Bölge Adliye Mahkemesi 2024/740 E. 2026/1445 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ

T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 22. H U K U K D A İ R E S İ

ESAS NO : 2024/740 (KABUL DÜZELTEREK YENİDEN ESAS KARAR NO : 2026/1445 HAKKINDA KARAR VERİLMESİ)

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 08/02/2024 ESAS NO : 2023/328 E 2024/99 K

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : 27/10/2026 YAZILDIĞI TARİH : 12/11/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, dava dışı ...'un davacının boşanma aşamasındaki eşi olduğunu, evlilik sırasında meydana gelen olaylar nedeniyle davacı tarafından dava dışı ... hakkında yapılan şikayetlere ilişkin çok sayıda soruşturma ve kovuşturma bulunduğunu, müvekkilin eşinin davacının başına silah dayamak suretiyle birden fazla senet imzalattığını, söz konusu senetlerden birisinin eldeki davaya konu senet olduğunu, devam eden süreçte davalı yanca zorla imzalatılan senede (bonoya) dayalı olarak davalı tarafından kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davacı ile davalı arasında borç ilişkisinin bulunmadığını, davacının takibe konu edilen miktarda senet imzalamasının gelir ve mal varlığı itibari ile mümkün olmadığını, senedin zorla imzalatılması nedeniyle kambiyo vasfını taşımadığını belirterek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının verdiği senette yazılı borcun ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını, davacının senet üzerindeki imzaya ve borca itiraz ettiğini ve Ankara 12. İcra Hukuk Mahkemesi'nde dava açtığını, yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda senet üzerindeki imzanın davacının eli ürünü olduğunun anlaşıldığını, bu nedenle söz konusu davanın reddedildiğini, diğer yandan davacı yanca senedin zorla imzalatıldığı iddiası ile yapılan şikayet üzerine gerçekleştirilen soruşturma neticesinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı yönünde karar kurulduğunu, müvekkilin, aralarında oluşan ticari ilişki nedeniyle davacıya ve davacının eşi dava dışı ...'a borç verdiğini, söz konusu borcun ödenmemesi nedeniyle takibe konu senedin davalıya ibraz edildiğini savunarak, davanın reddine ve davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile dava dışı eş ... arasında boşanma davasının bulunduğu, evlilik birliği içerisinde gerçekleşen şiddet, yağma gibi eylemlere yönelik olarak davacı tarafından dava dışı ... hakkında yapılan şikayetlere ilişkin soruşturma dosyaları ile ceza dosyaları olduğu, yine Ankara 15. Aile Mahkemesi'nin 09/09/2021 Tarih ve 2021/450 Esas sayılı dosyası ile 6284 sayılı Kanun kapsamında dava dışı ... yönünden tedbir uygulandığı, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/46401 Soruşturma sayılı dosyasında şüpheli olarak beyanı alınan davalı ...'in dava dışı ...'dan alacağının bulunduğu, alacağın ödenmemesi nedeniyle davacı adına düzenlenen ve dava dışı ...'un kefil olarak imzaladığı bonoyu aldığı yönünde beyanda bulunduğu, bu hali ile dava konusu takibe dayanak bononun dava dışı ...'un borcu nedeniyle düzenlendiğinin anlaşıldığı, dolayısıyla davacının davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığı, aralarında boşanma davası, birden fazla olacak şekilde soruşturma ile kovuşturma dosyası bulunan ve uzaklaştırma niteliğinde tedbir kararı verilen dava dışı ... ile davacının birlikte hareket ederek 08/10/2021 tarihinde takibe dayanak bonoyu imzalamalarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalının beyanı ile de sabit olduğu üzere dava ve takip konusu bononun davalının dava dışı ...'dan olan alacağa ilişkin düzenlendiği, bonoya dayanak bedellerin dava dışı ...'a ödendiği, davalının davacıdan herhangi bir alacağının bulunmadığı, o halde takibe dayanak bonoda yer alan borçtan davacının sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının Ankara 12. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/997 Esas sayılı dosyası ile imzaya ve borca itiraz ettiğini, ancak yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda senet üzerindeki imzanın davacının eli ürünü olduğunun anlaşıldığını ve davanın reddine hükmedildiğini, ortada usulüne uygun şekilde düzenlenen bir kambiyo senedinin bulunduğunu, davacı yanca senedin zorla imzalatıldığı iddiası ile yapılan şikayet üzerine gerçekleştirilen soruşturma neticesinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı yönünde karar kurulduğunu, uzaklaştırma kararı verilen kişilerin senedi düzenlemek için bir araya gelmelerine gerek olmadığını, davacının iddialarını kesin delil ile ispat etmek zorunda olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR Uyuşmazlık, davacının, icra takibe konu senet nedeniyle borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, senede dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine karşı menfi tespit talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Davaya konu senet nedeniyle davalı alacaklı (lehtar) tarafından 07/09/2022 tarihinde Ankara 4. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/145843 Esas (Ankara 18. İcra Müdürlüğü'nün 2022/14360 Esas) sayılı takip dosyası ile 08/10/2021 keşide ve 08/07/2022 vade tarihli senede dayalı 3.250.000,00 asıl alacağın tahsili istemiyle kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı görülmüştür. Ceza soruşturma dosyasının yapılan incelemesinde, müşteki ...'un şikayeti üzerine şüpheli ... ve şüpheli ... hakkındaki nitelikli yağma suçundan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 01/08/2023 Tarih, 2023/46401 Soruşturma, 2022/52598 Karar sayılı dosyasında senet üzerinde yer alan imzanın zorla atıldığına ilişkin delilin olmadığı, senedin teslimi için ticari bir ilişki bulunmasının gerekmediği, şüpheli ...'un zorla imzalattığı senedi kefil sıfatıyla imzalamasının hayatın olağan akışına aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle takipsizlik kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. Somut olayda, davacı vekili, senedin (bononun) dava dışı ... tarafından, eşi olan davacının başına silah dayanmak suretiyle imzalatıldığı, devamla senedin davalı yanca Ankara 4. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/145843 Esas (Ankara 18. İcra Müdürlüğü'nün 2022/14360 Esas) sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibine konulduğu iddiası ile, menfi tespit istemli eldeki davayı açmıştır. Bu hali ile davacının, düzenlenen senedin irade fesadı kapsamında (silah ile zorla imzalatıldığı) imzalatıldığına ilişkin beyanının değerlendirilmesinde yarar görülmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 1. (mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 1.) maddesinde sözleşmenin, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirlerine uygun olarak açıklamalarıyla kurulacağı hüküm altına alınmıştır. Sözleşmenin kurulması sırasındaki irade açıklaması (beyanı) açık veya örtülü olabilir. Ancak kişilerin işlem (sözleşme) iradelerinin sağlıklı olması ve gerçek iradelerini yansıtması büyük bir önem taşımaktadır. Çünkü irade açıklaması, bir hukukî işlemin temel kurucu unsurudur. Bu nedenle hukukî işlemin geçerli ve amacına uygun bir hukukî sonuç doğurabilmesi için o hukukî işlemi yapan kişi veya kişilerin sağlıklı bir şekilde oluşmuş iradelerinin bulunması ve yine bu iradelerinin istenilen hukukî sonuca uygun şekilde açıklanması gerekmektedir. Bazı durumlarda irade ile beyan birbiriyle uyumlu olmayabilir. Bu uyumsuzluk istemeden oluşabileceği gibi taraflar bilerek ve isteyerek de gerçek iradeleri ile beyanları arasında uyumsuzluk meydana getirebilirler. Bazı durumlarda ise kişinin işlem iradesi oluşum ya da açıklama aşamasında sakatlanabilir. Bu sakatlık, iradenin özgür bir biçimde oluşmadığını veya gerçek iradeye uygun şekilde açıklanmadığını gösterir. Bir sözleşme yapılırken taraflardan birinin işlem iradesinin oluşum veya beyanı aşamasında ortaya çıkan bu sakatlıklara irade bozukluğu denir. İrade bozukluğu hâlleri mülga 818 sayılı BK’da “Rızadaki fesat” başlığı altında “Hata”, “Hile” ve “İkrah” olarak 23 ila 31. maddeler arasında hükme bağlanmış iken, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK’da ise 30 ila 39. maddeleri arasında “Yanılma”, “Aldatma” ve “Korkutma” başlıkları altında düzenlenmiştir. Kanunlarımızda iradeyi bozan sebepler üç durum olarak hüküm altına alınmış olup, yanılma (hata), aldatma (hile) ve korkutma (ikrah) gerçekleşme biçimleri bakımından birbirinden farklıdırlar. Ayrıca irade bozukluğu sadece sözleşmelere özgü bir sakatlık hâli olmayıp, tek taraflı hukukî işlemler için de geçerlidir. Yanılma (hata); iç irade ile beyan arasında istemeyerek meydana gelen bir uygunsuzluk hâlidir. Diğer bir anlatımla hata, bir hukukî işlem yaparken irade beyanında bulunan kimsenin düşünmediği, arzu etmediği bir husus için istemeyerek iradesini beyan etmesidir. İradesini beyan etmek isteyen kimse, kendi dalgınlığı veya yanlış anlaması sonucunda gerçek iradesini istemediği bir şekilde açığa vurmuş olabileceği gibi; hata, beyanda bulunan kişinin dışında ortaya çıkan bir takım nedenlerden ötürü de olabilir. Böylelikle kişi, gerçek iradesine uymayan bir beyanda bulunarak iradesini sakatlamaktadır. Yanılgıya düşen kişi karşı tarafın bir etkisi veya kusuru olmaksızın iradesine uygun olmayan bildirimde bulunmaktadır. Aldatma (hile); genel olarak, bir kimseyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak veya esasen var olan hatalı bir kanıyı korumak yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hilede irade sakatlığı iradenin beyanında değil, oluşumunda meydana gelmektedir. İradenin oluşumundaki sakatlık ise kişinin kendisi dışında başka birinin kasıtlı bir aldatma fiiliyle gerçekleşmektedir. Aldatan, sözleşmenin yapılması ve özellikle görüşmeler sırasında, belirli konu ve hususlarda doğru olmayan bilgiler vermekte veya bazı hususları dürüstlük kuralına göre açıklaması gerekirken kasten gizlemektedir. Bu bağlamda, hilenin bizzat sözleşmenin karşı tarafınca yapılabileceği gibi üçüncü bir kişi tarafından da yapılabileceği belirtilmelidir. Korkutma (İkrah) ise: Bir kişinin hayatına, vücut bütünlüğüne, malvarlığına veya yakınlarına yöneltilen hukuka aykırı bir tehdit sonucu zoraki irade açıklaması yapmasıdır. Diğer bir anlatımla, kişinin irade serbestîsini ihlal suretiyle onu gerçek istemine uymayan bir beyanda bulunmak zorunluluğunda bırakan, hukukun caiz görmediği davranışlardır. İkrah, maddi ve manevi olmak üzere iki türlüdür. Bir kimseye o akdi yapmasını temin için maddi tazyik yapılmışsa, örneğin eli tutularak zorla sözleşmenin altı imzalatılmışsa bu hâlde maddi ikrah hâli varsayılır. Öte yandan bir kimsede korku yaratarak ona istenilen işlemi yaptırmayı amaçlayan tehdide de manevi ikrah denilir. Bunun yanı sıra, Hâkim, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan vakıaların gerçekleşip gerçekleşmediğini kural olarak kendiliğinden araştıramaz. Bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini taraflar ispat etmelidir. Bir davada ispat yükünün hangi tarafa ait olacağı konusu 4721 Sayılı Kanun'un "İspat yükü" başlıklı 6. maddesinde, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür" şeklinde düzenlenmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı, Ankara 4. Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/145843 Esas (birleşen Ankara 18. İcra Müdürlüğü'nün 2022/14360 Esas) sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine dayanak senedin (bononun) dava dışı eş ... tarafından silah zoruyla imzalatıldığı iddiasına dayanmakta ise de, senedin irade fesadı (tehdit veya baskı) altında düzenlendiği ve senet altındaki imzanın zorla attırıldığı hususunu yazılı delil ile ispat edemediği ve senetten kaynaklanan borcun bulunmadığına dair beyanlarını kanıtlar mahiyette somut deliller sunamadığı, ayrıca aynı olaya ilişkin ceza kovuşturması neticesinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 01/08/2023 Tarih, 2023/46401 Soruşturma sayılı dosyası ile davalı hakkında takipsizlik kararı verildiği ve kararın kesinleştiği, bu hali ile davacının iddialarının soyut iddia kapsamında kaldığı anlaşılmıştır. Öte yandan, davacı yanın talebi doğrultusunda, Mahkemece 12/05/2023 tarihli ara kararı ile, ihtiyati tedbir için gerekli koşulların sağlandığı gerekçesiyle, İİK'nın 72/3. maddesi gereğince ihtiyati tedbir talebinin teminat karşılığında kabulüne karar verilmiş olup, dosya içerisinde yapılan incelemede, davacı tarafından teminatın yatırıldığını ve icra veznesinde mevcut miktarın takip alacaklısına ödenmesinin tedbiren durdurulduğunu gösterir nitelikte herhangi bir belgenin bulunmadığı anlaşılmıştır. Kaldı ki, Ankara 4. Genel İcra Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ile de, tedbir kararı ile ilgili bir işlem yapılmadığının bildirildiği tespit edilmiştir. Bu hali ile davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddi gerekmektedir. Hal böyle olunca, davacı yanca iddiaların usulüne uygun delillerle ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; açıklanan nedenlerle mahkemece verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan davalının istinaf talebinin ise kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve mahkeme kararının HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; 2-Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/328 Esas, 2024/99 Karar sayılı ve 08/02/2024 tarihli kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince DÜZELTİLEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE, 3-a-Davanın REDDİNE, b-Davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine, c-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın peşin alınan 55.501,88 TL harçtan mahsubu ile bakiye 54.769,88 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine, ç-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, d-Davalı tarafça yapılan 20,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, e-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 maddesi uyarınca hesaplanan 464.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

f-Davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olması nedeniyle, suç üstü ödeneğinden karşılanan/karşılanacak olan 3.120,00 TL zorunlu alabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, g-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi dikkate alınarak yatıran tarafa iadesine, İstinaf aşamasında yapılan harç masraf yönünden 4-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, 5-Davalı tarafça yapılan 272,00 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafça yapılan herhangi bir istinaf yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 8-HMK'nın 333. maddesi gereğince gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, 9-Kararın tebliğinin Dairemizce yapılmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 361/1. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi ya da buraya gönderilmek üzere temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere, 27/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Katip ... e-imzalıdır

NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."