Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1491 E. 2026/1778 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2026/1491

KARAR NO:2026/1778

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:26/06/2026

NUMARASI:2025/877 Esas - 2026/592 Karar

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:26/11/2025

İSTİNAF KARAR TARİHİ:26/10/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili; davacı, davalıdan alacağı mallara yönelik olarak avans olması adına ...Bank A.Ş. ... Şubesine ait ... Seri numaralı, 543.510,19- TL bedelli 28/06/2025 vade tarihli çeki verdiğini, davalı çeki aldıktan sonra vermesi gereken malları davacıya teslim etmeyerek anlaşmaya açıkça aykırı davrandığını, davalı taraf yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi bir de bedelsiz kalan çekin de iade edilmediğini, davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespitini, davaya konu...Bank AŞ ... Şubesine ait ... Seri numaralı, 543.510,19- TL bedelli 28/06/2025 Vade tarihli çekin iptalini, İstanbul 27. İcra Dairesi ... sayılı icra dosyasının iptalini, davalının kötü niyetli olması sebebiyle %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili; ihdas kaydını değiştiren ve kıymetli evrakı talil eden davacının borçtan mücerret evrak olan çeke ilişkin iddialarını yazılı, somut ve resmi delillerle ispatlayamadığından; borcunu ödemekten imtina etmek amacıyla davalı aleyhinde açılan kötü niyetli, haksız ve mesnetsiz davanın ve kötü niyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesi için cevap verme zorunluluğu hasıl olduğunu, davacının haksız, mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine karar verilmesi gerektiğini taraflar arasında mal satımı değil ekte sundukları fuar katılım sözleşmesi bulunduğunu ,davacı aleyhine haksız ve kötü niyetle dava başlatan davacının haksız ve mesnetsiz kötü niyet tazminat taleplerinin reddini, İİK m.72/4 uyarınca, davalının alacağının geciktirilmesi sebebiyle davacı borçlunun alacağın %20’sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece; davacı taraf bilirkişi incelemesi deliline dayanmış ise de, bilirkişi incelemesi tarafların ispat etmekle yükümlü oldukları vakıaların yerine geçebilecek bir delil olmayıp, mevcut delillerin teknik değerlendirilmesine hizmet eden bir ispat vasıtası olduğunu, davacı tarafından öncelikle çekin avans amacıyla düzenlendiğini ortaya koyan yazılı delillerin ibraz edilmesi gerektiğini, ön inceleme duruşmasında davacı tarafa, dava konusu çekin davalıya avans amacıyla verildiği iddiasını ispata elverişli, çeke açıkça atıf yapan yazılı delillerini sunması için iki haftalık kesin süre verildiğini, davacı tarafça çekin avans olarak verildiğini, davalının mal teslim yükümlülüğünü yerine getirmediği ve bu nedenle çekin bedelsiz kaldığı yönündeki iddiaların yazılı ve kesin delillerle ispat edilemediğini, davacı tarafından sözleşme, sipariş formu, proforma fatura, yazışmalar, teslim edilmeyen mallara ilişkin ticari kayıtlar veya çeke açıkça atıf yapan herhangi bir belge sunulmadığı gibi, verilen kesin süreye rağmen bu eksikliğin de giderilmediğini, bu durumda, kambiyo senedi niteliğindeki dava konusu çek nedeniyle davacının borçlu olmadığının kabulünü gerektirir hukuki ve fiili şartların oluşmadığı, davacının ispat yükünü yerine getiremediği, ispat edilemeyen iddialara hukuki sonuç bağlanmasının mümkün bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili; uyuşmazlığın temelinin davaya konu çekin avans olarak verilip verilmediği ve buna karşılık malların teslim edilip edilmediği olduğunu, davacı taraf, söz konusu çekin ileride teslim edilecek mallara ilişkin verildiğini ileri sürmekte; davalı taraf ise teslimatın yapıldığını, fatura ve irsaliye düzenlendiğini, nakliye yazışmalarının teslimatı teyit ettiğini belirttiğini böylesi bir uyuşmazlıkta mahkemenin yapması gereken, taraf defterleri, sevk irsaliyeleri, nakliye belgeleri, fatura kayıtları ve ticari yazışmalar üzerinde bilirkişi marifeti ile kapsamlı inceleme yapmak; ardından çekin ödeme vasıtası mı yoksa avans niteliğinde mi olduğunu somut veriler üzerinden belirlediğini, bu inceleme yapılmadan, tek başına avans çeki olarak verildiğine daire ibare sunulmaması gerekçesine dayanmak, davanın esası yönünden eksik inceleme anlamına geldiğini, mahkemenin, dosyadaki yazılı deliller arasındaki çelişkiyi çözmesi gerekirken, ispat yükü dağılımını fiilen davacı aleyhine genişletmiş görünmesi hukuka uygun olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, teslim edilecek malın avansı olarak verildiği ileri sürülen çek nedeniyle açılan menfi tespit istemine ilişkindir.TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, ... sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." hükmünü haizdir. Hükümden anlaşılacağı üzere, aksi kararlaştırılmadıkça satış sözleşmelerinde alıcı ile satıcının edimlerini aynı anda eda etmeleri esastır. O halde, alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya avans ödemesi yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır. Satış sözleşmesinde aksine bir anlaşma olmadığı takdirde, tarafların edimlerini aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının davalıya avans niteliğinde ödeme yaptığını ve karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delillerle kanıtlaması gerekir.Alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya çeki verdiğini iddia eden davacı, aslın hilafını iddia ettiğinden bu iddiasını ispat yükü altındadır. Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla (örneğin avans olarak) verildiğini iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek)yazılı delil ile ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda; taraflar arasında çekin verilmesi nedeninin gösteren yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Davacının "Bu çeki mal satımı/alımı için verdim ama malı alamadım" iddiasına karşılık, davalının çekin fuar katılım sözleşmesi uyarınca verildi" demesi hukuken gerekçeli inkâr olup, sadece çekin veriliş nedeninin davacının iddia ettiğinden farklı olduğunu ileri sürmektedir. Davalı tarafın avans iddiasını kabul etmediği görülmekle ticari defterler üzerinde inceleme yapılması, çek ile ilgili kayıtların araştırılması gerekmediğinden davacı vekilinin eksik inceleme yapıldığına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle; davacı tarafça çekin bedelsiz kaldığı ispatlanamadığından istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 26/10/2026