Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/1869 E. 2026/11917 K.

MAHKEMESİ: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/844 Esas, 2025/2253 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/263 Esas, 2025/113 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4174 ada, 17 parsel nolu taşınmazın bir kısmının imar planında kent parkı ve yolda kaldığı, bir kısmına asfalt yol yapılmak suretiyle fiilen kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek belirlenecek taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğu, idari yargıda açılması gereken bir dava olduğu ve görev yönünden reddedilmesi gerektiğini, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı işlemi idari işlem niteliğinde olup, bu tür uyuşmazlıkların idari yargı kapsamında çözülmesi gerektiği, dava konusu taşınmazın belediyenin yetki alanında olmadığı, bu nedenle müvekkil belediye yönünden husumet teşkil edecek herhangi bir durumun bulunmadığını, kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tapu kaydında “Korunması Gerekli Kültür Varlığı” ve “1. Derece Doğal Sit Alanı” olarak kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, bu tür alanlarda kamulaştırma işlemleri ve denetim yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ait olduğunu, müvekkili belediyeye husumet yöneltilemeyeceğini, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) Geçici 6 ncı maddesi gereğince, taşınmaza ne zaman fiilen el atıldığının tespit edilmesi gerektiğini ve kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan önce malik tarafından uzlaşma yoluna gidilmesinin zorunlu olduğunu, tapu kaydında yer alan şerh, haciz ve ipotek gibi tüm kısıtlamaların taşınmazın değer tespitinde dikkate alınması gerektiğini, davacının iddiasının haksız fiile değil, idari işleme dayandığını, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı doğrultusunda yapılan düzenlemelerin hukuki bir işlem niteliğinde olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacılar vekili istinaf dilekçesi özetle; bilirkişi raporunda takdir edilen bedelin taşınmazın gerçek değerinin altında kaldığını, çok düşük olduğunu, yüksek enflasyon sebebiyle arsa fiyatları da göz önünde bulundurulduğunda söz konusu değerin düşük kaldığını, emsalin hatalı seçildiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi özetle; mahkemece verilen kararın eksik inceleme ve araştırma sonucu hatalı olarak karar verildiğini, dava konusu taşınmaza belediye tarafından herhangi bir el atma olmadığını, bilirkişi raporunda belirlenen değerin çok yüksek olduğunu, emsal değerlendirilmesinin gereği gibi yapılmadığını, dava konusu taşınmaz için takdir edilen bedelin yüksek olduğunu, dava konusu taşınmaza eylemli el atılmayan kısımların da tazminata konu edilmesinin hatalı olduğunu, vekâlet ücretinin maktu takdir edilmesi gerekirken nispi takdir edilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi özetle; müvekkil idare tarafından dava konusu taşınmazlara yönelik fiili el atma bulunmadığını, müvekkili idarenin dava konusu taşınmazlara ilişkini mevzuattan kaynaklanan bir kamulaştırma yükümlülüğünün de bulunmadığını, idare açısından davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmaza hangi tarihte el atıldığı belli olmadığından tarafların uzlaşma yoluna gidip gitmediğinin ve gerekli prosedürün işletilip işletilmediğinin araştırılması gerektiğini, davacılar tarafından yasada öngörülen sürede usule uyulmaksızın ve yasal süreler tamamlanmadan açılan iş bu davanın önşart yokluğundan reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın Kent Parkında kalan ve fiilen el atılmayan kısmı bakımından görevli, yetkili ve sorumlu idare Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olduğunu, bu nedenle müvekkil belediye bakımından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, tüm ölçekteki planların yürütmesinin durdurulduğunu, dava konusu taşınmaza hangi tarihte fiilen el atıldığının tespiti gerektiğini, idarelerin sit alanlarında kamulaştırma yapma zorunluluğunun bulunmadığını, ancak bu statüde bulunan taşınmazlar için hazine taşınmazlarıyla takas imkanının sunulduğunu, bu nedenle kamulaştırmasız el atma sebebiyle oluşan bir zarardan da bahsedilemeyeceğini, bilirkişi raporunun bilimsel verilerden uzak ve denetime elverişsiz rapor hazırlandığını, emsal seçiminin hatalı olduğunu, taşınmaz bedelinin fiili el atma tarihindeki koşullara göre hesaplanması gerektiğini, hukuki el atmalarda el atma haksız fiil niteliğinde olmayıp idari bir işlemden kaynaklandığından faiz başlangıcının ıslah tarihinden olması gerektiğini, mahkeme harçlarının maktu olarak belirlenmesi gerektiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4174 ada, 31 parsel sayılı taşınmaza, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre, 18.05.2023 dava tarihi itibarıyla 7.100,00TL/m² birim değer üzerinden belirlenen bedelin uygun olduğu, mahkeme kararında usul ve kanuna aykırı bir husus bulunmadığı anlaşıldığından, tüm taraf vekilerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz değerinin tespit edilmesi ve idareden tahsili istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin sorumlu davalı idarelerden tahsili ile davacı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davacı adına olan tapu kaydının iptali ile idareler adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve istinafta ileri sürülmeyen hususların temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre davacılar vekilinin tüm ve davalı ... vekilinin aşağıdaki husus dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Eldeki davada taşınmaza ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından alınan rapora göre fiilen el atılmadığı anlaşılmış olup 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasına göre bu idareden maktu karar harcı alınması gerektiğinden kararın bozulması gerekir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı vekilinin tüm, davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; a) Harca ilişkin (5) numaralı bendin çıkarılarak yerine "Harçlar Kanunu gereğince fiilen el atılan kısım üzerinden hesaplanan 6.838,51 TL harcın davalı ... Başkanlığından alınarak Hazineye gelir kaydında, hukuken el atılan kısım yönünden alınması gereken toplam 615.40 TL maktu karar ve ilâm harcının ... Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınarak Hazineye gelir kaydına, davacı tarafça yatırılan harçların talep halinde iadesine" cümlesinin yazılması,

b) (7) numaralı bendin de çıkarılarak yerine "Davacı tarafça yargılama sırasında yapılan 1.912,35 TL keşif harcı, 6.216,75 TL posta masrafı, keşif masrafı ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.129,10 TL'nin 8.047,71 TL'nin davalı ...'ndan, 81.29 TL'nin davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine," yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, aşağıda yazılı peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ... Başkanlığına iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.