İlk Derece Mahkemesi 2026/611 E. 2026/666 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/611 Esas KARAR NO : 2026/666 Karar

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senedine Dayalı) DAVA TARİHİ : 17/01/2018 KARAR TARİHİ : 17/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya inceelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin, davalılardan ... Gıda- ... adlı kişiden 22/11/2017 tarihinde dondurulmuş sığır eti olarak 2.500 kg et satın aldığını, 22/11/2017 tarihli, ... nolu faturanın bu satış nedeniyle davalı ... tarafından düzenlendiğini, bu faturaya konu mala istinaden davalı ...'ya ... Bankası ... Şubesi, ... nolu, 20/01/2018 vadeli, 55.000TL bedelli çek verildiğini, davacı şirketin etleri satışa sunmak üzere etlerin bir kısmını depodan dondurucudan 10/01/2018 tarihinde çıkardığını, şok çözülmeye yakın çalışan ustaların ve şirket çalışanı ...'ın etten şüphelenmeleri üzerine etlerin sığır eti olup olmadığının tespit edilmesi için ... Laboratuvarı isimli, ... Mah. Değirmenyolu Cad. No:12 d:4-5 ... adresinde bulunan Laborotuvarda kontrol ettirildiğini ve satıma konu etlerin sığır eti olmadığı at eti olduğunun öğrenildiğini, satıma konu etlerin davacı şirketin kullandığı ... Nakil Vasıtaları Kasa Treyler İmalat Paz. Nak. Depolama San. Tic. Ltd. Şti'nin ... Cad. No:5 ... ...-İstanbul adresindeki deposunda bulunduğunu, bu işlem nedeniyle davalı ... hakkında Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na 2018/... soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, ayrıca ... Tarım İlçe Müdürlüğü'ne şikayette bulunulacağını bildirdiğini, davalı ...'ya fatura konusu et için verilen ... Bankası ... Şubesi, ... nlu, 20/01/2018 vadeli, 55.000,00 TL bedelli çekin iade edilmesi istenmesine rağmen davalının çeki aktoring işlemi için verdiğini geri alamayacağını ancak süre verilirse borcunu ödeyeceğini bildirdiğini, ancak çekin vade tarihinin 20/01/2018 olduğunu, davacı şirketin bu işlem nedeniyle kullanamadığı ve satamayacağı bir etin çek bedelini ödemek zorunda kalacağını, bu nedenlerle; ... Bankası ... Şubesi, ... nolu, 20/01/2018 vadeli, 55.000 TL bedelli çekin davalı veya herhangi bir faktoring şirketi tarafından sunulması halinde çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulmasına, neticeten ... Bankası ... Şubesi, ... nolu, 20/01/2018 vadeli, 55.000 TL bedelli çek yönünden borçlu olunmadığının tespitine karar verilerek, vekalet ücreti ve yargılama giderinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının icra takibine konu edilen fatura içeriğinde kendisine gönderilen malların at eti olduğunu iddia ettiğini, bu iddianın gerçeğe aykırı olduğunu, davacının laboratuvarda incelettiği etin davalı tarafından satılan ve gönderilen et olmadığını, davalının fatura karşılığı dana eti gönderdiğini, karşı tarafın kötü niyetli olarak, sırf çek bedelinin istirdadını sağlamak amacı ile başkasından satın aldığı eti test ettirdiğini, fatura içeriği incelendiğinde ...olduğunun anlaşılacağını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla satın alınan ürünün ayıplı olduğu iddia ediliyor ise TTK 25/3 "Emtianın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde keyfiyeti satıcıya bildirmeye mecburdur. Açıkça belli değilse alıcı emtiayı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde muayene etmeye veya ettirmeye ve bu muayene neticesinde emtianın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını muhafaza için keyfiyeti bu müddet içinde satıcıya bildirmeye mecburdur. Diğer hallerde Borçlar Kanununun 198 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları tatbik olunur." şeklindeki hükmü gereğince kabul anlamına gelmemek üzere davacının yasal süresi içinde muayene ve ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğini, 2-8 gün içinde yazılı ihbar yapılmadığını, zamanaşımı defilerinin kabulü ile davanın reddini talep ettiklerini, dava dilekçesinde ilk önce fatura numarasının 22/11/2017 günlü ... numaralı fatura olduğunu ve ödeme yapılan çekin bu faturaya istinaden yapıldığının belirtildiğini, devamında davacı aleyhine taraflarınca ... İcra Müdürlüğünün 2018/... esas Sayılı dosyası ile icra takibi ikame edildiğini, bunun üzerine karşı tarafın dava dilekçesine konu edilen faturanın aslında ... numaralı fatura değil icra dosyasına konu edilen ... numaralı fatura olduğunun belirtilerek icra takibinin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesinin istendiğini, takibin durdurulması yönündeki tedbir isteminin Sayın Mahkeme tarafından reddedildiğini, red kararı üzerine, davacının bu kez icra takibinin durdurulmasını sağlamak amacı ile ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/... E. Sayılı dosyası ile yine aynı dilekçe içeriği ile icra takibine konu edilen fatura karşılığı olarak ... ... şubesine ait ... numaralı 20.01.2018 keşide tarihli 55.000,00 TL bedelli çek verildiğini ve borçlu olmadıklarının tespitini istediklerini, davacının hem eti hem de faturayı teslim almış olmasına rağmen fatura bedelini ödememek için başkasından almış olduğu at etini incelemeye tabi tutarak davalıya ödeme yapmaktan imtina ettiğini, suç duyurusunda bulunduğunu ve davalının ifade vermek zorunda kaldığını, davacının, tebliğ almış olduğu tüm faturaları, herhangi bir ihtirazi kayıt sunmaksızın ticari defterlerine kaydettirdiğini, TTK M. 21 uyarınca, faturayı tebliğ alan kimse 8 günlük yasal süresi içinde fatura içeriğine yahut bedeline herhangi bir itirazda bulunmadığı takdirde, kabul etmiş sayılacağını, davacı tarafından, tebliğ alınan faturalara karşı herhangi bir itirazda da bulunulmadığını ifade ettiğini, bu nedenlerle; davanın zamanaşımı ve usulden reddine, esastan reddine, davacı aleyhine alacağın %20'sinden az olmayacak şekilde icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilerek, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; İİK m.72/III hükmü kapsamında icra takibinden önce açılan kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasıdır. Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zaptı uyarınca yargılamaya başlanmış, kurulan muvakkat karar ile tedbir talebi değerlendirilmiş, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle yargılamaya devam olunmuş, bilirkişi raporu alınmış ve HMK m.165 hükmü kapsamında bekletici sorun yapılan ceza dosyası neticesi akabinde tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.

Tensiben kurulan ara karar ile yapılan değerlendirme sonucunda davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin tedavülü engelleyici karar verilemeyeceğinden yalnızca davalı tarafından ibraz edilmesi halinde kabulüne karar verilerek dava konusu 55.000,00 TL'nin %15'i oranında 8.250,00TL teminat yatırılması halinde ödenmesinin ihtiyati tedbir yolu ile durdurulmasına karar verilmiş, davacı tarafından teminat yatırılmış bankaya yazı yazılmış ancak bu arada çekin takas sistemi aracılığı ile ibraz edilmesi ve ödenmesi sebebiyle davacının talebi üzerine tedbir konusuz kaldığından teminatın iadesine karar verilmiştir. Bu kez davacı vekili, davaya konu fatura nedeniyle davalı tarafça ... 2. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E sayılı dosyasından 55.000,00TL alacağa dayalı fatura nedeniyle icra takibi başlatıldığını, ancak dava konusu çekin üçüncü kişiye ödendiğinden bahisli icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili tarafından 08/10/2018 tarihli dilekçe ile dava konusunun çek olduğunu, takibin ise faturaya dayalı alacak olduğundan bahisle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüş mahkememizce yapılan değerlendirmede eldeki davanın çekin bedelsizliğinden bahisli menfi tespit davası olduğu, tedbiren durdurulması talep edilen icra takibinin faturaya dayandığı, istemin uyuşmazlık konusu olmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir. Taraflarca delil olarak dayanılan icra dosyası, ceza dosyası, vergi dairesi kayıtları celp edilmiş, tanık anlatımları tutanak altına alınmış, talimat mahkemesi yoluyla bilirkişi raporu alınmış ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir. Delil olarak dayanılan ... 2. İcra Dairesi'nin 2018/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 55.000,00 TL alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresi içerisinde takibe yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır. Taraf tanıkları huzurda dinlenmiş, ifadeleri tutanak altına alınmıştır. Belirlenen uyuşmazlık noktalarında inceleme yapmak üzere dosya mali müşavire tevdi edilmiş, davalının adresi gözetilerek öncelikle bu hususta ara karar oluşturulmuş ve ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasından alınan davalı ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine dayalı mali müşavir bilirkişi raporunda özetle davalının ticari defterlerin kapanış tasdiki yapılmadığından, sahibi lehine delil olma özelliği taşımadığı, 2017 yılında davalı tarafın davacı şirkete toplam 115.948,00-₺ tutarında iki adet (55.550+60.398) fatura düzenlediği, buna karşılık davacı şirketten 55.550,00-₺ tahsilat yapıldığı şeklinde muhasebe kaydının bulunduğu dava konusu çek ile ilgili olarak davalının ticari defterlerinde herhangi bir muhasebe kaydının bulunmadığı, davalı tarafın ticari defterlerinde davacı cari hesabının 60.398,00-₺ borç bakiyesi verdiği belirtilmiştir. Davacı şirket defter ve kayıtlarının incelenmesine dair alınan bilirkişi raporunda ise davacı şirket defterlerinde sadece davalı firma tarafından tanzim edilmiş 01/12/2017 tarih, ... nolu ve 2000kg miktarlı, 55.550,00.-TL tutarlı faturanın mevcut olduğu, söz konusu faturanın davacı şirket tarafından BA beyan formu ile beyan edilmemişken davalı şirket tarafından süresinde beyan edildiği, düzenlenen fatura ile aynı gün içinde davacı şirket tarafından davalı ... namına 20/01/2018 vadeli 55.000,00.-TL bedelli çekin keşide edildiği, çek bedelinin davacı şirket tarafından 22/01/2018 tarihinde ödendiği, davacı şirket hesaplarında söz konusu çek bedelinin 55.550,00.-TL olarak kayıtlanmış olduğu, defter kayıtlarında usulsüzlük tespit edilmişse de taraflar arasında gerçekleşen mal alım-satım işlemi hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, davalı tarafın da alınan çek bedelinin davacı tarafa satılan mal karşılığı edinildiğini beyan ettiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı şirket tarafından teslim edilen malın fatura içeriğinde belirtilen mal olup olmadığı hususlarında toplandığının anlaşıldığı, davacı tarafın 11/01/2018 tarihinde davalıya ait olduğunu iddia ettiği et numunelerini laboratuvara gönderdiği, aynı gün gelen sonuca göre etlerde at ve eşek dnalarının tespit edildiği, davacı şirket tarafından suç duyurusunda bulunulduğu, dosya kapsamında laboratuvara gönderilen et numunesinin davalı şirket tarafından teslim edilen ürünlerden olup olmadığına dair ayırdedici belge bulunmadığı, davalının yükümlülüklerine aykırı davranıp davranmadığı, davacıya sattığı ürünlerde ayıp bulunup bulunmadığı, dana eti yerine at eti satılıp satılmadığına dair nihai değerlendirme ve takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu yönünde kanaatin bildirildiği görülmüştür. Sonrasında dosya her iki taraf iddia ve savunmaları ile ticari kayıtların konsolide şekilde yorumu için mali müşavir bilirkişi ...'a tevdi edilmiş anılan bilirkişi tarafından sunulan 10/12/2021 tarihli raporda özetle davalı yan tarafından huzurdaki davaya konu ürünlerin teslim edildiği faturanın 01/12/2017 tarihli ... Nolu 55.550,00 TL tutarlı fatura olduğu, faturanın **İrsaliyeli Fatura** olduğu, irsaliyeli faturanın muhteviyatı itibariyla muhteviyatındaki ürünlerle birlikte teslim edilen bir belge olduğu, diğer bir ifade ile malin alıcıya teslimi esnasında düzenlenen fatura olduğu, bu noktada davalı yan tarafından davacı yana ürünlerin 01/12/2017 tarihinde teslim edildiği, yine teslim alınan etin ayıplı olduğunu bir gün sonra anlaşıldığını davacı yanın kendi tanık ifadeleri ile sabit olduğu, bu noktada 40 gün boyunca etlerin tahlile gönderilmediği gibi, yine mahkemece tespit yoluna başvurulmadığı, teslim alınan mal bedelinin ödenmesine istinaden düzenlenen çekin vade tarihine 10 gün kalaya kadar, davacı yanca herhangi bir ayıp bildirimine ilişkin bir gayret de gösterilmediği, tahlile gönderilen çiğ et numunesinin davalı yanca satılan ürün olduğu noktasında somut bir belgede dosyada bulunmadığından davacı yanın ayıplı ürün iddiasına tarafımızdan itibar edilmediği davacı yanın davasının ispata yeter dosyada somut belge bilgi bulunmadığından, davanın reddi noktasında, takdirin sayın mahkemenize ait olduğu belirtilmiş söz konusu rapor içerikleri HMK m.282 hükmü kapsamında denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır. İstanbul Anadolu CBS'ye müzekkere yazılarak 2018/... Soruşturma sayılı dosyası celğp edilmiş sonrasında dosyanın ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/... Esas numarası üzerinden hazırlanan iddianame ile kovuşturma aşamasına geçtiği öğrenilmiş ve esas kayıt altına alındığı ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/... Esas sayılı dosyası celp edilerek incelenmiş, söz konusu dosya HMK m.165 hükmü kapsamında bekletici sorun sayılmış ve akabinde davalı hakkında "söz konusu etlerin "kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş, değiştirilmiş olup olmadığına" ilişkin Adli Tıp Kurumu veya bu konuda uzman bir kurum ya da kuruluştan rapor alınması gerektiğinden mahkememizce rapor aldırılmış, alınan Adli Tıp Kurumu Beşinci İhtisas Dairesinin 07/08/2024 tarihli raporunda suça konu etlerin kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak nitelikte olmadığının belirtildiği ancak adli tıp kurumundan raporun doğrudan etler üzerinden alınamadığı, bu nedenle etlerin kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak nitelikte olup olmadığına ilişkin varolan şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği ve başkaca delil de bulunmadığı, dolayısıyla bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ticareti suçunun işlendiğine ilişkin her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği, yine dolandırıcılık suçu açısından ise sanık ...'ın katılan şirkete sığır eti sattığına ilişkin savunmasının aksine katılan şirketin dosyaya konu ettiği etlerin sanığın sattığı etler olduğuna dair her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği anlaşıldığından sanıklar hakkında bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ticareti suçundan delil elde edilemediğinden ve sanık ... hakkında dolandırıcılık suçundan delil elde edilemediğinden CMK'nun 223/2-e maddesi gereği" verilen beraat kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 9. Ceza Dairesinin 15/01/2026 tarihli 2025/216 E. 2026/147 K sayılı ilamıyla onandığı ve kararın kesin olarak verildiği görülmüştür. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davalının yükümlülüklerine aykırı davranıp davranmadığı, davacıya sattığı ürünlerde ayıp bulunup bulunmadığı, dana eti yerine at eti satılıp satılmadığı, davacıya satıldığı iddia edilen etin bedeline ilişkin davalı tarafça düzenlenen 22/11/2017 tarihli ... numaralı veya 01/12/2017 tarihli ... numaralı fatura bedeline binaen davacı tarafça davalı tarafa verilen davaya konu edilen çek nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı, noktalarında toplanmaktadır. Tüm dosya kapsamı ve sunulan deliller değerlendirildiğinde; taraflar arasında et satışına dair TBK m.207 vd. hükümlerinde düzenlenen taşınır satışına dair yazılı olmayan sözleşme kapsamında ticari ilişki kurulduğu, davacının alıcı davalının ise satıcı olduğu, taraflar arasında et satışına ilişkin ticari ilişki kurulduğu, davalının mal teslimini yaptığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davalı firma tarafından tanzim edilmiş 01/12/2017 tarih, ... nolu ve 2000kg miktarlı, 55.550,00.-TL tutarlı faturaya dayalı olarak davacı şirket tarafından davalı namına keşide edilen ve 22/01/2018 tarihinde takasa ibraz edilmek suretiyle ödenen 20/01/2018 vadeli 55.000,00.-TL bedelli çekten; satışa konu malın ayıplı olup olmadığı ve bu sebeple borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı, TMK m.6 ve HMK m.190 hükümleri kapsamında ispat yükünün davacı uhdesinde olduğu, davacı tarafından sunulan iddiasını somutlaştırmak amacıyla (HMK m.194) sunulan analiz raporuna konu numunelerin davalı tarafından davacıya teslim edilen malların olduğunun tespit edilemediği, bu hususun tanık anlatımlarıyla da ispat edilemediği, davacının şikayeti sonucunda yapılan ceza soruşturma ve kovuşturmasında da bu hususta bir tespitin yapılamadığı, davalının beraat ettiği ve kararın BAM denetiminden geçerek kesinleştiği, ceza dosyasında alınan ATK raporunda da aksi bir hususun saptanmadığı, raporda suça konu etlerin kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak nitelikte olmadığının belirtildiği ancak adli tıp kurumundan raporun doğrudan etler üzerinden alınamadığı tespitinin de yukarıda yapılan açılamayı teyit eder nitelikte olduğu, bu kapsamda davacının iddiasını sunduğu deliller ile ispat edemediği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli 732,00 TL karar harcının peşin alınan 939,27 TL harcın mahsubu ile artan 207,27TL harcın karar kesinleştiğinden ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine, Dair, Davalı vekilinin yokluğunda, davacı vekilinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 17/09/2026

Katip ... E-imzalıdır

Hakim ... E-imzalıdır