Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1974 E. 2026/2172 K.

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1974

KARAR NO: 2026/2172

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 21/05/2026

NUMARASI: 2026/418 E. - 2026/468 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 04/11/2026

KARAR YAZIM TARİHİ: 04/11/2026

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine davalı tarafından Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından takip talebinde borcun sebebi olarak ödenmeyen araç satış bedelleri belirtilmiş olmasına rağmen icra takibine dayanak belgenin sunulmadığını, müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını, müvekkilinin davalıdan alıp da ödemediği araç bedelinin bulunmadığını, ... tarihli davalı ve müvekkilin babası ... arasında imzalanan protokol ile müvekkilinin borçlu olarak bulunduğu icra dosyalarının da ödemesinin yapıldığını beyanla Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyanın tedbiren durdurulmasına, müvekkilinin Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı icra dosyasında davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine, haksız ve kötü niyetli alacaklı ...'ın %20 den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinden ve şirketinden farklı tarihlerde araç satın aldığını ancak bedellerini ödemediğini, müvekkilininde icra takip yolunu seçtiğini, iş bu davaya konu ... E. Sayılı icra dosyasının takip tarihinin ... tarihi olup işbu takip talebinin tebliğ tarihi 27.10.2020 olduğu, davacı tarafından işbu icra dosyalarına bugüne kadar hiçbir şekilde itiraz edilmediğini, borcun olduğu gibi kabul edildiğini, davacıya süreç içerisinde 103 davetiyesinin de tebliğ edildiğini ancak bu davetiyeye karşı da itiraz yolunun seçilmediğini, o günden bu güne kadar icra takip işlemlerinin düzenli olarak takip edildiğini, davacının taşınmazları üzerine koyulan haczin her yıl yenilendiğini, davacı yanın bahsetmiş olduğu ... tarihli protokolünde davacının almış olduğu araçlar dolayısıyla müvekkiline ödeme yapmadığının bir ikrarı niteliğinde olduğunu beyanla haksız olarak ikame edilen davanın reddine, davacı yan hakkında alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkeme kararında; "...Dosya kapsamına göre, dava konusu edilen uyuşmazlığın TTK'nın 4. maddesine göre, ticari dava olmadığı, taraflar arasında yapılan ... sözleşmesine ilişkin olduğu bu nedenle de mahkememizin görevi alanına girmediği, Asliye Hukuk Mahkemelerinin bu uyuşmazlığı çözmekte görevli olduğu, 6335 Sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonra mahkememiz ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi haline getirildiği, görev ilişkin usul hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, HMK'nın 115. ve 138. maddeleri gereği mahkemenin görev hususunu kendiliğinden araştırmakla yükümlü olduğu ve davanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebileceği dikkate alındığında, mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.

1-HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2. maddesi gereğince davanın Usulden Reddine,

2-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli Kayseri Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmesi için Kayseri Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine,

3-HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı tarafça vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekilince sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme tarafından eksik ve hatalı inceleme sonucunda dava konusu husus ile bağdaşmayacak şekilde bir hüküm kurulduğunu, yerel mahkemenin taraflar arasında hizmet sözleşmesi bulunduğunu belirttiğini ve tüketici mahkemesinin görevli olması gerektiğine kanaat getirdiğini, ancak dava konusu icra dosyasının araç satış bedellerinin ödememesine ilişkin olduğunu, taraflarının talebinin ise dava konusu icra dosyasına ilişkin borçlu olmadıklarının tespitine ilişkin olduğunu, hal böyle iken huzurdaki dosyanın herhangi bir şekilde hizmet sözleşmesi hususu ile bir ilgisinin bulunmadığını, yerel mahkeme tarafından görevsizlik sebebiyle davanın reddine karar verildiğini, davalının tacir olup araç alım satım işi ile uğraştığını, dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere müvekkilinin de icra takibinin ikame edildiği tarihte tacir sıfatında olduğunu, davalı tarafından ise davacı müvekkili aleyhine haksız ve kötü niyetli şekilde araç satış bedellerinin ödenmediği iddiası ile icra takibi ikame edildiğini, taraflarınca ise iş bu icra takibinde müvekkilinin davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açıldığını, iş bu davanın ticari dava olduğu ve ticaret mahkemelerinde açılması gerektiğinin açık şekilde TTK' da düzenlendiğini ileri sürerek Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/418 E.2026/468 K. Sayılı kararın kaldırılmasına, akabinde dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında borçlu olunmadığının tespiti amacıyla açılan menfi tespit davasıdır.Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davalı tarafından davacı aleyhine ödenmeyen araç satış bedelleri 620.000 TL dayanak yapılarak toplam 6286.800 TL üzerinden ilamsız icra takibi olduğu anlaşılmıştır. 6102 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesine göre bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir. Aynı Kanun'un 17 nci maddesine göre ise iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.5362 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde, esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca 6102 sayılı Kanun'un 1463 üncü maddesinde de, önce 17 nci maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17 nci maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.Yargıtay 5. HD 2024/7857 Esas 2025/1594 Karar) Davacının işletme hesabına göre defter tuttuğu ... Defterdarlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... tarihli yazı cevabından anlaşılmaktadır. Davalının bilanço usulüne göre defter tuttuğu ... Vergi Dairesinin ... tarihli yazısından anlaşılmaktadır.Bu anlamda bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için; davaya uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur.

Davalı işletme hesabına göre defter tutmakta olup yukarıda zikr edilen yasal düzenlemeler karşısında tacir olarak kabule imkan bulunmamaktadır. Somut olayda 6102 Sayılı TTK'nun 4. Maddesinde tahdidi olarak sayılan mutlak ticari davaya konu bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.Bu doğrultuda mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup davacının yukarıda yazılı istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md uyarınca reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 21/05/2026 tarih ve 2026/418 E - 2026/468 K sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gerekli olan 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3- İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan incelemeyle H.M.K'nın 362/1-c maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 04/11/2026