İlk Derece Mahkemesi 2018/514 E. 2026/806 K.

T.C. İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/514 Esas KARAR NO : 2026/806

DAVA : Alacak (Uluslarası Hava Taşımacılığından Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 10/06/2018 KARAR TARİHİ : 13/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Uluslarası Hava Taşımacılığından Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "Havayolu yolcu taşımacılığı ile iştigal eden müflis davacı şirket ile davalı turizm şirketi arasında yapılan 17 Ekim 2008 tarihli kira sözleşmesi uyarınca , 2009 yılı 2010 yılı ve 2011 yıllarını kapsamak üzere ...seferleri düzenleyen bir sözleşme imzalanmıştır.Sözleşmede belirlenen 2009 yılına ilişkin uçuşlar ve operasyonları gerçekleştiren müflis davacı şirket,bunu takip eden 2010 yılına ait uçuş ve operasyonlarını kendi elinde olmayan nedenlerle yarıda bırakmak zorunda kalmıştır. Zira , 21.06.2010 tarihinde şirketin uçuşları,... Müdürlüğünce durdurulmasına karar verilmiştir.Bu gelişmeye rağmen , müflis şirket tüm imkanlarını seferber ederek davalı şirket başta olmak üzere, diğer müşterilerinin de mağdur olmaması için Atlas Jet Havayolu Şirketi ile anlaşarak uçuşlarına devam etmiştir.Davalı şirkete 2009-2010 yılı içinde fatura ve belgelerin gönderilme usulü, davalı şirket merkezinin ... oluşu nedeni ile İstanbuldaki irtibat bürosuna, telefon faks veya e-mail ile tarafımızdan bilgi verilmesi üzerine , müvekkilimin ... 'deki satış ofisi adresine elemanlarını yollayarak aldırılması şeklinde olduğu görülmektedir. Ancak , müflis davacı şirketin kriz içine düşmesini takiben davalı şirket yetkililerine davacı tarafından gönderilen tüm evraklar kasıtlı olarak alınmadığı anlaşılmaktadır. Davalıya mutabakat için faturalar eklenerek gönderilen ihtarnamelere rağmen davalı taraf ile mutabakat sağlanamamıştır.Davacı ... 2012 yılında iflasının açılmış ve ... 2.İflas Md. ...E dosyası ile iflas süreci devam etmektedir.Arz etmiş olduğumuz nedenlerle , fazlaya ait haklar saklı kalmak üzere, tahkikat sonucunda davacı müflisin alacak miktarının tam ve kesin olarak belirlenmesi mümkün olduğunda artırılmak üzere asgari 10.000.TL nin, ödenmesi gereken tarihten itibaren ticari reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline masraf ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir. CEVAP; Davalıya tebligat yapılamamıştır. (II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER: (1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ; Mahkememizin tensip ara kararları uyarınca;"B-HMK’ nun 129. maddesi doğrultusunda cevap dilekçesinde; Davalının savunmasına dayalı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerinin, savunmanın dayanağı olarak ileri sürülen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin, Dayanılan hukuki sebeplerin, açık bir şekilde talep sonucunun, bulunması gerektiğinin,C-Davalıya cevap dilekçesi ile birlikte varsa ilk itirazlarını (HMK’ nun 116. maddesinde belirtilen yetki itirazı, iş bölümü itirazı, uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği) ileri sürmesi gerektiği aksi hâlde HMK’ nun 131. maddesine göre cevap verme süresi dolmamış olsa bile ilk itirazlarını ileri süremeyeceğinin bildirilmesine, Ç-Cevap dilekçesi ile birlikte HMK. 318. maddesi doğrultusunda bu dava ile ilgili olarak elinde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte, harç ve vergiye tabi olmaksızın davacı sayısından bir fazla düzenlenmiş örneklerinin dilekçeye eklenmesi gerektiği, başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamayı dilekçede belirtmesinin zorunlu olduğunun bildirilmesine,D-Dava basit yargılamaya tabi olmakla tarafların cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremeyeceklerinin bildirilmesine (HMK md. 317/3 ),"karar verilmiştir. Mahkememizin 25/09/2018 tarihli ara kararı ile;"Davalı ...'nin tebligat adresi yurt dışında olduğundan ve bakanlıktan gelen uyarı yazısınca "Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Yönelik Yönetmeliğin 41.maddesi uyarınca, tebligat evrakının Bakanlığa ulaşması muhtemel tarih ile duruşma tarih günü arasında en az 3 aylık bir süre bulunması gerektiğinden" 04.12.2018 günü yapılacak duruşmanın 09.04.2019 tarihine ertelenmesine,"karar verilmiştir. Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış ilişkiler Genel Müdürlüğüne gönderilen müzekkerenin tekidine, ara karar yerine geldiğinde ve celse arasında talep halinde kanaat oluştuğunda, bilirkişi inceleme ara kararı oluşturulmasına karar verilmiş olup, gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir. Davacı ... şirket vekiline ilgili kira sözleşmesini sunmak üzere 2 hafta kesin süre verilmesine aksi takdirde mevcut duruma göre karar verileceğinin ihtarına, karar verilmiştir. Adalat Bakanlığı Uluslararası Dış İlişkiler Genel Müdürlüğüne sunulmak üzere ... CBS Bakanlık Muhabereye müzekkere yazılarak, mahkememizce istenilen tebligatın ... Kanunlarına göre geçerli olup olmadığının sorulmasına, karar verilmiştir. Mahkememize gönderilen müzekkere cevaplarından tebligatların yapılıp yapılmadığı anlaşılamadığından 1965 tarihli Uluslararası Adli Yardımlaşmaya dair LAHEY Sözleşmesi'nde taraf devlet hukukuna atıfta bulunduğu anlaşılmış olduğundan ilgili belgelerin yeniden davalıya tebliği amacıyla yurtdışı istinabe talebine esas teşkil etmek üzere Adalet Bakanlığı Uluslararası Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesine ve ilgili evrağın davalının adresine tebliğ edilmesine ve yabancı ülke yasalarındaki tebligat usulü incelenerek tebliğ edilmesinin istenilmesine, karar verilmiştir. Mahkememizin 14/07/2020 tarihli ara karar ile;"Davacı vekiline Bakanlık Muhabere cevabını inceleyip beyanda bulunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, ara karar yerine geldikten sonra tebligat durumunun değerlendirilmesine,"karar verilmiştir. Mahkememizin 01/12/2020 tarihli ara karar ile;"Davalının sözleşmedeki adresine tebligat yapılmasına, ara karar yerine geldiğinde beyanda bulunmak üzere davacı vekiline 2 hafta süre verilmesine, " karar verilmiştir. Mahkememizin 30/03/2021 tarihli ara karar ile;"Davalının sözleşmedeki adresine tebligat yapılmasına, tebligat evrakları hazırlandığında davacı vekiline çeviri yapmak üzere süre verilmesine," karar verilmiştir. ... CBS'ye yazılan müzekkerenin akıbetinin sorulmasına karar verilmiş olup, gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir. Mahkememizin 20/09/2022 tarihli ara kararı ile;"Yurt dışı tebligat için Bakanlık Muhabere Bürosuna yazılan müzekkere akıbetinin tekrar ilgi tutularak yazılmasına," karar verilmiştir. Mahkememizin 23/01/2024 tarihli ara kararı ile;"Davacı vekiline davalı şirkete yurtdışı duruşma ve ön inceleme gününü ilişkin tebligat evraklarını hazırlayıp gereken masrafları hazırlaması için süre verilmesine,"karar verilmiştir. Mahkememizin 24/06/2025 tarihli ara kararı ile;"Yurtdışı tebligat ve dilekçelerin teatisi aşamasının tamamlanmasının beklenilmesine,"karar verilmiştir. Mahkememizin 12/05/2026 tarihli ara kararı ile;"Davacı vekiline talebi gereği beyanda bulunmak üzere gelecek celseye kadar kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut delil durumuna göre karara çıkacağının ihtarına,"karar verilmiştir. Mahkememizin 22/09/2026 tarihli ara kararı ile;"Davacı vekiline talebi gereği gelecek celseye kadar süre verilmesine," karar verilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklı davacının var olduğu iddia edilen alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nun 114/1. fıkra (d) bendine göre tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları, dava şartı olarak öngörülmüş, 115/1. fıkrası gereğince; dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacağı hükme bağlanmıştır. Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nun 27. maddesi gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri kendi haklarıyla bağlantılı olarak hukuki dinlenilme haklarına sahiptirler. Söz konusu düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup 6100 sayılı HMK'nun 355. Maddesi gereğince re'sen gözetilmelidir. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin sujesi olabilme yeteneğidir. Medeni (maddî) hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şekil olan taraf ehliyetini haiz olup olunmadığı hususu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre belirlenir. Buna göre medeni haklardan istifade ehliyeti bulunan her gerçek (TMK md. 8) ve tüzel (TMK md. 46) kişi davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir (HMK md. 50). Her gerçek kişi sağ doğmakla, yaşadığı sürece taraf ehliyetine sahip olur. Tüzel kişiliğin ve buna bağlı olarak taraf ehliyetinin ne zaman kazanılacağı ise maddi hukuk normlarıyla belirlenir. Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmamaktadır. Dava ehliyeti ise; HMK’nın 51 inci maddesinde açıkça düzenlenmiş olup kişinin kendisi veya yetkili kılacağı bir temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usul işlemlerini yapma ehliyetini ifade eder. Dava ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki TMK’nın 9 uncu maddesinde düzenlenen medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekil olarak anlaşılmalıdır. Buna göre; medeni hakları kullanma ehliyeti bulunan her gerçek ya da tüzel kişi dava ehliyetine sahip kabul edilmelidir. HMK'nın 114/1-d maddesinde açıkça düzenlendiği üzere taraf ve dava ehliyeti dava şartlarındandır. Bu düzenlemeye göre husumet ya da başka bir anlatımla taraf sıfatı dava şartları arasında sayılmamıştır. Taraf sıfatının özelliği, tıpkı dava şartı gibi davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için, varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında re’sen gözetilen ve taraflarca noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülen nitelikte olmasıdır. Mahkememizce yapılan yargılama ve değerlendirmede; Adalet Bakanlığı Avrupa Birliği Ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünün 12/03/2026 tarihli müzekkere cevabı uyarınca ...'da tescilli davalı şirketin ticaret sicilinden silinmesi sebebiyle tebligatın yapılamadığının bildirildiği, Konya BAM 6. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "... Mahkemece, davalı şirketin iflas takibinin kapatılması ve tasfiyesine karar verilerek ticaret sicilinden terkin edilmiş olduğunun anlaşılması karşısında, davanın HMK'nın 114/d maddesi kapsamında taraf ehliyeti yokluğundan reddine karar vermek gerekirken.." yönünde belirtildiği üzere davalı şirketin taraf ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından; davanın HMK'nın 114/1-d ve 115. maddesi uyarınca pasif taraf ehliyeti yokluğundan usulden reddine dair aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın HMK'nın 114/1-d ve 115. maddesi uyarınca pasif taraf ehliyeti yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 170,78 TL'nin mahsup edilerek bakiye 561,22 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama masrafı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 5-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE, Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, tarafların yokluğunda karar verildi.13/10/2026

Katip ... E imzalıdır

Hakim ... E imzalıdır