Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2024/2443 E. 2026/2547 K.

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/16 E., 2023/242 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/536 E., 2020/568 K.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; ...Kulübü Derneğinin 23.06.2019 tarihli olağanüstü seçimli genel kurul toplantısında alınan, ... Başkanı ...'ın üyeliğinin düşürülmesi için disiplin kuruluna sevki, yönetim kurulunun ibra edilmemesine ilişkin genel kurul kararlarının iptaline karar verilmesini ve yönetim kurulunca daha önce alınmış olan yönetim kurulu kararının geçerliliğine/iptaline genel kurulun karar vermesine ilişkin genel kurul kararlarının yok hükmünde sayılmasına, ancak bu karara ilişkin Mahkememizce yok hükmünde olduğunun aksi kanaatinde ise kararın her halükarda da iptaline; karar verilerek, davacının aleyhine alınan tüm genel kurul kararlarının iptaline karar verilmesini, tedbir taleplerinin kabulü ile dava konusu edilen kararlara ilişkin işlemlerin uygulanmasını engeller mahiyette tedbir kararı verilerek, kararların uygulanmasının tedbiren durdurulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davasına konu ettiği bu hususta alınmış olan genel kurul kararının iptalini gerektirir yasal bir sebep bulunmadığını, davacının derneğin eski yönetim kurulu başkanı olup, dava tarihi itibariyle yönetim kurulunu temsil ve ilzama yetkili olmadığını, yönetim kurulunun ibra edilmemesi hususuna ilişin aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, davacının isteminde haksız olduğunu, izah edilen nedenlerle davanın yönetim kurulu adına olan taleplerinin öncelikle husumet yönünden reddine, davanın tüm taleplerinin esastan reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı uhdesinde bırakılmasına karar verilmesini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Derneğinden celbedilen 23.06.2019 tarihli olağanüstü seçimli genel kurul toplantısına yönelik, toplantı tutanağı, hazirun cetveli, davet yazısı, toplantı gündemi birlikte değerlendirdirildiğinde önergelerin gündeme alınması ve genel kurulda görüşülmesinde usule aykırılık bulunmadığı gibi, toplantı ve karar nisabına da uygun hareket edildiği, davacının, tüzüğün 41/1. maddesine aykırı olacak şekilde disiplin kuruluna sevk edilmesine karar verildiği, disiplin kuruluna sevkin, organ ve üyeler tarafından yönetim kurulu aracılığıyla, yönetim kurulu tarafından ise doğrudan başvuru yolu ile mümkün olduğu, davacının üyeliğinin düşürülmesi için disiplin kuruluna sevk edilmesi yolundaki kararın, derneğin en yetkili organı olan genel kurul tarafından alınmasının, hukuka aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, denetim kurulu raporunun kabul edilmesinin, yönetim kurulunun da ibra edilmesi, faaliyetlerinin hukuka uygun görüldüğü anlamını taşıyacağı, denetim kurulu ibra edilmişken, yönetim kurulunun ibra edilmemesi yolunda alınan kararın, dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmekte olduğu, dernek organlarının devredilemez yetkisine giren konularda, hakları ihlal eden ya da bunların kullanımını kısıtlayan veyahut güçleştiren, diğer organların devredilemez yetkilerine giren bu yetkilerin devrine ilişkin kararların batıl olduğu, 23.06.2019 tarihli genel kurulda, 2018/137 sayılı yönetim kurulu kararı 2 numaralı bendi, 2019/53 sayılı yönetim kurulu kararı 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 numaralı bendi, 2019/55 sayılı yönetim kurulu kararı, 2019/56 sayılı yönetim kurulu kararı, 2019/57 sayılı yönetim kurulu kararının geçerliliğine/iptaline genel kurulun karar vermesi yolunda alınan kararın, münhasıran yönetim kuruluna verilmiş yetkinin, genel kurul tarafından kullanılması anlamına geleceğinden yok hükmünde olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı ... Derneğinin 23.06.2019 tarihli olağanüstü seçimli genel kurul toplantısında alınan 7/son numaralı bentte belirtilen "davacının üyeliğinin düşürülmesi için disiplin kuruluna sevk edilmesi" kararının iptaline; 8 numaralı bentte belirtilen "yönetim kurulunun ibra edilmemesi" kararının iptaline; 7/2 numaralı bentte belirtilen "yönetim kurulu kararının geçerliliğine/iptaline genel kurulun karar vermesi" yolunda alınan genel kurul kararının yok hükmünde olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 22.09.2020 tarihli kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 355. maddesi uyarınca kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne dair karara karşı davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dava, dernek genel kurul kararlarının iptali istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davalı vekilinin yönetim kurulunun ibra edilmeme kararının iptaline dair verilen karara ilişkin temyiz itirazları yönünden; Bilindiği üzere; tüzel kişiler, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) birinci kitabı olan Kişiler Hukukunun, ikinci kısmında üç bölüm olarak düzenlenmiştir. Burada dernekler; ikinci bölüm olarak 4721 sayılı Kanun'un 56 ilâ 100. maddeleri arasında hüküm altına alınmış olup, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları olarak tanımlanmıştır. Derneğin zorunlu organları 4721 sayılı Kanun'un 72. maddesinde “genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu” olarak açıklanmıştır. Derneklerin; zorunlu organları dışında başka organlar da oluşturabileceği hüküm altına alınmış da olsa, bu organlara, zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının devredilemeyeceği belirtilmiştir. Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur (4721 sayılı Kanun'un 73. maddesi) genel kurulun “olağan ve olağanüstü” olmak üzere iki tür toplantısı bulunmaktadır. Olağan toplantı, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır ve ayrıca olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur (4721 sayılı Kanun'un 74. maddesi) olağanüstü genel kurul toplantıları ise, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine, yönetim kurulunca olağanüstü toplantıya çağırılması suretiyle gerçekleşir. Yönetim kurulu, genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmazsa, dernek üyelerinden birinin başvurusu üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmakla görevlendirir (4721 sayılı Kanun'un 75. maddesi). 4721 sayılı Kanun'un 80. maddesi ile dernek genel kurulunun görev ve yetkileri düzenleme konusu yapılmış, buna göre; “Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür. Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir” hükmü düzenleme altına alınmıştır. Bir derneğin suç sayılan eylemler nedeniyle feshine karar verilebilmesi için o derneğin suç sayılan eylemlerin kaynağı haline geldiğinin süregelen birden çok eylemin varlığı ile saptanması halinde mümkündür. Ancak o taktirde dernek kurucularının asıl amacının dernek faaliyeti olmayıp, dernek adı altında suç işlemeye veya ahlaka aykırı çalışmalar yapmaya yasal zemin hazırlamak olduğundan söz edilebilir. Öte yandan tüzel kişi olan dernekler ancak yönetim organlarında görev alan gerçek kişilerin eylemlerinden dolayı sorumlu tutulabilirler. İptali istenilen genel kurulun yapıldığı 23.06.2019 tarih ve dava tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun (5253 sayılı Kanun) 14. maddesinin birinci fıkrasına göre (Mülga:22/4/2022-7405/58 md.); derneklerden spor faaliyetlerine yönelik olanların spor kulübü adını alacağı belirtildikten sonra ikinci fıkrada da; spor kulüplerinin organları, bu organların görev ve yetkileri bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu kanuna göre çıkartılan Dernekler Yönetmeliği'nin 15. maddesinin altıncı fıkrasına göre; toplantıda görüşülen konular ve alınan kararlar bir tutanağa yazılır ve divan başkanı ile yazmanlar tarafından birlikte imzalanır. Öte yandan dava konusu genel kurul tarihi itibari ile yürürlükte bulunan davalı ... Tüzüğü'nün yönetim kurulu 29 ve devamı maddelerinde, denetim kurulu ise 31 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, 31. maddeye göre, denetim kurulu, Bursaspor'un Tüzük'te gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata uygun tutulup tutulmadığını denetleyen kurul olarak tanımlandığı, genel kurul yetkileri arasında m. 22/c bendinde " Bursaspor'un ve bağlı tüzelkişilikler ile bağlı şirketlerin mali hesaplarını görüşmek ve bu konuda karar vermek", 22/d bendinde "yönetim kurulu ve denetim kurulu faaliyetlerinin ibrası hakkında karar vermek” düzenlemesinin yanında "ibra oylaması ve sonuçları" başlıklı 28. maddesine göre ise seçimli genel kurullarda organların seçimine ilişkin oylamaya geçilmeden önce, mevcut yönetim döneminin idari ve mali açıdan bir bütün olarak ibrası için oylama yapılacağı, yönetim ve denetim kurulu üyelerinin kendileri hakkında yapılan ibra oylamasına katılamayacakları düzenlenmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; 23.06.2019 tarihli olağanüstü seçimli genel kurul toplantısı yapıldığı, toplantı ve karar yeter sayısının bulunduğu, gündemin 8.maddesinde yönetim kurulunun ibrasının, 9. maddesinde ise denetleme kurulunun ibrasının oylandığı, buna göre yönetim kurulunun oy birliği ile ibra edilmediği, denetleme kurulunun ise oy birliği ile ibra edildiği, davacı ...'ın ibra edilmeyen yönetim kurulu başkanı olduğu anlaşılmıştır. İbrasına karar verilen denetim kuruluna ait 23.06.2019 tarihli olağanüstü seçimli genel kurul toplantısı öncesi düzenlenen denetim raporu dosya kapsamında bulunmadığı gibi Dairemizce Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) sistemi üzerinden talep edilmiş olmasına rağmen genel kurulda görüşülen ve ibra oylamasına dayanak yapılan denetim raporu yerine genel kurul tarihinden sonra 12.11.2019 tarihli rapor gönderilmiş olduğundan ibra/ibra edilmeme yönünden iş bu raporun değerlendirilmediği, ayrıca Dairemizin 2025/2050 Esas sayılı dosyası üzerinden aynı gün incelenen dava dosyasında ise incelemeye konu dosya davacısı ... ile birlikte yönetim kurulu üyesi olan Adem Sakarya ve Cem Öztürk tarafından incelemeye konu davada olduğu gibi "...Kulübü Derneğinin 23.06.2019 tarihli "Olağanüstü Seçimi Genel Kurul Toplantısında" alınan ve 8 numaralı bentte belirtilen yönetim kurulunun ibra edilmemesine ilişkin alınan Genel Kurul kararının iptalinin istenildiği, İlk Derece Mahkemesince (Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/87 Esas ve 2022/505 Karar) davanın kabulüne karar verildiği, istinaf üzerine ise Bölge Adliye Mahkemesince (Bursa Bölge Adliye Mahkemesi (1.) Hukuk Dairesinin 2023/859 Esas, 2025/293 Karar) davalı vekilinin istinaf istemi kabul edilerek İlk Derece Mahkemesinin davayı kabul kararı kaldırılarak davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Buna göre denetim kurulu ibra edilmişken, yönetim kurulunun ibra edilmemesi yolunda alınan kararın başta 4721 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenmiş dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edip etmediği ve diğer yönleri ile değerlendirilebilmesi için ibra edilen denetim kurulu raporunun değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca aynı konuya dair açılmış başka bir dava da bulunduğu, karar verirken aynı konuya dair açılmış davada verilen kararın dikkate alınması gerekirse her iki dava dosyasının birleştirilerek birlikte değerlendirme yapılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir. VI. KARAR Yukarıda (V.B.1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, Davalı vekilinin yönetim kurulunun ibra edilmeme kararının iptaline dair verilen karara yönelik temyiz itirazlarının (V.B.2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi..