İlk Derece Mahkemesi 2026/764 E. 2026/778 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/764 Esas KARAR NO :2026/778

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:29/01/2025 KARAR TARİHİ:21/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP:Davacı vekili tarafından sunulan 29/01/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkili aleyhine, .... İcra Müdürlüğü' nün 2024/... E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus takip yoluyla icra takibi başlatıldığını ve müvekkilinin adına kayıtlı taşınmazlara haciz konulduğunu, müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, icra takibine konu olan senet üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, senette imzası bulunan kişinin, şirket adına belirli iş ve işlemleri vekaleten yaptığını, senet özünde kambiyo senedi olmadığını, teminat senedi olarak verildiğini, takip konusu senet ile ihtarnamede zikredilen teminat senedinin düzenleme ve vade tarihleri ile senet miktarlarının aynı olduğunu, takibe konu olan senedin düzenleme tarihi 13.11.2020, vade tarihi 01.04.2021 ve tutarı 2.000.000,00-TL, aynı şekilde davalıya göndermiş olduğu ihtarnamede atıfta bulunulan teminat senedinin de düzenleme tarihi 13.11.2020, vade tarihi 01.04.2021 ve tutarı 2.000.000,00-TL olduğunu, davalı tarafın sözleşme uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, taraflar arasındaki sözleşmenin sözlü olarak feshedildiğini, bu nedenlerden dolayı; haklı davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... E. sayılı dosyasında müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, senedin ve icra dosyasının tespit sonucu iptaline karar verilmesini, İcra İflas Kanunu ilgili hükümleri uyarınca teminatsız olarak icranın durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu mümkün değilse dosyada bulunan satışların dava sonuna kadar durdurulması yönünde karar verilmesini, alacaklı olmadığını bildiği halde haksız ve kötü niyetli olarak açtığı icra takibi nedeniyle %20 den az olmamak üzere davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık vekalet ücretlerinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. CEVAP: Davalı tarafa çıkarılan yurt dışı tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

DELİLLER : .... İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı icra dosyası, 13/11/2020 tarihli Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi, 13/11/2020 düzenleme 01/04/2021 vade tarihli 2.000.000-TL bedelli bono sureti, Kartal ...Noterliği'nin 12/04/2021 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi, .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyası, Arabulucu tutanağı. .... İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlu ... İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Ltd. Şti. aleyhine 2.000.000,00-TL miktarlı 13/11/2020 tarihli 01/04/2021 vadeli bonoya dayalı 2.000.000,00-TL asıl alacak, 1.433.698,00-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.433.698,00-TL alacak için kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... tarafından davalı ... İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Ltd.Şti. Aleyhine 13/11/2020 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesine konu taşınmazlara ilişkin tapu iptal ve tescil davasının derdest olduğu ve duruşmasının 10/12/2026 tarihine bırakıldığı anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı tarafından davalı aleyhine açılan taraflar arasındaki gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı teminat olarak verilen kambiyo senedine ilişkin menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı tarafça davalıya 13/11/2020 tarihli Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile satılan taşınmaz satımına ilişkin sözleşmede davalı tarafça yapılacak elden karşılığı dava ve takip konusu senedin teminat olarak verildiği, sözleşmede taşınmaz satış bedelinin elden ödendiği belirtilmiş ise de davalı tarafça ödeme yapılmadığı iddiasıyla dava ve takip konusu teminat bonosundan dolayı borçlu olmadıklarına karar verilmesi talep edilmiştir. Davalı tarafa yapılan yurt dışı tebligatın usulüne uygun şekilde tebliğine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek davayı reddetmiştir. Eldeki dosyanın davalısı tarafından davacı sıfatıyla taraflar arasındaki gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine konu taşınmaza yönelik tapu iptali ve tescil istemli dava açılmış olup, söz konusu davanın .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyasında görüldüğü, incelenmesinde; davacı ... tarafından davalı ... İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Ltd.Şti. Aleyhine 13/11/2020 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesine konu taşınmazlara ilişkin tapu iptal ve tescil davasının derdest olduğu ve duruşmasının 10/12/2026 tarihine bırakıldığı anlaşılmıştır.

HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır. Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir: "MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır. MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." 6100 Sayılı HMK'nın 2.maddesinde ise Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görev alanı düzenlenmiş olup, bu madde; "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.'' hükmünü haizdir. Somut olayda, eldeki dava taşınmaz satımından kaynaklı teminat olarak verilen senedin bedelsizliği iddiasına dayanmakta olup bu kapsamda taraflar arasında akdedilen 13.11.2020 tarihli Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi kapsamında teminat olarak verilen bonoya dayalı başlatılan icra takibine ilişkin borçlu olmadığının tespitine dair menfi tespit davası açıldığı, dava kambiyo senedine dayalı olarak açılmış ise de dava ve takip konusu bononun taraflar arasındaki gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi kapsamında peşin tahsil edildiği iddia edilen satış bedeli karşılığı davalıya teminat olarak verildiği, bono ve sözleşmenin aynı tarihte düzenlendiği ve sözleşmenin 3.2 maddesinde de dava konusu bonoya atıfta bulunulduğu açık olup taraflar arasındaki temel ilişkinin gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi olduğu, davacının sözleşmede satışı bedilinin elden tahsil edildiği belirtilse de satış bedelinin ödenmemesi nedeniyle bononun bedelsiz olduğunun iddia edildiği, uyuşmazlığın bu haliyle bonodan kaynaklı değil, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinden kaynaklandığı, kaldı ki taraflar arasında aynı sözleşme ve ihtilafa ilişkin tapu iptal ve tescil istemli davanın .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/... Esas sayılı dosyasında derdest olduğu ve bu dosya ile doğrudan bağlantılı olup verilecek kararın eldeki dosyanın sonucunu doğrudan etkileyeceği açık olup, davalının da tacir sıfatının bulunmadığı, buna göre ihtilafın Ticaret Kanunu'nda düzenlenen kambiyo senedine ilişkin hükümlere göre mutlak ticari dava ve nispi ticari dava olmadığı, uyuşmazlığın Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri ile taşınmaz satış sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Görevli mahkeme hususunda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 2023/2275 Esas, 2024/496 Karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi'nin 2022/482 Esas, 2022/837 Karar, Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi'nin 2016/2345 Esas, 20217/6774 Karar sayılı içtihatlarının da bu yönde olduğu, bu haliyle eldeki davaya ve takibe konu senedin düzenlenmesine esas sözleşmesel ilişkinin ticari nitelikte olmadığı, her iki tarafın da İstanbul Anadolu Adliyesi yargı çevresinde ikamet etmesi ve Mahkememizin görevsiz olması nedeni ile İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin eldeki davaya bakmaya görevli ve yetkili olması sebebiyle Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 2- HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İSTANBUL ANADOLU ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere İstanbul Anadolu Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına resen karar verilmesine, 3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 21/10/2026

Başkan ... e-imza* Üye ... e-imza* Üye ... e-imza* Katip ... e-imza*