Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1622 E. 2026/1567 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1622

KARAR NO : 2026/1567

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 10/07/2024

NUMARASI : 2023/835 E. - 2024/606 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/10/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya/takibe konu keşidecisi ... olan ... ... Şubesine ait ... seri nolu 02.10.2023 keşide tarihli ve 292.540TL bedelli çeki, ....Lmt Şti üst ciranta olan ...'den aldığını, davacı asil, ....Lmt Şti'nin ortağı ve müdürü olduğunu, üst ciranta ..., davaya konu çeki ....Lmt Şti'nden aldığı kömür bedeli olarak şirkete verdiğini, davacı asil, davaya konu çeki, işletmeciliğini yaptıkları kömür maden ocağı sahibi ...'e, kiralama ve diğer borçlarına karşılık şirket ve şahsı adına cirolayarak ...'e verdiğini, çeki davacıdan teslim alan üst ciranta ... daha sonra kime ve ne amaçla verdiğini bilmediğini, çeki eline geçiren davalı ..., çeki ...'dan teslim almış gibi çeki cirolayarak bankaya ibraz etmiş ve karşılıksız olan çeki "karşılıksızdır" yazısını yazdırarak ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takibini başlattığını İstanbul Arabuluculuk Bürosu 2023/17841başvuru, 2023/123881 Arabuluculuk dosya nosu ile arabulucuya başvurulmuş ve 20.11.2023 tarihli Anlaşamama Son Tutanağı düzenlenerek ticari dava şartı arabuluculuk hukuki süreç sonlandırıldığını, takip dosyasında borçlu olarak gözüken....Lmt Şti' de davalıya karşı açacağı menfi tespit davasının ön şartı olan arabuluculuk sürecine müracatı olup süreç devam ettiğinden süreç sonunda açılacak olan menfi tespit ve takibin iptali dava dosyası bilahare bildirileceğini belirterek telafisi güç ve imkansız zararların ortaya çıkması gerçeği karşısında teminatsız veya uygun görülecek teminat mukabilinde dava sonuna kadar ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyasının davacı yönünden durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibinde davacının, davalıya borçlu olmadığının tespiti ile takibin davacı yönünden iptaline, %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin, yasal süre içerisinde çeki muhatap bankaya ibraz ettiği, TTK m.796 "Bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmesini, ancak çek karşılıksız çıktığı, bu nedenle müvekkili çeke karşılıksızdır ibaresini yazdırdığını, müvekkili bu olayın akabinde haklı olarak çeki tahsil edebilmek adına icra takibi başlattığı, çekin ciro edildiği kişiler arasında hem davacının hem de .... Ltd. Şti.'nin imzası ve kaşesi olduğu, çeki elinde bulunduran kişi lehtar, düzenleyen ve kendinden önceki cirantalardan hak talep edebileceği, işbu sebeple müvekkili, davacı aleyhine icra takibi başlattığı, davacı, dava dilekçesinde şirketin muhasebe biriminin, davaya konu çeki üst ciranta ...'e geri teslim ederken hem davacının hem de .... Ltd. Şti.'ne ait ciroları iptal etmeden teslim ettiğini belirttiğini, hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine ve işbu dava kötü niyetli olarak açılmış olduğundan davacı aleyhine %20 oranında kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi 2023/835 esas, 2024/606

karar sayılı, 10/07/2024 tarihli kararı ile; "Bu kapsamda; çekin kambiyo senedi vasfı dolayısı ile sebepten soyut olduğu yönündeki kanuni karinenin aksini ispat yükü kendisinde olan davacının çeki ciro ile devralan ve çeki elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. Dava konusu çeke ilişkin davacı tarafından imza inkarında bulunulmadığı, dava konusu çekin ciro silsilesinin görünüşte düzgün olduğu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının çeki iktisapta kötü niyetli ve ağır kusurlu olduklarının ispatı bakımından ise davacının davalı ile arasında ticari ilişki bulunmadığı dışında başkaca bir iddia ileri sürülmediği, sebepten soyut olan çek cirosu için davalı arasında ticari ilişki bulunması zorunluluğu olmayıp, ticari ilişki bulunup bulunmamasının ise tek başına çekin bedelsiz olduğu ve çekin kötüniyetle iktisap edildiğini ispata elverişli olmayacağı dikkate alınarak usul ekonomisi gereği bu iddia yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek duyulmamıştır. HMK 200. maddesi uyarınca dosya kapsamında delil bulunmadığı ancak davacı tarafından dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanıldığı anlaşılmakla, davacı vekiline yemin delil hatırlatması yapılmış ve yemin metninin sunulması hususunda ihtaratlı kesin süre verilmiş ise de davacı vekili tarafından yemin delil hakkının kullanılmadığı anlaşılmakla;

1-Davanın REDDİNE,

2-Mahkememizce verilen ve infaz edilen tedbir kararı bulunmadığından davalı tarafın tazminat talebinin İİK 72/4 maddesi uyarınca reddine," karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; keşidecisi ... olan Halkbankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ve 02.10.2023 keşide tarihli 292.540TL bedelli çekin, ciro silsilesi ile ... Limited Şirketi ortağı ve müdürü olan davacı ... tarafından üst ciranta ...'den alındığını, söz konusu çekin kömür bedeli olarak şirkete verildiğini, davacının ise bu çeki kiralama ve diğer borçlarına karşılık ...'e ciroladığını, çekin karşılıksız olduğunun öğrenilmesi üzerine ...'in çeki muhasebe birimine iade ettiğini, davacının çeki geri alan ...'den borcunu ödemesini talep ettiğini, ...'in çekin fotokopisi üzerine ... TC numaralı ...'dan teslim aldığına dair şerh düşerek çek aslını aldığını, ancak muhasebe biriminin davacı ve şirket cirolarını iptal etmeden teslimat yaptığını, davalı ...'nun çeki kötüniyetle ele geçirerek ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davacı ile davalı arasında hiçbir ticari veya insani ilişki bulunmadığını, yerel mahkemenin kambiyo hukukunun soyut ilkelerine dayanarak davanın reddine karar vermesinin hatalı olduğunu, taraflar arasında temel bir borç ilişkisi bulunmadığını, davalının Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı olarak hakkını kötüye kullandığını, yerel mahkemenin isticvap talebini haksız yere reddettiğini, tanıkların dinlenmediğini, yazılı delillerin değerlendirilmediğini, şirketin ticari defterlerinin incelenmediğini, davalının haksız kazanç elde etmeye çalıştığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; icra takibine dayanak çek yönünden menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verildiği, davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine dayanak dava konusu ... ... Şubesine ait, ... seri nolu, 02.10.2023 keşide tarihli ve 292.540-TL bedelli çek keşidecisinin dava dışı ..., lehtarının dava dışı ... Ltd. Şti. olduğu, ilk cironun lehtar cirosu olduğu, cirantaların sırasıyla dava dışı ..., dava dışı ..., dava dışı ....Ltd. Şti., davacı ... ve davalı ... olduğu, hamil davalı ... tarafından çekin ibraz edildiği, çekin karşılıksız çıkması üzerine davalı tarafça davacı ve diğer çek sorumluları aleyhine icra takibinin başlatıldığı, takibe dayanak çek yönünden davacının imza inkarının bulunmadığı görülmüştür.

Davacı asilin, dava dışı ciranta ....Lmt Şti'nin ortağı ve müdürü olduğu, davacının önceki ciranta ...'e çekin fotokopisi üzerine " ... TC ...'dan teslim aldım. ... İmza " yazarak çek aslını teslim aldığı, davaya konu çek ...'e teslim edilirken hem davacının hem de....Tic.Lmt Şti'ne ait ciroları iptal etmeden teslim edildiği, davalı ...'nun, çeki davacı ...'dan teslim almış gibi kötüniyetle cirolayarak bankaya ibraz ettiği iddia edilmiştir. Davalı tarafça davacı iddialarının inkar edildiği görülmüştür.

Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 790. maddesi; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklinde düzenleme altına alınmıştır. İşbu kanuni düzenleme gereğince çeklerde şeklen yetkili hamil, cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup bu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi o çekin şeklen yetkili hamili sayılmaktadır. Somut olaya bakıldığında ise çek üzerindeki ciro silsilesinin muntazam bir ciro zincirine göre devam ettiği, davalının şeklen yetkili hamil olduğu saptanmış olup davacının cirosu üzerine yazılmış herhangi bir iptal kaşesi/ ibaresinin bulunmadığı, davacının önceki ciranta ...'e çek fotokopisi üzerine "... TC ...'dan teslim aldım. ... İmza " yazarak çek aslını teslim ettiği iddiası yönünden fotokopi belge dışında ispata elverişli yazılı delil sunmadığı gibi tanık dinlenmesi ve isticvap taleplerinin HMK'nın 200 vd. maddeleri karşısında sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/07/2024 tarih ve 2023/835 E., 2024/606 K. sayılı kararına karşı, davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/10/2026