İlk Derece Mahkemesi 2022/322 E. 2026/37 K.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/322 KARAR NO : 2026/37 ... DAVA : Alacak / Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan DAVA TARİHİ : 13/04/2015 KARAR TARİHİ : 22/01/2026 KARAR Y.TARİHİ : 13/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan "Alacak" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde müvekkili ile davalı... arasında İsdemir Hatay enerji iletim hattının yapımı işine ilişkin 22.11.2010 tarihli sözleşme imzalandığını sözleşmenin 6. Maddesi uyarınca işin bedelinin 12.987.276 Usd + 5.913.010.-TL olduğunu, işin süresinin yer tesliminden itibaren 480 gün olduğunu, müvekkilinin yer tesliminden sonra işe başladığını ancak işin yapımı sırasında birçok engel ile karşılaştığını bu nedenli iş programında gecikmeler yaşandığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5. maddesine göre kamulaştırma işlemi yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı hükmüne rağmen bir kısım direk yerlerinin kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması sebebiyle işin bir bölümüne ait yer teslimi gerçekleşmediğini, davalı idarenin kendi kusurunu görmezden gelerek "kamulaştırma sorunu olmayan yerlerde çalışın" şeklinde bir tavır sergileyerek sözleşmeye aykırı davrandığını, davalı idarenin en son 29.03.2013 tarihinde keşide ettiği ihtarnamesi ile 10 gün içinde işe başlanarak tesisin tamamlanmasını istediğini, ve nihayet 16.04.2013 tarihli ihtarnamesi ile işin feshedildiğini bildirdiğini, Sözleşmenin 3. maddesi uyarınca hattın geçeceği güzergahtaki arazilerin kamulaştırmalarının davalı idarenin sorumluluğunda olduğunu, BK 81. maddesi uyarınca iki taraflı sözleşmelerde öncelikli edimini yerine getirmeyen tarafın karşı taraftan ifa talep etme hakkı bulunmadığını, somut olayda kamulaştırma işlemini tamamlamayan davalının müvekkilinden işi bitirmesini talep edemeyeceğini belirterek davalı idarenin 15.04.2013 tarihli fesih kararının haksız olduğunun tespitine, fesih kesin hesabının mahkemece çıkarılarak şimdilik 5.000,00.-TL alacağın ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline, feshin haksız olmasına bağlı olarak müvekkili firmanın uğradığı kar mahrumiyetinin şimdilik 5.000,00.-TL sinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile imzalanan sözleşmenin yönetim kurullunun 11.01.2014 tarihli oluru ile feshedildiği, sözleşmeye konu hattın davalı şirket nam ve hesabına tamamlanması için işin yeniden ihaleye çıkarıldığı, dava dışı ... ile sözleşme imzalandığı, sözleşme bedelinin fiyat farkı dahil 28.521.342,00.-TL olup bu tutarın ilgili firmaya ödendiği, davalı ile yapılan ilk ihalede ikinci en düşük teklifin .... firması tarafından verildiği, ikinci en düşük teklif fiyatları ve tamamlama ihalesi arasındaki bedel farkı olan 9.067.550,00.-TL nin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 3. Asıl davada davacı vekili ıslah dilekçesi ile; dava dilekçesindeki 5.000,00.-TL'lik fesih kesin hesap hakediş alacağını 5.230.362,13.-USD + 875.380,26.-TL'ye yükseltmiştir. II-SAVUNMALAR 4. Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; toplam 68,5 km uzunluğunda 147 direkli .... iletim hattının 12.987.276,00.-Usd + 5.913.010,00.-TL bedelle davacı ... Kons AŞ'ye ihale edildiğini ve sözleşmenin 22.11.2010 tarihinde imzalandığını, yer tesliminin 03.12.2010 tarihinde yapıldığını, işin süresinin 480 gün lup onaylı iş programına göre hattın ikmal tarihinin 12.03.2012 olduğunu, davacı firmanın hattın inşasına onaylı iş programına göre başladığını, ancak zaman içinde yükleniciden kaynaklanan gecikmeler meydana geldiğini, işin kontrollüğünü yapan .... Müdürlüğünce 02.05.2012 tarihinde tanzim edilen 11 nolu Durum Tespit Tutanağına göre yüklenici firmanın ancak 143 adet direğin alt montajını ve 124 adet direğin üst montajını tamamladığını, durum tespit tutanağından sözleşmenin feshedildiği 15.04.2013 tarihine kadar 348 gün geçmesine rağmen davacı yüklenici firmanın malzeme temini, montaj ve tel çekimine yönelik her hangi bir çalışması olmadığını, dava konusu işe it toplam 11 hakediş düzenlendiğini ve toplam 147 adet direkten ancak 143 adedinin alt montajının 124 adedinin üst montajının tamamlanabildiğini, hattın geçtiği güzergahın %75 lik bölümünün orman arazisi olup (147 direğin 114 adedinin orman arazisinde olduğu) orman izinlerinin 28.12.2010 tarihinde alındığını, 22-33 nolu direkler arasında bulunan toplam 11 adet direğin isabet ettiği bölümde kamulaştırma sorunu olduğunu vatandaşlar tarafından açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verildiğini, geri kalan yerde her hangi bir sorun olmadığını, hukuki sürecin devam ettiği 22-33 nolu direkler arası bölüm hariç alt montajı yapılabilecek 2 adet direk (42 ve 86 nolu direkler) ve üst montajı yapılabilecek 13 adet direk bulunduğunu, ayrıca iletken çekimine hiç başlanmadığını, idari yargı kararı bulunan 22-33 nolu direkler arası bölüm hariç hattın tüm bölümlerinde alt-üst motaj ve iletken çekimi yapılabilecek durumda olduğunu, bu konuda davacı yükleniciye müteaddit defalar yazı gönderildiğini, en son 28.03.2013 tarihli yazı ile tesis faaliyetlerine başlanması için yükleniciye 10 günlük süre tanındığını, mahallinde tutulan 12.04.2013 tarihli tutanak ile yüklenicinin her hangi bir faaliyette bulunmadığının saptandığını, bu nedenle sözleşmenin 15.04.2013 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile feshedildiğini, ayrıca yüklenicinin vermiş olduğu 05.05.2011 tarihli 177.500,00.-TL'lik + 26.07.2011 tarihli 177.500,00.-TL'lik + 26.07.2011 tarih ve 390.000 Usd'lik + 05.05.2011 tarih ve 389.300 Usd'lik + 10.12.2010 tarih ve 1.298.727 Usd (bakiyesi 585.549,08 Usd) teminat mektuplarının nakde çevrilerek irat kaydedildiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 5. Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yer tesliminden sonra iyi niyetli olarak işe başladığını ancak kendisinden kaynaklanmayan sebeplerle işin yapımı sırasında birçok engel ile karşılaşxtığını bu nedenle iş programında gecikmeler meydana geldiğini, problemlerin işin yapımında meydana getirdiği gecikmenin tespit edilerek işin bitim tarihinin yeniden saptanması gerekinken işin feshedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, sonuç olarak haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar 6. i. Taraflar arasında 22/11/2010 tarihinde, H.226 referanslı 380 ,,, .... akdedilmiş olduğu ii. Sözleşme bedelinin 12.987.276,00.-USD + 5.913.010,00.-TL olduğu ve işin süresinin yer tesliminden itibaren 480 takvim günü olduğu iii. İşin yer tesliminin yükleniciye 03/12/2010 tarihinde yapıldığı ve yüklenicinin işe başladığı iv. Güzergahta yer alan 22-33 nolu direklerin bulunduğu bölümde kamulaştırma ihtilafları nedeniyle idari yargı tarafından yürütmenin durdurulması kararı verildiği v. Davacı yüklenici tarafından fesih tarihine kadar toplam 147 direkten oluşan güzergahta hakedişe esas 143 adet direğin alt montajının ve 124 adet direğin üst montajının tamamlanmış olduğu vi. Sözleşmenin davalı idare tarafından 16/04/2013 tarihinde tek taraflı olarak feshedildiği vii. Davalı... Yönetim Kurulu'nun 11/01/2014 tarihli kararı ile davacıya geriye dönük olarak 371 gün süre uzatımı verildiği ve 14 günlük süre için gecikme cezası kesintisi uygulandığı hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır. B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları 7. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesinin davalı-karşı davacı... tarafından tek taraflı olarak işe devam edilmediği gerekçesiyle feshedilmesinin haklı olup olmadığı ve feshin sonucunda tarafların karşılıklı olarak talep edebilecekleri hak ve alacaklarının bulunup bulunmadığı, varsa miktarı konusunda toplanmaktadır. IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER 8. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin incelenmesinde; iş sahibi ... ile Yüklenici ... ... Hattının “.... tarafından üstlenildiği; "İşin Niteliği, Türü ve Miktarı" başlıklı 3. Maddesinde, yüklenicinin yapımını üstlendiği işlerin; galvanizli demir direklerinin temini, 954 MCM Cardinal iletkenlerinin temini, 24fiberli G-655 C standardında OPGW koruma telinin temini, 96 mm2 çelik ve .... koruma telleri hırdavatlarının temini, ikaz kürelerinin temini, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk temellerinin yapılması, direklerin üst montajı, izolatör, hırdavat ve ikaz küreleriyle birlikte faz ve koruma iletkenlerinin çekimi, yüksekliği 30m.nın üstünde olan direklerin, toprak kulelerinin boyanması, yüksekliği 30m.nin üstünde olan .... ve 96 mm2 çelik koruma teline ikaz küresi takılması olduğu; "Sözleşmenin Türü ve Bedeli" başlıklı 6. Maddesinde; sözleşmenin, birim fiyat sözleşmesi olduğu, ihale dokümanında yer alan ön ve/veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tarifelerine dayalı olarak idarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 12.987.276.-USD +5.913.010TL bedel üzerinden akdedildiği, yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa sonradan tespit edilen yeni birim fiyatların esas alınacağı; "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. Maddesinde, sözleşmenin, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütün olduğu, İdareyi ve Yükleniciyi bağlayacağı ancak, Sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasının, Yapım işleri Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifleri (Fiyat formları), Mahal Listeleri, (Direk tevzi listesi, plan-profil, güzergah planı), Teknik Şartnameler, Yapım işleri ihaleleri uygulama yönetmeliği, yapım işleri muayene ve kabul yönetmeliği şeklinde olduğu; “İşe Başlama ve Bitirme Tarihi” başlıklı 9. Maddesinde, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, yüklenici ile İdare yetkilisi/yetkilileri arasında düzenlenen yer teslim tutanağının imzalanmasıyla yükleniciye yer teslimi yapılmış olacağı ancak; yer teslim tutanağında, yer tesliminin tutanağın onaylanması halinde gerçekleşmiş olacağının belirtilmesi halinde, tutanağın onaylandığının Yükleniciye tebliğ edildiği tarihte yer tesliminin yapılmış olacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 480 gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabının takvim günü esasına göre yapıldığı, sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmeyeceği; "Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları" başlıklı 18. Maddesinde, idareden kaynaklanan sebeplerin, idarenin işin sözleşmesinde ve Yapım İşleri Genel şartnamesinde yer alan sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebepleri ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin en az gecikilen süre kadar uzatılacağı; "Taahhüdün Yerine Getirilmemesi" başlıklı 25. Maddesinde, yüklenicinin, taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi (yer teslimine yanaşmaması, işin bütününün tek alt yükleniciye yaptırılması veya onaya tabi işlerde izinsiz alt yüklenici çalıştırılması, sözleşmenin izinsiz devri, izinsiz temlik, süresi biten teminat mektubunun süresinin uzatılmaması, iş programının aksatılması gibi sözleşmeye aykırı davranışlar) veya işi süresinde bitirmemesi hallerinde, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, İdarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı halin devam etmesi durumunda, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği; "Gecikmem Halinde Uygulanacak Cezalar ve Sözleşmenin Feshi" başlıklı 26. Maddesinde, bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 15 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin onbinde altı oranında gecikme cezası uygulanacağı, ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatın gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği, gecikme cezalarının ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinden kesileceği, bu cezaların hakediş ödemelerinden karşılanamaması halinde Yükleniciden ayrıca tahsilat yapılacağı, kısmi kabul öngörülmeyen işlerde işin tamamının bitirilmemesi halinde, günlük cezanın sözleşme bedeli üzerinden alınacağı, kısmi gecikme cezası uygulanan işlerde, işin tamamının süresinde bitirilememesi halinde gecikme cezasının işin bitirilmeyen kısımları için uygulanacağı, bu durumda sözleşme bedelinin tamamı üzerinden gecikme cezası uygulanmayacağı; "Sözleşmenin Feshine İlişkin Şartlar" başlıklı 27. Maddesinde, sözleşmenin İdare veya Yüklenici tarafından feshedilmesine ilişkin şartlar ve sözleşmeye ilişkin diğer hususlarda 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı hususlarında düzenleme yapılmıştır. 9. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin incelenmesinde; "İşyerinin Yükleniciye Teslimi" başlıklı 6. Maddesinde, sözleşmenin imzalanmasından sonra, sözleşmede yazılı süre içinde işe başlanabilmesi için işyerinin, ihaleye esas proje ve mahal listesine göre; eksen kazıkları, someler, röperler ve benzerleri, proje sahası, güzergah, zemin veya buna benzer yerler üzerinde kontrol edilerek, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin de bulunduğu komisyon tarafından yükleniciye teslim edileceği, iş için gerekli olması nedeniyle, el onacak taşınmaz malların kamulaştırılmasına veya geçici işgaline ait harita, plan, cetveller ve diğer bütün işlemlerin, sözleşmede aksi yazılı olmadığı takdirde, idarece yapılacağı ve kamulaştırılacak veya geçici olarak el konacak yerlerin, işlemler tamamlandıkça iş programına uygun olarak kısım, kısım yükleniciye teslim edileceği; "İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması" başlıklı 29. Maddesinde, işin sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her takvim günü için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanacağı, sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi hallerinde durumun idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin uzatılacağı, ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunması şartının aranmayacağı; "Sözleşmenin Feshi ve Tasfiye Durumları" başlıklı 47. Maddesinde, idarenin, yüklenicinin/taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen aynı durumun devam etmesi, sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanununun 25inci maddesine sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi hallerinde sözleşmeyi feshedebileceği, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere tasfiye edileceği hususlarında düzenleme yapılmıştır. 10. İdari Şartnamenin incelenmesinde; "Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları" başlıklı 51. Maddesinde, mücbir sebeplerin, idareden kaynaklanan nedenlerle süre zatımı verilebilecek haller; idarenin işin sözleşmesinde ve Yapım İşleri Genel şartnamesinde yer alan sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebepleri ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin en az gecikilen süre kadar uzatılacağı; "Gecikme Halinde Uygulanacak Cezalar ve Sözleşmenin Feshi" başlıklı 53. Maddesinde, sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağı, ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatın gelir kaydedileceği ve sözleşme feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği hususlarında düzenleme yapılmıştır. 11. Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği'nin incelenmesinde; "Uygulama İlkeleri ve Yaklaşık Maliyet" başlıklı 5. Maddesinde, arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştrma ve gerekli hallerde imalat işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, arsa temininin, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartının, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı,... trafo, trafo merkezleri projelerinde aranmayacağı hususlarında düzenleme yapılmıştır. 12. .... yevmiye nolu ihtarnamesinin incelenmesinde,... çıkarılan ihtarnamede özetle, 28.03.2013 tarihli yazı ile faaliyetlere 10 gün içinde başlanılmaması halinde sözleşmenin feshedileceğinin bildirilmesine rağmen, faaliyetlere belirtilen sürede başlanılmadığı, bu nedenle H. 226 referanslı Sözleşmenin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47. maddesine göre Yönetim Kurulunun 15.04.2013 tarih ve 15-194 sayılı karan ile feshedildiği, fesih tarihine kadar firmaca gerçekleştirilen işlerin mevcut durumunun tespitinde bulunmak üzere firmanın yetkili elemanlarının 18.04.2013 tarihinde saat 9.00'da... 18. iletim .... bulunmasının istenildiği görülmüştür. 13. ... Yönetim Kurulunun 11.01.2014 tarihli ve 1-33 sayılı kararının incelenmesinde; teşekküllerinin yatırım programında 05.D.03.0070 proje no.su ile yer alan ve H.226 referanslı sözleşme kapsamında ... ... yükümlülüğünde bulunan ancak yüklenici firmanın Onaylı iş Programına göre tesis faaliyetlerinde gecikmesi nedeniyle sözleşme hükümlerine göre Yönetim Kurulunun 15.04.2013 tarihli ve 15-194 sayılı Kararı ile sözleşmesi feshedilen 380 kV isdemir 380 ... Hattına ait olmak üzere, Yüklenici firmanın Süre uzatımı talebine ilişkin olarak hazırlanan, takrire ekli 07.01.2014 tarihli ve 2014/1 sayılı Genel Müdürlük Süre Uzatımı Komisyonu Protokolü çerçevesinde; 26.03.2012 sözleşme ikmal tarihinden yargı süreci devam eden 22-33 no.lu direkler arası hariç hattın diğer bölümlerinde kalan işlerin ivedilikle tamamlanması için yüklenici firmaya noter kanalıyla gönderilen 28.03.2013 tarihli ve geçen 371 gün sürenin yüklenici firmaya süre uzatımı olarak verilmesi ancak, 380.... Hattının bir an önce ikmal edilmesi için yüklenici firmaya gönderilen ihtarnamedeki 01.04.2013 tebliğ tarihi ile sözleşmenin fesih edildiği 15.04.2013 tarihi arasında geçen 14 günlük sürenin gecikme cezası olarak uygulanması hususlarında gerekli işlemlerin genel müdürlükçe ikmaline dair oybirliği ile karar verildiği görülmüştür. 14. Mahkememizce dosya üzerinde İnşaat Mühendisi, Elektrik Mühendisi, Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden alınan rapor ve ek raporların sonuç kısımlarında özetle; davalı idare tarafından tek taraflı olarak alınan 15.04.2013 tarih ve 15-194 sayılı fesih kararının haklı nedene dayanmadığı ve feshin haksız olduğu, çıkartılan kesin hesap sonucunda; davacı yüklenicinin" 489.060,73 USD ve 520.380,26.-TL kesin hakediş alacağı olduğu, iş sahibi tarafından gerçekleştirilen fesih haklı nedene dayanmadığı yönündeki kurulumuzun kanaatine mahkemece iştirak edildiği ve/veya.... Dairesince verilen kaldırma kararında fesihte tarafların ortak kusurlu olduğu hususuna itibar edildiği takdirde, davacı-karşı davalı yükleniciye ait ve davalı idarece irad kaydedilen toplam 779.300,00.- USD ve 355.000,00.-TL teminat mektupları bedelinin idare nezdinde sebepsiz zenginleşme yaratacağından bu teminat bedellerinin irad kaydedildiği tarihten itibaren Türk Lirası Teminatların avans faiziyle, Yabancı para (USD) teminatların ise yine irad kaydedildiği 17-18/4/2013 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4.a maddesi uyarınca Kamu bankalarında o yabancı para ile açılmış bir yıllık mevduatlara uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalı iş sahibi...'tan tahsilinin gerekeceği, feshin haksız olduğu, davalı idarenin sözleşmeden dönmede haklı olmadığı yönündeki kurul kanaatine mahkemece iştirak edildiği takdirde davacı yüklenicinin davalı idareden talepte haklı kar kaybının; 411.042,85 USD ve 295.650,50.-TL olduğu, irad kaydedilen teminat mektup bedellerinin davacının kesin hesap alacağına ilave edilmi gerekip gerekmediğinin takdirinin Mahkemeye ait olduğu, ilave edilmesi halinde davacının kesin hesap alacağının 1.268.360.73USD + 355.000,00TL olacağı, mahkemece test ve muayenesi yapılan malzemelerin davalıya teslim edildiğinin kabul edilmesi halinde; davacı alacağının 3.865.513,05 USD + 520.380,26.-TL olacağı, irad kaydedilen teminat mektupları bedellerinin bu miktara ilave edilmesi halinde, (779.300 USD tutarlı kesin teminat mektubu bedeli + 585.549,08USD tutarlı avans teminat mektubu)= 1.364.849,08 USD ile 355.000,00.-TL lık kesin teminat mektup bedeline göre, davacı alacağının (3.865.513,05 USD + 1.364.849,08USD)= 5.230.362,13 USD + 1.105.929,34.-TL olacağı; birleşen davaya yönünden ise; davacı idarenin fesih işlemi sonrası yapmış olduğu ikinci ihale kapsamında fazladan yaptığı ödemeleri davacı yükleniciden talep etmekte haklı olmadığı bildirilmiştir. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 15. Asıl dava eser sözleşmesine dayalı alacak, birleşen dava sözleşmenin feshi nedeni ile uğranılan menfi zararın tazmini istemine ilişkindir. 16. Mahkememizce 23/06/2021 tarih, .... K, sayılı kararı ile asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine dair karar verildiği, verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulduğu, ...., sayılı kararı ile mahkememiz kararının kaldırıldığı görülmüştür. 17...., sayılı kararında özetle; "...sözleşmenin feshinde tarafların haklı olup olmadığına bakılmaksızın davacı-yüklenicinin dava tarihi itibariyle imalat bedelini ve davalı iş sahibi yararına olan masraflarını talep edebileceğinden ve ... Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere yargılama devam ederken kesin fesih tasfiye hak edişi düzenlenmiş olup, söz konusu kesin hak ediş raporunda yüklenicinin itirazı bulunmamakta ise de, asıl dava yüklenici tarafından hak ediş raporundan önce açıldığından ihtirazi kayda gerek olmayıp yüklenici yönünden kesinleşmiş sayılmaz. Bu sebeple mahkemece dava konusu işle ilgili tüm ihale dosyası ile yapılan imalatlara ilişkin belgeler getirtildikten sonra yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluna fesih kesin hesabı çıkartılarak değerlendirilmek suretiyle asıl davadaki davacı-yüklenicinin yaptığı imalatlar sebebiyle ve idarece hakkında uygulanan gecikme cezası sebebiyle tasfiye hak ediş alacağı bulunup bulunmadığı değerlendirilmek suretiyle davanın sonuçlandırılması gerekirken belirtilen hususlar gözden kaçırılarak eksik inceleme ile davacı-yüklenicinin tasfiye kesin hesabının mahkemece düzenlenmesi talebi hakkında karar verilmeksizin asıl davanın tümden reddine karar verilmiş olması dairemizce doğru görülmemiştir (... Karar sayılı ilâmı)." kaldırma gerekçeleri ortaya konulmuştur. 18. Taraflar arasında akdedilen 22/11/2010 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; ... (İdare/İş Sahibi) ile ... ...", davacı yan ile davalı arasında imzalanan işbu sözleşmenin konusunun ise, 380 kV'lık İsdemir 380 TM - ... Birim Fiyat Usulü” ile yapımı işi ve bu kapsamda davanın yanları arasındaki sözleşmenin hukuki niteliğinin “eser sözleşmesi” olduğu değerlendirilmiştir. 19. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bedeli 6. maddesinde düzenlenmiş olup birim fiyat esasına göre belirlenen sözkonusu yapım işi, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin çarpımı neticesinde belirlenen tutarlar toplamı olan 12.987.276,00.-USD + 5.913.010,00.-TL bedel üzerinden üstlenildiği anlaşılmıştır. 20. Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır. 21. Öncelikle eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. 22. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. 23. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür (TBK m. 474). Eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibi, seçimlik hak olarak; eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme, ve iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır (TBK m. 475). 24. Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477). 25. Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1). 26. Yapılan açıklamalar kapsamında öncelikle asıl ve birleşen davada tarafların istemlerinin ele alınması gerekmekte olup asıl davada, davacı ..., taraflar arasındaki .... Yapım İşi'ne ilişkin 22/11/2010 tarihli sözleşmenin davalı-birleşen dosya davacısı idare tarafından 15/04/2013 tarihli ihtar ile yapılan feshinin haksız olduğunun tespiti ile fesih kesin hesabının mahkemece çıkarılarak fesih kesin hesabı alacağına ilişkin olarak fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak suretiyle 5.000,00.-TL ile haksız fesih sebebiyle kâr mahrumiyeti kaybına ilişkin olarak 5.000,00.-TL olmak üzere toplam 10.000,00.-TL alacağın davalıdan tahsili talep edilmiş, davacı ... 24.04.2025 tarihli (UYAP havale tarihi) ıslah dilekçesi ile 5.230.362,13.-USD + 875.380,26.-TL olarak talebini ıslah etmiştir. 27. Birleşen dava (davacı/TEİAŞ), sözleşmenin iş sahibi idarece haklı nedenle feshedildiği belirtilerek haklı fesih sebebiyle birleşen davacı iş sahibi idarenin uğramış olduğu menfi zararlar karşılığı iki ihale bedeli arasındaki farktan kaynaklı 9.067.550,02.-TL alacağın yüklenici şirketten tahsili istemine ilişkindir. 28. Öncelikle asıl davada davacı ... taleplerinden olan sözleşmenin idare... tarafından yapılan feshin haklı olup olmadığının tespiti yönünden yapılan değerlendirmede; yaptırılan bilirkişi incelemelerinden de anlaşılacağı üzere davacı yükleniciye 03/12/2010 tarihinde yer tesliminin yapıldığı ve işin bu tarihte ifasına başlanıldığı, davalı iş sahibi idare tarafından davacı yükleniciye gönderilen müteaddit ihtarnameler ile iş programına uyulmadığının, gecikmeler olduğunun, hukuki sürecin devam ettiği 22-33 nolu direkler arasındaki bölüm hariç kamulaştırma sorunu olmayan yerlerdeki alt ve üst montaj işleri ile tek çekim işlerinin bir an önce tamamlanması gerektiğinin bildirildiği, aksi halde sözleşmenin 25. maddesine göre işlem yapılacağının belirtildiği ve 16/04/2013 tarihinde davacı yükleniciye bildirilen fesih ihtarnamesi ile 28/03/2013 tarihli ihtarda tanınan 10 günlük süreye rağmen şantiyede faaliyetlere başlanmadığı tespit edildiğinden sözleşmenin yönetim kurulunun 15/04/2013 tarihli kararı ile feshedildiğinin bildirildiği, yine davalı iş sahibi... Yönetim Kurulu'nun 11/01/2014 tarihli kararı ile davacı yükleniciye yargı süreci devam eden 22-33 direkler arası hariç hattın diğer bölümünde kalan işlerin tamamlanması için işin teslim tarihi olan 26/03/2012 tarihinden 28/03/2013 tarihli yazının yükleniciye tebliğ edildiği 01/04/2013 tarihine kadar geçen 371 gün için süre uzatımı verilmesinin kararlaştırıldığı ve 01/04/2013 tarihinden itibaren sözleşmenin feshedildiği 15/04/2013 tarihine kadar 14 gün için gecikme cezası uygulandığı, davacı-yüklenicinin yer teslimi yapılırken kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığını bildiği halde işe başlamayı kabul ettiği, bu sebeple sözleşmeyi fesih hakkı bulunduğu halde feshe yönelik herhangi bir talebi ve girişimi bulunmadığı ve işin ifasına başladığı, sözleşmenin feshinin idarece gündeme getirilmesinden sonra yer tesliminin usulüne uygun olarak yapılmadığından söz etmeye başladığı ve bu şekilde sonraki süreçte yer tesliminin eksik yapıldığı iddiasında bulunmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğundan dinlenemeyeceği, öte yandan davalı iş sahibi... tarafından davacı yükleniciye geçmişe yönelik olarak 11/01/2014 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile işin bitim tarihinden 01/04/2013 tarihine kadar geçen 371 günlük süre uzatımı verilmesinin ve akabinde 01/04/2013 tarihi ile fesih tarihi olan 15/04/2013 tarihleri arası 14 günlük gecikme cezası uygulanmasının fesih işlemini davalı idare yönünden usule aykırı hale getirdiği zira idarenin söz konusu süre uzatımını hangi gerekçe ile verdiğinin belirtilmemiş olması sebebiyle ilave süre uzatımı verilmesini gerektiren hal ve koşulun ortadan kalkıp kalkmadığının da değerlendirilemediği, oysa ki idarenin davacı-yükleniciye, hangi gerekçeyle süre uzatımı verdiğini ve bu durumun hangi tarihte ortadan kalktığını yükleniciye açıklaması ve süre uzatımına ilişkin koşulun ortadan kalktığı tarihten itibaren ...'nin 47. maddesine göre yükleniciye 20 gün süreli ihtar göndermesi ve bu süre sonunda sözleşmeyi feshetmesi gerektiğinden davalı idarenin yaptığı fesih işleminin de usulüne uygun olmadığı, her iki tarafın da fesihte ortak kusurlu olduğu yönünde değerlendirme yapılmıştır. 29. Fesihte her iki tarafın ortak kusurlu olduğu yönündeki Mahkememiz değerlendirmesi ... Dairesinin kaldırma kararında da değerlendirilmiş ve bu yöndeki tarafların istinaf itirazları reddedilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 30. Sorumluluk hukukunun yerleşik ilkeleri uyarınca; sözleşmenin feshinden kaynaklanan müspet zararın (kâr mahrumiyetinin) tazminini talep edebilmek için talepte bulunan tarafın fesihte tamamen kusursuz olması şarttır (TBK m. 52, 114). Somut olayda feshin ortak kusurla gerçekleştiği sabit olduğundan, davacı yüklenicinin asıl davadaki kâr mahrumiyeti tazminatı talebinin reddi gerekmiştir. Aynı hukuki gerekçe ile fesihte ortak kusurlu olan davalı idarenin de, işin başka bir yükleniciye ihale edilmesi sonucu oluşan fiyat farkı zararını (menfi zararını) yükleniciye yansıtamayacağı anlaşıldığından, birleşen davanın tümden reddine karar vermek gerekmiştir. Esasen tarafların müspet ve menfi zarar istemlerine yönelik istinaf itirazlarının da ...Mahkemesi Dairesince reddedilmiş olduğu kaldırma kararı içeriğinden anlaşılmakla Mahkememizce tarafların bu konudaki istemlerine ilişkin olarak aynı yönde karar verilmesi değerlendirilmiştir. 31. Asıl davada davacı ... fesih kesin hesabı kapsamında 5.000,00.-TL alacağın avans faizi ile tahsilini talep etmiştir. Bu bakımdan ... Mahkemesi kaldırma kararında da vurgulandığı üzere yapılması gereken öncelikle davacının fesih kesin hesabı alacağı talebine yönelik olarak hangi kalemlerin bu kapsama dahil olduğunun belirlenmesi ve bu belirlemenin neticesinde davacının tasfiye hak ediş alacağı bulunup bulunmadığından ibarettir. 32. Öncelikle davacı ... hakediş alacağı kapsamında talep etmiş olduğu, iş sahibi...'a teslim edilmeyen özel imalat malzemelerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Eser sözleşmesinde imalat bedeline hak kazanılabilmesi için imalatın tamamlanıp iş sahibine teslim edilmesi zorunludur (TBK m. 470, 479). Davacı yanca muayene ve kabul testleri imalat fabrikalarında davalı... tarafından yapıldığı ve özel imalat malzemeleri olduğu gerekçesi ile hakediş alacağına dahil olarak 3.376.452,32.-USD tutarındaki direk imalatı, iletken, izolatör, spacer damper ve muhtelif hırdavat malzemelerinin talep edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. 33. Davacı bu malzemeleri idareye fiilen teslim etmemiş, malzemeler yüklenicinin yedinde (zilyetliğinde) kalmıştır. "İmalat bedeli (hakediş)" fiilen yapılıp teslim edilen işlerin karşılığıdır. Teslim edilmeyen malzemelerin bedeli ise ancak "alacaklı temerrüdüne dayalı tazminat" veya "maddi zarar" davasının konusu olabilir. Dava dilekçesinde teslim edilmeyen malzemelere ilişkin bir eda talebi bulunmadığından, bu kalemin ıslah yoluyla hakediş alacağına dahil edilmesi, davanın temelini ve hukuki sebebini değiştiren iddianın usulsüz genişletilmesi niteliğindedir. Davalının muvafakati bulunmadığından ıslah kapsamına alınamaz. 34. Açıklanan nedenlerle sözkonusu malzemelere ilişkin olarak hem davacının talep sonucu kapsamında bir isteminin bulunmaması hem de sözkonusu malzemelerin imalatta kullanılmamış ve davalı idare...'a teslim edildiğinin ispat edilememiş olması karşısında bu yöndeki istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir. 35. Davacı ... teminat mektuplarına yönelik taleplerinin değerlendirilmesinde, davacı yüklenici işin yapılmasının güvencesi olarak 4 adet kesin teminat mektubunu davalı idare...'a sunduğu, sözkonusu teminat mektuplarının ikisinin 05.05.2011 tarihli, 177.500,00.-TL ve 389.300,00.-USD olduğu, diğer ikisinin ise 25.07.2011 tarihli, 177.500,00.-TL ve 390.000,00.-USD tutarında olduğu, öte yandan yükleniciye sözleşmenin 13. maddesi uyarınca ödenen nakit avansın teminatı olmak üzere...'a sunulan ve fesihten sonra bakiye avans borcuna karşılık nakde çevrilen mektubunun ise 585.549,08.-USD olduğu anlaşılmaktadır. 36. Dosya kapsamında sunulan delillerden de anlaşılacağı üzere işin yapılmasının güvencesi olarak sunulan 4 adet kesin teminat mektubunun nakde çevrilme taleplerinin 17.04.2013, ancak ödeme tarihlerinin ise iki adet teminat mektubunun 18.04.2013, iki adetinin ise 19.04.2013, ancak tamamının hesaba geçme tarihinin ise 22.04.2013 olduğu görülmektedir. 37. Asıl davanın açılış tarihinin 18.04.2013 olduğu ve dava dilekçesinde talep sonucu bölümünde ve yine dava dilekçesi kapsamında işin yapılmasının güvencesi olarak sunulan teminat mektuplarının nakde dönüştürüldüğü yönünden her hangi bir vakıa ileri sürülmediği gibi dava dilekçesinde sözkonusu teminat mektuplarının nakde dönüştürülmesinin kuvvet muhtemel olduğundan bahisle tedbiren nakde dönüştürülmesinin önlenmesinin de geçici koruma talebi olarak ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır. 38. Bu anlamda işin yapılmasının güvencesi olarak sunulan teminat mektuplarının iadesine yönelik Davacının asıl dava dilekçesinde teminat mektuplarının iadesine ilişkin usulüne uygun, harçlandırılmış bir (eda) talebi bulunmamaktadır. Yalnızca ihtiyati tedbir talep edilmiştir. ... davası niteliğinde bir iade/tahsil talebi olmaksızın, yargılama sürecinde nakde çevrilen teminat mektuplarının tahsilinin "ıslah" adı altında davaya dahil edilmesi davanın usulsüz genişletilmesi niteliğinde olup davalının muvafakati bulunmadığından reddini gerektirmektedir. Ancak eda davasını niteliğinde bir iade talebinin bulunması halinde, yargılama sürecinde nakde dönüştürülen kesin teminat mektuplarının tasfiye hakedişi hesabında dikkate alınması sözkonusu olabilecektir. Taraflar arasındaki somut uyuşmazlıkta ise yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşıldığı üzere bu yönde bir açık talep bulunmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle işin yapımına yönelik kesin teminat mektuplarına yönelik istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir. 39. Öte yandan yükleniciye iş sahibi tarafından ödenen nakit avansın teminatı olmak üzere...'a sunulan ve fesihten sonra bakiye avans borcuna karşılık nakde çevrilen mektubunun ise 10.12.2010 tarihli 585.549,08.-USD tutarlı (Mektup İlk Genel Tutarı: 1.298.727,60.-USD) teminat mektubu olduğu, nakde çevrilen bu 585.549,08.-USD (Yüklenicinin hakedişlerinden yapılan avans mahsupları sonrasında geriye kalan bakiye avans borcu miktarıdır) tutarındaki döviz, yüklenicinin idareye olan avans borcunun kapatılması amacıyla fiili ödeme tarihindeki 1,7944 ... döviz alış kuru üzerinden 1.050.709,27.-TL'ye çevrilmiş olduğu; yüklenici ...'in kapatılmamış bakiye avans borç hesabına mahsup edilerek avans hesabı idare nezdinde kapatıldığı anlaşılması karşısında, avans ödemesi olarak yapılan tutarın teminatı olduğu anlaşılan sözkonusu teminat mektubunun nakde dönüştürülmesi nedeni ile davacı ...'in bir alacak talebinin kabulü sözkonusu olmayacağından bu yöndeki istemin hem dava dilekçesinde talep sonucu bölümünde olmaması hem de bir alacak olarak istenebilir olmaması nedeni ile reddine karar verilmesi gerekmiştir. 40. Davacının hakediş alacağı talebine ilişkin olarak yapılan incelemede; .... kaldırma ilamı doğrultusunda, mahkememizce celp edilen tüm ihale dosyası ve imalat belgeleri üzerinde yaptırılan teknik ve mali bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 28/12/2022 tarihli kök ve 07/11/2024 tarihli nihai ek raporlar denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunmuştur. 41. Söz konusu hesaplamaların dayanağı olarak uyuşmazlık konusu iş kapsamında sahada fiilen ne kadar imalat yapıldığı ve bu imalatların parasal karşılığının ne olduğu hususunda dosyada tarafları bağlayan 02.05.2012 tarihli "Demir Direkler İçin Montaj Durum Tespit Tutanağı" taraflarca imzalı temel belge niteliğindedir. İşin kontrollüğünü yürüten... 18. .... Müdürlüğü ile yüklenici firma yetkililerince sahada müştereken tanzim edilen teknik tespit tutanağıdır. Bu tutanak ile saptanan somut veriler, sahada toplam 147 direkten 143 adedinin alt montajının, 124 adedinin ise üst montajının noksansız olarak tamamlandığı, 143 adet direğin topraklamasının yapıldığı ve 124 direğin boyandığı müştereken imza altına alınarak kesinleştirilmiştir. 42. Buna göre, davacının onaylı fiili imalatları ve iade edilmesi gereken hakediş kesintileri toplamından oluşan bakiye kesin hesap hakediş alacağının 489.060,73.-USD ve 520.380,26.-TL olduğu saptanmıştır. Davalı idare tarafından uygulanan 109.093,12.-USD ve 49.669,28.-TL tutarındaki gecikme cezası kesintisi ise, sözleşmenin feshinde her iki yanında ortak kusurlu olduğu değerlendirmesi karşısında kesinti haksız olduğundan kesin hesapta borç mahsubuna tabi tutulmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. 43. Davacının dava dilekçesindeki bakiye hakediş alacağı talebini fazlaya dair haklarını saklı tutarak 5.000,00.-TL olarak göstermiş, yargılama aşamasında davasını 5.230.362,13.-USD ve 875.380,26.-TL olarak usulüne uygun şekilde ıslah ettiği anlaşılmıştır. 44. Davacı ...'in bu ıslah istemine karşı davalı... vekilince süresi içerisinde zamanaşımı definde bulunulmuş olup bu anlamda davacının ıslah istemi ile talep ettiği tutarlar yönünden zamanaşımı definin değerlendirilmesi gerekmektedir. 45. Ancak zamanaşımı definden önce burada davacının TL para birimi olarak talebinin bir kısmını USD para birimi olarak ıslah ettiğinin kabul edilip edilmeyeceğinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. 46. TBK m. 99 hükmünce; konusu para olan borcun memleket parası ile ödenmesi asıl olmakla birlikte, sözleşmede bedelin yabancı para cinsinden ödenmesi kararlaştırılmış ise, sözleşmede akdin harfiyen icrası aynen ödeme veya buna benzer sözcükler ile şart edilmiş olmadıkça, borç vade günündeki rayici üzerinden memleket parası ile ödenebilir. Yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı bu borcun vade veya fiili ödeme tarihindeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebilir (....Karar). Buna göre; seçimlik hak alacaklıya tanınmış olup, somut uyuşmazlıkta davacı yüklenici açtığı kısmi davada, seçimlik hakkını alacağını Türk Lirası cinsinden talep etmek sureti ile kullanmıştır. 47. Bu bakımdan davacı ıslah dilekçesinde bir kısım alacağını USD para birimi üzerinden talep etmiş ise de, davacı Türk parası cinsinden talepte bulunmak suretiyle seçimlik hakkını kısmi dava tarihi itibariyle kullandığından dava tarihdeki efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı hesaplanarak bulunacak miktar üzerinden alacak tutarının belirlenmesi gerekmektedir. Yukarıda Mahkememizce davacının hükme esas alınabilir bilirkişi raporunda davacının hakediş alacağı 489.060,73.-USD belirlendiği, dava tarihi olan 18.04.2013 tarihindeki efektif satış kurunun 1,8003 olduğu nazara alındığında 880.456,03.-TL ve TL cinsinden hakediş alacağı 520.380,26.-TL'nin toplanması neticesinde 1.400.836,29.-TL olarak talep edilebilir hakediş tasfiye alacağı hesaplanmıştır. 48. Yukarıda da değinildiği üzere davacı ... 24.04.2025 tarihinde (UYAP havale tarihi) kısmen açmış olduğu davasını ıslah etmiş, davalı... bu ıslaha karşı zamanaşımı definde bulunmuştur. Somut uyuşmazlıkta davacının dava dilekçesinden de anlaşıldığı üzere dava kısmi dava olarak 18.04.2013 tarihinde açılmıştır. Taraflar arasında imzalanan sözleşme 22/11/2010 tarihli olup buna göre 818 sayılı Borçlar Kanunun yürürlükte olduğu dönemde akdedilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih tarihi 16.04.2013 ve dava tarihi dikkate alındığında TBK hükümleri ve zamanaşımı düzenlemeleri dikkate alınması gerektiği kabul edilmiştir. 49. İlkesel olarak eser sözleşmelerinden doğan alacak istemlerine yönelik davalarda zamanaşımı süresi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 147/6. maddesi (mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu m. 126/4) uyarınca 5 yıldır. Yüklenicinin ağır kusurlu olduğu hallerde ise zamanaşımı süresi TBK m. 478 uyarınca 20 yıldır. Zamanaşımı da TBK m. 149 hükmüne göre alacağın muaccel olduğu tarihten işlemeye başlar. Nakit bedel karşılığı yapılan sözleşmeler tek taraflı fesih irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla hukuki sonuçlarını doğuracağı, sözleşmenin feshi ile birlikte taraflar arasındaki ilişki tasfiye dönemine girdiğinden sözleşme ve feshe bağlı olan alacaklarda (imalat bedeli ve diğer tasfiye alacakları) fesih beyanının diğer tarafa ulaştığı tarihte muaccel hale gelir. Zamanaşımı kesilme sebepleri TBK m. 154 hükmünde gösterilmiş olup, buna göre borçlunun borcu ikrar ettiği, özellikle faiz veya mahsuben bir miktar para veya rehin yahut kefil verdiği takdirde, aynı maddenin 2. bendinde alacaklının dava veya def'i zımnında mahkeme veya hakeme başvurması veya icra takibi yahut iflas masasına alacak kaydını talep etmesi hallerinde zamanaşımının kesileceği kabul edilmiştir (.... Buna göre, somut olayda, davalı iş sahibinin 16.04.2013 tarihli fesih yazısı ile sözleşmenin feshedildiği, bu hususun davacı tarafça da kabul edilmiş olduğu ve yazının davacıya tebliğ edildiği ve taraflarca 02.05.2012 tarihinde sözleşmenin davalı tarafından feshi nedeniyle durum tespit tutanağı düzenlendiği anlaşılmakla sözleşme ilişkisi bu tarihte sona ermiş ve sözleşmeyle feshe bağlı alacaklar bu tarih itibariyle muaccel hale gelmiş ve zamanaşımı işlemeye başlamıştır. Bu tarihten 18.04.2013 dava tarihine kadar kısmen talep edilen tutar bakımından zamanaşımı süresinde talepte bulunulduğu ancak ıslah tarihi olan 24.04.2025 tarihine kadar 5 yıl zamanaşımı süresi geçtiğinden, davalı vekilinin zamanaşımı def'i kabul edilerek ıslah edilen tutarlar bakımından davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiştir. 51. Birleşen dava yönünden ise yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere sözleşmenin feshinde her iki yanın ortak kusurlu olarak kabul edildiği, buna göre davalı...'ın menfi zarar isteminin kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. 52. Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, asıl davada, davanın kısmen kabulüne, 5.000,00.-TL alacağın dava tarihi olan 18.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemlerin reddine, birleşen davada davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. VI-HÜKÜM ASIL DAVA 1. Davanın KISMEN KABULÜNE a. 5.000,00.-TL alacağın dava tarihi olan 18.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, b. Fazlaya dair istemlerin REDDİNE, Karar ve İlam Harcı 2-Asıl davada 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.-TL harçtan peşin alınan 170,80.-TL harcın düşümü ile bakiye 561,20.-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, Vekalet Ücreti 3-Asıl davada davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 5.000,00.-TL vekalet ücretinin davalı...'tan alınarak davacıya ödenmesine, 4-Asıl davada davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13. maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 3.065.840,35.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı...'a ödenmesine, BİRLEŞEN DAVA 5-Davanın REDDİNE, 6-Birleşen davada 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00.-TL harcın, peşin alınan 155.792,91.-TL harçtan düşümü sonrası fazla alınan 155.060,91.-TL harcın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde yatırana iadesine, Vekalet Ücreti 7-Birleşen davada davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13. maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 963.377,50.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ...'ye ödenmesine, ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA YARGILAMA GİDERLERİ VE GİDER AVANSI 8-Asıl davada davacı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, peşin harç, vekalet harcı toplamı 198,85‬.-TL yargılama harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine 9-Davacı/birleşen davada davalı ... tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 800,70.-TL; bilirkişi ücreti olarak 11.200,00-TL olmak üzere toplam 12.000,70-TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 518,32.-TL'nin davalı/birleşen davada davacı...'tan tahsili ile davacı birleşen davada davalı ...'ye ödenmesine, 10-Davalı/birleşen davada davacı... tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 189,00.-TL; bilirkişi ücreti olarak 25.000,00-TL olmak üzere toplam 25.189,00-TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 24.101,06.-TL'nin davacı birleşen davada davalı ...'den tahsili ile davalı birleşen davada davacı...'a ödenmesine, 11-HMK'nun 333. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde YATIRANA İADESİNE, Dair davacı karşı davalı vekilinin ve davalı karşı davacı vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren .... ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ....yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 22/01/2026

Başkan ... E-İmza Üye ... E-İmza Üye ... E-İmza Katip ... E-İmza

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"