Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2025/3334 E. 2026/3018 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1323 E., 2025/1778 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 17. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/62 E., 2024/542 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının duruşma yapılması suretiyle Yargıtay incelenmesi asıl dosya davacısı-birleşen dosya dahili davalısı Vakıf vekili tarafından istenilmiştir. Dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 31.03.2026 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü temyiz eden asıl dosya davacısı-birleşen dosya dahili davalısı Vakıf vekili olduğunu beyan eden Avukat ... geldi. Karşı taraftan gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; işin esası incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 29.04.2026 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1. Asıl dosya dava dilekçesinde; Vakıf Kurucular Kurulunun 21.11.2021 tarihinde aldığı kararların yokluk veya mutlak butlan ile batıl olduğunun tespitiyle davalı ...'ın yönetim kurulu üyeliğinden azli talep etmiştir.

2. Davacı vekili olduğunu beyan eden Avukat ... dilekçesinde; davacı müvekkilini temsil ve ilzam yetkisi bulunmayan kişiler tarafından düzenlettirilen vekaletname ile vekil tayin edilmiş olan avukatlar tarafından ikame edilmiş olan davanın; davacının aktif husumet ve temsil yetkisinin bulunmaması sebebiyle reddini talep etmiştir. 3. Asli müdahiller dava dilekçesinde; Vakıf Kurucular Kurulunun 21.11.2021 tarihinde aldığı kararların yokluk veya mutlak butlan ile batıl olduğunun tespitini talep etmişlerdir. 4. Birleşen Bakırköy 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/3 Esas sayılı dosya dava dilekçesinde; Vakıf Kurucular Kurulunun 21.11.2021 tarihinde aldığı kararların yokluk veya mutlak butlan ile batıl olduğunun tespiti talep edilmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... cevap dilekçesinde; yasal dayanağı olmayan, maddi olaylar yanlış yorumlamak suretiyle açılan davanın reddini savunmuştur. 2. Birleşen dosya davalıları ..., ... ve ... cevap dilekçelerinde; 21.11.2021 tarihli sözde kurucular kurulu toplantısının ve bu toplantıda alınan kararların butlanla malul ve hükümsüz olduğuna katıldıklarını, davayı kabul ettiklerini, davanın açılmasına kendi hal ve davranışlarının sebebiyet vermediğini, aleyhlerine yargılama giderlerine ve vekalet ücretine hükmedilmemesini savunmuşlardır. 3. Davalı ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle vakfa zarar veren yöneticilerin görevden alındığını, vakıf tüzüğünün cevaz verdiği şekilde verilen önergeler doğrultusunda mali yükümlülüklerini de yerine getirmeyen davacı ... ve ...'ın vakıf üyeliğinden de çıkarıldığını, usul ve esas açısından kanunlara vakıf ana sözleşmesine, maddi vakıalara açıkça aykırı olduğundan reddine karar verilmesini savunmuştur. 4. Dahili davalı .... Dayanışma Vakfı cevap dilekçesinde; davacı tarafın dilekçesinde ileri sürdüğü hususların gerçek dışı ve hukuk dışı olduğunu, kurucusu ve başkanlığını yaptıkları vakfın şu anda bir kaçı dışında kurucuları sağ ve aktif olarak kurdukları vakıflarına sahip çıktıklarını, davacının maddi olgulardan uzak, haksız ve hukuka aykırı davasının reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla asıl dava, asli müdahillerin davası ve birleşen davanın kabulüne "Vakfın 21.11.2021 tarihli toplantısı ile bu toplantı ile tutanağa bağlanan kararların yokluk ile maluliyetlerinin tespitine," karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı asıl dosya davacısı-birleşen dosya dahili davalısı Vakıf vekili ve kendi adına asaleten davalılar ..., ... ve ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dosyada mevcut bilgi ve belgeler ve alınan bilirkişi raporuna göre genel kurul kararlarının iptali koşulları oluştuğundan, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Asıl dosya davacısı-birleşen dosya dahili davalısı Vakıf vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Asıl ve birleşen dava; Vakıf Kurucular Kurulunun 21.11.2021 tarihinde aldığı kararların yokluk veya mutlak butlan ile batıl olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (4721 sayılı Kanun) 101. maddesinde, vakfın, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olduğu, aynı kanunun 102. maddesinde ise vakıf kurma iradesinin, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanacağı, vakfın, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanacağı, 106. maddesinde vakıf senedinde vakfın yerleşim yerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu, 5737 sayılı ... Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 3. maddesine göre yeni vakıf, Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan ... olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanun'un 5 ve 67. maddelerinde ise yeni vakıfların Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulup ve faaliyet gösterecekleri, yönetim organının vakıf senedine göre oluşturulacağı hükme bağlanmıştır. Burada üzerinde durulması gereken husus, 4721 sayılı Kanun'un 104. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları gereği tescil kararının, başka bir mahkemece verilmesi halinde, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderileceği ve vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edileceği ayrıca ... Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydolunacağı düzenlemesinden yeni vakıfların tescili için açılacak davalarda yetkili mahkeme konusunda bir sınırlandırma getirilmediği ancak 4721 sayılı Kanun'un 1 02... . maddelerindeki düzenlemeler gereği mahkemenin tescil kararının kesinleşmesi üzerine vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan özel sicile tescil edilmesi ile vakfın tüzel kişilik kazanacağı, tescil kararını veren mahkeme vakfın yerleşim yeri mahkemesi değilse, tescil için dosyayı vakfın yerleşim yeri mahkemesine göndereceği, yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine ... Genel Müdürlüğünce merkezî sicile kaydolunan vakfın Resmî Gazete ile ilân olunacağı şeklindeki düzenlemelerden, yeni vakıfların tescil kararından sonra vakıf senedinde belirtilen yerleşim yeri mahkemesinde özel sicile tescili esası getirtilerek vakfın iş ve işlemlerinin yerleşim yeri mahkemesi esas alınarak yürütülmesi kabul edilmiştir. Bu noktada, genel itibari ile vakıf tarafından veya vakfa karşı açılacak davalarda vakıf senedinde yazılı vakfın yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkili olacaktır. Nitekim, ... Yönetmeliği'nin 15. maddesi gereği vakıfların, senet değişikliğini gerektirmeyen aynı yerleşim yeri içerisinde adres değişikliği yapabilecekleri, yerleşim yerinin vakıf senedinde yazılı olan ve mahkemenin yetki alanı dışında bir yer olarak değiştirilmek istenmesi halinde ise bunun ancak vakıf senedinde yapılacak değişiklik ve bu değişikliğin mahkemece tesciline karar verilmesinden sonra mümkün olacaktır. 4721 sayılı Kanun'un 51. maddesinde; tüzel kişinin yerleşim yerinin, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yer olduğu hükme bağlanmıştır. Buna göre dava konusu vakıf, 5737 sayılı Kanun'un "tanımlar" başlıklı 3. maddesi gereği mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden sonra kurulmuş "yeni vakıf"tır. 4721 sayılı Kanun'un 106. maddesi gereği vakıf senedinde vakfın yerleşim yerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu, dosyada bulunan vakıf senedinin 2. maddesine göre vakfın merkezinin Fatih/İstanbul (İstanbul Adliyesi yargı çevresinde) olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 114. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması dava şartı olup, dava şartlarının 115. madde gereği yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gerekir. Yine aynı Kanun'un 19. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu davalarda, Mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Ayrıca 6100 sayılı Kanun'un 353/1/a-3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi işin esasına girmeden evvel ön inceleme sonucu "Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması" halinde duruşma yapılmadan karar vereceği, bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince, incelemeye konu davada vakfın merkezi (kurulu olduğu yer) İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olması sebebi ile İlk Derece Mahkemesi kararını yetkisizlik nedeni ile kaldırıp dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b/1. maddesi gereğince işin esası incelenmiş olup verilen karara karşı temyiz yolunun açık bulunması nedeni ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.