İlk Derece Mahkemesi 2026/224 E. 2026/867 K.

T.C. ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/224 Esas KARAR NO : 2026/867 DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/03/2026 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle: Taraflar arasında mutabakat uyarınca müvekkilinin ileride teslim edilecek gübrelerin hem bir nevi avansı hem de ödeme kabiliyetinin bir teminatı olarak davalı şirkete ... TL bedelli, ... vadeli bir teslim ettiğini, bu çekin taraflar arasındaki temel borç ilişkisinden bağımsız bir ödeme aracı olarak değil, doğrudan doğruya" gübre teslimatı" şartına bağlı olarak verilmiş bir avans çeki niteliğinde olduğunu, dava konusu olayda çekin veriliş nedeni olan gübre teslimatı gerçekleşmediği için çekin hususu dayanağının ortadan kalktığını, müvekkili ile davalı arasındaki anlaşmanın en kritik noktasının ödeme yöntemi olduğunu, tarafların çeki bir ödeme aracı olarak kullanılmasından ziyade davalı şirketin kendisini güvende hissetmesi amacıyla hatır çeki ve teminat fonksiyonuyla teslim edilmesi hususunda mutabık kaldıklarını, asıl ödeme planının gübrelerin müvekkilin tarlasına veya deposuna ulaştığı anda teslim alınan miktar üzerinden nakit olarak ödeme yapılması şeklinde olduğunu, bu durumun çekin tedavül amacıyla değil, taraflar arasındaki sözlü güven ilişkisinin bir nişanesi olarak verildiğini, daha önceki ... TL lik alışverişte verilen çekin ve davalıya yapılan ödemelerin dekontları kanıtladığını, dava konusu çekin bedelsizliği ve avans niteliğinin dosyaya sunulan ... yazışmaları ile de tartışmasız bir şekilde ortaya koyduğunu, ... yazışmalarının hukuki değeri ve delil başlangıcı niteliği üzerinde durulması gerektiğini, taraflar arasında akdedilen sözlü gübre tedarik sözleşmesi uyarınca müvekkilinin üzerine düşen edimleri büyük bir hüsnüniyetle yerine getirdiğini, sipariş edilen ürünlerin peyderpey teslim edildikçe ödemelerini nakit olarak gerçekleştirdiğini, ancak ticari güven ilişkisinin bir gereği olarak ileride yapılacak teslimatların teminatı ve avans mahiyetinde davalıya teslim edilen davaya konusu çekin davalı tarafça bir suistimal aracına dönüştürüldüğünü, davalı tarafın mal teslim etmemesi rağmen çeki iade etmemesi ve müvekkilinin iade taleplerini cevapsız bırakması müvekkilinin dava açmasında ve ivedilikle tedbir talep etmesinde hukuki yararın zirveye ulaştığı noktada olduğunu kanıtladığını, müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramasının engellenmesi amacıyla dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli, ... ... ... Ltd. Şti hesabına ait müvekkilinin lehtar olduğu avans çekine yönelik olarak uygun görülecek teminat karşılığında çekin bankaya ibrazının ve ödenmesinin engellemesi için dava konuna kadar ödeme yasağı konulmasına, çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesi, çekin üçüncü kişilere devir ve cirosunun engellenmesi adına ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının edimini ifa etmemesi ve temel borç ilişkisinin bedelsiz kalması nedeniyle müvekkilinin davalıya söz konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, bedelsiz kalan çekin davalıdan alınarak müvekkiline iadesine ve iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalıya dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davalının davaya cevap vermediği belirlenmiştir. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır. ... Esnaf ve Sanatkarlar Odasından, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünden, ... Mal Müdürlüğünden davacının esnaf ve tacir araştırmasına ilişkin kayıtlar dosyasına kazandırılmıştır. Davalıya 2025 ve 2026 yıllarına ait ticari defter ve belgelerin ibrazı için çıkartılan tebligat usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalının ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı belirlenmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi hükmü uyarınca; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. Gerek doktrinde, gerek Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kimseye düşer. Öte yandan, ileri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir (HMK madde 190). HMK'nın 200. Maddesine göre "Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz." 6100 sayılı HMK'nın 199. maddesinde yeralan "Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir" şeklindeki düzenleme ile 202.maddesinde yeralan "(1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. (2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir” şeklinde düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, davalı veya temsilcisi tarafından gönderilen ve dava konusu işlemi tamamen ispat etmemekle birlikte o işlemi muhtemel gösteren sms mesajları, ses kayıtları, e-mail gönderileri, ... mesajları ve ... yazışmaları, 6100 sayılı HMK'ya göre yazılı delil başlangıcı teşkil etmekte ve senetle ispat kuralının istisnasını oluşturarak tanıkla ispata olanak tanımaktadır. (Yargıtay 13. HD.nin 13.06.2019 tarih ve 2016/18591 Esas, 2019/7222 Karar sayılı, Yargıtay 13. HD.nin 05.03.2019 tarih ve 2016/25796 Esas, 2019/2906 Karar sayılı,» Yargıtay 3. HD.nin 02.10.2017 tarih ve 2017/13340 Esas, 2017/13119 Karar sayılı, Yargıtay 19.HD.nin 15.02.2016 tariıh ve 2015/14813 Esas, 2016/2351 Karar sayılı içtihatları) Öte yandan, dosyaya sunulan kayıtların delil olarak kabul edilebilmeleri için, bu kayıtların davacının veya davalının cep telefonundaki mesaj ve yazışmaların asılları ile karşılaştırılmaları, aralarında fark bulunup bulunmadığının tespiti ve yazışmalara ilişkin dökümlerin uzman bilirkişi aracılığıyla cep telefonundan alınarak rapor haline getirilmesi gerekir. (Yargıtay 3.HD.nin 15.03.2016 tarih ve 2015/2739 Esas, 2016/3873 Karar sayılı içtihadı). Davacı vekili delil olarak ... yazışmalarına dayanmıştır. Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının .../... soruşturma sayılı dosyasında telefon görüşmelerine ilişkin tutanak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Soruşturma dosyası getirtilerek, gerektiğinde tarafların telefonları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak ... yazışmalarının davanın taraflarına ait olup olmadığı ve içerikleri belirlenerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu delil değerlendirilmeden eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.(Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2025/963 Esas, 2026/1506 Karar sayılı ilamı) Somut olay incelendiğinde; davacı davalıya gübre alımı karşılığında ... keşide tarihli ... TL bedelli çeki avans çeki olarak verdiğini, gübrenin teslim edilmediğini, bu sebeple çekin hukuki dayanağının ortadan kalktığını iddia etmiştir. Davacı çekten borçlu olmadığını iddia etmekle, senede karşı senetle ispat kuralı gereği bu iddiasını yazılı delille ispat etmesi gerekir. Ancak davacı tarafça ispata yarar yazılı delil sunulmadığı gibi yazılı delil başlangıcı mahiyetinde herhangi bir bilgi ve belge de sunulmamıştır. Sunulan mesaj kayıtlarında ise iki çekten bahsedildiği, davaya konu çekle ilgili bir bilgi de yer almadığı, çekin avans çeki olduğuna dair kayıt olmadığı gibi yazışmaların da karşı tarafla yapıldığına dair ispata yarar delil sunulmadığı anlaşılmakla, bahsi geçen Yargıtay kararları gereği sunulan yazışmalar yazılı delil başlangıcı olarak kabul edilmemiş ve bu sebeple tanık dinletme talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı çekin avans çeki olarak verildiğini ispat edememiş, mahkememizce davacıya yemin delili hatırlatılmış, ancak yemin delilini kullanmayacaklarını beyan etmeleri üzerine davacının davasını ispatlayamadığı kanaatiyle, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Dava açarken yatırılan ... TL harçtan alınması gerekli ... TL harcın mahsubu ile artan ... TL peşin harcın istemi halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 6-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine, Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır