Bölge Adliye Mahkemesi 2025/1581 E. 2026/28 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2025/1581 KARAR NO : 2026/28

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/544 KARAR NO : 2025/630 ASIL DAVA TARİHİ : 20.12.2013 BİRLEŞEN DAVA TARİHİ: 10.11.2014 KARAR TARİHİ : 27.06.2025

DAVA : Murazanın Meni- Sözleşmenin Haklı Nedenle Feshedildiğinin Tespiti- Banka Teminat Mektubunun İadesi ve Tazminat

BİRLEŞEN DOSYA : İZMİR 4. ATM'nin 2014/1377 ESAS 2015/324 KARAR SAYILI DOSYASINDA; DAVA : Alacak

KARAR TARİHİ : 09.01.2026 KARARIN YAZ. TARİH : 09.01.2026

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27.06.2025 tarih ve 2022/544 Esas, 2025/630 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, dosyanın gönderildiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 06.10.2025 tarih ve 2025/1911 Esas, 2025/1936 Karar sayılı görevsizlik kararı ile dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. ASIL DAVA İSTEM: Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ihale sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme nedeniyle davalıya ... Bankası Konak Şubesinin 12/06/2012 tarihli 376787 seri nolu 1.652.356,50-TL tutarında kesin teminat mektubu verildiğini, idarenin 02/12/2013 tarihli yazısında ihale kapsamında genel müdürlük birimlerinde çalışan 312 şirket personelinin Ekim 2013 ayına ait hakediş işlemlerinin tamamlanarak 13/11/2013 tarihinde şirkete ödendiği halde çalışanların Ekim 2013 ayına ait ücret ödemelerinin öngörülen süre içerisinde yapılmadığını, belirtilen süre içerisinde ödenmemesi halinde aylık hakedişten ceza kesileceğinin ifade edildiğini, bu yazı ile sözleşmenin feshi ve teminatın gelir kaydedilmesiyle ilgili sürecin başlatıldığının açık olduğunu, bu nedenle başvurular üzerine İzmir 3.ATM'nin 2013/527 D.İş sayılı dosyasından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, işçi ücretlerinin 18-20 ve 21 Kasım 2013 tarihlerinde işçilerin banka hesaplarına yatırıldığını, sözleşmenin müvekkili tarafından sürdürülmesi olanağının kalmadığını, bu nedenle sözleşmeyi feshettiklerini, idare tarafından yüksek hakem kurulu kararları ile işçilere ödenmesine karar verilen ücret ve mesai farkları ile diğer işçilik haklarındaki iyileştirmelerin davacı tarafından ödenmesinin istendiğini, bunun üzerine davacının Ankara 15 İş Mahkemesinin 2013/748 esas sayılı YHK kararının hükümsüzlüğünün tespiti davası açtığını, ihale sözleşmesi imzalanırken davacının yaklaşık maliyet hesabında olmayan bu miktarların işin devamı sırasında ödenmesinin istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, yüksek hakem kurulu kararının uygulanması yönünde baskı yapılan davacının bu kararı uygulaması halinde ödemesi gereken toplam miktarın 3.620.368,66-TL olduğunu belirterek, sözleşmenin davacı yönünden ifasının imkansız hale geldiğini, davalının hukuka aykırı fiilleriyle sebep olduğu fesih nedenleriyle müvekilinin müsvet ve menfi zararlarının doğduğunu, davalının 312 şirket personelinin Ekim 2013 ayına ait hakediş işlemleri sonucunda çalışanların Ekim 2013 ayına ait ücret ödemelerinin öngörülen süre içerisinde ödeme yapılmadığı iddiasına dayalı murazanın giderilmesine, sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, ... Konak Şubesinin 12/06/2012 tarihli 376787 seri nolu 1.652.356,50-TL tutarındaki teminat mektubunun davacıya iadesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 300.000,00-TL tazminatın dava tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. YANIT: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin kamu ihale kanunu ve kamu ihale sözleşmelerine tabi olduğunu, ... Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atık su arsenik arıtma tesislerinin bakımı onarımı ve işletilmesi için 30 ay süreyle personel çalıştırılması işinin 27.539,275-TL bedelle davacıya ihale edildiğini, 13/06/2012 tarihli sözleşmenin imzalandığını, davacının sözleşmeyle yükümlendiği edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğini, teknik şartnamenin 7.maddesinde çalışılan her ayın hakedişlerinin gerekli kesintiler yapıldıktan sonra en geç mütakip ayın 5 gün içerisinde idarece yükleniciye ödeneceğini, yüklenicinin de işçilerin yatay bordro netlerini eksiksiz hesaplayarak hakedişlerin ödendiği günü izleyen ikinci mesai günü ödeyeceği hükmüne rağmen Aralık 2012 tarihinden itibaren hakediş tutarlarını tahsil ettiği halde teknik şartnamenin 7. maddesinde belirtilen sürede işçilere ücretlerini ödemediğini, işçilerin idareye şikayet dilekçeleri verdiğini, idareleri tarafından İzmir 11. Noterliği'nin 21/02/2013 tarihli 2926 yevmiye nolu ihtarnamesiyle işçi ücretlerini süresinde ödemediğinden sözleşmenin 16/1 maddesi uyarınca cezai işlem uygulanacağının bildirildiğini, davacının 2013 yılı Ekim ücretlerinin süresinde ödemediğini, hakedişin 13/11/2013 tarihinde ödendiğini, davacının teknik şartnamenin 7.maddesi gereğince 15/11/2013 tarihinde işçilere ödeme yapması gerekirken süresi içerisinde ödeme yapmadığını, asgari ücret fiyat farkının idarece yanlış hesaplandığını, davacıya 191.322,32-TL fazla ödeme yapıldığını, davacının belirttiği yüksek hakem kurulu kararının mücbir sebep olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, davacının toplu iş sözleşmesinin tarafı olup iş sözleşmesine uymak zorunda olduğunu, toplu iş sözleşmesi gereği yapması gereken yükümlülüklerin yerine getirilmesinin mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğini, davacının sözleşmenin 25. maddesine göre talebinin idarelerine ulaşmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. BİRLEŞEN DAVA İSTEM: Davacı ... Müdürlüğü vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; İdareleri Yönetim Kurulunun 12/01/2011 tarih, 04/204 sayılı kararı ile ... Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atıksu arıtma tesislerinin bakımı, onarımı ve işletilmesi için 30 ay süreli personel çalıştırılması işinin açık ihale usulü ile yapılmasına karar verildiğini, 12/04/2012 tarihli yönetim kurulu kararı ile 27.539,275-TL bedel ile davalıya ihale edildiğini, 13/06/2012 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalının 13/06/2012 tarihinden Aralık 2012 tarihine kadar sözleşme ve eklerine uygun davrandığını, bu tarihten sonra sözleşme gereği davalı tarafınca yerine getirilmeyerek Aralık 2012 Ocak Şubat Mart ve Ekim 2013 aylarına ilişkin aylık geçici hakediş tutarlarının idare tarafından sözleşmede belirtilen sürede ödenmesine rağmen işçiye ödenmediğini, İzmir 7.ATM'nin 2013/407 Esas sayılı davada davacının murazanın giderilerek mücbir sebep ile sözleşmenin fesih ve tazminat talebinde bulunduğunu, davalının 19/02/2014 tarihinde sözleşme kapsamında çalışan 309 personelin işine son verilmesi üzerine ... Yönetim Kurulunun 20/02/2014 tarih, 102 sayılı kararı ile sözleşmenin feshedildiğini, idare tarafından kamu hizmetinin aksamaması için 7 ay 10 gün süreyle çeşitli vasıflarda toplam 375 personel çalıştırılması işi için pazarlık usulüyle yapılan ihale sonucunda 7.726.040,35-TL (KDV hariç) bedel ile ... AŞ ile 21/02/2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, fesih edilen bu sözleşmenin ihalesine katılan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifi veren katılımcı ile sözleşmenin yapılmasına engel olduğundan yeniden çıkılan ihale nedeniyle idarenin 955.087,34-TL menfi zararının oluştuğunu, davalının sözleşmenin uygulandığı sürede sözleşme ve eklerine uygun davranmadığı için 4.770,76-TL gecikme cezası kesildiğini, davalıdan kesilmesi gereken ceza tutarının 59.129,64-TL olduğunu, idare tarafından kesilen 4.707,76-TL'nin mahsubundan sonra davalının idareye 54.421,88-TL gecikme cezası ödemesi gerektiğini, sözleşmenin imzalandığı 18/06/2012 tarihinden fesih tarihi olan 20/02/2014 tarihine kadar davalıya ödenen tüm hakediş ve puantajların kontrolü sonucunda idarenin davalıya 7.231,45-TL hakedişten kaynaklanan bakiye alacağı olduğunun tespit edildiğini, davalının sözleşme gereği idarede çalışan 12 personoleni Şubat 2014 ayına ait 20.076,16-TL fazla mesai ücreti ödemediğini, bunun idare tarafından ödendiğini, geçmişe dönük eksik hesaplanan cezai müeyyideden oluşan 54.421,88-TL farkı, sözleşmenin başlangıç tarihinden fesih tarihine kadar geçen sürede ödenen tüm hak edişler ile puantaj bilgilerinin kontrolü sonrasında tespit edilen toplam 1.037.994,83-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. YANIT: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davada yetkili mahkemenin Mersin Mahkemelerinin olduğunu bildirerek, yetki itirazları konusunda karar verilmesini, aksi kanaatte olunması halinde İzmir 3. ATM'nin 2014/579 Esas ve İzmir C. Savcılığı'nın 2014/103071 soruşturma sayılı dosyalarının sonuçlarının iş bu davayı doğrudan etkileyeceği için söz konusu iki dosyanın sonucunun beklenmesini davacının temerrüde düştüğünü hiçbir hak ve alacak talebinin olamayacağını, davacı idare yönetim kurulunun fesih kararının kendilerine tebliğ edilmediğini, 3.ATM'de görülmekte olan dava dilekçesinin tebliği ile ...'nun temerrüde düştüğünü, iddia olunan alacak kalemlerini, miktarlarını kabul etmediklerini ayrı ayrı itiraz ettiklerini, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesinin 29.03.2019 tarih ve 2014/579 Esas, 2019/350 Karar sayılı kararı ile özetle; "...Toplanan tüm deliller karşısında;... Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atık su arsenik arıtma tesislerinin bakımı onarımı ve işletilmesi için 30 ay süreyle personel çalıştırılması işi ihalesinin yapıldığını, ihalenin 27.539.275,00-TL bedelle asıl davacı ... Şti üzerinde kaldığı, 13/06/2012 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, sözleşmenin imzalanmasından sonra çalışanların toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde ortaya çıkan anlaşmazlık üzerine YHK'na başvurulduğu, YHK'nun verdiği kararla işçi ücretlerinde artış yapıldığı, bu artışın davacı ... Şti'ne getireceği mali boyutun öngörülemez bir hal olduğu ve davacı ... Şti aleyhine öngörülemeyen ve beklenmeyen ve çekilmez bir hal yarattığı bunun yanı sıra 2013 yılı Ekim ayı hakedişinden idarenin daha evvel vasıfsız işçi ücretlerindeki artışı vasıflı işçilere de uygulayarak yaptığı fazla ödemeyi bir defada kesmesine rağmen davacı ... Şti'den işçilerden %25'lik dilim halinde kesilmesini isteyerek bu yönde baskı oluşturduğu kanaatine varılmakla davacı ... Şti'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabulünün gerektiği kanaatine varılmakla, asıl davacı ... Şti'nin sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, sözleşme feshedilmiş olmakla davacının Ekim 2013 ayına ilişkin hakediş ödemelerinin sözleşmede belirtilen sürede yapılıp yapılmadığına ilişkin murazanın meni talebi konusuz kaldığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına ve sözleşme nedeniyle davacı ... Şti tarafından idareye verilen teminat mektubunun davacı şirkete iadesine karar vermek gerekmiştir. Bilirkişi raporlarında ortaya konulduğu üzere davacının tazminat taleplerinin değerlendirmeye yeterli donoler ve defterler sunulmadığından kaldıki kendisi tarafından feshedilen sözleşmede yoksun kaldığı kar'ıda isteyemeyeceğinden subüta ermeyen davacı ... Şti'nin tazminat talebi reddedilmiştir. Birleşen davacı ... Müdürlüğü ... Şti'nin sözleşmeyi haklı olarak feshetmiş olması karşısında sözleşmenin idare tarafından haklı feshedildiği iddiasına dayalı tazminat kalemlerini talep edemeyeceğinden bilirkişi raporunda ortaya konulduğu üzere diğer konularda da hesaplamaya yeterli delil sunulmadığından birleşen davanın reddine," dair karar verilmiştir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi tarafından verilen 10.06.2022 tarih, 2020/1108 Esas, 2022/1102 Karar sayılı kararı ile özetle; "...Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; Asıl davada; davacı dava dilekçesinde dava değerini 300.000,00 TL olarak göstermiş ve bu değer üzerinden peşin harç yatırmak suretiyle dava açmıştır. Mahkemece, teminat mektubunun iadesi de talep edildiğinden, 12.12.2014 tarihli ara kararının 3 nolu bendi ile eksik peşin harcı tamamlamak üzere davacı tarafa 4 haftalık kesin süre verilmiş olup, davacı vekili 09.01.2015 tarihinde 23.150,00 TL tamamlama harcı olarak yatırmıştır. Ancak, davadaki isteme göre dava değeri, iadeye konu teminat mektubunun bedeli olan 1.652.356,50 TL ve davacı vekilinin 23.01.2014 havale tarihli dilekçesinde açıkladığı taleplerinin karşılığı olan 300.000,00 TL olmak üzere toplam 1.952.356,50 TL'dir. Buna göre yatırılması gereken peşin harç 33.341,36 TL olup, davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç ise 28.273,25 TL olup, 5.068,11 TL eksik harç bulunmaktadır. Birleşen dava yönünden; dava değeri 1.037.994,83 TL olup, yatırılması gereken harç 17.726,34 TL olduğu halde dava başvuru harcı ve peşin harç yatırılmaksızın açılmış, mahkemece belirtilen eksik harçlar tamamlatılmaksızın işin esasına girilerek hüküm kurulmuştur. Belirtilen nedenle mahkemece öncelikle eksik peşin harçların tamamlanması için asıl ve birleşen davada davacılara süre verilmeli, eksik harçların tamamlanmaması halinde dosyanın HMK'nın 150. maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına, aksi halde tarafların sunduğu deliller toplanarak sonucuna göre bir karar verilmelidir. Kabule göre de, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda açılan davalar ile ilgili olarak parasal alacakların tespiti yapılmış olmakla birlikte, tarafların ticari defteri ve gerekli evrakın bulunmaması nedeniyle hesaplama yapılamadığı belirtilmiş olduğu halde, eksik evrakın tamamlanarak bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle sonucuna göre bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, ek rapor alınması isteminin de reddedilerek, tarafların savunma hakları kısıtlanmak suretiyle karar verilmiş olması da doğru olmamıştır.Belirtilen nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf başvurularının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-4. ve 353/(1)-a-6. maddeleri uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, " dair karar verilmiştir. Kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesinin 27.06.2025 tarih ve 2022/544 Esas, 2025/630 Karar sayılı kararı ile özetle; "...Toplanan tüm deliller karşısında; ... Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atık su arsenik arıtma tesislerinin bakımı onarımı ve işletilmesi için 30 ay süreyle personel çalıştırılması işi ihalesinin yapıldığı, ihalenin 27.539.275,00-TL bedelle asıl davacı ... Şti üzerinde kaldığı, 13/06/2012 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, sözleşmenin imzalanmasından sonra çalışanların toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde ortaya çıkan anlaşmazlık üzerine YHK'na başvurulduğu, YHK'nun verdiği kararla işçi ücretlerinde artış yapıldığı, bu artışın davacı ... Şti'ne getireceği mali boyutun öngörülemez bir hal olduğu ve davacı ... Şti aleyhine öngörülemeyen ve beklenmeyen ve çekilmez bir hal yarattığı bunun yanı sıra 2013 yılı Ekim ayı hakedişinden idarenin daha evvel vasıfsız işçi ücretlerindeki artışı vasıflı işçilere de uygulayarak yaptığı fazla ödemeyi bir defada kesmesine rağmen davacı ... Şti'den işçilerden %25'lik dilim halinde kesilmesini isteyerek bu yönde baskı oluşturduğu kanaatine varılmakla davacı ... Şti'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabulünün gerektiği kanaatine varılmakla, asıl davacı ... Şti'nin sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, sözleşme feshedilmiş olmakla davacının Ekim 2013 ayına ilişkin hakediş ödemelerinin sözleşmede belirtilen sürede yapılıp yapılmadığına ilişkin murazanın meni talebi konusuz kaldığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına ve sözleşme nedeniyle davacı ... Şti tarafından idareye verilen teminat mektubunun davacı şirkete iadesine, davacının damga vergisi talebiyle ilgili olarak, davacı şirketin toplam sözleşme süresi olan 882 günden ifa edilemeyen 265 güne ait damga vergisi alacağının bilirkişiler tarafından hesap edilen 109.220,39-TL damga vergisi alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir. Bilirkişi raporlarında ortaya konulduğu üzere davacının tazminat taleplerinin değerlendirmeye yeterli donoler ve defterler sunulmadığından kaldıki kendisi tarafından feshedilen sözleşmede yoksun kaldığı kar'ıda isteyemeyeceğinden subüta ermeyen davacı ... Şti'nin tazminat talebi reddedilmiştir. Birleşen davacı ... Müdürlüğü ... Şti'nin sözleşmeyi haklı olarak feshetmiş olması karşısında sözleşmenin idare tarafından haklı feshedildiği iddiasına dayalı tazminat kalemlerini talep edemeyeceğinden bilirkişi raporunda ortaya konulduğu üzere diğer konularda da hesaplamaya yeterli delil sunulmadığı anlaşıldığından, " asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir. İSTİNAF EDEN: Taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı/birleşen davada davacı ... Müdürlüğü vekili tarafından verilen 05.09.2025 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Davaya konu olan 400 personel çalışması için gereken 30 ay süreli hizmet alımı işinin 4734 sayılı yasanın 19. Maddesi gereğince idarenin yönetim kurulunun 12.01.2012 tarih 04/24 sayılı kararı ile açık ihale usulü ile yapıldığını, yönetim kurulunun 12.04.2012 tarihli kararı ile de ... Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atıksu arsenik arıtma tesislerinin bakımı, onarımı ve işletilmesi için 30 ay süre ile personel çalıştırılması işinin 27.539.275,00-TL bedelle davacıya ihale edildiğini, 13.06.2012 tarihinde sözleşme imzalandığını, davacı sözleşmenin kusurlu olan tarafı olduğunu, edimlerine sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğini, davacı sözleşmenin başladığı Haziran 2012 tarihine kadar geçen sürede işçi ücretlerinin ödenmesini düzenleyen teknik şartnamenin 7. Maddesinde belirtilen hükme uygun olarak ödeme yaptığını, Aralık 2012 tarihinden itibaren ise hak ediş tutarlarını idareden tahsil ettiği halde teknik şartnamenin 7. Maddesinde belirtilen süre içinde işçilere ödemediğini, işçilerin aylık ücret tutarlarının öngörülen süre içinde kendilerine ödenmemesi nedeniyle idareye şikayet dilekçeleri verdiğini, davacının 2012 Aralık, Ocak, Şubat, Mart 2013 aylarına ait aylık geçici hak ediş tutarlarını iadeden süresi içinde tahsil ettiği halde işçilere süresinde ödemediğini, kendisinin de imzaladığı tutanaklar ile tespit edildiğini, hakkında beş kez cezai işlem uyguladığını, sözleşmeyi haklı nedenle fesih eden idarenin teminat mektubunu irad kaydetmesinin yasal zorunluluk olduğunu, yüksek hakem kurulunun kararının 4735 sayılı yasaya göre mücbir sebep olmadığını, işçilerin sendika vasıtası ile toplu iş sözleşmesi görüşmeleri yaptığını, uyuşma sağlanamadığından sözleşme yapılamadığını, tarafların anlaşarak toplu iş sözleşmesini imzaladıklarında bu sözleşme nasıl uygulanmak zorunda ise yüksek hakem kurulunun karara bağladığı toplu sözleşmelerde aynı hükümde olduğunu ve uygulanması zorunlu olmadığını, olayda öngörülemezlik ve önlenemezlik şartı gerçekleşmediğini, davacıya yanlışlıkla asgari ücret fiyat farkı olarak ödenen 191.322,32-TL idarenin parası olduğunu, söz konusu paranın davacı tarafından işçilerin maaşlarından kesildiği için davacının bir zararının da bulunmadığını, davacının sözleşmeyi fesih hakkının olmadığını, davacının mücbir talebinin yasada ve sözleşmede yazılı olan sebeplerden olmadığını, davacının kusurlu hareket ederek sözleşmenin feshine sebebiyet verdiğinden 28.02.2012 tarihinde yapılan ihalede 296.229.987,52-TL (KDV Hariç) ile en avantajlı ikinci teklifi veren ... İnş, ile idarenin sözleşme imzalamasına engel olduğunu, yeniden çıkılan ihale nedeniyle idarenin 955.087,34-TL (KDV Hariç) menfi zararı oluştuğundan söz konusu menfi zararın, sözleşmenin 16.11 maddesi gereğince davacıdan kesilmesi gereken ve davacının idareye ödenmesi gereken 54.421,88-TL gecikme cezasının, 7.231,45-TL hak edişten kaynaklanan bakiye alacağının, sözleşme gereği davacının sorumlu olduğu ancak ödemeyip idare tarafından ödenen 20.076,16-TL personel fazla mesai ücretinin, davacı hakkında alınan yasaklama kararının İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Müdürlüğü tarafından resmi gazetede yayınlanması için idarece ödenen 590,00-TL ilan bedeli ile 590,00-TL düzeltme ilan bedelinin ödenmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme tarafından verilen kararın incelenerek davacının davasının reddi ile idarenin açtığı birleşen davanın ise kabulüne karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır. Asıl davada davacı vekili tarafından verilen 07.10.2025 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Asıl davada davacı oldukları dosya yönünden kısmen kabul kararı yönünden istinaf etmediklerini, ancak reddedilen kısım yönünden olan taraflarınca talep edilen tazminat talepleri ve damga vergisinin reddedilen kısım yönünden istinaf ettiklerini, istinaf incelemesi neticesinde reddedilen kısmın bozularak kabul kararı verilmesini talep ettiklerini, Asıl davada reddedilen kısım yönünden; Asıl davanın konusu olan; müvekkili şirket ile davalı/birleşen dosya davacısı arasında imzalanmış olan sözleşmenin tam iki tarafa borç yükleyen, sürekli edim borcu doğuran bir sözleşme olduğunu, fesh edilen sözleşmedeki sabit fiyat güvencesinin idare yararına kaçırılan fırsat olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, davalı/birleşen dosya davacısı ... Kamu İhale Mevzuatı ve sözleşmeler gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, yasa ve sözleşmelere aykırı davrandığını, bu suretle müvekkili şirketin sözleşmeye bağlı kalması ve edimlerini ifa etmesinin imkansız hale geldiğini, müvekkili şirket davalı/karşı davacı kurum ile sözleşmesini imzalarken ortada toplu iş sözleşmesine ilişkin herhangi bir husus yokken sözleşmenin devam ettiği süreçte esasen toplu iş sözleşmesinin tarafının davalı/karşı davacı idare olmasına rağmen bu sözleşme gereğince yapılması gerekli olan hususlar müvekkili şirkete dayatıldığını, ihale sözleşmesi imzalanırken müvekkili şirketin yaklaşık maliyet hesabında olmayan bu miktarların işin devamı esnasında ödenmesini istemesi hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin sözleşmeye bağlı kalması ve edimini ifa etmesi imkansız hale getirildiğini, müvekkili şirket ile ... Müdürlüğü arasında akdedilen ... Müdürlüğü Bünyesindeki İçme Suyu ve Kanalizasyon Şebekeleri ile Atıksu Arsenik Arıtma Tesislerinin Bakımı, Onarımı ve İşletilmesi için 30 ay süre ile personel çalıştırılması ihalesi çerçevesinde iş yürütmekte iken Yüksek Hakem Kurulunun kararı müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkilde davalı/karşı davacı ... Müdürlüğüne talepte bulunarak Toplu İş Sözleşmesinin mücbir sebep kapsamında olduğunu bildirdiğini, Kamu İhale Kurumuna başvurmaktan ... imtina ettiğini ve taleplerinin reddedildiğini, müvekkili şirket tarafından taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 16. maddesine ve sözleşmeye aykırı herhangi bir edimde bulunulmadığını, müvekkili şirketin sözleşme ile yükümlendiği edimleri yerine getirmesi davalı/karşı davacı tarafından sürekli engellendiğini, davalı/karşı davacı kurumun ekim 2013 ayı hakedişinden 191.322,32 TL kesinti yaptığını ve bu kesintilerin nedeninin sorulmasına rağmen cevap vermemesi üzerine müvekkili şirket tarafından 25.11.2013 tarihli dilekçe ile davalı/karşı davacıya tekrar itiraz edilerek yapılan kesintinin geri ödenmemesi halinde yasal yollara başvurulacağının belirtildiğini, bunun üzerine de davalı/karşı davacı kurum hatasını kabul ettiği halde bu hatanın bedelini müvekkili şirkete ödetmeye kalktığını, davalı/karşı davacı tarafından hatalı yapılmış olan fiyat farkı ödemesinin müvekkili şirketin hak edişinden tek kalemde ve muvaffakatı dahi olmadan kesilmesinin ardından davalı/karşı davacı kurumun 27.11.2013 tarihli yazısında kurum olarak bu kesintiyi yaptıklarını ancak fazla ödeme yapılan işçilerden bu kesintiyi yapacak olan müvekkili şirketin işçilerden tek kalemde kesinti yapmamasını ve %25 oranında her ay kesinti yapmasını belirtmesi kurumun yapmış olduğu işlemlerde hatalı olduğunu ve davalı idarenin ihale sözleşmesinin içeriğine aykırı hareket ederek kusurunu ortaya koyduğunu, yerel mahkeme dosyasına sunulan bilirkişi raporunda toplu iş sözleşmesinin uygulanmazlığının ortada olduğunu ortaya koyulduğunu, raporda talepleri madde olarak belirtildiğini ancak bunlara dair hesaplama yapılmadığını, bilirkişi raporunda ancak bu zarar kalemleri ile sundukları evraklardan hesaplama yapılmadan ticari defterler ile ilgili kurumlardan celb edilmeden dosyanın ek rapora gönderilmeden taleplerinin yerel mahkeme tarafından değerlendirilmediğini, esas hakkında hüküm verildiğini, yerel mahkemenin kararının reddedilen kısım yönünden bozulması gerektiğini, damga vergisi alacağının eksik ve hatalı hesaplandığını, yerel mahkemenin kararının asıl davada reddedilen kısım yönünden hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, istinaf nedenlerinin kabulü ile yerel mahkeme karar sayılı kararının asıl davada reddedilen kısım yönünden istinaf incelemesi neticesinde bozularak reddedilen kısım yönünden kabul kararı verilmesi talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti, teminat mektubunun iadesi ile tazminat istemine ilişkindir. Birleşen dava, iş sahibi tarafından tazminat istemi ile açılmıştır. İlk derece mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesi üzerine, karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Somut olayda, davalı - birleşen dosya davacısı ... Müdürlüğü'nce 28/02/2012 tarihinde açık ihale usûlüyle gerçekleştirilen "... Genel Müdürlüğü Bünyesindeki İçme Suyu ve Kanalizasyon Şebekeleri ile Atık Su Arsenik Arıtma Tesislerinin Bakımı, Onarımı ve İşletilmesi İçin 30 Ay Süre ile Personel Çalıştırılması" ihalesi davacı şirketin üzerinde bırakılmış, 13/06/2012 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Asıl dava, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile ihale işi kapsamında genel müdürlük birimlerinde çalışan 312 şirket personelinin Ekim 2013 ayına ait hak ediş işlemleri tamamlanarak 13.11.2013 tarihinde davacıya ödendiği halde çalışanların Ekim 2013 ayına ait ücret ödemelerinin öngörülen süre içerisinde yapılmadığı hususundaki muarazanın giderilmesi, sözleşme kapsamında davalı iş sahibine verilen ... Konak Şubesi'ne ait 12.06.2012 tarih, 1.652.356,50 TL tutarında kesin teminat mektubunun iadesi ile idari şartnamenin 25.5.maddesinde öngörülen sigorta risk prim oranının %1,5 olmasına rağmen bu oranın %2 ve %2,5 olarak uygulanması nedeniyle yapılan kesintiler ve davacının idarenin hatası nedeniyle uğradığı zarar karşılığı 83.500,00 TL'nin, sözleşmenin imzalanması sırasında ödenen damga vergisinin fesih tarihinden sonraki 11 aylık dönem için hesaplanacak damga vergisi tutarı olan 138.338,00 TL'nin kurumun hatalı olarak vasıflı ve üstün vasıflı işçilik kurumunda çalışan işçiler bakımından fiyat farkı uygulaması yapması nedeniyle davacının fazladan ödemek zorunda kaldığı 33.855,00 TL SGK priminin kurumun fiyat farkını hatalı uygulaması sonucunda davacıdan tek kalemde kesilen bedelin peyderpey tahsili nedeniyle tahsil sürecine ilişkin 1.800,00 TL faiz kaybını, sözleşmenin feshi nedeniyle idareye verilen teminat mektubunun iade edilmemesi nedeniyle her ay ödenen 2.891,00 TL komisyon bedelinin ve davalı kurumun sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle sözleşmenin ifasını imkansız hale gelmesinden kaynaklanan kar mahrumiyeti karşılığı 39.616,00 TL'nin fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak kaydı ile tahsili isteğine ilişkindir. Birleşen davada ise istem, taraflar arasında düzenlenen 13.06.2012 tarihli sözleşme gereğince yüklenicinin sözleşme gereğince personel ücretlerini sözleşme hükümlerine uygun olarak ödememesi, yüklenicinin kusuru sebebiyle feshedilen sözleşme sonucu kamu hizmetinin aksamaması ve acil ihtiyacın karşılanması için ... genel Müdürlüğü bünyesindeki içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri ile atık su arsenik tesislerinin bakımı, onarımı ve işletilmesi için 7 ay 10 gün süre ile çeşitli vasıflarda toplam 375 personel çalıştırılması için 4734 sayılı yasanın 21/b.maddesine göre pazarlık usulü ile yapılan ihale sonucunda, KDV hariç 7.726.040,35 TL bedel üzerinden ... A.Ş. İle 21.02.2014 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında, 28.02.2012 tarihinde yapılan ihalede 296.229.987,52 TL KDV hariç en avantajlı ikinci teklifi veren şirket ile idarenin sözleşme imzalamasına engel olunmasından ve yeniden çıkılan ihale nedeniyle oluşan 955.087,34 TL KDV hariç menfi zararın, sözleşmenin 19.16.11.maddesi doğrultusunda yüklenicinin sözleşme hükümlerine uygun davranmaması nedeniyle kesilmesi gereken 59.129,64 TL gecikme cezasından idare tarafından kesilen 4.707,76 TL'nin mahsubundan sonra ödenmesi gereken 54.421,88 TL gecikme cezasının, sözleşmenin imzalandığı tarihten fesih tarihi olan 20.02.2014 tarihine kadar geçen sürede davalıya ödenen hak ediş ve puantajlardan fazla ödendiği tespit edilen 7.231,45 TL'nin sözleşme gereği idarede çalışan 12 personelin Şubat 2014 ayına ait 20.076,16 TL fazla mesai ücretinin kurum tarafından ödenmiş olması nedeniyle bu bedelin ve davalı yüklenici hakkında 4735 sayılı yasanın 19.maddesi gereğince ihaleden yasaklama işlemleri gereği resmi gazetede yapılan ilam ve düzeltme bedeli olarak 590,00'ar TL olmak üzere toplam 1.037.994,83 TL'nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili isteğine ilişkindir. İhaleye konu iş devam ederken iş yerinde çalışan işçilerin üyesi olduğu sendika ile yapılan toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığından Yüksek Hakem Kurulu'na başvurulmuş, Yüksek Hakem Kurulu'nca alınan 17/09/2013 tarih ve E:2013/111, K:2013/167 sayılı karar ile ücret, fazla çalışma ücreti, ikramiye, yemek yardımı gibi işçi alacaklarında iyileştirme yapılmıştır. Ankara 15. İş Mahkemesinin 2013/748 esas 2014/342 karar sayılı ... Şti tarafından Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığına açılan 17/09/2013 tarihli YHK kararının usule uygun alınmadığından hükümsüzlüğünün tespitine ilişkin davanın reddine karar verildiği, buna ilişkin kararın Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 22/03/2016 tarihli kararıyla onandığı saptanmıştır. Davacı tarafından, söz konusu Yüksek Hakem Kurulu kararıyla yapılan iyileştirmenin mali boyutunun 13/06/2012 tarihli sözleşmenin sınırlarını aştığı ve uygulanmasını imkânsız hâle getirdiğinden bahisle sözleşme feshedilmiştir. 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 8/3 maddesinde; "4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu iş sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Toplu iş sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması hâlinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir. Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu iş sözleşmeleri için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret farkına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenir." düzenlemesi bulunmaktadır. 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 8/3.maddesi gereğince çıkartılan Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde; "1) 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran 4734 sayılı Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu iş sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 6356 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Kamu işveren sendikalarınca yürütülen toplu iş sözleşmeleri için bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda bu uyuşmazlığın 6356 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılması halinde de fiyat farkı ödenir. (Ek cümle:RG-13/10/2016-29856) Ayrıca kamu işveren sendikalarının yetkilendirilmelerine rağmen, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetki belgesinin verildiği tarih itibarıyla ihale sözleşmesinin bitimine bir yıldan az süre kaldığı gerekçesiyle kamu işveren sendikaları tarafından yürütülmeyen ve tüm maddeleri Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmeleri için de fiyat farkı ödenir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Yukarıda belirtilen yönetmelik hükümleri gereğince, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmelerinden kaynaklanan fiyat farkının da davalı idareden talep edilebileceği anlaşılmaktadır. (Benzer yönde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2022/4654E., 2024/290K. sayılı ilamı) Yüksek Hakem Kurulunun verdiği kararla işçi ücretlerinde artış yapıldığı, bu artışın davacı ... Şti'ne getireceği mali boyutun öngörülemez bir hal olduğu ve davacı ... Şti aleyhine öngörülemeyen ve beklenmeyen ve çekilmez bir hal yarattığı bunun yanı sıra 2013 yılı ekim ayı hakedişinden idarenin daha evvel vasıfsız işçi ücretlerindeki artışı vasıflı işçilere de uygulayarak yaptığı fazla ödemeyi bir defada kesmesine rağmen davacı ... Şti'den işçilerden %25'lik dilim halinde kesilmesini istemesi nedeniyle davacı ... Şti'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin kabulü gerekir. Asıl davacı ... Şti'nin sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespitine, sözleşme feshedilmiş olmakla davacının ekim 2013 ayına ilişkin hakediş ödemelerinin sözleşmede belirtilen sürede yapılıp yapılmadığına ilişkin murazanın meni talebi konusuz kaldığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına ve sözleşme nedeniyle davacı ... Şti tarafından idareye verilen teminat mektubunun davacı şirkete iadesine, davacının damga vergisi talebiyle ilgili olarak, Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi 2016/5887 Esas, 2018/1691 Karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi, davacının sözleşmenin feshinde haklı olması nedeniyle kâr kaybı ve müspet zararını talep edemez ise de, sözleşme nedeniyle yaptığı giderlerini, menfi zarar kapsamında davalıdan isteyebileceğinden, davacı şirketin toplam sözleşme süresi olan 882 günden ifa edilemeyen (fesih sonrasına isabet eden) 265 güne ait damga vergisine ilişkin talebinin bilirkişiler tarafından hesap edilen 109.220,39-TL. lik kısmına hükmedilmesinde, fazlaya ilişkin talep bakımından iddialarını ispata yarar bir delil sunulmadığından 6100 sayılı HMK 25. maddesinde yer alan “Taraflarca getirilme ilkesi” de dikkate alınarak davacı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin reddine karar verilmişitir. Feshin davacı yüklenici tarafından haklı nedenle yapılmış olması nedeniyle davalı - birleşen dosya davacısının birleşen dosyadaki talepleri yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, asıl davada davacı vekili ile davalı - birleşen dosya davacısı İzsu vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; A-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27.06.2025 tarih ve 2022/544 Esas, 2025/630 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, asıl davada davacı vekili ile asıl davada davalı - birleşen dosya davacı ... vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, B)ASIL DAVA YÖNÜNDEN: 1-Asıl davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, asıl dava yönünden alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından peşin alınan 615,40-TL harcın mahsubu ile kalan 116,60-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 2-Asıl davada davacı vekili tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 3-Asıl davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, asıl dava yönünden alınması gereken 120.333,31-TL istinaf karar harcından peşin alınan 30.083,32-TL harcın mahsubu ile kalan 90.249,99-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 4-Asıl davada davalı vekili tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, C)BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN: 1-Birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, birleşen dava yönünden alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından peşin alınan 615,40-TL harcın mahsubu ile kalan 116,60-TL'nin birleşen dosyadaki davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 2-Birleşen davada davacı vekili tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, D)Kararın, Dairemizce taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361(1) maddesi gereğince, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere 09.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.