İlk Derece Mahkemesi 2026/55 E. 2026/658 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/55 Esas KARAR NO : 2026/658

DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : 21/01/2026 KARAR TARİHİ : 27/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında davalının çalışanlarına ait maaş ödemelerinin gerçekleştirilmesi konusunda 22.09.2023 tarihli Maaş Ödemeleri Protokolü ("Protokol") ile işbu protokolün eki mahiyetinde olan 27.10.2023 tarihli ek protokol imzalanmış ve işbu protokol hükümlerinin 01.10.2026 tarihine kadar geçerli ve yürürlükte olacağı hususunun kararlaştırmış olduğunu, maaş ödeme protokolünün; genel olarak banka ve kuruluşlar arasında akdedilen ve kuruluşun belirli bir süre boyunca belirli bir sayıda personele ait maaş ödemelerinin protokoldeki banka aracılığı ile yapılmasını, bunun karşılığında da banka tarafından kuruluş çalışanlarına veya kuruluşa promosyon ödemesi yapılmasını öngören bir protokol olduğunu, nitekim davalı taraf ile imzalanan protokolün 3.1 maddesinde promosyon tutarına ilişkin ödemenin kuruluşa yapılacağının kararlaştırılmış olduğunu, huzurdaki davaya konu maaş ödeme protokolünün 3.2. maddesi gereğince davalının, protokol süresi boyunca personeline ait maaş ödemelerinin müvekkili banka aracılığıyla yapılmasını, protokolde kararlaştırılan bedelin ödeneceğini, protokolde belirlenen personel sayısından daha az miktarda personele maaş ödemesi yapılması ve/veya protokolde belirtilen maaş hacminin düşürülmesi, protokolün uygulamasının filli durdurulması ya da protokolü süresinden önce feshi hallerinde eksilen personel sayısı ve protokolün kalan süresi ile orantılı kısmını müvekkili bankaya iade edeceğini kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, taraflar arasındaki maaş ödeme protokolünün 22.09.2023 tarihinde akdedilmiş olup davalı tarafından protokole uygun bir şekilde maaş ödemelerinin yapılması halinde kendisine ödenecek olan promosyon bedeli davalının kesmiş olduğu faturaya istinaden davalı tarafa ödenmiş olduğunu, maaş ödeme protokolü gereği müvekkili bankanın promosyon ödeme yükümlülüğü gerçekleştirilmiş olmasına rağmen davalının, protokoldeki yükümlülüğüne aykırı davranarak personel maaş ödemelerini süreye ve taahhüde uygun şekilde müvekkili banka aracılığıyla gerçekleştirmemiş olduğunu, davalı tarafın protokol hükümlerine aykırı davranması nedeniyle davalının maaş ödemesi yaptığı süre de dikkate alarak hesaplanan kıstelyevm alacağı ile promosyon sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şart bedeli ile birlikte iade edilmesi için ... Noterliği ... yevmiye numaralı ... tarihli ihtarname gönderilmiş olduğunu, işbu ihtarnamenin 04.07.2025 tarihinde davalı tarafa tebliğ edilmiş olduğunu, davalı şirketin, maaş ödeme protokolü akdedilmesine rağmen protokolün fiilen uygulamasını durdurarak protokolü eylemli olarak feshederek müvekkili banka aracılığıyla herhangi bir personele maaş ödemesi gerçekleştirmemiş, protokolün uygulamasını fiilen durdurmuş olduğunu ve açıkça Protokol'e aykırı hareket etmiş olduklarını, müvekkili bankanın da bu kapsamda davalıya ödenen promosyon bedelinin iadesi ve protokolün 5. maddesi uyarınca erken fesih kaynaklı cezai şart bedelinin davalıdan tahsili amacıyla davalı aleyhine .... Banka ... İcra Müdürlüğü'nün.... E. sayılı dosyasından ilamsız takip başlatılmış ise de davalının haksız itirazı nedeni ile takibin davalı yönünden durdurulmasına karar verilmiş olduğunu, taraflarınca arabuluculuk süreci ile ihtilafı gidermek amacıyla ... Arabuluculuk Bürosu'nun 2025/... arabuluculuk nolu, 2025/... dosya nolu dosyasından arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş ise de davalı tarafın alacağı kabul etmediği için arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmama ile sona ermiş olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; huzurda ikame olunan haklı davalarının kabulünü, davalı tarafın ... Banka ... İcra Müdürlüğü'nün 2025/... E. sayılı dosyasındaki borç ve fer'ileri yönünden yaptığı itirazın iptalini, davalı aleyhine, takip miktarının %20’sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin şirket merkezinin ...'da bulunduğundan bahisle işbu davanın ikame edildiği Mahkemenin yetkili olmayıp davanın Ankara yetkili mahkemelerinde açılması gerektiğini, işbu davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığından usulden reddi gerekmekte olduğunu, davacının alacağının likit ve muaccel olmadığından hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte icra inkar tazminatı koşulları oluşmadığını, davacı tarafın, dava şartı arabuluculuk görüşmelerini yalnızca şeklen yerine getirilmiş, samimi yürütülmemiş olduğunu, arabuluculuk sürecinin sadece usulen yürütüldüğünden dava şartının eksik olup huzurdaki davanın usulden reddi gerekmekte olduğunu, davacı tarafın “fiili fesih” iddiasının gerçeği yansıtmamakta olduğunu, müvekkili şirketin ilgili yönetmelik kapsamından ruhsat zorunluluğu nedeniyle personel sayısında azalmaya gitmiş olup ve ekonomik zorluğa düşmüş olduğunu, ilgili yönetmeliğin idare tarafından beklenmedik bir biçimde düzenlenmiş olup mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, somut olayda personel sayısındaki azalma, müvekkilinin kusurundan kaynaklanmayan kamu düzenleyici bir işlem sebebiyle ortaya çıkmış olup sözleşmede öngörülen edimlerin yerine getirilmesini mümkün olmaktan çıkaran bir fiili durum yaratmış olduğunu, bu itibarla müvekkili şirketin personel sayısında meydana gelen azalmanın, kendi serbest iradesiyle alınmış ticari bir tercih olmayıp yürürlüğe giren bağlayıcı mevzuat değişikliğinin doğrudan ve kaçınılmaz sonucu olduğunu, bu durumun sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirilmesi ve cezai şart taleplerine dayanak yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmede yer alan cezai şart hükmünün fahiş olup hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydı ile Mahkeme aksi kanaatte ise TBK m.182 uyarınca indirilmesi gerektiğini, davacının dayandığı söz konusu Yargıtay kararının aleyhe emsal olmadığını, davacı tarafın, hesaplamalarını ispatlayamamakta olup ispat yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğunu, davacının kötü niyet iddiasının dayanaksız olup itirazlarının haklı olduğunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266 ve devamı uyarınca bilirkişi incelemesi yapılması talepleri olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın tümden reddini, müvekkili şirketin personel sayısında meydana gelen azalmanın yönetmelik kapsamında değerlendirilmesini ve mücbir sebep ve/veya aşırı ifa güçlüğü kapsamında olduğunun tespitini, davacı tarafından talep edilen cezai şartın tamamen reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise TBK m.182 uyarınca indirilmesini, davacının alacağını ve hesaplamalarını HMK m.190 gereğince ispatlayamadığının kabulünü, davacının kötü niyet iddialarının reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü. DELİLLER VE GEREKÇE; Dava;davalının Maaş Ödemeleri Protokolünü ihlal ettiği ileri sürülerek ödenen promosyon bedelinin iadesi ve cezai şart bedelinin tahsili amacıyla davacı banka tarafından davalıya karşı başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Uyap sisteminden entegre edilen ... Banka ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacının davalıdan 412.403,33TL kıstelyevm promosyon bedeli asıl alacağı, 1.015.560TL cezai şart alacağı, 298.623,57 TL işlemiş faiz, 1.811.34TL ihtarname masrafı olmak üzere toplam 1.728.398,24TL alacağın tahsilini talep ettiği, davalının süresi içerisinde borca, faize ve fer’ilerine itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu ve davacı tarafından takibin devamının sağlanması amacıyla İİK. 67. maddesinde belirtilen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır. Davalı tarafından icra müdürlüğünün ve Mahkememizin yetkisine itiraz edilmiş ise de HMK'nun 17. Maddesi ve Maaş Ödemeleri Protokolünün 10.maddesinde İstanbul Mahkeme ve İcra Müdürlükleri uyuşmazlıkta yetkili kılındığından Mahkememizin 05.05.2026 tarihli duruşmanın 3 numaralı ara kararıyla yetki itirazının reddine karar verilmiştir. 22.09.2023 tarihli Maaş Ödeme Protokolünün incelenmesinde; davacı banka ile dava arasında imzalandığı, protokol gereği 01.10.2023-01.10.2026 tarih aralığı dönemde davalı firmanın maaş ödemelerini davacı bankadan gerçekleştireceği, sözleşmenin 3.1.maddesinde davacı alacaklı bankanın bu protokole istinaden davalı firmaya 483.600 TL promosyon ödemesi yapacağının, kararlaştırıldığı, sözleşmenin 3.2. Maddesinde protokol süresi boyunca minimum 50 personele ait maaş ödemelerinin davacı banka aracılığıyla yapması koşuluyla ödendiği, belirtilenden daha az sayıda personele maaş ödemesi yapması durumunda ya da davalı tarafından ödenen maaş hacminin her ne sebeple olursa olsun düşmesi halinde, davalının, ödenen promosyon tutarının, eksilen personel sayısı ve protokolün kalan süresi ile orantılı kısmının maaş hacmi veya minimum personel sayısı koşullarının ihlal ediliği her aydan itibaren geçecek günlere ait işleyecek ticari avans faizi ile beraber iade edeceğinin , 5. maddenin 2. paragrafında protokol süresi içinde protokolün uygulamasını fiilen durması, protokolün 3.2. madde belirtilen personel sayısından daha az sayıda personel maaş ödemesi yapılması, ödenen maaş hacminin sebebi fark etmeksizin düşmesi, protokolü süresinden önce feshetmesi davacı Bankanın protokolü haklı nedenle feshetmesi hallerinden herhangi birinin varlığı halinde ödenen promosyon tutarını iade etme yükümlülüğüne ek olarak, davalının, bu protokol ile ödenen promosyon bedeli ve davalıya veya personele sağlanan avantajlar toplamının iki katı olarak belirlenen cezai şartı ödeyeceğinin düzenlendiği görülmüştür. Tüm deliller toplandıktan sonra, bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, bankacılık konusunda uzman bilirkişi ... ve sözleşme uzmanı bilirkişi Prof. Dr. ... tarafından hazırlanan 06/10/2026 tarihli bilirkişi raporunda; "...Nihai takdir ve değerlendirmesi Yüce Mahkemenize ait olmak üzere, ¸ Davacı banka alacağına ilişkin, davalının takip dosyasına yapmış olduğu itiraz nedeniyle davacı bankanın davalıdan sayın mahkemenizce de kabul edilmesi halinde 11.11.2025 takip/TALEP tarihi itibarı ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile üzere toplam 1.712.512.98 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, 410.259.09 TL ve 1.015.560.00 TL asıl alacaklara takip tarihinden ticari faiz oranına uygun olarak AVANS faizi davalıdan istenebileceği,..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü. ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... E ... K sayılı kararında ;"İlk derece mahkemesince cezai şartın fahiş olduğu; taraflar arasında menfaat dengesi gözetildiğinde davacının ödediği bedelin iki katı tutarında bir cezai şart kararlaştırılmasının protokol ile taraflara yüklenen edimler gözetildiğinde indirime tabi tutulması yerinde bulunmuştur. Davacı davalıya ödediği 62.000-TL nin kıstelyevm hesaplanacak miktarın iadesi ile birlikte ,protokolde kararlaştırılan ödenen protokolün iki katı tutarında hesaplanan cezai şartın ,her iki tarafın protokolden elde etmeyi umdukları menfaat, yürürlük süresi gözetilerek her ne kadar TTK nın 22(1) maddesi uyarınca cezai şarttan indirim yapılmasını isteyemez.Ne var ki tacir tarafların sözleşme serbestisi kapsamında kararlaştırdıkları cezai şart hükmünün sınırlarını TBK nın 27 vd maddeleri hükümleri çizmektedir.Sözleşmede karşı tarafa verdiği bedelden yarı oranında menfaat elde ettiği halde ;ödenen bedelin iki katı tutarında bir cezai şartın ahlaka aykırı olduğunun kabulü gerekir. Mahkemece 1/2 oranda yapılan indirim yerinde ve hakkaniyete uygundur. Cezai şartın işlevinin borçluyu edimini yerine getirmeyi sağlamak olduğunun gözönünde bulundurulması gerekir." denilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, maaş ödeme protokolü, ihtarname, dekont, icra dosyası, fatura, banka kayıtları incelenerek alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve denetime elverişli olduğu, taraflar arasında 22.09.2023 tarihli Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı, protokol gereği 01.10.2023-01.10.2026 tarih aralığı döneminde davalı firmanın maaş ödemelerini davacı bankadan gerçekleştireceğinin, davacı alacaklı bankanın bu protokole istinaden davalı firmaya 483.600 TL promosyon ödemesi yapacağının kararlaştırıldığı, davacı bankanın protokole istinaden davalıya 02.11.2023 tarihinde 483.600 TL ödeme yaptığı, sözleşmenin 3.2. Ve 5. maddesinin 2. Paragrafında sözleşmenin olağan bitim tarihinden önce sona erdirilmesi, yada protokol hükümlerinin davalı tarafından ihlali nedeni ile kısmen dahi olsa fiilen sona ermesi halinde, ödemenin, kıstelyevm usulüyle iade edileceğinin ve yapılan ödemenin 2 katı cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalının taahhüdünü yerine getirmediği, davalının 2024 yılının 5. Ayından itibaren protokol hükümlerine uymayı fiilen durdurduğu, davacının ... Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye numaralı ihtarname ile kıstelyevm olarak hesaplanan 412.403,33TL promosyon iadesi, 77.376,12TL faiz, 1.015.560TL cezai şartın ödenmesi için davalı tarafa 2 günlük süre verildiği, davalı vekilinin cevap dilekçesinde müvekkili şirketin yönetmelik değişikliği kapsamında ruhsat zorunluluğu nedeniyle personel sayısının azaldığını, yönetmelik değişikliğinin öngörülemez olduğunu ve mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiğini iddia ettiği, bilirkişi raporu ile bahsedilen yönetmelik değişikliği tarihi olan 29.03.2025 tarihinden yaklaşık 1 yıl önce davalının protokolü uygulamayı fiilen durdurduğunun tespit edildiği, yönetmelik değişikliğinin mücbir sebep sayılamayacağı, TMK'nın 18/2. maddesi uyarınca basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davalı şirketin, çeşitli nedenlerle Protokol'ün devamı süresince personel sayısında azalmalar olabileceğini öngörmesi gerektiği , TBK'nın 179/2 maddesi kapsamında, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın davacı tarafça davalıdan talep edilebileceği, ancak sözleşmenin ayakta kaldığı süre ve cezai şart olarak davacının ödediği miktarın 2 katını talep etmesinin hakkaniyete uygun olmadığı gözetilerek cezai şart miktarında TBK'nın 182/3 maddesi kapsamında indirim yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiş olup 1/2 oranında indirim yapılmasına, bilirkişi heyeti her ne kadar cezai şart miktarına davacının talebi gibi BSMV de eklemiş ise de protokolde ödenen bedelden KDV tevkifatı yapılacağına ilişkin hüküm olduğu ancak BSMV'ye ilişkin bir hüküm olmadığı, 6802 sayılı Gider Vergisi Kanunu'nun 30.maddesi gereği BSMV yükümlüsünün davacı banka olduğu değerlendirilerek , davacının davalıdan talep edebileceği cezai şart bedelinin 483,600 TL olacağı, bilirkişi raporu ile tespit edilen cezai şart miktarına işlemiş faiz meblağından fazla olarak talep edilen BSMV ve 1/2 takdiri indirim düşülerek yapılan oranlama ile Mahkememizce re'sen yapılan hesaplama ile bulunan 74.759,26TL cezai şartın işlemiş faizinin talep edilebileceği bununla birlikte davacının bilirkişi raporu ile kıstelyevm yöntemiyle hesaplanan 410.259,09 TL promosyon bedeli alacağı ,1.811,34TL ihtarname masrafı ,127.888,10 TL kıstelyevm alacağına işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.098.317,79TL alacağı talep edebileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, cezai şartın tenkis edilen kısmı ve bu kısma işlemiş faiz için davalı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemiş, cezai şart alacağı tazminat kabilinden olduğundan bu tutara ilişkin icra inkar tazminatına hükmedilmemesine, kıstelyevm promosyon bedeli , işlemiş faizi ve ihtarname masrafının toplamı yönünden icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kısmen kabulü ile davalının ... Banka ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 410.259,09 TL kıstelyevm promosyon bedeli, 483.600TL cezai şart, 1.811,34TL ihtarname masrafı ,127.888,10 TL kıstelyevm alacağına işlemiş faiz, 74.759,26TL cezai şart alacağına işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.098.317,79TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, -893.859,09 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari avans faizi, 1.811,34TL ihtarname masrafını takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle takibin devamına, 2-Kıstelyevm promosyon bedeli , işlemiş faizi ve ihtarname masrafının toplamı olan (539.958,53TL) üzerinden hesaplanan %20'si oranında 107.991,70 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 75.026,08-TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 20.874,74-TL. harcın mahsubu ile bakiye 54.151,34-TL. harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 170.747,67-TL. vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, 5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000-TL. vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine, 6-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 732-TL. başvurma harcı + 20.874,74-TL. peşin harç toplamı olan 21.606,74-TL.'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davacı tarafından yapılan 30.000-TL. bilirkişi ücreti + 85-TL. tebligat-müzekkere masrafları olmak üzere toplam 30.085-TL. yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre 28.421,29-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geriye kalanın kendi üzerinde bırakılmasına, 8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600-TL. arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranına göre 4.345,62-TL.'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, geriye kalan 254,38-TL.'nın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 9-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize ya da en yakın Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

¸Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.