN’ e aittir. Bu sözleşme, EK-2’ de yer alan inşaat çalışmalarını kapsamaktadır. Bu çalışmalar haricinde istenebilecek ilave işler birim fiyatı ve tutarı (Maliyet+%15 taşoron karı ile ) belirlenme kaydıyla YÜKLENİCİ tarafından yapılabilir. Bu çalışmanın bedeli tutulan ataşmanların hakedişlere eklenmesi suretiyle ödenir." kaba inşaat işleri kalıp, demir ve betonu kapsamakta olduğu, MADDE 6- HAKEDİŞ ÖDEMELERİ; "Sözleşmenin imzalanmasını müteakip YÜKLENİCİ iş programına uygun bir şekilde imalatı yapacaktır. İş bu sözleşme ile yüklenicinin ihtiyacı olan malzemelerin alınması için yardımcı olacaktır. Hakediş 30 günde bir yapılır ve ödemesi 15 gün içerisinde varsa almış olduğu avanslar kesilerek kalan kısmı nakit olarak yapılır.", MADDE 7- YER TESLİMİ – İŞİN SÜRESİ; "İŞVEREN, tarafından YÜKLENİCİ’ ye hafriyat uygulaması bitiminde yer teslimi yapılacaktır. Normal koşullarda yer tesliminden itibaren 60 (altmış) iş gününde (cumartesi ve pazar günleri süreye dahildir) tamamlanacaktır.", MADDE 8- GECİKME HALİNDE ALINACAK CEZALAR; "İŞVEREN tarafınca verilen süre uzatımı hariç işin belirlenen bitirilme tarihinden itibaren 15 günden fazla bir gecikme olursa geçen her takvim günü için yüklenicinin hakedişinden 5.000 TL (beş bin Türk Lirası) gecikme cezası kesilir.", MADDE 9- SSK PRİMLERİ; "YÜKLENİCİ, çalıştırdığı personeli sigortaya bildirmek, işe girişlerini yapmak ve sigorta primlerini ödemekle yükümlüdür. Bu itibarla YÜKLENİCİ Sosyal Sigortalar Kurumu işe giriş bildirgeleri, aylık prim bildirgeleri ile aylık bordolanından ve prim ödeme belgelerinden bir kopyayı her ay İŞVEREN’e teslim edecektir. Pirim ödemeleri işveren tarafından yapılacak ve hakedişlerden keşilecektir.", MADDE 12 - SÖZLEŞMENİN FESHİ;"İş bu sözleşme; YÜKLENİCİ’nin sözleşme medeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle İŞVEREN tarafından herhangi bir ihtara gerek duyulmaksızın fesih edilebilir. İş bu fesih nedeniyle İŞVEREN’in herhangi bir tazminat sorumluluğu bulunmayacaktır." hükümlerinin imza altına alındığı anlaşılmıştır. .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş. Sayılı dosyasına verilen ve bilirkişi İnş. Müh. ... imzalı ve 01.02.2024 tarihli Tespit Raporunda özetle; "Yapılacak işin bir otel inşaatı olduğu, bodrum + zemin + 3 normal kat olmak üzere toplam beş katlı olduğu, kat alanının 390 m2 ve her kattaki duvar alanının ise 715 m2 olduğu, - Yüklenicinin bodrum + zemin + 2 normal katın kaba inşaatı ile bodrum kat ve zemin katın duvar işlerini yapmış olduğu, - Keşif günü itibarı ile Yüklenicinin kalıp v.s. malzemelerini toplayıp bir yere istif etmiş olduğu, bu hali ile Yüklenicinin inşaatı terketme hazırlığında olduğu izlenimi edinildiği, - Sözleşmeye göre Yüklenicinin yapmadığı imalat tutarının; 3. normal kat kaba inşaat işleri: 390 m2 x 800 TL/m2 = 312.000,- TL, 1., 2.ve 3. Normal katın duvar işçiliği 3 x 715 m2 x 100 TL/m2 = 214.500,- TL olmak üzere toplam 526.500,- TL olduğu, Sözleşmeye göre işin 15 günden fazla gecikmesi halinde günlük 5000 TL ceza kesileceği, tespit günü itibarı ile 60 gün gecikme olduğu, gecikme cezası tutarının 300.000,- TL" olduğu ifade edilmiştir. TBK.nun “İşe Başlama ve Yürütme” başlıklı 473.maddesinde, yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde işsahibinin teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebileceği hükmü düzenlenmiştir. TBK 473/f.1 hükmüne göre: “Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkaran gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.” Genellikle TBK M. 473/f.1 (BK m. 358/1) hükmünün henüz iş görme sürecinde iken yüklenciyi temerrüde düşürmeyi sağladığı belirtilmektedir. Buna göre hükmün amacı ileride zaten temerrüde düşeceğini belli etmiş bulunan yükleniciye karşı iş sahibine borçlu temerrüdündeki hakları vadeden önce tanımaktır. Böylece, TBK M. 473/f.1 hükmü TBK m. 123-125 hükümlerinde düzenlenen temerrüt sonuçlarını, bazı şartlarla, henüz eser borcunun muaccel olmadığı bir zamana taşımış sayılacaktır. Buna göre şartlar oluştuğunda, iş sahibi vadeyi beklemeksizin önce TBK m. 123 uyarınca yükleniciye uygun bir ek süre verecek (şayet TBK m. 124 şartları varsa süre vermesi gerekmeyecek), ardından TBK m. 125 uyarınca, hala ifa ve gecikme tazminatı istemek, ifadan vazgeçip olumlu zararının tazminini istemek ve sözleşmeden dönerek olumsuz zararının tazminini istemek şeklindeki seçimlik haklarını kullanabilecektir. TBK m. 473/f.1’de sayılan dönme sebepleri, yüklenicinin kusuru olmadan ortaya çıksa dahi, iş sahibi sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir. Şu halde, işe hiç başlanmaması veya çalışmaların gereğinden yavaş yürümesi ya da vade tespit edilmişse işin vadede bitmeyeceğinin anlaşılması halinde, iş sahibi, bu durum yüklenicinin kusuru olmaksızın ortaya çıkmış olsa bile sözleşmeden dönme hakkına başvurabilecektir. Ancak bu dönme sebeplerinin yüklenicinin sözleşmeye aykırı tutumu ile uygun nedensellik bağı içinde bulunmaları gerekir. Şu halde bütünüyle yüklenicinin iradesi dışında gerçekleşen ve öngörülmesi mümkün olmayan sebeplerle işe başlanmaması, işin ertelenmesi ve vadeye yetişmeyeceğinin anlaşılması durumlarında, iş sahibi sözleşmeden dönemeyecektir. Keza, eğer gecikmeler iş sahibine yüklenmesi mümkün sebeplerle olmuyorsa, gene yüklenici işe başlama ve sürdürme yükümünü ihlal etmiş olmaz ve sözleşmeden dönme hakkı kullanılamaz. İş sahibinin dönme hakkını sınırlayan bu durum madde metninde sadece eserin vadeye yetişmeyeceğinin anlaşılması hali için belirtilmiştir. Fakat öğretide haklı olarak belirtildiği gibi, işe hiç başlanmaması ve işin tehir edilmesi hallerinde de bu koşul aranacaktır. İş sahibinin üzerine düşen herhangi bir yükümü yerine getirmemesi üzerine TBK m. 473/1’deki durumlar ortaya çıkmışsa, yüklenici işe başlama ve sürdürme yükümünü ihlal etmiş olmaz. Örneğin kullanılacak malzemeyi sağlamayı üstlenen iş sahibinin bunu yeterince sağlayamaması, sözleşme gereği proje ve talimatları vermesi gereken iş sahibinin bunu yeterince sağlayamaması sebebiyle işin durması veya yavaşlaması böyledir. Yeter ki yüklenici bu sebeplerin gerektirdiğinden daha uzun bir süre işi durdurmuş veya yavaşlatmış olmasın. TBK m 473/1 metninde sözleşmeden dönme hakkı veren durumlar için her ne kadar “iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme” sözü geçmekteyse de, burada işin mutlaka iş sahibinin kusuru yüzünden gecikmesinin değil, ona atfedilebilecek (onun faaliyet alanında gerçekleşen) herhangi bir nedenle gecikmesinin de sözleşmeden dönmeyi önleyeceği kabul edilmektedir. Örneğin, iş sahibi yapılacak inşaatın projelerini anlaştığı mimar mühendis kendisine teslim etmediği için yükleniciye veremiyorsa, gene de dönme hakkını kullanamamalıdır. Buna karşılık, iş sahibi işin başlamasına veya görülmesine bizzat engel olsa bile buna yüklenicinin tehlike yaratan veya hukuka aykırı bir davranışını önlemek için başvurmak zorunda kalmışsa, bu yüzden doğal gecikmeler karşısında gene de sözleşmeden dönme hakkı kullanılabilmelidir. Zira söz konusu durumlarda her ne kadar çalışmaları iş sahibi durduruyor veya yavaşlatıyor görünse de, bu gecikmeye asıl sebep yüklenicinin özen borcuna aykırı tutumudur. Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, TBK'nun 474-478 maddeleri arasında düzenlenmiştir. İmâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içersinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla dava tarihinde yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır. Eser sözleşmesi ilişkilerinde 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir. Bu hükümler gereğince gerek açık gerek gizli ayıplarda iş sahibinin ihbar zorunluluğu bulunmakta ise de yüklenici eserdeki işçilik, malzeme ve yapımla ilgili açık ve gizli ayıplardan dolayı sorumluluğu garanti ettiği süre için önceden kabul ettiğinden yüklenici lehine olan iş sahibinin ihbar zorunluluğunu aramaktan vazgeçtiği ve garanti süresi içinde ortaya çıkan bu ayıpları ücretsiz olarak gidermeyi sözleşme tarihinde peşinen kabul ve taahhüt ettiği kabul edilmektedir. İş sahibi ihbar zorunluluğu olmaksızın garanti süresi içinde ortaya çıkan açık ve gizli ayıplarla ilgili zamanaşımı süresi içinde seçimlik haklarını kullanarak yükleniciden ayıpların giderilmesini talep edebileceği gibi, aleyhine dava açabilecek ve iş bedelini ayıp giderim bedeli miktarınca ödemekten kaçınabilecektir (Yargıtay 15. H.D. 19.06.2014 gün, ...E. ... K. sayılı ilamı ile benzer uygulama ve içtihatları). Eserde ortaya çıkan ayıp, iş sahibinin eseri kullanamayacağı ve hakkaniyet kurallarına göre kabule zorlanamayacağı derecede ağır bir ayıp ise, iş sahibi eseri kabulden kaçınma hakkına sahip olup, sözleşmeden dönebileceği gibi, ayıbın ağırlığının bu derecede önemli olmadığı durumlarda iş sahibi, bu tür ayıplardan dolayı, eserdeki ayıbın büyüklüğüne göre, ücretten indirim veya büyük masrafı gerektirmemek kaydıyla eserin onarımını talep edebilecektir. Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi ile; mali yönden yapılan incelemede, tarafların cari hesaplarında mutabakat bulunmadığı, davalının düzenlediği hak ediş faturası tarafların defterlerine kayıtlı olduğu, davacının yaptığı ödemelere ilişkin hesap hareketlerinin taraf defterlerinde kayıtlı olduğu ve mutabakat bulunmadığı, davacının davalı adına ödediğini ifade ettiği işçilik ve SGK ve iş güvenliği ödemeleri davalı kayıtlara almadığı, davacının düzenlediği metraj fark faturası, kalıp malzemesi, teleskopik dikme demir ve duvar işçilik faturaları da davalı tarafından kayıtlara alınmadığı, tarafların kayıtlarında mutabakat bulunmaması ve yapılan işler konusunda da anlaşmazlık bulunması nedeniyle taraflar arasındaki alacak miktarının teknik bilirkişilerin tespiti çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, teknik yönden yapılan incelemede ise; taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında sözleşme ile davalı taraf yüklenici olarak sözleşme konusu imalatları yapmak, çalıştırdığı işçilerin ücretini ve SGK primlerini ödemek, davacı İşveren ise yer teslimini yapmak, yapılan imalat karşılıklarını ödemek, şantiyede elektrik ve su temin etmekle yükümlü oldukları, yanlar arasında 11.08.2023 tarihli eser sözleşmesinin akdedilmesini müteakip işin başlamasına ilişkin ayrı bir “iş yeri teslim tutanağı” düzenlenmeksizin sözleşme tarihi itibarı ile işin başlatıldığı, buna göre işin teslim tarihinin 11.10.2023 olacağı, yüklenici tarafından Kasım/2023 ayı sonuna kadar işin yürütüldüğü, davacı işsahibi tarafından teslim tarihinden sonraki tarihlerde yapılan işlerin koşulsuz olarak kabul edildiği, davalı yükleniciye ve yüklenici adına bir kısım ödemeler yapıldığı davalı yüklenici, davaya konu inşaat işinde üçüncü kat hariç diğer katların kaba inşaat işini, bodrum ve zemin katlarda da duvar örme işlerini yaptığı, davalının sözleşme kapsamında yaptığı imalat tutarının 2.110.364,00 TL + %20 KDV = 2.532.436,80 TL olarak hesaplandığı, davacı tarafın yaptığı ödemeler tutarı, Kasım 2023 ayına ait SGK ödemesinin düşülmesi ile, banka ödemeleri - 1.217.931,40 TL, Maaş Ödemeleri - 277.825,31 TL, SGK Ödemeleri - 80.662,85 TL , Turuncu Akademi Faturası - 7.500,00 TL , Malzeme alımları - 1.187.059,80 TL olmak üzere toplam 2.770.979,36 TL olup buna göre, davacının yaptığı fazla ödeme tutarının 2.770.979,36 TL - 2.532.436,80 TL = 238.542,56 TL olarak hesaplandığı, ayrıca davacının ancak yaptığı fazla ödeme tutarını talep edebileceği diğer bir deyişle yapılmayan işin bedelini talep etmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiş olup, somut olayın özelliklerine ve dosya kapsamına uygun bulunan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalara itibar edilmiştir. Öte yandan, yanlar arasında akdedilmiş 11.08.2023 tarihli sözleşmenin 8.maddesi ile düzenlenmiş gecikme cezası adı altındaki cezai şart hükmü TBK.nun 179.maddesi kapsamında ifaya ekli cezai şart niteliğinde olup, sözü edilen düzenlenmenin 2.fıkrası gereğince işsahibi hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilecektir. Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödemeyi vaad ettiği, hukuki işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir. Cezai şartın amacı, borçluyu borca uygun davranmaya sevketmektir ve bu amaçla cezai şart, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı güder. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) “Ceza Koşulu” başlığı altında üç çeşit ceza koşulu düzenlenmiştir. Bunlar öğretide ortaya atılan kavramlara göre seçimlik ceza koşulu (TBK. md. 179/1), ifaya eklenen ceza koşulu (TBK md. 179/2) ve ifayı engelleyen ceza koşulu (TBK md. 179/3) dur. TBK'nun 179/2 maddesine göre; “ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkca feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.” Anılan yasa hükmünden de açıkça anlaşılacağı gibi, ifaya eklenen ceza koşulunda, şart gerçekleştiği takdirde alacaklı, hem ifayı hem de cezayı talep edebilecektir. TBK, “borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi” hali için kararlaştırılmış ceza koşulunun, ifaya eklenen ceza koşulu niteliğinde olacağına dair bir karine koymuştur. Kanun, 179. maddenin ikinci fıkrasında bütün eksik ifa hallerini değil, bunlardan sadece zaman veya yer itibariyle aykırılık teşkil edenlerin ifaya eklenen ceza koşulu olduğunu kabul etmiştir. TBK'nun 179/2.maddesi hükmü emredici yapıda olmayıp, düzenleyici nitelikte olduğundan taraflar, yukarıda belirtilen iki hal dışında kalan eksik ifalarla, bütün ifa etmeme hallerinde de ifa ile birlikte cezai şartın istenebileceğini kararlaştırabilirler. (Bkz. Tunçomağ Kenan; age sh. 875 vd.; Eren Fikret age sh. 1173 vd. ; Kılıçoğlu M. Ahmet age sh. 579 vd.; Günay Cevdet İlhan, Cezai Şart Ankara 2002 sh. 83 vd.; Uygur Turgut; Açıklamalı – İçtihatlı Borçlar Kanunu Genel Hükümler, İkinci Cilt 1990 sh. 740). Taraflar arasındaki 11.08.2023 tarihli sözleşmenin 8.maddesi ile düzenlenmiş gecikme cezası adı altındaki cezai şart hükmü TBK.nun 179.maddesi kapsamında ifaya ekli cezai şart niteliğinde olup, sözü edilen düzenlenmenin 2.fıkrası gereğince işsahibi hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilecektir. Ancak, davalı yüklenicinin işin bitiş tarihi olarak kabul edilen 11.10.2023 tarihinden sonra da Kasım/2023 ayı sonuna kadar işi yürüttüğü ve yürütülen işin davacı işsahibi tarafından kabul edildiği, davacı işsahibi tarafından bu süreçte davalı yükleniciye ve yüklenici adına üçüncü kişilere ödemeler yapıldığı, davacı işsahibinin işin teslim tarihi olan 11.10.2023 tarihinden sonra yürütülen işle ilgili herhangi bir bildiriminin /ihtirazi kaydının bulunmadığı, davalı yüklenicinin yürüttüğü işi çekincesiz olarak kabul ettiği, bu süreçte davalı yükleniciye ve yüklenici adına üçüncü kişilere ödemeler de yapıldığı, bu nedenle davacı işsahibinin TBK. nun 179.maddesi gereğince, sözleşmenin 8. Maddesi ile öngörülmüş ifaya ekli cezai şart talebinde bulunamayacağı kanaatine varılarak yapılan mali ve teknik inceleme neticesinde Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile taraflar arasında düzenlenen 11.08.2023 tarihli "Betonarme Sözleşmesi" kapsamında davacı tarafından davalıya yapılan fazla ödeme tutarı olan 238.542,56-TL'nin (KDV Dahil) dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, gecikme cezası talebi yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere; 1- Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1-Taraflar arasında düzenlenen 11.08.2023 tarihli "Betonarme Sözleşmesi" kapsamında davacı tarafından davalıya yapılan fazla ödeme tutarı olan 238.542,56-TL'nin (KDV Dahil) dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-Gecikme Cezası talebi yönünden davanın REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu gereğince ve karar tarihi itibariyle alınması gereken 16.294,84 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 13.687,62 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.607,22 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davacıya verilmesine, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 90.073,19-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 13.687,62 TL peşin/nisbi harcı, 35.000,00 TL bilirkişi ödemeleri, 397,50 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 49.085,12 TL yargılama giderinin kabul red oranı (%29,76) dikkate alınarak; 14.608,72 TLnin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına, 8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin, 1.071,36-TL'sinin davalıdan, 2.528,64-TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına, 9-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 19/10/2026

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır