İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2026/323 E. 2026/163 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2026/323
Karar No
2026/163
Karar Tarihi

.T.C. İSTANBUL 24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/323 Esas KARAR NO : 2026/163

DAVA : Eser Sözleşmesi DAVA TARİHİ : 11/09/2024 KARAR TARİHİ : 02/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Eser Sözleşmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile karşı taraf arasında imzalanan ... HALI ZEMİN KAPLAMA MALZEME+İŞÇİLİK BİRİM FİYAT SÖZLEŞMESİ kapsamında karşı tarafın sözleşme kapsamındaki işlerin yapımını yüklendiğini, yüklenicinin işi sözleşme ve eklerinden tanımlanan teknik şartlaraiş programına uygun olarak ifa etmediğini, yine sözleşme konusu işlerin fen ve sanat kurallarına aykırı ve de kalitesiz mal ve işçilik ile yapıldığını, bu nedenlerle adı geçen imalatların ve özellikle taş halı imalatlarının kabarmasından dolayı bu durumun davalıya derhal mail yolu ile bildirildiğini, ayıpların giderilmesinin istenildiğini, davalının kusurlu imalatının olmadığını iddia etmesi nedeni ile davalıya ... Noterliğince onaylı 02/04/2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini ve ayıplı imalatların sökülerek yeninden yapılacağının ihtar edildiğini, ayrıca davalının ayıplı imalatlarda kusurlu olmadığını iddia etmesi nedeni ile taraflarınca ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../.... D.iş Sayılı dosyası ile delil tespiti talebinde bulunduklarını, davalının sözleşme konusu işleri ayıplı ifa ettiği ve ayıplı ifa edilen tüm işlerin sökülerek yeniden yapılmasının uygun olacağının tespit edildiğini, adı geçen imalatlardaki ayıplar normal bir tamiratla giderilemeyecek seviyede olduğundan dolayı sözleşme konusu tüm imalatların sökülerek yeniden yapılması gerektiğini, müvekkili şirketin bu kapsamda sözleşme konusu imalatları söktüğünü ve yeniden yapılması için dava dışı üçüncü şahıs şirketle anlaştığını, imalatların yeniden yapılacak olması nedeni ile müvekkilinin yeni yüklenici ile daha yüksek bir bedel ile anlaşmak zorunda kaldığını, ayrıca sözleşme gereği sözleşme damga vergisinden davalı sorumlu olduğu halde bu bedelin müvekkili tarafından vergi dairesi müdürlüğüne ödendiğini açıklayarak sözleşme konusu imalatın ayıp nedeni ile sökülmesi nedeni ile avans olarak tahsil ettiği 375.850,00.TL tutarındaki avansın, sökülen imalatın dava dışı üçüncü kişi şirkete yeniden yaptırılacak olması nedeni ile oluşan fiyat farkı olan KDV dahil 316.206,96.TL tutarındaki zararın, sözleşme damga vergisi tutarı olan 11.874,26.TL olmak üzere toplam 703.931,22.TL'nin arabulucu başvuru tarihi olan 22/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalıya usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesini dosyaya sunmadığı görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin ayıplı ifasına dayalı ödenen bedelin iadesi ve uğranılan zararların tazmini istemine ilişkindir. Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan ... MALZEME + İŞÇİLİK BİRİM FİYAT SÖZLEŞMESİ kapsamında davalı tarafından yapılan işin ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbın niteliği, bu nedenle davacı tarafından davalıya yapılan ödemenin miktarı, bu miktarın davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, ayrıca davacının işi 3. kişiye yaptırmak zorunda kalması nedeniyle arada oluşacak fiyat farkı, bu farktan ve sözleşme için ödenen damga vergisinden davalının sorumlu olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Tarafların ticari sicil kayıtları ve ... 3. ATM'nin .../.... D.iş sayılı dosyası celp edilmiş, 23/06/2025 tarihli bilirkişi raporu ve 06.04.2026 tarihli ek raporu alınarak dava sonuçlandırılmıştır. 23/06/2025 tarihli bilirkişi raporu ve 06.04.2026 tarihli ek raporu ile özetle; Teknik incelemeler sonucunda, taş halı zemin kaplama imalatının kaplama içerisindeki taş granüllerinin yüzeydeki dağılımının düzgün ve homojen yapıya sahip olmadığı, sonradan tamir edilmiş bölgeler ile mevcut kaplama arasında kötü yama görüntüsü oluştuğu, kaplamadaki kalkma ve kabarmaların sebebinin yapılan boya işleminin olmadığı, yapılan hataların imalat sırasında ortaya çıkması sebebiyle açık ayıp olduğu, davalının gerçekleştirdiği imalatın iş sahibin kullanmayacağı derecede ayıplı olduğundan davacının sözleşmeden haklı nedenle döndüğü, sözleşmeden haklı nedenle dönme nedeniyle davacının davalıdan, ödenen iş avansı ile menfi zararlarını talep edebileceği, Ayıplı olduğu belirlenen imalat miktarının 410 m² olduğu, Eski sözleşme birim fiyatının 1.050 TL/m² olduğu, eski sözleşmeye göre 410 m² bedelinin 430.500,00 TL olduğu, Yeni yüklenici ile yapılan sözleşmede birim fiyatın 45 €/m² olarak belirlendiği, dava tarihi olan 11.10.2024 tarihinde 1 Euro’nun 37,4403 TL olduğu, bu kur üzerinden yeni birim fiyatın 1.684,81 TL/m²’ye karşılık geldiği, 410 m² yeni bedelin 690.772,10 TL olduğu, eski bedel ile yeni bedel arasındaki farkın 260.272,10 TL olduğu, bu tutara %20 KDV ilave edildiğinde fiyat farkı zararının 312.326,52 TL (KDV dahil) olduğu, 05.03.2024 tarihinde davalı adına 374.850,00 TL tutarında “Vadi 2. Etap Avans” açıklamalı ödeme kaydı bulunduğu, 29.02.2024 tarihinde 11.845,26 TL tutarında sözleşme damga vergisinin muhasebeleştirildiği ve bu tutarlara ilişkin kapatıcı bir fatura veya mahsup kaydına rastlanmadığı, ayıplı imalatın dava dışı şirkete yaptırılmasına ilişkin fatura ve ödeme kayıtlarının davacı ticari defterlerinde yer aldığı, netice olarak avans alacağı: 374.850,00 TL, damga vergisi alacağı: 11.845,26 TL, Fiyat farkı zararı (KDV dahil): 312.326,52 TL olmak üzere davacının davalıdan toplam 699.021,78 TL alacaklı olduğu bildirilmiştir. Taraflar arasında imzalanan 29.02.2024 tarihli sözleşme, eser sözleşmesi niteliğindedir. Borç doğuran sözleşmelerden birisi olan “Eser sözleşmesi”, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK ) 470. maddesinde de, “Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” biçiminde tanımlanmıştır. Eser sözleşmeleri iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesidir. Yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle yükümlüdür. Eser sözleşmelerinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici istenen özellikte eseri meydana getirmeyi, iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi üstlenmektedir. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi uyarınca kanında aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatlamakla yükümlü olup, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 190. maddesinin birinci fikrasına göre ispat yükü, kanında özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğundan; yüklenici, sözleşmeye uygun olarak eseri meydana getirip teslim ettiğini, iş sahibi de sözleşmede kararlaştırılan ve teslimle muaccel hâle gelen iş bedelini ödediğini kanıtlamak zorundadır. Daha açık bir anlatımla, eser sözleşmelerinde, kural olarak yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir. Bir başka deyişle yüklenici yaptığı işin tutarını, iş sahibi de iş bedelini ödediğini kanıtlamak zorundadır. Eserin iş sahibi tarafından açıkça ve örtülü kabulü halinde-yüklenicinin kasten sakladığı veya sonradan çıkan gizli ayıplar hariç-yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur. Götüri bedelli eser sözleşmelerinde yüklenici, gerçekleştirdiği işin fiziki oranına göre alacağa hak kazanır. Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre eser sözleşmelerinde yüklenici, yaptığı imalat oranında bedel talep edebilir. Yaptığı imalat bedelinden işverenin ödediğini ispat ettiği iş bedeli mahsup edilerek bakiye bedel hesaplanır. Eser sözleşmeleri, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinden farklı olarak taraflardan birinin fesih bildirimiyle sona erecek bir sözleşme olup, sözleşmenin feshi için mahkeme kararına ihtiyaç bulunmadığı gibi, taraflardan biri tarafından yapılan fesih bildirimi-ileriye etkili fesih talep edilse dahi- sözleşmenin geriye etkili feshi olarak değerlendirilir. Fesih nedeniyle sözleşme ilişkisi sona erdiğinden yüklenici taraf ancak ve ancak gerçekleştirdiği imalatın, toplam imalata oranlanması sonucunda ortaya çıkacak bedele hak kazanır. Sözleşmenin feshinin mutlaka açıkça bir ihtarla yapılmasına da gerek yoktur. Gerçekleşen bazı fiili durumlar sözleşmenin zimnen fes edildiği anlamına gelir. Örneğin iş sahibinin iş için verdiği avansın iadesinin istenmesi fiili fesih olarak kabul edilir. Somut olayda da davacı işveren, davalıya ihtar göndererek ödenen avansın iadesini talep etmiş, ayrıca ayıplı yapılan imalatın sökülerek başka bir yükleniciye yaptırılacağını beyan etmiş olmakla, davacının ayıplı imalat sebebiyle sözleşmeden dönmekte haklı olduğu değerlendirilmiştir. Sözleşmenin geriye etkili feshi, sözleşmenin hiç yapılamamış sayılması anlamına gelmez. Sözleşmenin, adil ve hakkaniyete uygun bir tasfiye ilişkisine girmesi anlamını taşır. Başlangıçta geçerli olmuş ve bir süre hüküm doğurmuş bir sözleşmenin sonradan hiç yapılamamış sayılması mümkün değildir. Başta geçerli olarak kurulmuş olan ancak geriye etkili fes edilen sözleşme dolayısıyla yüklenicinin yaptığı işler, karşı tarafa sebepsiz zenginleşme sağlamış ise iadenin tasfiye ilişkisi içinde gerçekleşmesi gerekir. Götüri bedelli eser sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle feshi halinde TBK.md.125 uyarınca sözleşmenin tasfiyesi gerekir. Tasfiyeden amaç, sözleşme nedeniyle tarafların malvarlığına geçenlerin karşılıklı geri verilmesidir. Yüklenici bedeli almış ise faiziyle birlikte iade ile yükümlüdür. Yine, eser tamamlanmadan sözleşme haklı nedenle fes edilmişse ve eser iş sahibinin kullanabileceği ve onun yararına ise yüklenici yaptığı imalatın fiziki oranına göre bedele hak kazanacaktır. Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde, sözleşmenin taraflardan biri tarafından haklı nedenle feshi halinde, kusursuz taraf kusurlu taraftan TBK.md125 uyarınca menfii zararlarını talep edebilir. Menfii zarar iki kalemden oluşur. Bunlardan ilki fiili zarar.2.si ise kar yoksunluğudur. Sözleşmeden dönmede haklı olan tarafın, dönülen sözleşme nedeniyle iyi koşullarda sözleşme yapma fırsatını kaçırmasından kaynaklanan kar yoksunluğudur. Bu kar yoksunluğu dönülen sözleşmenin getireceği kar miktarını aşamaz. Örneğin iş sahibi, yüklenici ile sözleşme yapmamış olsaydı, o tarih itibariyle yüklenicinin önerisine en yakın öneride bulunmuş başka bir yüklenici varsa, o yüklenicinin fiyatı ile iş sahibinin sözleşmeden döndükten sonra makul süre içinde kalan eksik işler için başka yükleniciye ödenecek bedel arasındaki fiyat farkı menfii zarar kapsamında yer alır. Ayıplı eser, sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla usulüne uygun yapılan gözden geçirmede fark edilmeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder. Eğer, meydana getirilen eserin, teslim alındığı sırada usulüne uygun yapılan gözden geçirme ile var olan bozukluğu görülmemişse, ortada gizli bir ayıbın olduğu kabul edilir. Açık ayıplar, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkan bulunur bulunmaz bizzat yapılan veya uzmanına yaptırılan gözden geçirme sonucu saptanınca, uygun sürede gizli ayıplar da ortaya çıkar çıkmaz, gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir. Ayıp bildirimi süresinde yapılmadığı taktirde iş sahibi bu ayıbı örtülü olarak kabul etmiş sayılır. Eksik işler bedeli ise ihbar koşuluna ve ihbar süresine bağlı olmaksızın teslim tarihinden itibaren kural olarak beş yıllık zaman aşımı süresinde talep edilebilir. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla kanıtlanabilir. Açık ayıp, gözle veya elle yapılan ve inşaat bünyesine nüfus edilemeyen incelemeyle tespiti mümkün bir ayıp çesidi iken gizli ayıp, gözle ve elle yapılan muayenede saptanması mümkün bulunmayan ,özel teknik bir inceleme ile veya bir zaman süreci sonunda bulguları ortaya çıkan ayıplardır. Ayıp ihbarının yukarıda belirtilen süreler içerinde yapılması gerekir. Aksi halde arsa sahibi-ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemişse-tazminat talebinde bulunamaz. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı yüklenicinin yaptığı imalat açık ayıplı bir imalattır. Imalatın iş sahibince kontrol edilmesi üzerine ayıplı olduğu görülmüş, gerek maille, gerekse gönderilen ihtarname ile uygun sürede(makul) ihbar edilmiştir. Teknik inceleme bölümünde açıklandığı üzere yüklenici tarafından yapılan imalat, iş sahibinin kullanabileceği ve onun yararına olmayan bir imalat olduğu için sökülerek başka bir yükleniciye yaptırılmıştır. TBK.md. 475/1 uyarınca davacının sözleşmeden dönmesi haklı nedene dayandığından davacının ödediği iş avansı bedeli olan 374.850,00 TL’yi davalıdan talep edebileceği değerlendirilmiştir. Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde, sözleşmenin taraflardan biri tarafından haklı nedenle feshi halinde, kusursuz taraf kusurlu taraftan TBK.md125 uyarınca menfii zararlarını talep edebilir. Menfii zarar iki kalemden oluşur. Bunlardan ilki fiili zarar, 2.si ise kar yoksunluğudur. Davacı tarafın ödemiş olduğu 11.845,26 TL damga vergisi ödemesiyle davacının, davalı yüklenicinin ayıplı yaptığı imalatı yeniden başka bir yükleniciye yaptırması nedeniyle ödemek zorunda kaldığı 312.326,52 TL fiyat farkı ödemesi fiili zarar(menfi zarar) olduğundan davacının davalıdan 312.326,52 TL( fiyat farkı ödemesi)+ 11.845,26 TL(damga vergisi ödemesi)=324.171,78 TL menfi zararını talep edebileceği değerlendirilmiş, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Davanın Kısmen Kabulü ile; 1-699.021,78 TL'nin dava tarihi olan 11.09.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alınması gerekli karar harcı 47.750,18-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 12.021,39 TL harcın mahsubu ile bakiye 35.728,79 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafça yatırılan 12.021,39-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvuru harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 2.001,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 18.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 20.489,40 -TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 20.346,50-TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan tutarın davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından herhangi bir masraf yapılmadığından bu hususta karara yer olmadığına, 6-TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre 3.574,89-TL'sinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, kalan 25,11-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 7-Davanın kabul edilen kısmı için davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'ye göre belirlenen 110.853,27-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine, Dair karar, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 26/10/2026 Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2026/323, K. 2026/163, T. 02.10.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2026-323-e-2026-163-k-4b3ae3bfa11e