İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2026/180 E. 2026/199 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2026/180
Karar No
2026/199
Karar Tarihi

T.C. İSTANBUL 24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/180 Esas KARAR NO : 2026/199

DAVA : İtirazın İptali (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/10/2023 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 3/b maddesi uyarınca E.P.D.K. dan dağıtıcı lisansı alarak, bu kanunun 7. Maddesinde belirlenen “dağıtım faaliyetini” sürdürdüğünü, dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren müvekkilinin ülke genelinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonu işleticileri ile, “tek elden satış sözleşmesi” niteliğindeki Bayilik Sözleşmelerini (yine 5015 sayılı kanun uyarınca) akdettiğini, bu kişilere akaryakıt ürünleri ve madeni yağ dağıtımı (ikmali/satışı) yaptığını, müvekkili ... ile ... ... arasında, .../... adresindeki akaryakıt istasyonunda gösterilecek bayilik faaliyetinin koşullarını belirlemek üzere, ilk olarak 13/06/2012 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, 5 yıl süreli bayilik sözleşmesinin sona ermesinden evvel, ...'nın kendi özgür iradesi ile müvekkili şirket ile yeni bir 5 yıllık sözleşme yapmak istediğini belirterek 13/06/2017 tarihli yeni bir bayilik sözleşmesi akdetiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında davalının taahhüt altına girdiği borçlarını yerine getirmemesi nedeniyle ... Noterliği, 01.10.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile akaryakıt/LPG vs. ürün bedellerinden doğan ve tamamı muaccel hale gelen 2.649.916,00-TL ürün bedeli borcu ile bayilik sözleşmesi uyarınca hesaplanacak aylık %5 vade farkı ve müvekkil tarafından yapılan kredi/borç para ödemesi nedeniyle muaccel olan borçlarının taahhüdüne göre işleyecek faizleri ile birlikte ödenmesinin ihtaren bildirildiğini müvekkili tarafından keşide edilen ihtarnameye karşın davalının muaccel olan borçlarını ödemediğini ve ... Noterliği 02.01.2019 Tarih ve 59 yevmiye numaralı keşide ettiği ihtarname ile taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesini hiçbir haklı nedene dayanmaksızın süresinden önce, ahde vefa ilkesine aykırı bir şekilde, haksız ve tek taraflı olarak feshettiğini, davalı ...’nin bayilik sözleşmesini süresinden önce tek taraflı olarak feshetmesi nedeni ile müvekkili tarafından, ... Noterliği 14/03/2019 Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini ve iş bu ihtarname ile bayilik sözleşmesi kapsamında davalı bayiye teslim edilen ve mülkiyeti müvekkiline ait olan ariyet malzemelerinin de iadesi, iade edilmemesi halinde ise ariyet malzeme bedeli olan 152.560,00-TL+KDV tutarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğini, keşide edilen ihtarnamelere karşın davalının tamamı muaccel olan ürün bedeli borcu, kredi borcu ve ariyet malzeme bedeli borçlarını ödemediğini, müvekkili tarafından, akdedilen bayilik sözleşmesi kapsamında, ...’nin doğmuş doğacak borçlarının teminatı olmak üzere müvekkili ... lehine dava dışı ...’ın maliki olduğu tapuda ... İli, ... ..., ..., Ada: 80, Pafta: 14, Parsel: 2 de kayıtlı taşınmaz üzerindeki 6 no.lu bağımsız bölüm üzerinde müvekkili lehinde 1.250.000,00 TL bedelli 1. derece ile dava dışı ...’ın maliki olduğu ve tapuda ... İli, ..., ..., Ada: ..., Pafta: ..., Parsel: 14 de kayıtlı taşınmaz üzerindeki 1 No.lu bağımsız bölüm üzerinde, müvekkil ... lehinde 500.000,00 TL bedelli, 1. derecede ipotekler tesis edildiğini, ...’nin tamamı muaccel hale gelen borçlarından ürün bedeli borcunun, fazlaya ilişkin haklarımızı saklı tuttuğumuz kısım dışındaki bir kısmı olan 1.649.674,00-TL’nin tahsili için ... İcra Müdürlüğü’nün .../.... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine başlandığını, bakiye borç tutarları için ise davalılar aleyhine - eldeki davaya konu olan- ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığı beyan ederek, ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı dosya üzerinden başlatılan takibe vaki davalı taraf itirazının iptaline, takibin devamına, %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VEGEREKÇE: Ticari yaşamda kullanılan en önemli belgelerden biri de faturadır. Pek çok mali uyuşmazlığın nedeni veya çözümü bu mali belgeden kaynaklanmaktadır. Yapılan ticari işlemin doğuracağı hukuki sonuçlar fatura ile başlar ve fatura ile biter. Kimi zaman alınan mal veya hizmet ile işlemler karşılığında düzenlenen belgelerin bir birleri ile örtüşmediği görülmektedir. Bu gibi durumlarda faturaya yapılacak itiraz ve itirazın şekli önem arz etmektedir. Türk Ticaret Kanunu'nun 23.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “Bir faturayı alan kimse, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde münderecatı (içeriği) hakkında bir itirazda bulunmamışsa, münderecatını (içeriğini) kabul etmiş sayılır” hükümde, faturaya mal veya hizmetin alındığı tarihten itibaren 8 gün içerisinde itiraz etme hakkının bulunduğu anlamı çıkmaktadır. Türk Ticaret Kanunu’nda, "Faturanın düzenlendiği tarihten itibaren” değil, “Faturanın alındığı tarihten itibaren” 8 gün içinde itiraz edilmesinden söz edildiğinden, 8 günlük sürenin hesaplanmasında, faturanın düzenlendiği tarih önem taşımamaktadır. Kanun koyucunun, faturanın düzenlendiği değil de alındığı tarihi, itirazın başlangıç tarihi olarak belirlemesinin nedeni, geriye doğru 8 günden önceki tarihin yazılması ya da faturanın 8 gün bekletildikten sonra gönderilerek, itiraz hakkının engellenmesine yönelik eylemleri önlemek içindir. Öte yandan kural olarak salt faturanın düzenlenmiş olması, dayanağı kanıtlanamayan faturaların düzenleyenin defterlerinde kayıtlı olması ve faturaya itiraz edilmemiş olması tek başına akdi ilişkinin kanıtı olamaz. (Yargıtay HGK'nun 19/09/2018 Tarih, 2017/19-915 Esas ve 2018/1338 Karar Sayılı İlamı). Başka bir ifadeyle dava konusu faturaya konu sözleşmesel ilişkinin varlığı ile edimin ifa edildiğinin HMK'nın 200 ve devamı maddeleri uyarınca yazılı delillerle ispatlanması gereklidir. Zira fatura, sözleşmenin infaz aşamasına ilişkin vesikalardan olup sözleşmesel ilişkinin ve edimin ifasının ispatında başkaca delillerle desteklenmediği sürece delil niteliğini haiz olmaz. Türk Medeni Kanunu’nun 6. Maddesi; “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür” hükmünü içermektedir. Yine HMK’nın 190/1. maddesine göre, ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Öte yandan ispat yüküyle ilgili kanunda açık bir hüküm bulunması halinde öncelikle ona bakılmalıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 222. maddesine göre, Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. Ayrıca ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın 2.fıkra hükmüne uygun olarak tutulan ticari defterlerinin ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi halinde ticari defterler sahibi leline delil olarak kullanılamaz. Maddede sayılan şartların birlikte bulunması halinde ticari defterler kesin delillerdendir ve aksi ancak senet veya diğer kesin deliller ile ispatlanabilir. Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Dava, akaryakıt, Lpg ve Doğalgaz İstasyonu bayilik bayilik sözleşmesinin davalı bayi tarafından süresinden önce feshinden kaynaklı ürün bedeli, kredi borcu ve ariyet malzeme alacağının tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında 24/08/2011 tarihli bayilik sözleşmesi tanzim edildiği, akaryakıt istasyonundaki tadilat çalışmalarının 08/09/2011 tarihine dek tamamlanacağı var sayılarak 5 yıllık sözleşme süresinin başlangıç tarihi 08/09/2011 olarak kararlaştırılmış ise de; istasyondaki tadilat çalışmaları tamamlanmadığından bayilik faaliyetine başlanamadığı, bu nedenle bayilik sözleşmesinin süreye ilişkin 11. Maddesinin "iş bu sözleşme 13/06/2012 tarihinde itibaren 5 yıl süre ile geçerli olmak üzere tanzim ve imza edilmiştir." şeklinde değiştirildiği, taraflar arasındaki 13/06/2012 tarihli 5 yıl süreli akdedilen ilk bayilik sözleşmesinden sonra aynı hal ve şartlarda 13/06/2017 tarihli 5 yıl süreli yeni bir bayilik sözleşmesi akdedildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafından akdedilen 23/08/2016 tarihi taahhütname ile; Akdedilen bayilik sözleşmesi ve taahhütnamelerimiz uyarınca 13.06.2017 tarihine kadar doğmuş ve doğacak yükümlülüklerin eksiksiz olarak yerine getirileceği, ... ‘nin müteselsil kefil olarak kesin ve süresiz banka teminat mektubunu ...’e tevdi ve teslim etmesinden sonra 750.000,00 TL’nin karzen (borç olarak) verileceği, 750.000,00-TL nin ... tarafından ödenmesini tarihi takip eden 12. Ayın aynı gününde başlamak üzere ve takip eden ayların aynı günlerinde olmak kaydıyla -24- eşit taksitte ...’e ödeneceği, 5 yıllık süre içerisinde herhangi bir zamanda gerekli ruhsatların alınamaması veya iptal edilmesi veya satın alınan ürün bedellerinin veya diğer bir borcumuzun zamanında ödenmemesi veya Bayilik Sözleşmesinin hangi nedenle olursa olsun feshedilmesi veya EPDK Lisans alım tarihinden itibaren 5 yıllık sürenin hangi nedenle olursa olsun tamamlanamaması halinde ürün bedeli, borç para, vs. bütün borçların muaccel olacağı ve avans faizinin 20 puan üzerinde faiz işletileceğini taahhüt edildiğinin taahhüt edildiği, davacı tarafından davalıya bayilik faaliyeti kapsamında kullanılmak üzere çeşitli ekipman ve malzemelerin verildiği, taraflar arasında akdedilen ariyet malzeme taahhütnamesi ile; Ariyet malzemelerinin iadesi istendiği zaman malzemelerin sökümü ile ...’in belirlediği yere taşınması ile ilgili giderlerin tarafımıza ait olduğunu bütün masrafların bayi tarafından ödeneceği taahhüt edilmiştir. Davalı tarafından keşide edilen ... Noterliği’nin 02.01.2019 Tarih ve 59 yevmiye numaralı ihtarname ile; davacının 30 gün vadeli alımlarda %2 vade maliyeti uygulayarak sözleşmeyi ihlal ettiği, bayinin kar marjının düşmesine neden olduğunu, ayrıca içeride yeterli teminat bulunduğu halde davalının cari hesaptan kaynaklanan borcu bulunduğu gerekçesi ile akaryakıt sevkiyatını durdurduğunu, akaryakıt temin edilmeyen 3-4 ayda kazanç ve itibar kaybına uğradığının ileri sürülerek 23.08.2016 tarihli bayilik sözlemesinin davalı bayi tarafından tek taraflı olarak feshedildiği, ... İcra Dairesi 'nin .../.... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı şirketin davalı aleyhinde 4.584.535,17-TL alacak üzerinden ilamsız icra takibine geçildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun süresinde, borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği, İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulmasına karar verildiği ve eldeki itirazın iptali davasının yasal süre içerisinde ikame edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasında, bayilik sözleşmesi akdedilmiştir. Somut olayda her iki taraf tacir olup Mahkememizce tarafların defter incelemesi için 26/06/2024 tarihli duruşmada tayin edilen gün ve saatin duruşma sırasında hazır bulunmayan davalı şirket temsilcisine duruşma günü ekli tebligat ile birlikte 28/06/2024 tarihinde tebliğ edildiği, tespit edilen günde sadece davacının ticari defter incelemesi için hazır bulunduğu ve defterleri ibraz ettiği, davalı şirketin tarafın defter ibraz etmediği, inceleme günü hazır olmadığı, herhangi bir mazeret bildirmediği, yerinde inceleme talebinde de bulunmadığı anlaşılmıştır. Mahkememizce verilen ara kararı gereğince dosya bilirkişi heyetine tevdii edilmiş olup bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kök ve 31/03/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "... İcra Müdürlüğü’nün .../.... Esas sayılı dosyası ile davacı tarafından davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, takipte 1.575.920,00 TL asıl alacak ve 3.008.615,17 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.584.535,17 TL alacak talep edildiği, ... İcra Müdürlüğü’nün .../.... Esas sayılı dosyası kapsamında; takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 1.000.000,00 TL ürün bedeli alacağı, 406.000,00 TL kredi borcu alacağı ve 169.920,00 TL ariyet malzeme bedeli alacağı olmak üzere toplam 1.575.920,00 TL asıl alacaklı olduğu, ... İcra Müdürlüğü’nün .../.... Esas sayılı dosyası kapsamında; davalının ürün bedeli alacağı yönünden 14.10.2018, kredi borcu alacağı yönünden 30.05.2019 ve ariyet malzeme bedeli alacağı yönünden 25.03.2019 tarihlerinde temerrüde düştüğü, bu tarihler esas alınarak takip tarihine kadar yapılan hesaplama sonucunda; ürün bedeli alacağı faizi: 2.411.506,85 TL + kredi borcu alacağı faizi: 487.280,64 TL + ariyet malzeme bedeli faizi: 109.827,68 TL olmak üzere toplam 3.008.615,17 TL işlemiş faiz olabileceği" görüş ve kanaati bildirilmiştir. Eldeki davada mahkememizce taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verildiği, davalı taraf ticari defterlerini usulüne uygun ihtara rağmen ibraz etmemiş olduğu, davacı ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda; TBK madde 106/1 hükmü uyarınca hizmet alacaklısı davalının temerrüdü halinin oluştuğu, davacının davalıdan takip tarihi itibarıyla toplam 1.575.920,00 TL asıl alacak ve 3.008.615,17 TL işlemiş faiz alacağı bulunuğu tespit edilmiştir. Davacının ticari defterlerinin usulüne uygun ve birbirini doğrular nitelikte tutulduğu, davalı tarafın ticari defterlerin ibrazından kaçındığı anlaşılmakla 6100 sayılı HMK 220/3 maddesi gereği sahibi ve halefleri lehine delil olma niteliğine sahip davacı ticari defterleri ile davanın ispatlandığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair karar vermek gerekmiştir. (Aynı yönde ... BAM 43.HD nin 2022/1452 E. , 2026/770 K. Sayılı kararı) Davacı İİK 67/2.maddesi gereğince icra inkar tazminat talebinde bulunmuştur. İcra inkar tazminatına hükmolunabilmesi için alacağın belirlenebilir nitelikte olması ve borçlunun itirazında haksız olması gereklidir. Davalı itirazında haksız olup alacak likit nitelikte olduğundan davacının icra inkar tazminat talebinin de kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın KABULÜ ile, ... İcra Müdürlüğünün .../.... Esas sayılı takip dosyasına yapılan davalı itirazının iptali ile takibin itiraz öncesi koşullarda AYNEN DEVAMINA, 2-Alacak likit olduğundan asıl alacak miktarının %20'si oranında hesaplanan 315.184,00 - TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 269,85-TL başvurma harcı, 55.369,73-TL peşin harç, 1.625,00-TL posta ve tebligat masrafı, 12.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 69.264,58-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4-Alınması gereken 313.169,60-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 269,85-TL başvuru harcı ve 55.369,73-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 257.530,02-TL' nin davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 5-Davacı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 618.298,87-TL ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 6-Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00-TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 7-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, İlişkin olarak davacı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/10/2026

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2026/180, K. 2026/199, T. 14.10.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2026-180-e-2026-199-k-80ae3248c91b