İlk Derece Mahkemesi 2021/164 E. 2026/50 K.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/164 Esas - 2026/50 TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/164 KARAR NO : 2026/50

.... DAVA : İtirazın İptali /Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan DAVA TARİHİ : 03/12/2020 KARAR TARİHİ : 29/01/2026 KARAR Y.TARİHİ : 20/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan "İtirazın İptali/Alacak" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 16.08.2017 tarihli "... imzalandığını, sözleşmeyi müvekkilinin yüklenici sıfatıyla imzaladığını ve sözleşmede belirtilen güneş enerji santralinin inşasını üstlendiğini, tesis edilecek ... için sözleşmede iki tür ücret kararlaştırıldığını, birincisi; sözleşmenin 10.1 maddesinde; yükleniciye MWp başına 25.000 Usd, ikincisi; sözleşmenin 7.13 ve 10.2.6 maddeleri uyarınca yazılı ücret olduğunu, işbu davada MWp başına ödenecek ücretin dava konusu edildiğini, sözleşmeye konu işin tamamlanarak davalıya teslim edildiğini, inşa edilmiş ...'in 3,61152 MWp gücünde olduğunu, bu durumda (3,61152 MWp x 25.000 Usd) + Kdv tutarında alacaklı olduklarını, sözleşmenin 10.3 maddesine göre bu tutarın sistem kullanım anlaşmasını izleyen ilk fatura dönemi sonunda ödeneceğini, davalının... AŞ ile sistem kullanım anlaşmasını imzaladığını ve bu şirkete ilk faturasını 15.11.2018 tarihinde kestiğini, ancak sözleşme bedelinin davalı tarafından ödenmediğini, alacağın tahsili için ... sayılı dosya üzerinden başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve %100 oranında icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2. Birleşen .... Ticaret Mahkemesi dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında .... Santralinin inşasına ilişkin 16.08.2017 tarihli yapım sözleşmesi imzalandığını, tarafların sorumluluklarının sözleşme eki "sorumluluk tablosu"nda belirtildiğini, sözleşmeye göre 4 adet ... tesisinin geçici kabulünün 14.12.2017 tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerekirken 17.08.2018 tarihinde geçici kabulün yapıldığını, buna göre davalının 246 gün gecikmeye girdiğini, sözleşmenin 9. maddesi uyarınca gecikme halinde günlük 100 Usd gecikme cezası öngörüldüğünü, tahakkuk eden gecikme cezasından şimdilik 5.000 Usd'nin tahsili gerektiğini, geç teslim nedeniyle müvekkilinin 246 gün üretim kaybı yaşadığını üretim kaybı nedeniyle şimdilik 5.000 Usd'nin davalıdan tahsili gerektiğini, sözleşmenin 13.3 maddesi gereği ... kabulünden sonraki iki yıl için davalının bakım onarım taahhüdü bulunduğunu, davalının bu taahhüde uymaması nedeniyle bu hizmetin başka firmadan alındığından şimdilik 50 Usd nin davalıdan tahsili gerektiğini, belirterek toplam 10.050 Usd nin temerrüt tarihinden itibaren faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 3. Birleşen ....dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 16/08/2017 tarihinde.... Sözleşmesi başlıklı bir sözleşme kurulduğunu, bu sözleşme ile müvekkili davacı, ilgili sözleşmede belirtilen güneş enerjisi santralini meydana getirmeyi borçlandığını, yüklenici bu borcunun ifası maksadıyla .... için 3.611,52 kWp gücünde güneş enerjisi santrali meydana getirdiğini ve teslim ettiğini, santrali meydana getirirken ....'den, 2.146.959,911.-TL ve 363.143,571.-USD miktarındaki giderin 2.000.-TL ve 125.-USD'sini üçüncü kişiler tarafından müvekkili davacıya gönderilen faturalar ve o faturaların ödeme dekontları ile birlikte 17.01.2020 tarihli ihtarnameyle davalıdan talep edildiğini ancak bu talebin davalıların 28.01.2020 tarihli cevabıyla reddedildiğini, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı ... İnşaat Elektrik Üretimi Tic. A. Ş.'den davacının yaptığı 2.146.959,911.-TL miktarındaki giderin şimdilik 2.000.-TL'sinin ticari temerrüt faizi işletilerek, davacının yaptığı 363.143,571.-USD miktarındaki giderin şimdilik 125.-USD'sinin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığını alınarak müvekkili davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir. 4. Birleşen .... dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının yaptığı giderin 2.146.959,911-TL'sinin, 2000.-TL'sine dava tarihinden, 2.144.959,911-TL'sine ise temerrüt tarihinden (24.01.2020) itibaren ticari temerrüt(avans) faizi işletilerek; davacının yaptığı 363.143,571.-USD miktarındaki giderin 125.-USD'sine dava tarihinden, 363.018,571-USD'lik kısmına ise temerrüt tarihinden (24.01.2020) itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığını alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. II-SAVUNMALAR 5. Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında .... Santralinin inşasına ilişkin 16.08.2017 tarihli yapım sözleşmesi imzaladığını, sözleşmeye dava dışı ...nin garantör olduğunu, davacıya yapılacak ödemelerin .... arasında finansman sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye konu ... projesi ile ilgili olarak davacının tüm alacakları için fatura düzenlediğini ve ....den tüm alacaklarını tahsil ettiğini, başka bir anlatımla ... santrali yapım bedelinin tamamını davacının leasing şirketlerinden tahsil ettiğini, davacının tahsil ettiği sözleşme bedelini mükerrer şekilde dava konusu yaptığını, ... esas sayılı dosyasında açılan davada faza yapılan ödemenin iadesinin dava konusu edildiğini, o davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini, bütün bunlar dışında davacının işi sözleşmeye uygun şekilde ifa etmemiş olması nedeniyle bir ücret alacağı bulunmadığını, davacının sözleşmeden kaynaklı yükümlülükleri devam ettiğinden ve işle ilgili kesin hesap çıkarılmadığından, sadece faturaya dayalı olarak icra takibi yapılamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 6. Birleşen .... dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığını, birlikte dava açılmasını gerektirecek zorunluluk bulunmadığını, bu nedenle davanın üçe ayrılmasını talep ettiklerini, ayrılma işleminden sonra birleştirme talep ettiklerini, sebep olarak davalı ... aleyhine açılan davanın ... esası ile davalı .... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiklerini, davacı tarafın kendisinin yüklenici sıfatıyla ödemeler yaptığını iddia ederek, bunlarla ilgili fatura veya vergi yasaları gereğince belge düzenlemeden ödeme talebinde bulunmasının yasaya açıkça aykırı olduğunu, haksız ve yasal dayanağı bulunmayan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar 8. Taraflar arasında .... inşasına ilişkin 16.08.2017 tarihli ... akdedildiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları 9. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; asıl davada, davacının sözleşmenin 10.1 maddesi uyarınca ücrete hak kazanıp kazanmadığı, hak kazanılan ücretin ne miktar olduğu, ödenip ödenmediği, sözleşmenin 10.1 maddesi uyarınca davalının davacıya borçlu olup olmadığı; Birleşen .... dosyasında, davacının dava dilekçesinde belirttiği hukuksal sebeplere bağlı olarak gecikme cezası, üretim kaybı ve bakım onarım hizmetlerinin dışarıdan temininden kaynaklanan alacak taleplerinin yerinde olup olmadığı; Birleşen .... dosyasında, davacının dava dilekçesinde belirttiği şekilde sözleşmeye göre yapıp davalılara teslim ettiği güneş enerjisi santralinden dolayı alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ne olduğu, davalının ise borcunu ödeyip ödemediği, ödememiş ise borçlu ve sorumlu olduğu miktarın ne olduğu noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır. IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER 10. .... olduğu, 106.538,84 $ asıl alacak, 973,30 $ işlemiş faiz (USD mevduata kamu bankalarınca fiilen uygulanan azami yıllık faiz) olmak üzere toplam 107.512,14 $ alacağın tahsili imacıyla 30.01.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliği üzerine borçlu tarafından borca, faize, faizin türüne, takip şekline ve tüm ferilerine itirazı üzerine takibin durduğu, işbu davanın İİK m. 67 uyarınca yasal süresinde ve itirazın iptali istemi ile açıldığı görülmüştür. 11. ..... Olduğu; yapılacak işin; söz konusu sözleşme kapsamında yüklenici tarafından ... Tesisi'nin ve ...'in gerçekleştirilebilmesi için Enerparc ile işbirliği içinde yerine getirilmesi gereken işleri, yerel mühendislik hizmetlerini, gerekli malzemenin temin edilerek Sahaya sevk edilmesi, hafriyat gerekiyorsa zemin güçlendirmesi, drenaj ve inşaat işlerinin yapılması, ... Tesisi'nin kurulumu ve planlanan performans kriterlerini sağlayacak şekilde devreye alınması, ...'ın onay doğrultusunda ... 'a enerji verilerek fatura edilmesi ve ... Geçici Kabulünün yapılması sürecindeki tüm işleri ifade ettiği; "İşe Başlama, işin Süresi, İş Programı ve Genel İş Programı" başlıklı 5. Maddesinde, işin süresinin, iş emri sözleşmesinin imzasından itibaren Madde 15'de belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün olduğu; "Yüklenicin Hak ve Yükümlülükleri" başlıklı 7. Maddesinde, yüklenicinin, ...'a onaylatmış olduğu Proje Dökümantasyonu'nda hata, uyumsuzluk ve/veya eksiklik olması ve/veya yatırımcılar tarafından revizyon yapılması kararlaştırıldığı takdirde, ....ve yerel mühendislik firmaları ile işbirliği içinde hata, uyumsuzluk ve/veya eksikliğin giderilmesi ve/veya gerekli revizyonun yapılarak tekrar ... onayı alınabilmesi için tüm gereken çalışmaları yapacağı, yüklenicinin işbu sözleşme kapsamındaki hizmetleri yerine getirirken en az 3 (üç) tedarikçiden teklif alacağı ve malzemenin özelliklerini ve teklif bedelini yatırımcıların onayına sunacağı, aynı şekilde yüklenicinin dışarıdan temin edeceği hizmet, inşaat ve montaj işleri için de en az 3 Alt Yükleniciden teklif alacağı, bu faaliyeti yürütecek Alt Yüklenicilere ilişkin yetkinlik belgeleri ve teklif bedellerini de yatırımcıların onayına sunacağı, yatırımcıların onayını müteakip yüklenicinin çalışmalarına devam edeceği, yüklenicinin, yatırımcıların onayını almadan Tedarikçiler ve/veya Alt-Yükleniciler ile çalışmaya başlaması halinde veya sonradan bu duruma Yatırımcı tarafından onay verilmezse bu Tedarikçiler ve/veya Alt-Yükleniciler'in mal ve hizmet bedellerinin Yüklenici tarafından karşılanacağını ve bu mal ve hizmetlerden kaynaklanabilecek sorunların çözümlenmesinde karşılaşılacak masraflardan sorumlu olacağını kabul edeceği, yüklenicinin malzemelerin temini için gereken tüm anlaşmaları yatırımcılar adına yapacağı ve takip edeceği, sahaya sevk edeceği ve montajını yapacağı, bu tedarikin sevkiyat ve montaj sürecindeki işlemleri ayrık nakliye sigortası ve all-risk kapsamında yerine getireceği, yüklenicinin, işlere gereken özen ve ihtimamı göstermeyi, sözleşme konusu İşi, sözleşme ve eki olan dokümanlarda belirlenen süre, miktar ve bedel dahilinde gerçekleştirmeyi ve oluşabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermeyi kabul ve taahhüt edeceği; "Gecikme Cezası" başlıklı 9. Maddesinde, işin bitiş tarihinin belirtilen iş süresini aşması durumunda, yüklenicinin her gün için MWp başına (100) USD gecikme cezası ödeyeceği; "Sözleşme Bedeli, Ödemeler" başlıklı 10. Maddesinde, sözleşme bedelinin, işbu sözleşme kapsamında gerçekleştirilecek olan ... Tes MWp başına 25.000 ABD Doları olduğu, bu bedelin ödenmesini her bir yatırımcının kendi hesabından yapacak olduğu, ödemenin ilgili ... Tesisi için yapıldığı banka kayıtlarında özellikle belirtileceği; "Ödemeler" başlıklı 10. Maddesinde, yerel mühendislik hizmetlerine ilişkin ödemelerin, yüklenicin bu hizmete ilişkin faturayı yatırımcılara ibraz etmesinin akabinde yerel mühendislik firmasının hesabına her bir yatırımcı tarafından veya yerel mühendislik firmalarına ödenmek üzere her bir yatırımcı tarafından yükleniciye yapılacağı, malzemelere ilişkin ödemelerin, yüklenicin malzemelere ilişkin faturayı yatırımcılara ibraz etmesinin akabinde tedarikçilerin hesabına her bir yatırımcı tarafından veya tedarikçilere ödenmek üzere her bir yatırımcı tarafından yükleniciye yapılacağı, malzemelere ilişkin sigorta işlemlerinin ödemesinin sigorta şirketinin ilgili sigorta faturasını yatırımcılara ibraz etmesinin akabinde sigorta firmasının hesabına her bir yatırımcı tarafından veya sigorta firmasına ödenmek üzere her bir yatırımcı tarafından yükleniciye yapılacağı, malzemelerin gümrükten çıkarılması aşamasında oluşacak gümrük bedellerine ilişkin ödemelerin yüklenicinin ilgili makbuzları yatırımcılara ibraz etmesinin akabinde her bir yatırımcı tarafından veya gümrüğe ödenmek üzere her bir yatırımcı tarafından yükleniciye yapılacağı, Mühendislik, Mobilizasyon, İnşaat, Mekanik ve Elektrik işlerine ilişkin ödemelerin, yüklenicinin bu faaliyetlere ilişkin faturayı yatırımcılara ibraz etmesinin akabinde yükleniciye veya ilgili alt yüklenicilerin hesabına her bir yatırımcı tarafından yapılacağı, yüklenicinin yerine getireceği işleri Bütçe Planlamasına uygun olarak tamamlayacağı, ödemenin, Sistem Kullanım Anlaşmasını izleyen ilk fatura dönemi sonunda (Kesin Kabulde) tek seferde gerçekleştirileceği, bu ödemenin her bir Yatırımcının kendi hesabından yapacağı, ödemenin ilgili ... tesisi için yapıldığının banka kayıtlarında özellikle belirtileceği hususlarında düzenleme yapılmıştır. 12. 22/06/2017 Tarihli ve .....'nin ise kiracı olarak imzalamış olduğu Sözleşmede; Kiralananın Bedelinin Satıcı'ya Ödenmesi İle İlgili Usul ve Esaslar Kiracı ile Satıcının Mutabakatının Kiralaya'a Bildirilmesi başlıklı 9. Maddesinde, kiralananın satıcıdan teslim alınması, nakledilmesi, tesellümü, gerekli hallerde tesisi, montajı ve işletilmesi, ödenecek bedelin miktarı, ödeme şekli ve şartları ile ilgili bütün hususları kiracının, satıcı ve/veya yetkili servisi ile anlaşarak aralarında mutabakata bağlayacağı ve sağlanan mutabakatı, belgeleri ve tesellüm zaptı ile birlikte kiralayana bildireceği, kiracının, satıcı ile yapacağı satım sözleşmesine veya kiralayan adına tanzim ettireceği proforma faturaya, satış, imalat sözleşmesinin geçerliliğinin, malın kiracı tarafından kabulü şartına bağlı bulunduğu, aksi halde kiralayanın bir sorumluluğunun doğmayacağı, kiralanın bedelinin veya bu bedele mahsuben yapılacak ilk ödemenin, kiralanın kiracı tarafından kabulü halinde yapılacağı şartını koyduracağı, kiralayanın, gerekli gördüğünde satın alınma öncesi veya sonrasında proforma içeriği ekipmanlara tespit yaptırabileceği, tespit bedelinin kiracı tarafından karşılanacağı, kiracının bu durumu bildiğini, itirazı olmadığını /olmayacağını kabul beyan ve taahhüt edeceği, sözleşmenin 120 ay süre ile akdedildiği, mülkiyeti devir bedelinin 1,00.-USD, yönetim ücretinin 23.076,00.-USD olduğu, sözleşmenin tescil ücretinin kiracı tarafından peşin olarak ödeneceği hususlarında düzenleme yapıldığı, sözleşme ekinde malzeme içeriği ve tutarı aynı olan, davacı ....'ın düzenlediği 4 ayrı proforma faturaya yer verildiği, işlem açıklaması olarak "... ....'ye ait kaşe ve imzalar bulunduğu görülmüştür. 13. 18/07/2017 Tarihli ve .... Nolu ... Finansal Kiralama Sözleşmesinin incelenmesinde; ....'nin asıl sözleşmeye kefaletinin alındığı görülmüştür. 14. 17/01/2018 Tarihli ve ....Nolu Finansal Kiralama Tadil Sözleşmesinin incelenmesinde, ...arasında imzalanan 22.06.2017 tarihli Sözleşmenin tadiline ilişkin sözleşmenin, kira bedeli ödeme cetveli tadil edildiğinden, kefalet tutarının yenilenmesi amacıyla düzenlendiği, sözleşme ile 23.05.2017 tarihli faturaların sözleşme kapsamından çıkartılarak, yerine aynı tarihli KDV hariç 902.880,00 USD tutarlı 4 faturanın kapsama alındığı anlaşılmıştır. 15. Mahkememizce talimat yolu ile davacının ticari defterleri üzerinde Mali Müşavir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup; alınan bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; asıl davanın davacısı yanın, sunduğu ticari defterlerin ttk hükümlerine göre gerekli açılış onayına sahip olmakla birlikte kapanış (ibraz) tasdikleri yönünden de gerekli onaya sahip olduğu, dosyada mevcut belgeler ışığında, asıl davanın davacısı olan şirket tarafından gerçekleştirilen işlemlerin (fatura, ödeme, havale, vb.), davacı şirketin defter kayıtlarına genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve Vergi Usul Kanununa göre uygun olarak kaydedildiği, asıl davanın davacısı tarafından dava konusu sözleşme gereği ifa edilen işin toplamının 7.793,28 kWp gücünde olduğu, bu gücün 3.611,52 kWp (3,61152 MWp) olan güce isabet eden 3,61152*25.000 $ = 90.288,00 $ tutarının taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 10.1 Maddesine göre, asıl davanın davalısı ... İnş. Elek. Ürt. Tic. A. Ş. Tarafından asıl davanın davacısına ödenmesi gerektiği, asıl davanın davacısının 30.01.2019 tarihli takipte Eser Sözleşmesinden kaynaklanan alacağına istinaden 973,30 USD işlemiş faiz talep ettiğinin anlaşıldığı, söz konusu takip tarihinden önce borçlunun temerrüde düştüğüne dair keşide edilmiş bir ihtamame ve düzenlenmiş bir belge dosyadaki mübrez belgeler arasında bulunmadığından ve yine taraflar arasında imzalanan Eser Sözleşmesinde gecikme faizi ile ilgili bir madde bulunmadığından dolayı, takip alacaklısının takip tarihinde talep ettiği faizin yerinde olmadığı, dava konusu takip alacaklısının 25/06/2019 tarihli dava tarihi itibari ile alacağına isteyebileceği en yüksek temerrüt faizinin %5,50 olup, takip tarihi olan 30.01.2019 ve Dava tarihi olan 25.06.2019 tarihleri arasındaki 146 gün için, 90.288,00 $ asıl alacak için dava tarihi itibari ile 1.986,34 $ temerrüt faizinin işlemiş olabileceği, asıl davanın davacısı ... firması tarafından, dava konusu Eser Sözleşmesinden kaynaklı ve tahsil etmediği anlaşılan 7.717.250,73 TL masraf yaptığı, toplam yapılan işin 7,79328 MWp olduğu ve bunun 3,61152 MWp sinin ... İnş... şirketi yükümlülüğünde olabileceğinden, asıl davanın davalısına düşen masraf payının (7.717.250,73 TL /7,79328 MWp) x 3,61152 MWp -3.576.286,92 TL olabileceği, bu masraflarla ilgili ... şirketine ya da başkaca bir şirkete yansıtma faturası kesilmediğinin tespit edildiği, dosyada bulunan mübrez belgelerden anlaşıldığı üzere, yapılan masrafların ... şirketinin bilgisi dahilinde olabileceği, asıl davanın davalısı olan ... firmasının, ... şirketinin dava konusu Eser Sözleşmesi'nin 7.3 maddesine aykırı davrandığı gerekçesi ile anılan masrafları kabul etmediği ve söz konusu masraflar ile ilgili ödemelerin yapıldığına dair beyanının olduğu bildirilmiştir. 16. Mahkememizce Mali Müşavir, Elektrik Elektronik Mühendisi, İnşaat Mühendisi, Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yaptırılmış olup; alınan bilirkişi rapor ve ek raporunun sonuç kısmında özetle; asıl dava bakımından, davacı ... şirketi ile yatırımcı davalı ... şirketi ve dava dışı .... ...., Tedarik ve Yapımı” için yüklenici sözleşmesi düzenlendiği, bu kapsamda davacı şirketin yüklenici, davalı şirketin ise iş sahibi olduğu, davacı yüklenicinin, dava konusu takipte davalıdan sözleşmenin 10.1 maddesinde düzenlenen ... Tesisi için ödenecek bedeli talep ettiği; taraflarca Sözleşmenin 10.1 maddesinde davacı yükleniciye gerçekleştirilecek olan ... Tesisi için MWp başına 25.000 ABD Dolar ödeneceğinin; 10.3 maddesinde de bu ödemenin .... Kullanım Anlaşmasını izleyen ilk fatura dönemi sonunda (Kesin Kabulde) tek seferde yapılacağının kabul edildiği, davacının uhdesi altındaki ...-1, ...-2 ve ...-3 ... ... tarafından 17.08.2018 tarihinde geçici kabulü yapılarak davalı iş sahibine teslim ettiği, davalının da bu tesisle ilgili... Dağıtım A.Ş. ile 06.11.2018 tarihinde dört adet Sistem Kullanım Anlaşması düzenlediği dikkate alındığında davacının .... tarafından dosyaya sunulan “sistem kullanım bedeli” faturalardan dava konusu ....için davalı şirkete 01.08.2018 (ilk okuma)-31.08.2018 (son okuma) dönemleri ile 31.08.2018-30.09.2018 dönemleri için İlk kez 26.02.2019 tarihinde faturalar düzenlendiği ve bu faturaların son ödeme tarihinin 12.03.2019 tarihi olduğunun görüldüğü, Sözleşmenin 10.3 maddesi gereğince 29.02.2019 tarihli ilk faturalara konu dönemin sonu 31.08.2018 tarihi olup, davacının alacağının 31.08.2018 tarihi itibariyle muaccel hale geldiği, buna göre davalı için tesis edilen toplam kurulu gücün 3.611,52 kWp olduğundan, davacının talep edebileceği tutarın 3,61152 MWp x 25.000.00 USD=90.288,00 USD olduğu, davacı yan icra takibinde %18 KDV de eklemek suretiyle talebini 106.538,84 USD olarak belirtmiş ise de; sözleşmenin 10.1 maddesinde ayrıca KDV'ye yer verilmediğinden 25.000,00 USD ücretin KDV dahil olarak değerlendirilmesi gerektiği, davacı yanca icra takibinde 973,30 USD işlemiş faiz talebinde bulunulmuş ise de; sözleşmede kesin vade belirlenmediğinden ve takipten önce davalı iş sahibi TBK'nın 117 maddesi gereğince temerrüde düşürülmediğinden davacının takip tarihinden önce davalıdan işlemiş faiz talep edemeyeceği, bu nedenlerle davacının dava konusu takip tarihi itibariyle talep edebileceği toplam alacak miktarının asıl olarak olarak 90.288,00 USD olduğunun hesaplandığı, birleşen ... dosyasında, taraflar arasındaki sözleşmede ihtirazı kayda gerek olmadan gecikme cezasının talep edilebileceğine dair bir hüküm bulunmaması, dosyada teslimden önce cezai şart hakkının açıkça saklı tutulduğuna yönelik herhangi bir ihtarın ve eserin teslim alınışı sırasında davacı tarafından çekince konulduğunu gösterir herhangi bir belge ve bilgi olmaması nedeniyle hukuki değerlendirme ve takdir Mahkemeye ait olmak üzere işi ihtirazı kayıtsız teslim alan davacı iş sahibi ... şirketinin, davalı yükleniciden gecikme cezası talep edemeyeceği, sözleşmenin 5.2 maddesinde işin süresinin iş emrinin düzenlenmesine müteakip 120 gün olarak belirlendiği, ancak dosyada iş bu sürenin başlayacağı iş emri sözleşmesinin bulunmadığı, dolayısıyla 120 günlük iş süresinin başlamaması nedeniyle herhangi bir geç teslimden söz edilemeyeceği, geç teslimin olmaması nedeniyle de davacının herhangi bir üretim kaybının bulunmayacağı, bu nedenle hukuki değerlendirme ve takdir Mahkemeye ait olmak üzere, davacının üretim kaybı talebinin yerinde olmadığı; birleşen .... tarafından, 2.146.959,911TL'lik gider için şimdilik 2.000.-TL'lik kısmına dava tarihinden, 2.144.959,911 TL'sine ise temerrüt tarihinden(24.01.2020) itibaren ticari temerrüt (avans) faizi işletilerek; 363.143,571 USD'lik gider için şimdilik 125.-USD'sine dava tarihinden itibaren, 363.018,571 USD'lik kısmına ise temerrüt tarihinden(24.01.2020) itibaren (3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığının ödenmesine karar verilmesinin talep edildiği, Mahkemece harcamaların davalıdan talep edilebileceğine karar verilmesi durumunda; davacının ... Projelerine ilişkin yaptığı masrafların alacak 2.171.366,14 TL ve USD alacak 364.066,76 USD olduğunun hesaplandığı ancak, davacı dava ile 2.000-TL, 02.09.2022 tarihli ıslahla 2.144,959,911-TL olmak üzere toplam 2.146,959,911-TL'nin; dava ile 125 —USD, ıslahla 363.018,571-USD olmak üzere toplam 363.143,571-USD'nin davalıdan tahsilini talep ettiği, bu nedenle davacının davalıdan ... tesisi yaptığı harcamalar için 2.146,959,911-TL ve 363.018,571-USD alacağını talep edebileceğinin hesaplandığı bildirilmiştir. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 17. Dava, asıl dosyada, yüklenicinin iş sahibine karşı açtığı eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili; birleşen... Ticaret Mahkemesi dosyasında, iş sahibinin yükleniciye karşı açtığı geç teslime bağlı cezai şart, üretim kaybı ve bakım masraflarının tahsili; birleşen ... Mahkemesi dosyasında, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemlerine ilişkindir. 18. Taraflar arasında akdedilen .... kurulu gücünde ... 1 ..., ... 2 ..., ... 3 ..., ...-4 ... olmak üzere güneş enerji santrallerinin ...'ın onaylı Proje Dokümantasyonuna uygun olarak kurulumu için gerekli inşaat, mekanik ve elektrik montaj işlerini yaparak ... tesisini kurmayı ve ...'tan kabul işlemlerini yaptırarak tesisi devreye almış bir şekilde davalıya teslim etmeyi taahhüt ettiği, davalı şirketin ise ... Tesisi için yükleniciye MWp başına 25.000 ABD Dolar ödeyeceği anlaşılmıştır. 19. Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır. 20. Öncelikle eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. 21. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. 22. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür. Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1). 23. Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477). 24. Davacı yan; müvekkili ile davalı ... şirket ile 16.08.2017 tarihinde ....ve Yapım Yüklenici Sözleşmesi" düzenlendiğini, bu sözleşme ile müvekkili davacının yüklenici olarak sözleşmede belirtilen güneş enerjisi santralini meydana getirmeyi inşa etmeyi üstlendiğini, davalı şirketin ise bu Sözleşme 10.1 maddesi uyarınca inşa edilecek ... tesisi için santralin gücü ile orantılı olarak (her bir MWp başına 25.000.USD) ücret ödemeyi ve 7.13 ve 10.2.6 maddeleri uyarınca gerçekleştirilecek santral için bütçede yazılı ücreti ödeyeceğini, sözleşme gereğince 3.+61152MWp gücünde santralin meydana getirilip davalıya teslim edildiğini fakat bedelinin ödenmediğini, alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. 25. Davalı yan; sözleşmede tüm işlerin davacı tarafından yapılacağının ve bu işler karşılığında ödemelerin ...nin garantörlüğünde banka ve leasing şirketlerinden temin edileceğinin kabul edildiğini, bu kapsamda ... şirketinin işlerin bedelinin leasing yöntemi ile ödenmesi için ... A.Ş. ile finansal kiralama sözleşmesi düzenlendiğini, davacının ... projesi ile ilgili tüm alacaklarını fatura düzenleyerek ... Kiralama A.Ş.'den tahsil ettiğini, bu nedenle davacının mükerrer ödeme talebinde bulunmayacağını, ayrıca davacının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği içinde alacak talebinde bulunmayacağını beyanla davanın reddini talep etmiştir. 26. Davacı şirket ile yatırımcı davalı ... şirketi ve dava dışı...Yapımı” için Yüklenici Sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu kapsamda davacı şirket yüklenici olup, davalı şirket ise iş sahibidir. 27. Davacı şirket, Yüklenici Sözleşmesinde, Manisa ili Akhisar ilçesi Çıtak Mahallesi ....,00 kWp kurulu gücünde ... 1 ..., ... 2 ..., ... 3 ..., ...-4 ... olmak üzere güneş enerji santrallerinin ...'ın onaylı Proje Dokümantasyonuna uygun olarak kurulumu için gerekli inşaat, mekanik ve elektrik montaj işlerini yaparak ... tesisini kurmayı ve ...'tan kabul işlemlerini yaptırarak tesisi devreye almış bir şekilde davalıya teslim etmeyi taahhüt etmiştir. Buna karşılık davalı şirket Sözleşmenin 10.1 maddesine göre Sözleşme kapsamında gerçekleştirilecek olan ... Tesisi için yükleniciye MWp başına 25.000 ABD Dolar ödeyeceğini taahhüt etmiştir. 28. Somut olayda davalı iş sahibi, davacının edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğini, davacının ... projesi ile ilgili tüm alacaklarını fatura düzenleyerek ... Kiralama A.Ş.'den tahsil ettiğini iddia etmiştir. 29. Yargıtay'ın yerleşik kararlarında yüklenicinin bedelin tamamına hak kazanabilmesi için eseri, sözleşme ve eklerine, fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim ettiğini kanıtlaması gerekeceği, yüklenicinin eseri teslim etmediği veya sözleşmeye uygun olarak teslim ettiğini kanıtlamadığı sürece iş bedeline hak kazanamayacağı kabul edilmiştir. Bu durumda eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda işin yapılıp teslim edildiğini ve bedele hak kazanıldığını ispatı yükleniciye, bedelin ödediğini kanıtlama yükü ise iş sahibine aittir. 30. Davacı yüklenicinin 16.08.2017 tarihli .... Sözleşmesi gereğince asli ediminin ... 1 ... 00902,88 kWp, ... 2 ... 902,88 kWp, ... 3 ... 00902,88 kWp ve ... 4 ... 00902,88 kWp kurulu gücünde olmak üzere toplam güç 3.611,52 kWp (3,61152 MWp) kurulu gücünde güneş enerji santrallerini inşaat, mekanik ve elektrik montaj işleri dahil olmak üzere inşa ederek ...'tan kabul işlemlerini yaparak ... tesisini devreye alınmış bir şekilde davalı iş sahibine teslim etmek olduğu; davalı iş sahibinin, davacının sözleşme kapsamında işleri işin ehli 3 personel ile yerine getireceğini, en az 3 tedarikçiden teklif alarak yatırımcıların onayına sunacağını, yatırımcının 2 personeline ... kabulünden sonra eğitim vereceğini, ... kabulden sonra 2 yıl süre ile bakım ve onarım hizmetini yerine getireceğini taahhüt ettiğini fakat bu yükümlülüklerini yerine getirmediğini iddia ettiği anlaşılmaktadır. 31. Davalı şirket tarafından, davacıya keşide edilen 11.10.2018 tarihli ihtarnamede; sözleşme uyarınca malzeme için en az 3 tedarikçiden teklif alınması gerektiğinden, neden teklif alınmadığının, alınmış ise kimlerden alındığını ve niçin onaya sunulmadığının 10 gün içinde bildirilmesi, Sözleşmeyle ilgili tüm ödemelere dayanak olan faturaların ve belgelerin on gün içinde müvekkili şirkete 10 gün içinde teslim edilmesi, sözleşmede açık hüküm bulunmasına rağmen müvekkili şirketlere ait ... tesisleri gecikmeli olarak teslim edildiğinden, günlük 100 USD üzerinden hesaplanan gecikme tazminatının 10 gün içinde ödenmesi ihtar edilmiş ise de; bu ihtarnameden önce ... Genel Müdürlüğü tarafından ....gönderilen 17.08.2018 tarihli yazılarda; taraflar arasındaki sözleşmeye konu ...-1, ...-2 ve ...-3 ... 15.08.2018 tarihinde geçici kabul işlemlerini yapmakla görevli heyet tarafından yapılan inceleme sonuçlarına göre tesislerin işletmeye açılmasında teknik açıdan sakınca bulunmadığı bildirilmiştir. 32. Yine davalı iş sahibi ... şirketi tarafından ... nolu parsellerde yürütülen işler için ....'ya yazılan bila tarihli yazıda da, inşaatlarında taşeronluk yapan ... A.Ş.'nin kendi üstlendiği iş ve faaliyetleri anlaşma şartlarına uygun olarak tamamladığı, mevzuata uygun şekilde geçici kabulünün yapıldığı belirtilerek dosyasının kapatılarak, ilişiksiz belgesinin taraflarına verilmesi talep edilmiştir. 33. Davalı şirket ile... Dağıtım A.Ş. arasında ... santrallerinde üretilecek enerjinin kullanabilmesi amacıyla 06.11.2018 tarihinde ..... kullanıcı numaralı ayrı ayrı ayrı 4 adet Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması" düzenlendiği, bu Sözleşmenin 19. maddesine göre Sözleşmenin teminat mektubun verilmesi ile yürürlüğe girdiği, davalı şirket tarafından 31.10.2018 tarihli teminat mektuplarının verildiği, Sözleşmelerin 1 nolu ekine göre kurulu gücün 900 kWe olduğu, tesis adresinin.... olarak belirtildiği, tesisin geçici kabule hazır olma tarihinin 09.08.2018, geçici kabul tarihinin ise 17.08.2018 günü olduğu anlaşılmakla, davacı yüklenicinin edimlerini davacının uhdesi altındaki ...-1, ...-2 ve ...-3 Güneş Enerji Santrallerini ...'a 17.08.2018 tarihinde geçici kabulü yaptırarak davalı iş sahibine teslim ettiği, davalının da bu tesisle ilgili... Dağıtım A.Ş. ile 06.11.2018 tarihinde dört ayrı Sitem Kullanım Anlaşması düzenlediği dikkate alındığında davacının ....uygun olarak edimlerini yerine getirdiği kanaatine varılmıştır. 34. Davalı iş sahibi tarafından Sözleşmenin 10.1 maddesine göre davacı yükleniciye gerçekleştirilecek olan ... Tesisi için MWp başına 25.000 ABD Dolar ödenecek olup, 10.3 Maddesinde bu ödemenin Sistem Kullanım Anlaşmasını izleyen ilk fatura dönemi sonunda tek seferde yapılacağı kabul edilmiştir. 35. Somut olayda; davacı tarafın, takipte davalıdan sözleşmenin 10.1 maddesinde düzenlenen ... Tesisi için ödenecek bedeli talep ettiği, davalı tarafın ise davacının alacağını dava dışı ... Kiralama A.Ş.'den tahsil ettiğini iddia ettiği, davalı şirket ile dava dışı ... Kiralama A.Ş, arasında 22.06.2017 tarihinde Finansal Kiralama Sözleşmesi düzenlendiği, bu sözleşme ile davacı yüklenici şirkete ait 23.05.2017 tarihli 1.154.000,00-TL tutarlı 4 adet proforma faturadaki muhtelif ekipmanların kiralayan ... Kiralama A.Ş. tarafından, davalı şirkete kiraya verildiği, davalı ... şirketi tarafından, ... Kiralama A.Ş.'ye yazılan 02.03.2018 tarihli yazıda; 01.03.2018 tarih, 186692673 tescil ve .... SLT numaralı finansal kiralama sözleşmesi kapsamında ... A.Ş.'den 02.03.2018 tarihli ve ....nolu her biri 1.065.398,40 USD olmak üzere, toplam 4.261.593,60 USD tutarındaki faturalarda belirtilen ekipmanların eksiksiz, hasarsız çalışır durumda alındığı belirtilerek, ... A.Ş.'ye 4.261.593,60 USD'nin ödenmesinin istenildiği, yapılan incelemede, davalı kayıtlarına göre, ..... tarafından davacıya yapılan ödeme dışında davacıya başkaca ödeme yapılmadığı ancak, ... şirketi tarafından, davacıya 02.03.20218 tarihinde toplam 4.261.593,60-TL olarak yapılan bu ödemenin, sözleşmenin 4.2.1 ve 7.3 maddesi gereğince davalı tarafından kullanılacak temin edilen malzeme için yapılmış bir ödeme olduğu, ... tesisinin yapımı edimini yerine getirmesi karşılığında yapılmış bir ödeme olmadığı, bu nedenle davacı yüklenicinin, dava konusu tesisin yapımını sözleşmeye uygun olarak tamamladığından ve tesis devreye alındığından bu edimi karşılığında davalı iş sahibinden sözleşmenin 10.1. maddesinde belirtilen alacağını talep edebileceği kanaatine varılmıştır. 36. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, davalı için tesis edilen .... toplam kurulu gücü 3.611,52 kWp (3.61152 MWp) olup, asıl davada davacının, davalıdan talep edebileceği alacağın 3,61152 MWp x 25.0000,00 USD = 90.288,00 USD olarak hesaplandığı bildirilmiştir. 37. Davalı yan, davacının yabancı para üzerinden takip yapamayacağını iddia etmiştir. 38. Türk Borçlar Kanunu m. 99 hükmünde; “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da füli ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” düzenlemesi yapılmıştır. 39. Taraflar arasındaki Yüklenici Sözleşmesinin 10.1 maddesinde, sözleşme bedelinin USD üzerinden belirlendiği ancak, sözleşmelerde aynen ödeme ve bu anlama gelecek bir düzenleme bulunmadığı, bu durumda davacı şirketin TBK'nın 99 maddesine göre bu alacağını aynen ya da vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği, davacının dava konusu takipte TBK 99 maddesine göre seçimlik hakkını aynen ödeme USD yönünden kullandığı görülmüştür. 40. Davacı yan, takipte asıl alacağın 03.12.2018- 29.01.2019 tarihleri arasında USD mevduatına kamu bankalarınca fiilen uygulanan azami yıllık %5,85 oranında hesaplanan 973,30$ işlemiş faiz ile birlikte tahsilini talep etmiştir. 41. Türk Borçlar Kanunun 117 maddesine göre, muaccel bir borcun borçlusunun, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceği, borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle temerrüde düşeceği, bu yasal düzenleme gereğince bir alacağa temerrüt faizi yürütülebilmesi için alacağın muaccel olmasının yeterli olmadıağı, alacaklının yöntemine uygun ihtarıyla borçlunun temerrüde düşürülmüş ya da borcun kararlaştırılan kesin vadede ödenmemiş olması gerektiği hususları düzenlenmiştir. 42. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında kesin vadenin varlığının kabulü için taraflarca müttefikan kararlaştırılan ifa gününün takvime bakıldığında tarih olarak açıkça belirli olması veya kesin olarak hesaplanabilir olması gerektiği kabul edilmiştir. 43. Yüklenici Sözleşmesinin 10.3 maddesinde ödemenin Sistem Kullanım Sözleşmesini izleyen ilk fatura dönemi sonunda tek seferde yapılacağının taraflarca kabul edildiği, bu kapsamda sözleşmede ne zaman düzenleneceği belirli olmayan Sistem Kullanım Anlaşması ve ilk fatura dönemi sonu esas alınarak ödeme süresinin belirlendiği, takvimde tespiti mümkün belirli bir gün belirlenmediği görülmekle, Yargıtay'ın yerleşik uygulaması gereğince taraflar arasındaki sözleşmede kesin vade belirlenmediğinden ve davalının takipten önce temerrüde düşürdüğünü gösterir dosyada mevcut herhangi bir bilgi belge bulunmadığından davacının, davalıdan takip tarihinden önce işlemiş faiz talep edemeyeceği değerlendirilmiştir. 44. Birleşen ....E, sayılı dosyası bakımından yapılan değerlendirmede; 45. Davacı yan, davalı ... Şirketi ile yapılan .... Santralleri Yapım Sözleşmesi gereğince 4 adet ... tesisinin geçici kabulünün 14.12.2017 tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerekirken 17.08.2018 tarihinde geçici kabulünün yapıldığını, bu nedenle Sözleşmenin 9. Maddesi gereğince günlük 100-USD'den şimdilik 5.000-USD'nin, ... tesislerinin geç teslimi sebebiyle müvekkili şirketin bu sürede üretim yapamadığından, 246 günlük gecikmeye bağlı olarak oluşan üretim kaybına karşılık şimdilik 5.000,00 USD'nin ve davalı şirketin, sözleşmenin 13.3. maddesi gereğince ... kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile .... tarafından hazırlanmış olan bakım ve onarım şartnamesine uygun olarak ... ile ilgili bakım onarım hizmeti vermesi gerekirken verilmemiş olması nedeniyle başka firmalara yaptırılmak zorunda kalınan bakım hizmet bedeli için şimdilik 50,00 USD olmak üzere toplam 10.050,00 USD'nin davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir. 46. Taraflarca 16.08.2017 tarihli Yüklenici Sözleşmesinin 5.2 maddesinde işin süresinin, İş Emri Sözleşmesinin imzasından itibaren madde 15'de belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün olduğu; işin yapımında hafriyat, tesviye ve drenaj işleri için belirlenen sürenin uzaması halinde bu sürenin, İşin süresine ekleneceği; 9 maddesinde, işin süresinde tamamlanmaması durumunda yüklenicinin her gün için MWp başına 100-USD gecikme cezası ödeyeceğinin kabul edildiği, bu durumda işin süresinin, iş emri sözleşmesinin düzenlenme tarihine bağlanmış olduğu, dosyada taraflar arasında düzenlenmiş bir İş Emri Sözleşmesi'nin bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmede işin geç teslimi halinde ödeneceği kabul edilen gecikme cezasının, ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir. 47. Türk Borçlar Kanunun 179/1. Maddesinde, "Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.” düzenlenmesi mevcuttur. 48. Somut olayda, davalı yüklenici, sözleşmede ... tesislerini ...'a geçici kabulünü yatırarak davacıya teslim edeceğini taahhüt etmiştir. Buna göre davalı yüklenici tarafından, uhdesi altındaki ...-1, ...-2 ve ...-3 .... Enerji Santrallerinin ...'a 17.08.2018 tarihinde geçici kabulü yaptırılarak iş sahibine teslim edildiğinin anlaşıldığı, taraflar arasındaki sözleşmede gecikme cezasının ihtirazı kayda gerek olmadan talep edilebileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, ayrıca davacı tarafından tesliminden önce gecikme cezası talep etme hakkı saklı tutularak işin teslim alınacağına dair davalıya yapılmış bir ihbar bulunmadığı, davacı iş sahibinin, davalıya işin tesliminden sonra 11.10.2018 tarihinde keşide ettiği ihtarnamede; ... tesisleri gecikmeli olarak teslim edildiğinden, günlük 100 USD üzerinden hesaplanan gecikme tazminatının 10 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği görülmüş olup; dosyada teslimden önce cezai şart hakkının açıkça saklı tutulduğuna yönelik herhangi bir ihtarın bulunmadığı ve eserin teslim alınışı sırasında davacı tarafından çekince konulduğunu gösterir herhangi bir belge ve bilgi olmadığı, bu kapsamda işi ihtirazı kayıtsız teslim alan davacının, davalıdan gecikme cezası talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. 49. Davacı yan, davalı yüklenicinin eseri geç teslim ettiğinden üretime geç başladığını ve 246 gün üretim kaybı yaşadığından şimdilik 5.0004 USD'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir. 50. Türk Borçlar Kanunun 170 maddesinde “Bir sözleşmenin hüküm ifade etmesi, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen bir olguya bırakılmışsa, sözleşme geciktirici koşula bağlanmış olur.Aksi kararlaştırılmamışsa, geciktirici koşula bağlı sözleşme, ancak koşulun gerçekleştiği andan başlayarak hüküm ifade eder.” şeklinde düzenlenme yapılmıştır. 51. Yine TBK'nın 175 maddesinde “Taraflardan biri, koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa, koşul gerçekleşmiş sayılır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. 52. Davacı yanca, sözleşmenin 7.1. maddesindeki işlerin, İş Emri Sözleşmesi ekinde yer aldığının açıkça vurgulanmış olması ve iş emri ekinde yer aldığı belirtilen bu işlerin yapılmış olmasının iş emri sözleşmesinin varlığının açık bir kanıtı olduğu belirtilmiş ise de; bunun sözleşmede öngörülen ve sürenin başlaması için gerekli olan iş emri sözleşmesi düzenlenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı gibi, taraflar arasında işin başlangıcı konusunda hangi tarihte anlaşıldığının da tespit edilemeyeceği; dolayısıyla 120 günlük iş süresinin başlamaması nedeniyle herhangi bir geç teslimden söz edilemeyeceği, geç teslimin olmaması nedeniyle davacının herhangi bir üretim kaybının bulunmayacağı; bu nedenle davacının üretim kaybı talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. 53. Davacı yan, ...'ın kabulünden sonraki 2 yıl için bakım ve onarım hizmeti verilmesi gerektiğini ancak, davalının bu hizmeti vermediğinden hizmetin başka kişilerden alındığından şimdilik 50,00-USD'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir. 54. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 10.3.1 maddesinde, davalı yüklenicinin ... kabulünden sonraki iki yıl ...'in bakım ve onarımı için hizmet vereceğinin kabul edildiği ancak, sözleşmede bu hizmetin ücretsiz verileceğine dair bir kayıt bulunmadığı gibi, dosya kapsamında taraflar arasında bakım ve onarım hizmetinin ücreti konusunda anlaşma yapıldığına ve ücretin belirlendiğine dair bir belge bulunmadığı, bu durumda davacının, davalıdan bu hizmeti piyasa rayiç değerlerine uygun olarak talep edebileceği ancak, dosyada davacının bu şekilde ücreti mukabilinde davalıdan bakım ve onarım hizmeti talep ettiğine, davalı yüklenicinin de bu talebi reddettiğine, yine davalının talebi reddetmesi üzerine söz konusu hizmetin davalı dışındaki firmalardan rayiç değerin üzerindeki bir bedelle alınmak zorunda kaldığına ve davacının zarara uğradığını ispat edecek bilgi belge bulunmadığı görülmekle, davacının bakım hizmet bedeli talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. 55. Bu konuda benzer uyuşmazlıkla ilgili olarak yapılan yargılamada.... Karar sayılı kararı,....Karar sayılı ilamı ile esastan reddedilmiş, kararın temyiz incelemesi .... Karar ilamı ile onanarak kesinleşmiştir. 56. Birleşen... E, sayılı dosyasında yapılan değerlendirmede; 57. Davacı yüklenici ... şirketi birleşen davada, yüklenicinin, sözleşme gereğince davalı iş sahibi davalı ... şirketine 3.611,52 kWp gücünde, güneş enerjisi santrali meydana getirerek teslim ettiği, santralin halihazırda işler vaziyette olduğu ancak, santral meydana getirilirken yapılan giderlerin bir kısmının davalı tarafından ödenmediğini, bu giderlerin üçüncü kişiler tarafından davacıya gönderilen faturalar ve o faturaların ödeme dekontları ile birlikte 17.01.2020 tarihli ihtarnameyle davalıdan talep edildiği ancak, davalının bu talebini 28.01.2020 tarihinde reddettiğini belirterek; 2.146.959,911TL'lik giderin tahsilini talep etmiştir. 58. Davacı kayıtları ile davacı yanca dosyaya sunulan faturaların incelenmesi sonucunda; 16.08.2017 tarihli Sözleşme kapsamında .... gerçekleştirilen dava konusu ... Projelerine ilişkin olduğu belirlenen harcamaların 4.685.626,43 TL ve 783.625,60 USD olmak üzere toplam 7.572.608,93 TL olduğu, 16.08.2017 tarihli Sözleşme kapsamında .... gerçekleştirilen dava konusu ... Projelerin finansmanı için davalı ... ile .... Nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ile buna ek Sözleşmelerin imzalandığı ve davacı ... tarafından, .....'ye hitaben düzenlenen 23.05.2017 tarihli ve 1.065.398,00 USD tutarlı 4 ayrı fatura düzenlendiği; ... A.Ş. tarafından .....'ye yazılan 02.03.2018 tarihli yazıda; 01.03.2018 tarih, ... tescil ve 15990 SLT numaralı finansal kiralama sözleşmesi kapsamında ... A.Ş.'den 02.03.2018 tarihli ve...-.....nolu her biri 1.065.398,40 USD olmak üzere toplam 4.261.593,60 USD tutarındaki faturalarda belirtilen ekipmanların eksiksiz, hasarsız çalışır durumda teslim alındığı belirtilerek, ... A.Ş.'ye 4.261.593,60 USD'nin ödenmesinin istenildiği, söz konusu yazıya istinaden ...'ye 4.261.593,60-USD ödendiği görülmüştür. 59. Davacı ... tarafından düzenlenmiş olan 23.05.2017 tarihli ve 1.065.398,00 USD tutarlı faturalar ile ... A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtlarında 16.08.2017 tarihli sözleşme kapsamında ....gerçekleştirilen dava konusu ... Projelerine ilişkin olduğu belirlenen harcamaların karşılaştırılması neticesinde, harcamaların birbirinden farklı olduğu görülmüştür. 60. Davalı yanca sunulan cevap dilekçesi ile diğer dilekçe ve beyanlarda, taraflar arasında imzalanan 16.08.2017 tarihli sözleşme kapsamında yapılacak tüm ödemelerin ....şirketinden finansal kiralama (kredi ) yöntemiyle tahsil edilmesi, tüm ödemelerin bu şekilde yapılması konusunda anlaştıkları, buna göre davacı şirketin maliyet tablolarını hazırlayarak, buna uygun olarak düzenlenecek faturalarla .... şirketinden tahsilatı yapacağı ve ilgili ... şirketinin ...'e ödemeyi yapacağı hususlarına yer verilmiş ise de; davalı ... tarafından, sözleşmede, talep edilen bedel ile ilgili hüküm olmadığı, sözleşmede 10.1 madde dışında bir hüküm bulunmadığından bu şekliyle sözleşmedeki bedelin TBK 480 ve devamı maddeleri kapsamında götürü bedel olarak belirlenmiş olduğu, bu hususta tarafların mutabık kaldığı veya net olarak belirlediği bir bedelin söz konusu olmadığının bildirildiği görülmüştür. 61. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 10.2 ve 10.3. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu ...'lere ilişkin bedelin bir kısmının .... tarafından dava konusu ...'ler için yapılan ve faturalara dahil edilmeyen harcamaların davacıya ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 62. Davalı yanca, Sözleşmenin 7.3. maddesinde malzeme seçimi ve malzeme bedellerinin ödeme şeklinin açıkça belirlendiği, buna göre yüklenicinin en az 3 tedarikçiden teklif alması ve bunu yatırımcının onayına sunması gerektiği, onay verilmemesi durumunda bu tedarikçiler veya alt yüklenicilerin mal ve hizmet bedellerinin yüklenici davacı ... tarafından karşılanacağı; davacı tarafın, sözleşmedeki bu açık hükme rağmen müvekkili şirkete malzemeler için teklif sunmadığı, üç ayrı tedarikçiden teklif almadığı ve 11.10.2018 tarihli ihtarnamelerine rağmen bu yükümlülüğü yerine getirmediği hususlarına yer verilmiş ise de, ödemelerin tamamının 11.10.2018 gününden önceki tarihe ait olduğu görülmüştür. 63. Davalı yanca, davacının sunmuş olduğu fatura konusu malzeme bedeli ve diğer ödemelerin dava konusu ...'ler için yapılmadığı ve/veya bu harcama kalemlerin halihazırda yer verilen faturalar kapsamında olduğu yönünde bir beyanı bulunmadığı, dolayısıyla bu harcamalara zımnen onay verildiği kanaatine varılmıştır. 64. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, dava konusu sözleşme kapsamında yapılan ...'lerin toplam gücünün 7.793,28 kWp, davalıya ait tesislerin toplam gücünün 3.611,52 kWp olduğu, davalının toplam harcamaların (3.611,52/7.793,28)*100=%46,341 bölümünden sorumlu olduğu belirtilerek, birleşen .... dosyasında, davacının talep edebileceği tutarın TL için 2.171.366,14.-TL; USD için 364.066,76.-USD olduğu bildirilmiştir. 65. Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizce ve bilirkişi raporlarında yapılan değerlendirme ve hesaplamanın dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine ve yargısal uygulamalara uygun olduğu anlaşılmış olup, asıl davada davacının davasının kısmen kabulüne,.... takip sayılı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin, 90.288,00.-USD (Doksanbinikiyüzseksensekiz Amerikan Doları) asıl alacak üzerinden devamına; birleşen ...., sayılı dosyasında davacının davasının reddine; birleşen .... E, sayılı dosyasında davacının davasının kabulüne, bu doğrultuda; 2.146.959,91.-TL alacağın 2.000,00.-TL’lik kısmına dava tarihi olan 03.12.2020 tarihinden bakiye kısmına ise ıslah tarihi olan 01.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 363.018,57.-USD alacağın 125,00.-USD’lik kısmına dava tarihi olan 03.12.2020 tarihinden bakiye kısmına ise ıslah tarihi olan 01.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir. VI-HÜKÜM I-ASIL DAVA (.... E.) 1- Davanın KISMEN KABULÜNE, 2-.... takip sayılı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin, 90.288,00.-USD (Doksanbinikiyüzseksensekiz Amerikan Doları) asıl alacak üzerinden, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle devamına, 3-Fazlaya ilişkin (KDV ve işlemiş faiz) talebin REDDİNE, 4- Alacak likit ve belirlenebilir olduğundan, hükmolunan asıl alacağın (90.288,00.-USD'nin takip tarihindeki TL karşılığının) % 20’si oranında hesaplanan icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, Karar ve İlam Harcı 5-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 35.525,22.-TL harçtan peşin ve derkenar harcı ile alınan 9.657,57.-TL harcın mahsubu ile bakiye 25.867,65.-TL harcın davalı ... A.Ş'den tahsili ile hazineye gelir kaydına, Vekalet Ücreti 6-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 83.209,42.-TL vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacı tarafa ödenmesine, 7-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T. 3, 13/3 maddeleri gereğince 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye ödenmesine, II-BİRLEŞEN DAVA (.... Karar) 8-Davanın REDDİNE 9-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00.-TL harcın, peşin alınan 986,99.-TL harçtan düşümü sonrası fazla alınan 254,99.-TL harcın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde yatırana iadesine, 10-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T. 3, 13/3 maddeleri gereğince 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye ödenmesine,

III-BİRLEŞEN DAVA (.... Karar) 11- Davanın KABULÜNE, 12-Bu doğrultuda; 2.146.959,91.-TL alacağın 2.000,00.-TL’lik kısmına dava tarihi olan 03.12.2020 tarihinden bakiye kısmına ise ıslah tarihi olan 01.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 13-363.018,57.-USD alacağın 125,00.-USD’lik kısmına dava tarihi olan 03.12.2020 tarihinden bakiye kısmına ise ıslah tarihi olan 01.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, Karar ve İlam Harcı 14-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 598.789,56.-TL harçtan peşin ve ıslah harcı ile alınan 151.152,47.-TL harcın mahsubu ile bakiye 447.637,09.-TL harcın davalı ... A.Ş'den tahsili ile hazineye gelir kaydına, Vekalet Ücreti 15-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 948.288,36.-TL vekalet ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak davacı tarafa ödenmesine, ASIL VE BİRLEŞEN DAVALARDA YARGILAMA GİDERLERİ VE GİDER AVANSI 16-Asıl ve birleşen .... dosyalarında; davacı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, peşin harç, ıslah harcı, istinaf kanun yoluna başvurma harcı, vekalet harcı toplamı 158.429,03‬‬‬.-TL yargılama harcının davalı ... A.Ş'den tahsili ile davacıya ödenmesine, 17-Davacı tarafından asıl ve birleşen .... dosyalarında yapılan; 1.168,00.-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri, 11.500,00.-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 12.668,00.-TL yargılama giderinden red/kabul oranına göre 12.534,08.-TL’nin davalı ... A.Ş'den tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 18-Birleşen.... dosyasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı yan üzerinde bırakılmasına, 19-Asıl dosyada; Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 1.320,00.-TL arabuluculuk ücretinin red/kabul oranına göre 211,47.-TL'sinin davacıdan, 1.108,53.-TL'sinin davalı ... A.Ş'den alınarak hazineye gelir kaydına, 20-Birleşen ... dosyasında; Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 1.320,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalı ....'den alınarak hazineye gelir kaydına, 21-Birleşen .... dosyasında; Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 1.320,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalı ... A.Ş'den alınarak hazineye gelir kaydına, 22-Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine İADESİNE, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ....Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/01/2026

....

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"