İlk Derece Mahkemesi 2024/716 E. 2026/29 K.

T.C. ............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/716 Esas - 2026/29 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/716 Esas KARAR NO : 2026/29

.............x ....................x ........................x .....................................x

DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 28/10/2024 KARAR TARİHİ : 15/01/2026 KARAR Y. TARİHİ : 23/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA : Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkilinin davalı borçludan takip tarihi itibari ile toplamda 2.822.101,82 TL alacaklı olduğunu, alacağın tahsili amacı ile davalı hakkında ............. 5. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/56971 Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış ise de davalı tarafından 02.09.2024 tarihinde süresi içerisinde itiraz edilmekle ilamsız icra takibi durdurulduğunu, Müvekkili ve davalı borçlunun 28.02.2024 tarihli sözleşmenin 2.maddesinde belirtildiği üzere ''........... II.Organize Sanayi Bölgesi (501 Ha) alt yapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerini 130 TL/m³ bedelle yol işlerini ise 70 TL m³ bedelle yapılması ve ayrıca KDV'nin de ayrıca ödenmesi'' hususunda bir istisna akdi akdettiklerini, Sözleşmenin ''Ödemeler'' başlıklı 8. maddesinde ''İşin ilerleyişine göre her ay hak ediş yapılacaktır.%10 teminat olarak tutulacaktır.'' maddesi bulunmakta olup iş bu sözleşme hükmü uyarınca müvekkilim yapmış olduğu bir kısım işler için çeşitli ödemeler almış ise de takibe müstenit 09.07.2024 tarih IKN2024000000012 nolu fatura ile 1.586.922,21 TL hak ediş, 09.07.2024 tarih IKN2024000000013 nolu fatura ile 224.000,00 TL (Kamyon çalışması) ve 01.08.2024 tarih ve IKN2024000000015 nolu fatura ile 166.937,92 TL'den ibaret (Kamyon çalışması) hak ediş alacakları ile ayrıca sözleşmenin 8. maddesi uyarınca davalı şirketçe iş bitimine kadar hak edişin %10'u oranında teminat olarak tutulan ve şu an davalı şirket hesabına geçen 844.261,49 TL olmak üzere toplam 2.822.101,82 TL alacağı kendisine ödenmediğini, Şirket hesabında teminat olarak tutulan %10 oranındaki 844.244,69 TL'nin ayrıntılı hesabının, 07.03.2024 tarihinde 1 nolu hakediş olan 1.671.623,05 TL'nin %10'u olan 167.162,30 TL ,16.04.2024 tarihinde 2 nolu hakediş olan 2.493.082,92 TL'nin %10'u olan 249.308,29 TL, 18.05.2024 tarihinde 3 nolu hakediş olan 2.690.788,73 TL'nin %10'u olan 269.078,87 TL, 07.03.2024 tarihinde 4 nolu hakediş olan 1.586.922,21 TL'nin %10'u olan 158.692,22 TL şeklinde olduğunu, davalı şirketin müvekkiline sözleşmenin sona ermesi halinde ödemesi gereken ve kendi yedinde tuttuğu %10 teminat tutarının toplam 844.241,69 TL olduğunu, müvekkilince sözleşme koşullarına uygun şekilde iş yapılmaya devam etmesine rağmen muaccel olup ödenmeyen alacakların sürekli artmaya başlaması ve müvekkilinin de sürekli olarak zarara uğraması nedeni ile artık işe devam etmeye mali gücü kalmayıp işi bırakmak zorunda kaldığını, beyan ederek davanın kabulünü, Davalı borçlunun ............. 5. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/56971 Esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptalini ve takibin devamını, davalı borçlunun icra takibine haksız itirazı nedeni ile İİK 67/2 maddesi gereğince asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini, Muhakeme masrafları ve vekalet ücretinin davalıya tahmilini, talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı .......... İNŞAAT A.Ş. firmasının kamu taahhüt firması olduğunu, birçok kamu taahhüt işinin yapımını üstlendiğini ve devam eden birçok şantiyesi bulunduğunu, Bunlardan birinin ''........... 2. Organize Sanayi Bölgesi (501Ha) Altyapı ve TG-AG Elektrik Şebekesi '' yapım işi olduğunu, söz konusu iş kapsamında davacı ............ - .......... YAPI firmasının, müvekkilinin yetkilisi olduğu firma ile imzalamış olduğu 04.12.2023 ve 28.02.2024 tarihli sözleşmeler ile; müvekkilinin yüklenimi altında bulunan söz konusu işin bir kısım kazı işlerini yapmayı taahhüt ettiğini, davacı firmanın ödemelerini alıyor olmasına rağmen aylarca işi yavaşlattığını ve yapmamaya başladığını, Sözleşme uyarınca şantiyede 3 akskavatörün sürekli olarak bulundurulması gerekmesine rağmen bu yükümlülüklerine aykırı davrandığını ve sözleşme gereğince cezalı duruma düştüğünü, Bu sebeple müvekkili firma tarafından ............. 58. Noterliği' nin 23.08.2024 tarih ve 33165 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 2,5-3 aydır davacının işe gelmediği, şantiyede bulundurulması gereken 3 akskavatörün şantiyede bulundurulmadığı, bu sebeple 3 gün içerisinde bulundurulması gereken 3 ekskavatör ve gerekli ekipmanlar ile çalışmaya başlanarak sorumlulukların yerine getirilmesi gerektiği, aksi takdirde işin nam ve hesabına yaptırılacağı, tüm zarar ziyan ve cezai şartın davacıdan tahsil edileceğinin bildirildiğini, davacının söz konusu ihtarnameyi çektikleri gün işi bırakmış oldukları şantiyeye tırla gelerek ekskavatörleri ve malzemeleri almaya geldiklerini belirterek zorla şantiyeye girdiğini, Davacının müvekkili firmadan bir alacağı bulunmadığını, davacı tarafın icra takibine ve işbu itirazın iptali davasına konu etmiş olduğu 844.241,69 TL teminat bedeli talebinin hiçbir geçerliliği ve kabul edilebilirliği bulunmadığını, davacı tarafın işi yarım bıraktığını ve müvekkili firmaya teslim etmediğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, davacı aleyhine %20' den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. DELİLLER : ............. 5. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/56971 sayılı dosyasının incelenmesinde 30/08/2024 tarihinde davacı ............ tarafından davalı .......... İnşaat A.Ş. Aleyhine asıl alacak ve ferileri toplamı 2.822.101,82TL üzerinden takip başlatıldığı, alacağın dayanağı olarak "Taraflarca Sözleşmede Kararlaştırılan Ve Ödenen Hak Edişlerden %10 Oranında Kesilen Ve Borçlu Şirkette Güvence Olarak Tutulan Teminat Tutarı 844.241,69 TL, Fatura 1.586.922,21 TL, Fatura 224.000,00 TL, Fatura 166.937,92 TL" olarak gösterildiği, davalı borçlunun 02/09/2024 tarihli dilekçesi ile “Müvekkil firmanın, iş bu takip kapsamında alacaklı sıfatına haiz ............' a karşı hiçbir borcu bulunmamaktadır. Takip dayanağı ekinde sunulan ve tarafımıza tebliğ edilmediği için inceleme şansımızın da olmadığı belgelerin de içeriği hiçbir. şekilde tarafımızca kabul edilmemekte — olup, gerçeği yansıtmamaktadır. Dolayısıyla iş bu takip kapsamında müvekkil borçluya gönderilen ödeme emrinde belirtilen asıl alacak, faiz, dayanak ve diğer tüm ferilerine karşı İTİRAZ ETMEKLE birlikte takibin durdurulmasına", talebinde bulunduğu, takibin durdurulduğu, davanın İİK 67 hükümlerine göre yasal süresinde açıldığı anlaşılmıştır. ........... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/9818 soruşturma sayılı dosyasında; davalı şirket tarafından şüpheliler ................... hakkında 23/09/2024 tarihinde Mala Zarar Verme (TCK 151), Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma (TCK 158), İş Yeri Dokunulmazlığını İhlal (TCK 116), İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali (TCK 117), Görevi Kötüye Kulanma (TCK 257) talepleriyle suç duyurusunda bulunulduğu ve netice olarak taraflar arasında sözleşmeden kaynaklı şantiye alanında bulunan ............'a ait eşyaların alınıp alınamayacağına yönelik bir uyuşmazlık bulunduğu, bu uyuşmazlığın da sözleşmeye aykırı davranılıp davranılmadığına ilişkin bir uyuşmazlık olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki konular içerdiği, Türk Ceza Kanunu kapsamında herhangi bir suç unsuru oluşturmadığı, taraflar arasında bir zarar bulunması halinde buna ilişkin hukuk mahkemelerine başvurmalarının gerektiği,davacı hakkındaki kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, davalı şirketin itirazı üzerine ........... Sulh Ceza Mahkemesinin 10/02/2025 tarih, 2025/574 D.İş sayılı kararında itirazın reddi ile kesinleştiği görülmüştür.

........... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2024/30 D. İş sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından şantiye alanında ............... Plaka sayılı ........... marka araç ve üzerinde mazot tankeri ile ayrıca 4 adet konteyneri teslim alamadığı, ............... Plaka sayılı ........... marka araç ve üzerinde mazot tankeri ile ayrıca 4 adet konteynerin karşı taraf şantiyesinde mevcut olduğunun tespitine ve davacıya veya 3. şahsa yedi emin olarak tespitinin talep edildiği, mahkemece ............... Plaka sayılı ........... marka araç ve üzerinde mazot tankeri ile ayrıca 4 adet konteynerin karşı taraf şantiyesinde mevcut olup olmadığına yönelik tespit talebinin kabulüne, 23/10/2024 günü saat 10:00'da tespit yapılmasına, tespit isteyenin ............... Plaka sayılı ........... marka araç ve üzerinde mazot tankeri ile ayrıca 4 adet konteynerin yedi emin olarak kendisine veya 3. kişiye teslimine yönelik talebinin yargılamayı gerektirmesi nedeniyle reddine karar verildiği görülmüştür. Vergi Dairesinden gönderilen karşılaştırmalı alış satış analizleri.

Taraflar arasında düzenlenen 04/12/2023 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; sözleşmede davalı şirketin yüklenici, davacının alt yüklenici konumunda yer aldığı, sözleşme konusunun ........... II. Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerine ilişkin olduğu görülmüştür. Taraflar arasında imzalanan 20/02/2024 tarihli sözleşmenin incelenmesinde sözleşmede davalı şirketin yüklenici, davacının alt yüklenici konumunda yer aldığı, sözleşme konusunun ........... II. Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerine ilişkin olduğu görülmüştür. Mahkememizce davacı yana ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi için istinabe yolu ile ........... 3. Asliye Hukuk Mahkemesince görevlendirilen mali müşavir bilirkişi tarafından inceleme yapılmış alınan bilirkişi raporunda özetle; davacının 2024 yılı ticari defter tasdiklerini, usulüne uygun ve süresi içinde tasdik ettirmiş olduğu HMK 222'ye göre delil niteliğine haiz olduğu, davacının ticari defterlerinde davalının 120.025 .......... İnşaat A.Ş. Hesabında takip edildiği, davalının takip edildiği hesabın 31.12.2024 tarihi itibariyle bakiyesinin 1.977.859,78TL olduğu, davaya konu alacağa esas teşkil eden faturaların davacının ticari defterlerinde muhasebe usul ve esaslarına uygun olarak kaydedilmiş bulunduğu, Davaya konu faturaların dosya kapsamında bulunan davacı ve davalıya ait karşılaştırmalı BA - BS formlarında bulunduğu, davalıya ait 2024 yılı 7.ay BA /BS karşılaştırmalı formunda ............ 2 adet belge KDV hariç 1.616.894,83TL olarak bulunduğu, davalıya ait 2024 yılı 8.ay BA /BS karşılaştırmalı formunda ............ 1 adet belge KDV hariç 186.666,00 TL olarak bulunduğunun tespit edildiği, davacının davalıdan 1.977.859,78TL asıl alacak alacaklı bulunduğu bildirilmiştir. Mahkememizce davalı yana ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi için istinabe yolu ile Aydın Asliye Ticaret Mahkemesince görevlendirilen mali müşavir bilirkişi tarafından inceleme yapılmış alınan bilirkişi raporunda özetle; her iki tarafın carı hesap muavin kayıtlarına göre İddia olunan %10 teminat kesintilerinin faturalar ve defterlerde hesaplanarak gösterilmediği, hesaplanabilecek %10 teminat kesintilerinin davalının toplam borcu içinde kaldığı, davalının takip tarihi itibari ile asıl ve faizli alacağının 2.367.699,53 TL. olduğu, Takip tarihinden sonra ödenen 300.000,00 TL. nin mahsubundan sonra davalının 2.067.699,53 TL. borçlu kaldığı, davacının takipte talep ettiği 844.241,69 TL. %10 teminatların zuhulen takibe konduğu bildirilmiştir. Mahkememizce İnşaat Mühendisi, Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı bilirkişi heyetinden alınan bilirkişi raporunda özetle; Taraflara ait muavin defter kayıtlarında 01.08.2024 tarihi itibariyle; Davacının davalı taraftan 1.977.833, 53 TL tutarında alacaklı olduğu, davalının davacı tarafa 2.277.833, 53 TL tutarında borçlu olduğu, Davalı aleyhine oluşan (1.977.833, 53 TL - 2.277.833, 53 TL —) 300.000,00 TL farkın; davacı defterlerinde 22.07.2024 tarihinde Vakıfbank açıklamalı 300.000,00 TL lik tahsilatın, davalı defterlerinde Ziraat Bankası ile ödenen açıklaması ile 01.11.2024 tarihinde kayıtlanmış olmasından kaynaklandığı, davacının iddia ve talep etmiş olduğu; sözleşmenin ilgili maddesi çerçevesinde hakkediş bedellerinden %10 teminat kesintilerinin başkaca bir hesapta (126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı) izlenmeden doğrudan doğruya 120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesabında alacak /borç kaydının yapılmış olduğu, taraflara ait muavin defter kayıtlarından: davacı şirketin davalı şirketten ayrıca %10 teminat kesintisi olarak 844.241,69 TL tutarında herhangi bir alacağının bulunmadığı, iddia ve talep edilen söz konusu alacak kaleminin karşılıklı mutabık olunan 31.12.2024 tarihli 1.977.833,53 TL tutarlı (120 Alıcılar Hesabı 120.05 Alt hesap kodlu muavin/ cari hesap) bakiyenin içinde dahil olduğu, Taraflar arasında iki adet yapım sözleşmesinin yapılmış olduğu, her iki sözleşme için taraflar arasında karşılıklı imza altına alınmış hiç bir hakedişin dava dosyasında olmadığı, davacı alt yüklenicinin dört adet hakediş faturası ile üç adet kamyon nakliye bedeli faturaları sonucunda, davacı firmanın net alacak tutarının Kdv tevkifatı kesintisinden sonra 9.099.482,83TL olduğu, davacının ............. 5. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/56971 sayılı dosyasında taleple bağlılık ilkesi gereği toplam 2.277.833,53 TL talepte bulunabileceği, davacının takibinde işlemiş faiz alacağı bulunmadığı, takip tarihinden sonra 3095 sayılı Kanunun 2/2 maddesi gereğince avans faizi talep edebileceği, takip tarihi 30/08/2024 itibari ile avans faizinin yıllık %51,75 olup, davalının aşamalı avans faizi talep edebileceği davalının takip ve dava tarihinden sonra 01/1 1/2024 tarihinde yapmış olduğu 300.000,00 TL'lik ödemenin de infazda dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, cari hesaba dayanan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Davadaki uyuşmazlık taraflar arasında yazılı sözleşme olup olmadığı, varsa Sözleşmede tarafların yükümlülükler ve sorumlulukları faturaların tebliğ edilip edilmediği edilmiş ise ödenip ödenmediği, muacceliyet ve temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, hangi tarihlerde gerçekleştiği, akdi ve temerrüt faiz oranlarının sözleşmeye uygun olup olmadığı, talep edilen asıl alacak ve işlemiş faizin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı noktalarında toplanmaktadır. Dosyaya ibraz edilen dilekçeler ve tüm dosya tetkikinden; dava dilekçesinde özetle '........... II.Organize Sanayi Bölgesi (501 Ha) alt yapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerini 130 TL/m³ bedelle yol işlerini ise 70 TL m³ bedelle yapılması ve ayrıca KDV'nin de ayrıca ödenmesi'' hususunda bir istisna akdi akdettikleri ve Sözleşmenin ''ödemeler'' başlıklı 8. maddesinde ''İşin ilerleyişine göre her ay hak ediş yapılacaktır.%10 teminat olarak tutulacaktır.''Maddesine göre davacının yapmış olduğu bir kısım işler için çeşitli ödemeler almış ise de takibe müstenit 09.07.2024 tarih IKN2024000000012 nolu fatura ile 1.586.922,21 TL hak ediş, 09.07.2024 tarih IKN2024000000013 nolu fatura ile 224.000,00 TL (Kamyon çalışması) ve 01.08.2024 tarih ve IKN2024000000015 nolu fatura ile 166.937,92 TL'den ibaret (Kamyon çalışması) doğduğu ileri sürülen hak ediş alacakları ile ayrıca sözleşmenin 8. maddesi uyarınca davalı şirketçe iş bitimine kadar hak edişin %10'u oranında teminat olarak tutulduğu ve davalı şirket hesabına geçtiği ileri sürülen 844.261,49-TL olmak üzere toplam 2.822.101,82-TL alacağı kendisine ödenmediğinden bahisle tahsili bakımından ............. 5. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/56971 Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalının yaptığı itirazın iptali ve icra inkar tazminat istemi ile davalının da kötüniyet tazminat istemine ilişkindir. Türk Hukukunda kural olarak her dava, dava tarihindeki durum ve koşullara göre karara bağlanır. Ancak itirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlı davalardan olduğundan tarafların alacak borç durumu ve haklılık durumu icra takip tarihi itibariyle tespit edilir. (Yargıtay 19. HD.11.11.2015 tarih, 2015/5365 Esas, 2015/14528 K.; 14.11.2019 tarih, 2017/4726 E, 2019/5144 K.).İİK. 67. maddesinde düzenlenen itirazın iptali davasında; usulüne uygun yapılmış ve itiraz edilmiş icra takibinin bulunması dava şartıdır. İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı). Tarafların delilleri toplanmış icra dosyası ve tarafların ticari defterleri incelenmiştir. Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Davacıda dava dilekçesinde ticari defterlere dayanmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (Selimoğlu, Yaşar Engin. : Eser Sözleşmesi, ............. 2017, s. 138). Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun -YHGK- 10/06/2021 tarih ve 2017/15-2331 Esas, 2021/739 Karar sayılı kararı). Sözleşme hukukunda temel koşul, sözleşmenin kurulmasından sonra tarafların sözleşmeden doğan yükümlülüklerini, kararlaştırılan şekilde ve zamanda yerine getirmek zorunda olmalarıdır. Sözleşme kurulduktan sonra, şartlarda değişiklik ortaya çıksa bile, taraflar sözleşme gereğini aynen yerine getirmek zorundadır. Temel kural budur ve bu kurala “ahde vefa” (söze bağlılık) ilkesi denilmektedir. Eser sözleşmesinin iki tarafa borç yükleyen sözleşme olması özelliğinden dolayı temerrüt halinde, temerrüdün sonuçları bakımından BK. m.106-108’deki düzenlemelere tabidir. Çünkü anılan maddelerde genel hükümlerden ayrılarak (BK. m.102), iki tarafa borç yükleyen sözleşmelere özgü, özel hükümler getirilmiştir. BK’nun 106-108 maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, iki tarafa borç yükleyen sözleşmeyle temerrüde düşen borçluya karşı, alacaklıya üç ayrı seçimlik hak tanındığı görülmektedir. Bunlar; aynen ifa ve gecikmeden dolayı tazminat isteme hakkı; aynen ifayı reddederek ademi ifa sebebiyle müspet zararını talep hakkı; sözleşmeyi feshederek menfi zararını isteme hakkı olarak sayılabilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun -YHGK- 24/02/2016 tarih ve 2014/23-724 Esas, 2016/168 Karar sayılı kararı). Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun -YHGK- 10/06/2021 tarih ve 2017/15-2331 Esas, 2021/739 Karar sayılı kararı). TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur (YHGK 07.06.2022 tarih ve E. 2020/3-688 ve K. 2022/846, 28.09.2021 tarih, E. 2017/3-2615, K. 2021/1102). Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamış olup, Yargıtayın yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde, götürü bedel, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK m. 480 uyarınca bedel götürü olarak belirlenmiş ise yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır. Götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerekmektedir. Eser sözleşmelerinde kural sözleşmenin ayakta bulunduğu ve hukuken varlığını muhafaza ettiği sürece gerçekleştirilen imalâtın, yapımı üstlenen yüklenici ya da taşeron tarafından ifa edilmiş ve gerekçeleştirilmiş olmasıdır. Bunun aksini ileri süren iş sahibi, yüklenicinin işi bırakıp kalan işi başkalarına tamamlattığı ya da kendisinin tamamladığını yasal delillerle kanıtlamak zorundadır. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2016/5175 Esas, 2018/1303 Karar). Eser sözleşmelerinde sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti halinde yüklenici bakiye iş bedeli ile birlikte tamamlanmayan kısma ilişkin kâr kaybını talep edebilecektir. kâr kaybı hesabında da yerleşik içtihat ve uygulamalarda kâr kaybının 6098 Sayılı TBK'nın 408. maddesinde( mülga 818 sayılı BK'nın 325) düzenlenen kesinti yöntemine göre hesaplanacağı kabul edilmektedir. Buna göre hesaplamanın, dönme zamanında yapılmayan/kalan iş bedeli ya da işe hiç başlanmamışsa iş bedelinin tamamından, işin yapılmaması veya tamamlanmaması nedeniyle yüklenicinin yapmaktan kurtulduğu, işçilik, malzeme, vergi, sigorta, amortisman vs. giderleri ile kalan sürede başka bir iş yaparak kazandığı veya kazanmaktan bilerek kaçındığı yararların düşülmesi suretiyle yapılması gerekmektedir. ( Yargıtay (kapatılan ) 15. HD. 11.04.2007 tarih 2006/4955 E. 2007/2372 K.sayılı, 09.05.2013 tarih 2012/7521 E. 2013/3029 K.sayılı, 20.07.2011 tarih 2011/864 E. 2011/4787 K.sayılı ve18.12.2019 tarih 2019/312E. 2019/5246 K. sayılı ilamları). Sözleşmenin iş sahibi tarafından haklı olarak feshi veya tarafların ortak kusuru nedeniyle feshi halinde ise yüklenici tarafından sözleşme kapsamında bakiye iş bedeli talep edilebilecek, müspet zarar kapsamındaki kâr kaybını ise talep edemeyecektir. Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarı ispatlanmalıdır. Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir (HMK m. 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar. (HMK m. 222/4). Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarı ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Taraflar arasında düzenlenen 04/12/2023 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; sözleşmede davalı şirketin yüklenici, davacının alt yüklenici konumunda yer aldığı, sözleşme konusunun ........... II. Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerine ilişkin olduğu görülmüştür. 04/12/2023 tarihli Sözleşmenin "Sözleşme Konusu İşler Tarifi ve Fiyatları" başlıklı 2. maddesinin; "Yüklenici taahhüdünde yapımı devam eden ........... İl. Organize Sanayi Bölgesi (501 Ha) Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi Yapım İşinde yapılması gereken kazı işlerini 107-TL./M3.(Yüzyedi Türk Lirası/M3) bedelle yapacaktır. Alt Yüklenici yapacaktır. KDV ayrıca ödenecektir. Zeminin çok sert kaya olduğu taşeron tarafından görülmüştür. Taşeron şantiyede 4 gün boyunca zeminde deneme çalışması yapmış teklifini ona göre vermiştir. Şantiyede taşeronun 3 ekskavatör devamlı olarak çalışacak, bakım, arıza haricinde çalışmadığı günler için günlük 2000 TL.ceza ödeyecek, hakedişinden kesilecektir. Taşeron ile imzalanan sözleşmede Üfe olarak Aralık 2023 baz alınacak, Ocak 2024 den itibaren hesaplanan üfenin yarısı taşerona ödenecektir. Bu nedenle taşeron, mazot, yakıt, işçi ücretleri vs. gibi artışlardan dolayı herhangibir fiyat artışı talep edemeyecektir. Taşeron verilen ölçülere göre kazı yapmak zorundadır. Zemin çok sert kaya olduğu için şevli kazı yapmayacaktır. Kazılan hendek boru döşemeye uygun halde kotunda, tesviye edilerek yükleniciye teslim edilecektir. Ayrıca verilen ölçülerden de fazla kazı yapmayacaktır. Verilen ölçülerden fazla kazı yapması halinde fazla yapılan miktar ödenmeyecektir. Verilen kazı sınırları dışında sahada, taşeron hiçbir şekilde tarihi eser kazısı yapmayacak, yaparsa tüm cezai sonuçlar taşerona aittir. Sözleşme konusu iş 50.000-M3 açık kanal kazısıdır." "İşlerin Yapım Sorumluluk Şartları" başlıklı 3. maddesinin; "Alt Yüklenici sorumluluğu dahilindeki her türlü imalat ve montajdan dolayı çıkacak tüm sorumluluklar taşerona aittir. Söz konusu taahhütle herhangi bir aksaklığın Yüklenici tarafından tespit edilmesi durumunda herhangi bir ihtar vs. uyarıya gerek duyulmadan Sözleşme Yüklenici tarafından tek tarallı olarak fesih edilecek olup Taşeron herhangi bir hak talep edemeyecektir. "Özel Şartlar" başlıklı 4. maddesinde; "Alt Yüklenici hatalı imalatlarını derhal ve hiçbir ücret talep etmeden düzeltecek ve yanlış imalata ait kullanılan Yüklenicinin malzeme bedelini itirazsız ödeyecektir. Yüklenicinin istediği sayıda işçiyi temin edecek, aksi halle az sayıda işçi çalışmasından doğacak her türlü zararı itrazsız olarak Yükleniciye ödeyecektir. Alt Yüklenici, yaptığı iş ile ilgili, Yüklenici ve idare teknik elemanlarına gerekli eğilimleri verecek olup verilen eğitimler sonucunda bu eğilimlerin sertifkalarını düzenleyerek Yükleniciye teslim edecektir. At Yüklenici işi eksik bıraktığı takdirde, Al Yükleniciye ait tüm alet edevat vs. üm malzemeleri işin başkası tarafından tamamlanıp, tüm hesaplar görülene kadar şantiyeden dışarı çıkarılmayacaktır." "İşin Başka Alt Yükleniciye Verilmesi" başlıklı 5. maddesinde; "Yüklenici işi kendi imkânları ile yapabileceği gibi başkaca kendi Alt Yüklenicilere veya Taşeronlara işi yaptırabilir. Yüklenici bu sözleşmeyi tek tarafı olarak fesih etme hakkını saklı tutar." "İşin Süresi" başlıklı 6. maddesinde " Sözleşme tarihinden itibaren işi süresi 5 aydır, yani 150 takvim günüdür. Alt Yüklenici, üstlendiği işleri İdareye ve Yükleniciye beğendirerek kabul ettirecektir. "İstihkakların Temliki" başlıklı 7. maddesinde; "Alt Yüklenici istiikaklarını kısmen veya tamamen üçüncü kişilere devir ve temlik edemez. Temlik ettiği takdirde bu temlikin uygulanmasından doğacak her türlü sorumluluk kendisine aittir. Yüklenici den izinsiz yapılacak olan femliklerde söz konusu İş lek taraflı fesih edilmiş sayılacaktır. Diğer taraftan taşeronun 3. şahıslara olan borçları bu sözleşme kapsamı dışında olup bu sözleşmeden doğacak taşerona ait alacaklar kapsamamaktadır" "Ödemeler" başlıklı 8. maddesinde; "İşin ilerleyişine göre her ay hakediş yapılacaktır. % 10 teminat olarak tutulacaktır." "Alt Yüklenici Adına Ödeme" başlıklı 9. maddesinde; " Alt Yüklenicinin taahhüt konusu işte veya işyerinde çalıştırdığı işçilerin ödenmemiş ücretleri ve Sosyal Sigortalar Primleri Alt Yüklenici nam ve hesabına Yüklenici tarafından ödenerek müleakip isthkakı veya ödemelerinden kesilir. Alt Yüklenici işi her ne sebeple olursa olsun yarım veya eksik bıraktığı takdirde nam ve hesabına yaptırılır. Alt yüklenicinin alacağı ve teminatından kesilir. Bu sözleşmeden doğan tüm vergiler yükleniciye aittir." "Çalışma ve İş Güvenliği" başlıklı 10. maddesinde; "Alt Yüklenici, iş yapıldığı idare amirlerine ve çalışma talimatlarına ve ISO 9001-2000 ve 14001-18001 kahle yönetim sistemlerine uygun şekilde çalışmak zorundadır, Alt Yüklenici taahhüt konusu işin devamı süresince işyerinde çalışma ve iş güvenliğinin gerektirdiği her türlü tedbiri ilgili mevzuata uygun olarak en geniş bir şekilde almakla yükümlü olup, doğrudan doğruya kendisi sorumludur. Alt Yüklenici, çalıştıracağı işçilerle ilgili çalışma ve güvenlik talimatlarını ış bu Sözleşme ile beraber okumuş anlamış ve bir suretini Yüklenici 'den teslim almıştır. Her ne şekil ve şart altında olursa olsun Alt Yüklenici Çalışma saatlerinde, işçilerin başında durarak gerekli iş güvenliğini sağlamasını, iş güvenlik malzemelerini kullandırmayı, kullanmayan işçiyi şantiye sahası dışına çıkartmayı lemin elmeyi, iş güvenliği ve işçi sağlığı açısından işi durdurmayı (güvensiz iş yeri sebebi le durdurma halinde, geçen süre, süre uzatımı olarak kabul edilecektir.) ve konuyu Yüklenici yetkilerine bildirmeyi, güvenlik tedbirleri olmadan işçi çalıştırmamayı kabul, beyan ve taahhüt eder. Aksi halde söz konusu işte çalıştırdığı işçilerin uğrayacağı iş kazaları sonucu doğacak maddi, manevi, bilumum tazminatların tazmininin tamamından sorumlu olduğunu Alt Yüklenici kabul, beyan ve taahhüt eder. Yüklenici yetkilerinin yazılı onayı olmadan işe işçi başlalılamaz. Yüklenici şantiyeye sigortasız işçi sokmadığından, Alt Yüklenici iş sahasına getirdiği işçinin Sigortalı okluğunu kanıtlaması zorunludur. Alt Yüklenici ve Yüklenicinin anlaşması halinde Alt Yüklenici işçileri Yüklenici tarafından sigortalanabılir. Alt Yüklenicinin ihmali sebebiyle işçilerinden biri veya birkaçının iş kazasına maruz kalması halinde Yüklenici 'ye herhangi bir kusur oranı veya ödeme çıkarılması halinde Alt Yüklenici bu ödeme tutarının iki katını cezai şart olarak ödemeyi veya alacaklarından kesilmesini kabul, beyan ve taahhüt eder. Alt Yüklenici, her 15 günde bir Yüklenici 'ye çalıştırdığı işçilerin imzalarını aldığı arkadaşlarla birlikle çalıştık listesini de teslim edecektir. Söz konusu liste teslim edilmediği takdirde, gecikilen süre boyunca ödeme yapılmayacaktır." "Tebligat" başlıklı 11. maddesinde; "Tarafların sözleşme başlangıcındaki vermiş oldukları adresleri kanuni ikametgâhları olup, bu adreslerine yapılacak her türlü tebligat aynı günde tarafların kendisine yapılmış sayılacaktır." "Sözleşmeye Dahil İş ve Hizmetler" başlıklı 12. maddesinde; "Alt Yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin SGK, iş güvenliği / isg ücreti, yemek paraları, barınma ve benzeri her türlü giderleri işin yapımı esnasındaki tüm makina, ekipman, muhtasar, her türlü el aleti, sözleşme fiyatına dahildir. Alt yüklenicinin teklifinde kullanılacak her türlü malzeme Alt Yükleniciye aittir. Şantiye içi yatay ve düşey taşıma Alt Yükleniciye aittir." "Genel Şartlar" başlıklı 13. maddesinde; "Yüklenici isterse işi aynı şartlarda hiçbir fiyat farkı vermeden %30 artırıp Ve eksiltebilir. At yüklenici firma işi gününde ve zamanında yapmazsa, gecikme durumunda her gün için günlük 10.000.- TL. Gecikme cezası ödemek zorundadır." "Anlaşmazlık" başlıklı 14. maddesinde; " İşbu sözleşme ile ilgil anlaşmazlıklarda ............. İcra Daireleri ve Mahkemeleri yetklidir. Bu sözleşme maddelerinde hüküm bulunmayan hallerde, ilgili kanun hükümleri uygulanır." düzenlemelerinin mevcut olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında imzalanan 20/02/2024 tarihli sözleşmenin incelenmesinde sözleşmede davalı şirketin yüklenici, davacının alt yüklenici konumunda yer aldığı, sözleşme konusunun ........... II. Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi yapım işinde yapılması gereken kazı işlerine ilişkin olduğu, "Sözleşmenin Sözleşme Konusu İşler Tarifi Ve Fiyatları" başlıklı 2. maddesinde; "Yüklenici taahhüdünde yapımı devam eden ........... Il. Organize Sanayi Bölgesi (501 Ha) Altyapı ve YG-AG Elektrik Şebekesi Yapım İşinde yapılması gereken kazı işlerini 130 TL./m3. Bedelle, Yol işlerini ise 70 TL./m3. bedelle yapacaktır. KDV ayrıca ödenecektir. Zeminin çok sert kaya olduğu taşeron tarafından Taşeron şantiyede 4 gün boyunca zeminde deneme çalışması yapmış teklifini ona göre vermiştir. Şantiyede taşeronun 3 ekskavatör devamlı olarak çalışacak, bakım, arıza haricinde çalışmadığı günler için günlük 2000 TL. ceza ödeyecek, hakedişinden kesilecektir. Taşeron ile imzalanan sözleşmede Üfe olarak Şubat 2024 baz alınacak, Mart 2024'den itibaren hesaplanan üfenin yarısı taşerona ödenecektir. Bu nedenle taşeron, mazot, yakıt, işçi ücretleri vs. gibi artışlardan dolayı herhangi bir fiyat artışı talep edemeyecektir. Taşeron verilen ölçülere göre kazı yapmak zorundadır. Zemin çok sert kaya olduğu için şevli kazı yapmayacaktır. Ayrıca verilen ölçülerden de fazla kazı yapmayacaktır. Verilen ölçülerden fazla kazı yapması halinde fazla yapılan miktar ödenmeyecektir. Verilen kazı sınırları dışında sahada, taşeron hiçbir şekilde tarihi eser kazısı yapmayacak, yaparsa tüm cezai sonuçlar taşerona aittir. Sözleşme konusu iş 50.000 m3. Açık kanal kazısı ile 100.000 m3. Yol kazısıdır. Taşeron kanalı tesviye edip teslim edecektir." "İşlerin Yapım Sorumluluk Şartları" başlıklı 2. maddesinde; "Alt Yüklenici sorumluluğu dahilindeki her türlü imalat ve montajdan dolayı çıkacak tüm sorumluluklar taşerona aittir. Söz konusu taahhütte herhangi bir aksaklığın Yüklenici tarafından tespit edilmesi durumunda herhangi bir ihtar vs. uyarıya gerek duyulmadan Sözleşme Yüklenici tarafından tek taraflı olarak fesih edilecek olup Taşeron herhangi bir hak talep edemeyecektir. "Özel Şartlar" başlıklık 4. maddesinde; "Alt Yüklenici hatalı imalatlarını derhal ve hiçbir ücret talep etmeden düzeltecek ve yanlış imalata ait kullanılan Yüklenicinin malzeme bedelini itirazsız ödeyecektir. Yüklenicinin istediği sayıda işçiyi temin edecek, aksi halde az sayıda işçi çalışmasından doğacak her türlü zararı itirazsız olarak Yükleniciye ödeyecektir. Alt Yüklenici, yaptığı iş ile ilgili, Yüklenici ve idare teknik elemanlarına gerekli eğitimleri verecek olup verilen eğitimler sonucunda bu eğitimlerin sertifikalarını düzenleyerek Yükleniciye teslim edecektir. Alt Yüklenici işi eksik bıraktığı takdirde, Alt Yükleniciye ait tüm alet edevat vs. tüm malzemeleri işin başkası tarafından tamamlanıp, tüm hesaplar görülene kadar şantiyeden dışarı çıkarılmayacaktır." "İşin Başka Alt Yükleniciye Verilmesi" başlıklı 5. maddesinde; "Yüklenici işi kendi imkânları ile yapabileceği gibi başkaca kendi belirleyeceği Alt Yüklenicilere veya Taşeronlara işi yaptırabilir. Yüklenici bu sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etme hakkını saklı tutar." "İşin Süresi" başlıklı 6. maddesinde; "İşin süresi 31.12.2024 tarihine kadardır. Alt Yüklenici, üstlendiği işleri İdareye ve Yükleniciye beğendirerek kabul ettirecektir." "İstihkakların Temliki" başlıklı 7. maddesinde; "Alt Yüklenici istihkaklarını kısmen veya tamamen üçüncü kişilere devir ve temlik edemez. Temlik ettiği takdirde bu temlikin uygulanmasından doğacak her türlü sorumluluk kendisine aittir. Yüklenici den izinsiz yapılacak olan temliklerde söz konusu iş tek taraflı fesih edilmiş sayılacaktır. Diğer taraftan taşeronun 3. şahıslara olan borçları bu sözleşme kapsamı dışında olup bu sözleşmeden doğacak taşerona ait alacakları kapsamamaktadır. "Ödemeler" başlıklı 8. maddesinde; "İşin ilerleyişine göre her ay hakediş yapılacaktır. %10 teminat olarak tutulacaktır. "Alt Yüklenici Adına Ödeme" başlıklı 9. maddesinde; "Alt Yüklenicinin taahhüt konusu işte veya işyerinde çalıştırdığı işçilerin ödenmemiş ücretleri ve Sosyal Sigortalar Primleri Alt Yüklenici nam ve hesabına Yüklenici tarafından ödenerek müteakip istihkakı veya ödemelerinden kesilir. Alt Yüklenici işi her ne sebeple olursa olsun yarım veya eksik bıraktığı takdirde nam veya hesabına yaptırılır. Alt yüklenicinin alacağı ve teminatından kesilir. Bu sözleşmeden doğan tüm vergiler Alt Yükleniciye aittir." "Çalışma Ve İş Güvenliği" başlıklı 10. maddesinde; "Alt Yüklenici, iş yapıldığı İdare amirlerine ve çalışma talimatlarma ve İSO 9001-2000 ve 14001-18001 kalite yönetim sistemlerine uygun şekilde çalışmak zorundadır, Alt Yüklenici, taahhüt konusu işin devamı süresince işyerinde çalışma ve iş güvenliğinin gerektirdiği her türlü tedbiri ilgili Mevzuata uygun olarak en geniş bir şekilde almakla yükümlü olup, doğrudan doğruya kendisi sorumludur. Alt Yüklenici, çalıştıracağı işçilerle ilgili çalışma ve güvenlik talimatlarını iş bu Sözleşme ile beraber okumuş, anlamış ve bir suretini Yüklenici 'den teslim almıştır. Her ne şekil ve şart altında olursa olsun Alt Yüklenici çalışma saatlerinde, işçilerin başında durarak gerekli iş güvenliğini sağlamasını, iş güvenlik malzemelerini kullandırmayı, kullanmayan işçiyi şantiye sahası dışına çıkartmayı temin etmeyi, iş güvenliği ve işçi sağlığı açısından işi durdurmayı (güvensiz iş yeri sebebi ile durdurma halinde, geçen süre, süre uzatımı olarak kabul edilecektir.) ve konuyu Yüklenici yetkililerine bildirmeyi, güvenlik tedbirleri olmadan işçi çalıştırmamayı kabul, beyan ve taahhüt eder. Aksi halde söz konusu işte çalıştırdığı işçilerin uğrayacağı iş kazaları sonucu doğacak maddi, manevi, bilumum tazminatların tazmininin tamamından sorumlu olduğunu Alt Yüklenici kabul, beyan ve taahhüt eder. Yüklenici yetkililerinin yazılı onayı olmadan işe işçi başlatılamaz. Yüklenici şantiyeye sigortasız işçi sokmadığından, Alt Yüklenici iş sahasına getirdiği işçinin Sigortalı olduğunu kanıtlaması zorunludur. Alt Yüklenici ve Yüklenicinin anlaşması halinde Alt Yüklenici işçileri Yüklenici tarafından sigortalanabilir. Alt Yüklenicinin ihmali sebebiyle işçilerinden biri veya birkaçının iş kazasına maruz kalması halinde Yüklenici 'ye herhangi bir kusur oranı veya ödeme çıkarılması halinde Alt Yüklenici bu ödeme tutarının iki katını cezai şart olarak ödemeyi veya alacaklarından kesilmesini kabul, beyan ve taahhüt eder. Alt Yüklenici, her 15 günde bir Yüklenici 'ye çalıştırdığı işçilerin imzalarını aldığı arkadaşlarla birlikte çalıştık listesini de teslim edecektir. Söz konusu |iste teslim edilmediği takdirde, gecikilen süre boyunca ödeme yapılmayacaktır. Tebligat başlıklı 11. maddesinde; "Tarafların sözleşme başlangıcındaki vermiş oldukları adresleri kanuni ikametgâhları olup, bu adreslerine yapılacak her türlü tebligat aynı günde tarafların kendisine yapılmış sayılacaktır" Sözleşmeye Dâhil İş Ve Hizmetler başlıklı 12. maddesinde; "Alt Yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin SGK, iş güvenliği / isg ücreti, yemek paraları, barınma ve benzeri her türlü giderleri işin yapımı esnasındaki tüm makina, ekipman, muhtasar, her türlü el aleti, sözleşme fiyatına dahildir. Alt yüklenicinin teklifinde kullanılacak her türlü malzeme Alt Yükleniciye aittir. Şantiye içi yatay ve düşey taşıma Alt Yükleniciye aittir." Genel Şartlar başlıklı 13. maddesinde; "Yüklenici isterse işi aynı şartlarda hiçbir fiyat farkı vermeden %0 artırıp ve eksiltebilir. Alt yüklenici firma işi gününde ve zamanında yapmazsa, gecikme durumunda her gün için günlük 10.000.- TL. Gecikme cezası ödemek zorundadır." Anlaşmazlık başlıklı 14. maddesinde; "İş bu sözleşme ile ilgili anlaşmazlıklarda ............. İcra Daireleri ve Mahkemeleri yetkilidir. Bu sözleşme ve eklerinde hüküm bulunmayan hallerde, ilgili kanun hükümleri uygulanır." düzenlemelerinin mevcut olduğu anlaşılmıştır. 04/12/2023 tarihli Sözleşme ile 20/02/2024 tarihli Sözleşme maddeleri arasındaki farklılıklar özellikle 2. Maddesinde yer alan kazı işleri ve ikinci sözleşmede yer alan kazı ve yol işlerine ilişkin bedeller ile işin süresine ilişkin 5. maddesinde belirlenen sürelerdir. İlk sözleşmede Sözleşme tarihinden itibaren işin süresi 5 ay yani 150 takvim günü belirlenmiş iken ikinci sözleşmede işin süresi 31/12/2024 tarihidir. Davacının takibinde işlemiş faiz alacağı bulunmamaktadır. Bu nedenle faize ilişkin değerlendirme yapılmamıştır. Ancak taraflar tacir olup, davacının takip talebinde 3095 sayılı Kanunun 2/2 maddesi gereğince avans faizi talep edebileceği, takip tarihi 30/08/2024 itibari ile avans faizinin yıllık %51,75 olup, davalının aşamalı avans faizi talep edebileceği kabul edilmiştir. Dava, cevap, faturalar, irsaliyeler, mutabakat mektubu, ticari defterler ve kayıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre yapılan incelemede; taraflara ait muavin defter kayıtlarında 01.08.2024 tarihi itibariyle; Davacının davalı taraftan 1.977.833, 53 TL tutarında alacaklı olduğu, Davalının davacı tarafa 2.277.833, 53 TL tutarında borçlu olduğu, davalı aleyhine oluşan (1.977.833, 53 TL - 2.277.833, 53 TL —) 300.000,00 TL farkın; davacı defterlerinde 22.07.2024 tarihinde Vakıfbank açıklamalı 300.000,00 TL lik tahsilatın, davalı defterlerinde Ziraat Bankası ile ödenen açıklaması ile 01.11.2024 tarihinde kayıtlanmış olmasından kaynaklandığı, davacının iddia ve talep etmiş olduğu; sözleşmenin ilgili maddesi çerçevesinde hakkediş bedellerinden %10 teminat kesintilerinin başkaca bir hesapta (126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı) izlenmeden doğrudan doğruya 120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesabında alacak /borç kaydının yapılmış olduğu, taraflara ait muavin defter kayıtlarından: davacı şirketin davalı şirketten ayrıca %10 teminat kesintisi olarak 844.241,69 TL tutarında herhangi bir alacağının bulunmadığı, iddia ve talep edilen söz konusu alacak kaleminin karşılıklı mutabık olunan 31.12.2024 tarihli 1.977.833,53 TL tutarlı (120 Alıcılar Hesabı 120.05 Alt hesap kodlu muavin/ cari hesap) bakiyenin içinde dahil olduğu, taraflar arasında iki adet yapım sözleşmesinin yapılmış olduğu, her iki sözleşme için taraflar arasında karşılıklı imza altına alınmış hiç bir hakedişin dava dosyasında olmadığı, davacı dava konusu takipte 224.000,00TL fatura, 166.937,92 TL fatura, 844.241,69TL diğer, 1.586.922,21 TL fatura (İstenen: Yıllık Reeskont Avans) olmak üzere toplam 2.822.101,82TL alacak üzerinden takip talebinde bulunduğu, taleple bağlılık ilkesi gereğince davacının ............. 5. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/56971 sayılı dosyasında taraf ticari defterlerle belirlenen toplam 2.277.833,53 TL alacakla birlikte davalı tarafından ödenen 300.000,00 TL'nin mahsubu ile 1.977.833,53 TL yönünden davanın kısmen kabulüne ve itirazın kısmen iptaline karar vermek gerekmiş; icra takibinde işlemiş faiz alacağı bulunmadığı, takip tarihinden sonra 3095 sayılı Kanunun 2/2 maddesi gereğince avans faizi talep edebileceği, takip tarihi 30/08/2024 itibari ile avans faizinin yıllık %51,75 olup, davalının aşamalı avans faizi talep edebileceği anlaşılmakla asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren değişen oranlı avans faizi işletilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine davacının icra inkar tazminat isteminin alacağın varlığı hakediş alacağına dayandığı ve yargılama gerektirmesi, alacak miktarının likit olmaması nedeni ile reddine karar vermek ve aşagıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE; Davalının ............. 5. Genel İcra Dairesi’nin 2024/56971 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin fatura 224.000,00 TL, fatura 166.937,92 TL, fatura 1.586.922,21 TL ve % 10 teminat 299.973,40 TL olmak üzere toplam 2.277.833,53 TL ve 300.000,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.977.833,53 TL asıl alacak üzerinden devamına, icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa değişen oranlı avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 2- Davacının icra inkar tazminat isteminin alacağın varlığı hakediş alacağına dayandığı ve yargılama gerektirmesi, alacak miktarının likit olmaması nedeni ile reddine, 3- Yasal koşulları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine, 4-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 135.105,80-TL olduğundan peşin alınan 34.083,94-TL harcın mahsubu ile bakiye 101.021,86-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 5-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'nin red ve kabul oranına göre 2.523,01 TL'sinin davalıdan, geriye kalan 1.076,99 TL'sinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 6-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul ve red oranına göre hesaplanan 294.896,69-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 7-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul ve red oranına göre hesaplanan 132.640,24-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafından yapılan 71.295,00-TL (bilirkişi ücreti, tebligat ve posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 49.966,17 TL ile davacı tarafından dava açılırken ödenen 34.083,94-TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 84.538,51-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 9-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin (e-duruşma) yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ............. Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 15/01/2026