Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/468 E. 2026/12133 K.

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1424 Esas, 2025/1840 Karar KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkin davasında yapılan yargılama sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu dava konusu Sakarya ili, ... ilçesi, ... köyü eski 2010 parsel sayılı taşınmaza davalı idarece usulüne uygun kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığından bahisle kamulaştırmasız el atmaya dayalı taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Sakarya Valiliği İl İdare Kurulunun 10.12.1975 tarihli kararı ile kamulaştırıldığını ve kamulaştırılan taşınmazın tescili için Milli Eğitim Bakanlığına izafeten Hazine adına tapuya tesciline karar verildiğini, istimlak neticesinde 11.03.1981 yılında hükmen Maliye Hazinesi adına tescil edildiğini, daha sonra üniversitenin kullanımına bırakıldığını, husumetin sadece Hazineye yöneltilmesi gerektiğini, kamulaştırma işlemleri ve üniversiteye tahsis işleminin hukuka uygun bir şekilde gerçekleştiğini, müvekkili üniversiteye dava konusu taşınmazın usulüne uygun kamulaştırma işlemi neticesinde Maliye Hazinesinden tahsis edilerek kullanılmaya başlandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı Maliye Hazinesi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz yeni kurulacak olan Akademi sitesinin yerleşeceği saha içerisinde kaldığından Sakarya Valiliği İl İdare Kurulunun 10.12.1975 tarihli kararı ile kamulaştırmaya konu edildiğini, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil talebi neticesinde davacıların mirasbırakanı ...'e kamulaştırma bedelinin eksiksiz ödendiğini ve Maliye Hazinesi adına tescil edilerek kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığını, kamulaştırma bedeli ... adına ... Bankası ... Şubesine yatırıldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz 163.850,00 m² yüzölçümü ile muris ... adına kayıtlı iken 113.576,00 m²'sinin Sakarya 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/746 Esas, 1978/84 Karar sayılı ilamı gereğince 7050 parsel numarası ile Hazine adına tescil edildikten sonra ... Üniversitesi Kampüsünün bulunduğu taşınmaz ile tevhid edildiğini, dava konusu taşınmazın anılan mahkeme kararı gereği davacıların mülkiyetinde olmaktan çıktığını, Maliye Hazinesi adına tescil edildiğini, kamulaştırma işlemi ile ilgili arşiv bilgilerinin kurumlarında bulunmadığını ileri sürerek davanın husumet yönünden reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 29.05.2018 tarihli ve 2016/64 Esas, 2018/275 Karar sayılı kararı ile davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, davalılar ... ve Hazine yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... ve davalı Hazine vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 19.01.2021 tarihli ve 2018/3479 Esas, 2021/49 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın Üniversite Alanı ihtiyacı için kamulaştırma işlemlerine başlanarak Hazine adına tescilinin sağlanmasından sonra ... Üniversitesine tahsis edildiği ve fiilen de ... Üniversitesi Esentepe Kampüs Alanında kaldığı, kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihindeki değerinin belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak davalılardan ... Üniversitesinin fiili kullanımında olan taşınmazla ilgili davada adı geçen idarenin sorumlu olduğu gözetilip hakkında hüküm kurulması ve Hazine aleyhinde açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, her iki davalıdan da müştereken ve müteselsilen tahsiline kararı verilmesi ile hüküm altına alınan alacağa dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... ve Hazine hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile hükmedilen kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Rektörlüğünden tahsili ile davacılara hisseleri oranında ödenmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 19.01.2021 tarihli ve 2018/3479 Esas, 2021/49 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ... davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 21.12.2019 tarihinde kabul edilerek 24.12.2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7201 sayılı Kanun'un 6 ve 7 nci maddeleri ve 09.06.2021 tarihinde kabul edilerek 19.06.2021 tarihli ve 31516 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7327 sayılı Kanun'un 20... nci maddeleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 3 üncü madde hükmüne uygun rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle sair hususlar incelenmeksizin kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2023 tarihli ve 2022/451 Esas, 2023/1502 Karar sayılı kararı ile her ne kadar Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ise de bozma ilamı doğrultusunda yapılan yargılama sırasında Anayasa Mahkemesinin 28.07.2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 04.05.2023 tarihli ve 2019/93 Esas, 2023/87 Karar sayılı kararı ile 7201 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi ile 2942 sayılı Kanunu’na eklenen 15/2 fıkrasında yer alan "ek 3 üncü madde hükmü uygulanarak" ibaresinin iptaline karar verildiği, iptal hükmü doğrultusunda 7201 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinde derdest bulunan davalara 2942 sayılı Kanun’un Ek 3 üncü maddesinin uygulanamayacağı kanaatine varılmakla dosyada mevcut bozma ilamı öncesi alınan ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu dikkate alınarak kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihindeki değerini belirleyen usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre hesaplanan el atma bedelinin davalı ... Rektörlüğünden tahsiline, davalı ... ve Hazine hakkında açılan davanın ise husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2023 tarihli ve 2022/451 Esas, 2023/1502 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; emsal alınan ... köyü 5 parsel sayılı taşınmazın değerlendirmeye esas alınan tarihteki satışına ilişkin akit tabloları Tapu Müdürlüğünden getirtilmediği gibi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın emlak vergisine esas m² değerleri karşılaştırılmadan ve dava konusu taşınmaz ve içinde bulunduğu bölgenin ileride imar uygulamasına tabi tutulması halinde kesilmesi gereken düzenleme ortaklık payı oranının ve dava konusu taşınmazın çevresinde düzenleme görmüş parseller var ise bunlardan kesilen düzenleme ortaklık payı oranları ile bunlara ilişkin bilgi ve belgeler Belediye İmar Müdürlüğünden sorularak alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden dava konusu taşınmazın emsal karşılaştırması sonucu tespit edilen metrekare birim fiyatından %32 oranında düzenleme ortaklık payı düşülmek suretiyle hesap yapan rapor doğrultusunda eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmadığı gibi, ... Belediye Başkanlığının 30.11.2020 tarihli cevabi yazısında emsal taşınmazın kadastro parseli olduğu ve düzenleme ortaklık payı kesilmediği belirtildiği halde hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal taşınmazın imar parseli olarak kabulü ile dava konusu taşınmaza değer biçildiğinden raporun inandırıcı olmadığı, Dairemizin bozma kararı üzerine yapılan yargılama nedeniyle duruşma açıldığından davacı lehine istinaf duruşma vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi ve davacı ... ölü olduğu hâlde, karar başlığında davacı olarak gösterilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalılar ... ve Maliye Hazinesi yönünden davanın husumetten reddine, ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza düşük değer biçildiğini, ilk raporda m² birim bedeli 474,49 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin usulüne uygun olarak tamamlandığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Sakarya ili, ... ilçesi, ... köyü 2010 parsel sayılı taşınmazın Sakarya Valiliğinin 10.12.1975 tarih ve 3765 sayılı kararı ile ... ... Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi tarafından kamulaştırılmasına karar verildiği, o tarihteki tapu maliki olan davacılar murisi Kadri oğlu Ömer Dediş’in 24.06.1971 tarihinde vefat ettiği, tapu maliki adına ölü olduğu 25.02.1981 tarihinde yapılan noter tebligatının usulüne uygun olmadığı, takdir edilen kamulaştırma bedelinin Ziraat Bankasına bloke edilmesi için müzekkere yazılmış ise de dosya kapsamında ödemeye ilişkin bir belge bulunmadığı, Sakarya Asliye 2. Hukuk Hakimliğinin 1977/1746 Esas, 1978/84 Karar sayılı kararı ile dava konusu 163.850,00 m² yüzölçümlü 2010 parsel sayılı taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un mülga 17 nci maddesine dayanılarak kamulaştırma nedeniyle 113.571,00 m²lik kısmının Hazine adına tesciline karar verildiği ve ifraz ile 7050 parsel numarasını aldığı, farklı tarihlerde başka parseller ile tevhid ve ifraz edilmesi suretiyle kaydının kapandığı anlaşılmıştır.

3. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal incelemesi yapılarak dava tarihi itibarıyla değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca tespit edilen bedelin davalı ...’nden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Kamulaştırmasız el atma tazminatı bedeline, davalılar vekilinin dava dilekçesindeki talebi gözetilerek Anayasa’nın 46/son maddesi gereğince dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının; (2) numaralı bendinde yer alan ''yasal faizi'' ibaresinin hükümden çıkarılması yerine '' Anayasa’nın 46/son maddesi gereğince kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.