İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2026/954 E. 2026/1043 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2026/954
Karar No
2026/1043
Karar Tarihi

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/954 Esas KARAR NO : 2026/1043

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 03/02/2026 KARAR TARİHİ : 03/11/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacının 23/08/2024 keşide tarihli 01/10/2024 vadeli, 50.000 USD bedelil bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini, ... 14. İcra Dairesinin ...sas sayılı dosyası yönünden takibin iptalini, davalının kötü niyetli takibi nedeniyle İİK m. 72/4 uyarınca %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini karar verilmesini talep etmişlerdir. CEVAP: Usulüne uygun tebliğe rağmen davalı tarafından dosyamıza sunulan herhangi bir cevap dilekçesinin sunulmadığı anlaşıldı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Davacı Mahkememiz nezdinde açmış olduğu dava ile; ... 14. İcra Dairesi'nin ...esas sayılı icra dosyasında başlatılan takipte takibe dayanak bononun cebir ve tehdit yolu ile zorla alındığını ve üzerindeki kısımların sonradan davacının bilgisi ve onayı bulunmadan doldurulduğunu, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığını, ilgili olaya ilişkin suç duyurusunda bulunulduğu beyan ve iddiası ile işbu menfi tespit davasını açmıştır. Davaya konu senet incelendiğinde; keşidecisinin davacı olduğu, lehdarının dava dışı üçüncü kişi olduğu ve ciro yolu ile davalıya geçtiği anlaşılmaktadır. Kambiyo senetlerinde (bono, poliçe, çek) bedelsizlik ve anlaşmaya aykırı doldurulma (açık senet / beyaza imza) iddialarının ispatı, kambiyo hukukunun mücerretlik (sebepten soyutluk) ilkesi ve usul hukukundaki senetle ispat kuralı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Kambiyo senetleri sebepten soyut (mücerret) borç ikrarı niteliğindedir. Senet metninde kayıtsız ve şartsız bir ödeme vaadi yer alır. İspat Yükünün Yönü: Senedi elinde bulunduran alacaklı (hamil), temel borç ilişkisinin varlığını veya sebebini ayrıca ispat etmekle yükümlü değildir; alacağın varlığı karine olarak kabul edilir. Borçlu olmadığını, senedin bedelsiz kaldığını veya anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden borçlu, bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. 6100 sayılı Kanun'un 200 ve 201. Maddeleri kapsamında; kambiyo senedi kesin delil niteliğindedir. Senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak iddialar (bedelsizlik veya anlaşmaya aykırılık) ancak senetle (kesin delillerle) ispat olunabilir. Borçlu, bedelsizlik iddiasını HMK m. 200 ve 201 uyarınca ancak yazılı / kesin delillerle (ikrar, senet, ibraname, kesin hüküm) ispat edebilir. İmza dışındaki zorunlu veya ihtiyari unsurları eksik bırakılarak tedavüle çıkarılan ve sonradan tamamlanmak üzere devredilen senet "açık senet"tir (TTK m. 680). Açığa atılan imzanın üzerindeki metnin, imza atanın iradesine ve aralarındaki doldurma anlaşmasına uygun doldurulduğu kabul edilir. İspat Zorunluluğu: Senedin aradaki doldurma anlaşmasına aykırı olarak doldurulduğunu iddia eden borçlu, bu iddiasını HMK m. 200 ve 201 gereğince yazılı (kesin) delille ispat etmek zorundadır. Davacı ilk olarak senedin boş olduğunu tarih ve bedel kısmının sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia etmiş olmakla birlikte yukarıda da açıklandığı üzere; İmza, metin yazılmadan önce, tamamen veya kısmen boş kâğıda atılmış ise metnin taraflar arasındaki anlaşmaya uygun bir şekilde yazıldığı karine olarak kabul edilir. Beyaza imza atan taraf aksini iddia ediyorsa, iddiasını yazılı delille ispat ile yükümlüdür. (Reisoğlu, S.: Borçlar Hukuk Genel Hükümler, İstanbul 2000, 14. Bası, s. 68). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 24.03.1989 tarihli ve ...E., ... K. sayılı kararında da bu hususa işaret edilmiş olup ceza davasında dahi imzalı boş belgenin anlaşmaya aykırı biçimde doldurulduğu iddiasının tanık ile ispat edilemeyeceğine değinilmiştir. Yine Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2018 tarihli ve ... E.,... K. sayılı kararında da aynı ilkeler açıklanmıştır. Bu bağlamda davacının anlaşmaya aykırı olarak senedin düzenlenme tarihinin ve bedelinin ileriye yönelik doldurulduğu iddiasını yazılı belge ile ispatlayamadığı anlaşılmakla davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...E., ...K. Sayılı kararında aynı yönde şu değerlendirmeleri yapmıştır: "Tedavüle konulduğunda unsurları tam olduğundan bu husus bononun geçerliliğini etkilemez, davacı davalı hamile ancak 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesinde yazılı koşullarla def'ilerini ileri sürebilir. İspat külfeti davacıda olup, bononun anlaşmaya aykırı doldurulduğu yolundaki iddianın da davacı keşideci tarafından yazılı delille kanıtlanması gerekmektedir.(Y.19.HD ... E -... K., ... E-... K,...E-... K.)" Davacının bir diğer iddiası ise senede konu paranın davalıdan alınmadığı, senedin bedelsiz olduğu iddiasıdır. Yukarıda detaylıca belirtildiği üzere davalı tarafından takibe dayanak yapılan kambiyo senedi bono niteliğinde olup, davacının bedelsizlik iddiasını da aynı kuvvette imzası ikrar edilmiş yazılı belge ile ispatlaması gerekmektedir. Davacı takibe dayanak kambiyo senedine istinaden davalıdan herhangi bir borç almadığını ve bu şekilde bir hukuki ya da ticari ilişkisinin olmadığını iddia etmiş ise de davaya konu alacağın kambiyo senedinden kaynaklandığı gözetildiğinde davacının herhangi bir delile dayanmayan bedelsizlik iddiasını yazılı belge ile ispatlayamadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki davaya konu senet üzerinde davalının ciro yolu ile senedi aldığı lehdar olmadığı davacı ile davalı arasında temel bir ilişkinin de bulunmadığı, temel ilişkiden kaynaklanan bedelsizlik defilerinin davalıya karşı öne sürülemeyeceği de açıktır. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...E., ... K. Sayılı kararında aynı yönde şu değerlendirmeleri yapmıştır: "Kural olarak menfi tespit davalarında ispat yükü davalı olan alacaklıdadır. Ancak bu kuralın bazı istisnaları bulunmaktadır. Menfi tespit davasında takibe konu kambiyo senedinin bedelsizliğini ileri süren davacı olan borçlu bu iddiasını senede karşı senetle ispat kuralı gereğince yazılı delille ispat ile mükelleftir. Somut olaya dönüldüğünde; takip konusu bononun vade tarihinin 03.01.2022 olduğu, taşınmazın vade tarihinden sonra 05.05.2022 tarihinde davalıya devredildiği ve bononun 30.06.2022 tarihinde takibe konulduğu birlikte değerlendirildiğinde; bonoyu davalıdan almayan davacının bu taşınmazını bono karşılığında verdiğini ve ayrı bir hukuki ilişki olmadığını yazılı delille ispat etmesi gerekmektedir. Bu durumda ispat yükü davacı taraf üzerinde bulunmakta iken Mahkemece ispat yükü tayininde yanılgıya düşülüp ispat külfeti davalı tarafa yükletilerek karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. " Taraflar arasındaki olaylara ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma dosyası incelendiğinde soruşturma dosyası hakkında takipsizlik kararı verildiği ve Sulh Ceza Hakimliği'ne yapılan itirazın reddedilerek takipsizlik kararının kesinleştiği anlaşılmaktadır. ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma dosyasındaki şüpheli beyanları ve davacı beyanları incelendiğinde; davacının iddialarının ve senedin zorla davacıya imzalatıldığına dair herhangi bir delil elde edilemediği gibi alacaklının ya da lehdarın ve mirasçılarının senedin bedelsiz olduğuna ve zorla tehdit altında imzalatıldığına dair bir ikrar veya başkaca bir delilin soruşturma dosyasında da olmadığı anlaşılmakla davacının iddialarını bu suretle de ispatlayamadığı değerlendirilmiştir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi... E.,...K. Sayılı kararında aynı yönde şu değerlendirmeleri yapmıştır: "Her ne kadar davalı Zafer Ünal ve dava dışı ... hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan soruşturma açılmış ise de soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu durumda somut olay bakımından 6098 sayılı Kanunu'nun 74 üncü maddesi çerçevesinde hukuk hakimini bağlayıcı maddi vakıayı saptayan bir ceza mahkemesi kararından söz edilemez. Mahkemece bu yönler gözetilmeden eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." Yukarıda detaylıca açıklanan gerekçeler kapsamında; ispat yükü üzerine düşen davacı tarafından senedin bedelsiz olduğu, anlaşmaya aykırı doldurulduğu, tehdit ve zor kullanma suretiyle irade sakatlığı ile senedin imzalandığının ispatlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2- Peşin alınan 37.192,83 TL harçtan, alınması gerekli 732,00 TL peşin harcın düşümü ile geri kalan 36.460,83 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 5- 4.600,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irad kaydına, Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/11/2026

Katip ... ¸e-İmzalıdır.

Hakim ... ¸e-İmzalıdır.

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2026/954, K. 2026/1043, T. 03.11.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2026-954-e-2026-1043-k-21fe93e96da8