Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2025/1459 E. 2026/1461 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2025/1459
Karar No
2026/1461
Karar Tarihi

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2025/1459 KARAR NO : 2026/1461

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/1128 KARAR NO : 2025/555 DAVA TARİHİ : 28/12/2024 KARAR TARİHİ : 01/07/2025 DAVA : Alacak KARAR TARİHİ : 15.10.2026 KARARIN YAZ. TARİHİ: 15.10.2026

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.07.2025 tarih ve 2024/1128 Esas, 2025/555 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı .... Şirketi vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. İSTEM: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Tarafların 06.07.2022 tarihinde davacı müvekkiline ait Aliağa Organize Sanayi Bölgesinde bulunan tapuda İzmir ili, Aliağa İlçesi ... Köyü .. Ada ... Parsel'de kayıtlı taşınmaz üzerine prerabrik fabrika binası yaptırmak için "Prefabrik İmalat ve Montaj Sözleşmesi" imzaladıklarını, bu sözleşmeye esas oluşturan teklif formu da ekte sunulduğunu, iş bu sözleşmenin 3. maddesi uyarınca inşaat için gerekli olan bütün malzeme, ekipman teçhizat ve işçilik bedellerinin davalı tarafından karşılanacağı kayıt altına alındığını, yine aynı sözleşmenin 4. Maddesinde mal alımları için ödemelerin işveren tarafından yani davacı müvekkil firma tarafından yapılacağı, bu ödemelerin sözleşme bedelinde düşüleceği de taraflarca kararlaştırıldığını, sözleşme uyarınca inşaat demiri alımı için müvekkil firma tarafından yüklenici davalıya 06.07.2022 tarihinde 1.000.000,00-TL ödeme yapıldığını, iş bu ödeme ile birlikte ekte sunulu protokol imzalanmış ve ... tarafından da kefil olarak imzaladığı teminat senedi müvekkil firmaya teslim edildiğini, teminat senetleri, günlük ve ticari hayatta çeşitli sebeplerle ve çok sık kullanılan hukuki belgeler olduğunu, teminat senedi bir anlaşma uyarınca işin, verilen sözün, mal veya hizmetin eksiksiz tamamlanacağını, taahhüdün sorun olmadan yerine getirileceğini, verilen taahhütlerin yerine getirilmediği takdirde, nasıl bir sorumlulukla karşı karşıya kalacağını beyan eden tarafın imzaladığı şartlı-bedeli senede dendiğini, ayrıca davaya konu senette çift imza atıldığı, Yargıtay kararlarına göre de senette borçlunun sorumluluğunun doğması için senede, çeke, bonoya tek imza atılması yeterlidir, şirket kaşesinin dışına atılan imza aval niteliğindedir ve senedi imzalayan şirket yetkilisi senetten şahsen sorumlu olarak senedin borçlusu haline geldiğini, Yargıtay’a göre şirket kaşesinin dışında atılan imza şirket yetkilisinin şahsen sorumluluğunu gerektirdiğini, davalı şirket adına münferit imza yetkisine haiz diğer borçlu hem kendisini kefil olarak belirtmiş hem de çift imza atarak borçtan şahsi sorumluluğunu kabul etmiş halde olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7.3. Maddesi uyarınca taşeron işlerin tümünü 31.12.2022 tarihine kadar tamamlama taahhüdünde bulunduğunu, ödemenin yapılması sonrasında davalı taşeron tarafından herhangi bir inşaat yapılmadığını, inşaat faaliyetlerinin aksaması neticesinde inşaat ruhsatı da iptal edildiğini, davacı müvekkilin davalıların sözleşmeye aykırı hareketleri sebebiyle maddi zararları çok yükse olduğunu, sözleşmenin feshi neticesinde tarafımızca haksız ödenen ve karşılığında hiç bir hizmet alınmayan ve davalılar tarafından teminat verilen 1.000.000,00-TL miktarındaki ödemenin iadesi için huzurdaki davanın ikame edildiğini beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. YANIT: Davalı yanca dava dilekçesine yanıt dilekçesi sunulmadığı dosya ve UYAP kapsamından anlaşılmıştır. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesinin 01.07.2025 tarih ve 2024/1128 Esas, 2025/555 Karar sayılı kararı ile özetle; "...Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacıya ait bulunan taşınmaz üzerine prefabrik fabrika binası yapılması işi ile ilgili taraflar arasındaki sözleşmede davalının edimini ifa etmemesi sebebiyle davacı tarafın davalı tarafa ödediği malzeme alımı için avans olarak gönderilen 1.000.000,00 TL'nin iadesi istemli olduğu tespit edilmiştir, davacı vekili tarafından 1.000.000,00TL'nin ödendiğine ilişkin dekont dava dilekçesi ekinde sunulmuştur, davalı vekili tarafından süresinde cevap dilekçesi verilmediği anlaşılmıştır, ancak 16/05/2025 tarihli beyan dilekçesinde davalı tarafça 1.000.000,00 TL'nin kendilerine gönderildiği, ve bu 1.000.000,00 TL'nin sözleşmede belirtilen ve davalının sorumluluğundaki edimlerin ifası amacıyla demir alımları için kullanıldığı beyan edilmiştir, paranın gönderildiği husus tarafların kabulünde olduğundan bahisle artık davacı tarafın ödediği 1.000.000,00 TL'yi iade alma hakkının bulup bulunmadığı hususunda mahkememizce inceleme yapılmıştır. Aliağa Tapu Müdürülüğüne yazılan müzekkere cevabında davacıya ait taşınmaz üzerine fabrika binası yapılması için inşaat ruhsatının alınmadığı bildirilmiştir, bu doğrultuda davacının taraflar arasındaki sözleşmede yer alan inşaata başlamak için gerekli olan inşaat ruhsatı alınması ediminin ifa etmediği, tespit edilmiştir. Ayrıca iş programının hazırlanması ve bu iş programına uyulması hususunun taraflar arasındaki sözleşmede etraflıca düzenlendiği ve iş programına uyulmaması hususunun işveren için tek taraflı fesih nedeni olduğu da ayrıca sözleşmede kararlaştırılmıştır. Davalı tarafça iş programı ve bu iş programına uygun hareket ettiği, sözleşmedeki edimlerin iş programına uygun bir şekilde ifa ettiğine dair dosyaya herhangi bir delil sunmadığı anlaşılmıştır, her ne kadar beyan dilekçesi ekinde bir kısım dekontlar sunulmuş ise de bu dekontlardaki ödemelerin davacıya ait işin yapılmasına dair malzeme alımı ile ilgili olduğu hususunda ispata elverişli bir başka belge ya da delilin bulunmadığı, bu durumda davalı tarafın sözleşmeye uygun davranmadığı, bu hususun taraflar arasındaki sözleşmeye göre tek taraflı fesih hakkı verdiği, davacı tarafından verilen avansın davalı tarafça sözleşmenin ifası için kullanıldığının da ispat edilemediği anlaşılmakla davacının ödediği avansı geri alma hakkının bulunduğu tespit edilmiştir, ancak davanın kısmi dava olarak açıldığı gözetilerek dava dilekçesinde talep edilen miktar doğrultusunda davanın kabulüne" dair karar verilmiştir. İSTİNAF EDEN: Davalı .... Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı .... Şirketi vekili tarafından verilen 03.09.2025 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Dava dosyası kapsamında davacı tarafın, müvekkiline avans niteliğinde ödedikleri 1.000.000,00 TL iddiasıyla şimdilik 1.000,00 TL talebinde bulunduğunu, ne var ki; müvekkilinin taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı hareket etmesi veya üstlendiği edimleri yerine getirmemesinin söz konusu olmadığını, müvekkilinin anlatımına göre; müvekkilinin, üstlendiği işleri elemanları ile birlikte yerine getirmekteyken davacı tarafın, sözleşmeden döndüğünü ve alacak iddiasında bulunduğunu, müvekkillinin taraflar arasındaki sözleşmeye uygun hareket ederken davacının art niyetli bir şekilde sözleşmeden döndüğü, müvekkilinin sözleşmenin ifası için büyük miktarda masraf yaptığını dosyaya sundukları delillerle sabit olduğunu, müvekkili şirketin, davacının avans olarak verdiği 1.000.000 TL'yi taraflar arasındaki sözleşmenin yükümlülüklerini yerine getirmek adına söz konusu iş için kullanmış ve bir sürü masraf yaptığını, müvekkilinin, demir alımı için üçüncü kişi firmalara ödemeler yaptığını, her ne kadar buna ilişkin dekontları dosyaya sunmuş olsalar da mahkemenin bunların ispata elverişli olmadığı kanaatine vardığını, halbuki sunulan dekontların tarihi ile bahse konu sözleşmenin tarihleri birbiriyle örtüştüğünü, aynı şekilde sözleşmeye konu işin yerin getirilmesi için müvekkilinin çeşitli harcamalar yaptığını, üçüncü kişilerden hizmet aldığını, bu hizmetlere dair ödemelere ilişkin hesap ekstrelerini de dosyaya sunmuş olsalar da bunların tetkikinin mahkemece yeterli olarak yapılmadığını, davacı tarafın, müvekkilinin yaptığı işler için hakediş düzenlemeden, müvekkiline de herhangi bir ihtar, bildirimde bulunmadan söz konusu talepte bulunduğunu, zira, süreç içerisinde davacı tarafın yetkilileri ile müvekkili şirketin yetkililerinin sürekli iletişim halinde olduklarını, davacı tarafın, müvekkiline talimatlar verdiğini, müvekkilinin de bu talimatlara uygun bir şekilde işleri yerine getirdiğini, ilgili konuşmaları gösterir mailleri de dosyaya sunmalarına rağmen taraflar arasındaki sözleşmenin geçerli şekilde oluştuğunu, davalının sözleşmenin mahvına sebep olabilecek herhangi eylemde bulunmadığını, bilakis edimini yerine getirebilmek için farklı firmalardan borç altına girdiği bariz şekilde ortada olmasına rağmen bu delillerin varlığı sayın mahkeme tarafından göz ardı edildiğini, davacı tarafın, müvekkilinin zararına olacak şekilde, ortada geçerli hiçbir sebep yokken sözleşmeyi feshettiğini ve müvekkilini mağdur ettiğini, Yukarıda arz olunan ve re'sen nazara alınacak sebeplerle; İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01/07/2025 tarih; 2024/1128 E. 2025/555 K. Sayılı kararının kaldırılmasına, haksız davanın tümden reddine, aksi kanaatte olunması durumunda kararın bozulması ile itirazları doğrultusunda yargılama yapılmak üzere dosyanın yerel mahkemeye iadesine karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkinidir. İlk derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, davalı .... Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) ise 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen “Eser sözleşmesi” yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesi olan eser sözleşmesinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp zamanında tamamlayarak teslim etmeyi, iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi üstlenmektedir. Hukukumuzda egemen ilke “şekil serbestisi” olup, kural olarak eser sözleşmesi herhangi bir geçerlilik şartına tabi değildir. Yasada aksi öngörülmedikçe, sözlü veya yazılı yahut resmî biçimde yapılabilir. Bununla birlikte bazı sözleşmelerin geçerli olabilmesi için yasada belirlenen şekle uygun olarak yapılması zorunludur. TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. maddelerine göre kural olarak yapılan işlerin miktarını ve bedelini ispatlamak davacı yükleniciye, yapılan ödemeleri ispat etmek ise davalı iş sahibine aittir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 6. maddesinde “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." düzenlemesi, 6100 sayılı HMK’nın “İspat yükü” başlığını taşıyan 190. maddesinde ise “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Somut olayda; taraflar arasında 06/07/2022 tarihinde "Prefabrik İmalat ve Montaj Sözleşmesi" imzalandığı, davacının iş sahibi, davalı ... Şirketinin yüklenici, davalı ....'nun ise kefil olduğu anlaşılmaktadır. Davacı iş sahibi vekili, İzmir ili, Aliağa İlçesi,.... Köyü ....Ada ... Parsel'de kayıtlı taşınmazı üzerine prerabrik fabrika binası yaptırmak için davalı şirket ile sözleşme imzaladıklarını, sözleşme uyarınca inşaat demiri alımı için yüklenici davalıya 1.000.000,00-TL ödeme yapıldığını, ödeme ile birlikte protokol imzalandığını, davalı .... tarafından kefil olarak imzaladığı teminat senedinin davacıya teslim edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7.3. maddesi uyarınca taşeron işlerin tümünü 31/12/2022 tarihine kadar tamamlama taahhüdünde bulunduğunu, ödemenin yapılması sonrasında davalı taşeron tarafından herhangi bir inşaat yapılmadığını, inşaat faaliyetlerinin aksaması neticesinde inşaat ruhsatı da iptal edildiğini, sözleşmenin feshi nedeniyle davalıya ödenen 1.000.000,00-TL.nin iadesi istemi ile eldeki davayı açmıştır. Davalılar ise cevap dilekçesi sunmamışlardır. Sözleşme ve protokol hükümlerine göre davacının davalıya avans olarak 1.000.000,00-TL ödeme yaptığı sabit olup, bu husus davalı yüklenicinin de kabulündedir. Eser sözleşmesinin tarafı olan yüklenici sözleşme gereğince bedel isteğinde bulunabilmesi için öncelikle yüklendiği edimi taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp, iş sahibine teslim etmekle yükümlüdür. Davalı tarafça, süresi içerisinde sözleşmedeki edimlerin iş programına uygun bir şekilde ifa edildiğine dair bir delil sunulmamıştır. Aliağa Tapu Müdürülüğüne yazılan müzekkere cevabında davacıya ait taşınmaz üzerine fabrika binası yapılması için inşaat ruhsatının alınmadığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafından verilen avansın davalı tarafça sözleşmenin ifası için kullanıldığının da ispat edilemediği anlaşılmakla davacının ödediği avansın iadesine ilişkin açılmış olan davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı istinaf sebepleri ile bağlı kalınarak yapılan inceleme sonucunda anlaşılmıştır. Belirtilen nedenlerle davalı şirket vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davalı .... Şirketi vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.07.2025 tarih ve 2024/1128 Esas, 2025/555 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davalı .... Şirketi vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı .... Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olup, alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından peşin alınan 615,40 TL'nin mahsubu ile kalan 116,60 TL'nin bu davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 3-Davalı.... Şirketi tarafından yatırılan 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kararın, Dairemizce taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/(1) maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 15.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2025/1459, K. 2026/1461, T. 01.07.2025, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2025-1459-e-2026-1461-k-e8ddc31a50fe