Bölge Adliye Mahkemesi 2024/750 E. 2026/1685 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/750 KARAR NO : 2026/1685

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : MUĞLA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 07/03/2024 NUMARASI : 2023/615 Esas - 2024/223 Karar KARAR TARİHİ : 22/10/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 22/10/2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/03/2024 tarih 2023/615 Esas 2024/223 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı..... A.O.'na ait, bağlama limanı Marmaris Marina olan .... isimli Türk bayraklı teknenin müvekkili şirket nezdinde 25.05.2020 - 25.05.2021 vadeli 324600000026182 numaralı....Özel Gezi Teknesi Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, yetkili kaptan ....'nun idaresindeki teknenin 06.08.2020 tarihinde Marmaris Orhaniye Köyündeki Martı Marina'da bulunan .... İskelesine yanaşarak 128 litre mazot aldığını, 08.08.2020 tarihinde saat 10:00 sularında Söğüt mevkiinden Selimiye'ye doğru seyir halindeyken Hisarönü Körfezi Atabol Kayalığı yakınlarında motorun durarak beyaz duman çıkarmaya başladığını ve yakıt uyarı ışığının yandığını, teknenin yelken yapılarak Martı Marina'ya ulaştırıldığını, 10.08.2020 tarihinde ....Servisi çalışanlarınca dizel pompası ve dizel enjektör sisteminin sökülerek mazot deposundan yaklaşık 160 litre yakıt çıkarıldığını ve bunun içinde yaklaşık 7-8 litre yabancı madde tespit edildiğini, ...-.... laboratuvarında yapılan testlerde bu maddenin serbest su olduğunun ve numunede %31,2 oranında su bulunduğunun belirlendiğini, mazota karışan su nedeniyle motorun sair aksamlarında korozyon ve paslanma meydana gelerek motorun büyük hasar gördüğünü, sigortalı tekneye yakıtın davalıdan 25.06.2020 tarihinde 144 litre, 17.07.2020 tarihinde 125 litre ve 06.08.2020 tarihinde 128 litre olmak üzere faturalarla temin edildiğini, eksper raporunda hasarın mazot satışını gerçekleştiren davalıdan rücu edilebileceğinin tespit edildiğini, müvekkili tarafından 69.846,51 TL hasar onarım bedeli ve 5.991,12 TL eksper ücreti olmak üzere toplam 75.837,63 TL tazminat ödendiğini, davalının satışını yaptığı emtianın içinde su bulunması nedeniyle ürün güvenliği bakımından zararı tazminle yükümlü olduğunu, ödenen tazminatın rücuen tahsili için Marmaris 1. İcra Müdürlüğünün 2021/1645 Esas sayılı dosyasıyla başlatılan takibe davalının itiraz ettiğini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek davalının mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasına, itirazın iptaline ve davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; olay yerinin Marmaris olması nedeniyle Marmaris Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesinin yetkili ve görevli olduğunu, mazot alımı ve hasar tarihinin üzerinden yaklaşık bir buçuk yıl geçtikten sonra 13.09.2021 tarihinde icra takibi başlatıldığından zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin dolduğunu, ayıp iddiasının iki gün içinde müvekkiline bildirilmesi gerektiğini, eski bir teknede eskime payının veya depoda biriken suyun ayıp olarak nitelendirilemeyeceğini, hasarın müvekkilinden alınan mazottan kaynaklanmadığını, kış aylarında bakımı yapılmayan ve içinde biriken su temizlenmeyen yakıt tanklarında aynı hasarın meydana gelmesinin doğal olduğunu, teknenin gerekli bakımları yaptırılmadan kullanıldığını, aynı tarihte müvekkilinden onlarca teknenin mazot aldığını ve hiçbirinde bu şekilde bir şikayetle karşılaşılmadığını, müvekkilinin akaryakıtında herhangi bir ayıp bulunmadığını, ispat yükü üzerinde olan davacının soyut iddialarla davasını ispat edemediğini savunarak dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler yönünden, olmadığı takdirde esastan davanın reddine ve davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dosyanın Marmaris 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/02/2023 tarih ve 2023/45 Esas - 2023/28 Karar sayılı gönderme kararıyla mahkemeye geldiği, Marmaris 1. İcra Müdürlüğünün 2021/1645 Esas sayılı dosyasında davacı tarafından davalı aleyhine 78.733,08 TL üzerinden başlatılan takibin borçlunun itirazı üzerine durdurulduğu, davacı sigorta şirketine sigortalı .... isimli teknenin davalı şirketten yakıt aldıktan sonra arızalandığı, arızanın sigorta poliçesi kapsamında giderildiği, dava açılmadan önce teknedeki yakıt üzerinde .... tarafından yapılan incelemede yakıtın içerisinde su bulunduğuna dair rapor hazırlandığı ve davacının delil olarak bu rapora dayandığı, hasardan sonra davacı sigorta şirketince hazırlatılan ekspertiz raporunda teknenin yakıt tankı bakımlarının pandemi nedeniyle yapılmadığının belirtildiği, davacı vekilince ibraz edilen 05/01/2024 tarihli bakım belgelerinde tank bakımlarına rastlanmadığı ve bir kısım bakımların hasar sonrasına ait olduğu, tekne kaptanının hasar sonrası beyanına göre teknenin mazot tankının 220 litre olduğu, davalı şirketten 128 litre mazot alındığı, mazot tankının tamamen davalıdan alınan yakıt ile doldurulmadığı, teknedeki arızanın münhasıran davalıdan alınan yakıttan kaynaklandığının somut ve kesin delillerle ispatlanamadığı, davalı şirketten aynı dönemde başka teknelerin de yakıt aldığı ve bu teknelerin de arızalandığına dair herhangi bir şikayet ya da itirazın dosyaya ibraz edilmediği gerekçeleriyle davanın reddine, kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine ve 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince hasarın salt davalının sattığı yakıttan kaynaklanmadığı ve yakıtın içerisinde su bulunmasında davalının sorumluluğunun olmadığı kanaatine herhangi bir bilirkişi incelemesi yaptırılmadan yalnız yazılı belgeler üzerinden ulaşıldığını, sigortalı tarafından davalıdan 25.06.2020 tarihinde 144 litre, 17.07.2020 tarihinde 125 litre ve 06.08.2020 tarihinde 128 litre olmak üzere yaklaşık kırk günlük süre içinde toplam 397 litre, başka bir ifadeyle yaklaşık iki depo mazot alındığını, tekneye alınan son üç yakıtın davalıdan alındığını ve hasarın son yakıt alımından iki gün sonra meydana geldiğini, dosyaya sunulan faturalar ile dava dilekçesindeki açıklamalar gözetilmeyerek davalıdan yalnız 128 litre mazot alındığı kabulüyle eksik inceleme sonucu karar verildiğini, teknenin yakıt tankından çıkarılan yaklaşık 160 litre yakıtın 7-8 litresinin yabancı madde olduğunu, daha önce üçüncü bir kişiden alınan mazotun hasara yol açtığı varsayımında hasarın davalıdan yapılan ilk yakıt alımının ardından ortaya çıkması gerekirken davalıdan yapılan üçüncü alımdan sonra meydana geldiğini, teknenin hasar öncesi bakımlarının Mart 2020'de yapıldığını ve buna ilişkin faturanın hasar dosyasında bulunduğunu, yakıt tankının periyodik bakım aralığı ile tanktan çıkarılan yabancı madde ve suyun tank bakımıyla bağlantısının ancak bilirkişi incelemesiyle belirlenebileceğini, mahkemenin uzmanlığı dışında kalan bu konularda bilirkişi raporu alınmadan ve dosyadaki tüm deliller değerlendirilmeden hüküm kurulmasının Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE : Dava, yat sigorta poliçesi kapsamında sigortalısının zararını karşılayan davacı sigorta şirketince, söz konusu zararın, sigortalı tekneye yakıt satışı yapan davalıdan TTK'nın 1472. maddesi gereğince rücuen tahsili hususunda başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Dosya kapsamının incelenmesinde, 06.08.2020 tarihinde davacının özel gezi teknesi sigorta poliçesi kapsamında sigortaladığı ..... isimli teknenin davalıdan mazot almasının ardından 08.08.2020 tarihinde seyir halindeyken motorunun durması ve yakıt deposundan çıkarılan yakıt içinde su bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, dava dışı sigortalıya ait hasar bedelinin davacı sigorta şirketince karşılandıktan sonra, ödenen 75.837,63 TL tazminatın davalıdan rücuen tahsili için Marmaris 1. İcra Müdürlüğü'nün 2021/1645 E sayılı dosyasında başlatılan icra takibine davalının itirazı üzerine iş bu itirazın iptali davasının açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda, herhangi bir bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın teknedeki arızanın münhasıran davalıdan alınan yakıttan kaynaklandığının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Halefiyet, bir kişinin hukuken diğerinin yerine geçmesi anlamına gelir. 6102 sayılı TTK m. 1472/1. maddesinde sigorta tazminatını ödeyen sigortacının, hukuken sigorta ettirenin (başkası hesabına sigortada sigortalının) yerine geçeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda yasal halefiyete ilişkin olarak tazminat alacağının yasa uyarınca sigortacıya geçmesi ilkesi benimsenmiştir. Yasal halefiyet zarar sigortalarında söz konusu olup, mal sigortaları bakımından TTK m. 1472 hükmünde, sorumluluk sigortaları bakımından TTK m. 1481 hükmünde düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz’î haleftir (Yargıtay HGK'nın 05/02/2019 tarih ve E. 2017/17-1088 E-2019/65 K sayılı kararı). Davacı sigorta şirketi, davayı sigortalısının halefi olarak açtığına göre, uyuşmazlığın çözümünde de dava dışı sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınmalıdır. Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. 17.01.1972 tarih ve 1970/2 E. - 1972/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da, sigortacının, zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı rücu davasının, kanundan doğan halefiyete dayandığı ve halef olanın, halefiyet yolu ile nasıl bir hak iktisap etmiş ise, o hakka sahip olacağı vurgulanmış; velhasıl sigorta ettirenin ne hakkı varsa bunların, şartları gerçekleşince sigortacıya geçeceği; sigortacının, sigorta ettirenin bütün defilerini üçüncü şahsa karşı ileri sürebileceği ve Borçlar Kanununun 44. maddesine (TBK m.52) de dayanabileceği;doğal olarak sigorta ettirenin olayda dava hakkı yoksa, sigortacıya da bu yönde bir hakkın intikal etmeyeceği açıklanmıştır. 6100 Sayılı HMK'nın 266. vd. maddelerinde çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir, hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle, sigortacının halefiyete dayalı rücu talebinin yerinde olup olmadığının belirlenebilmesi için öncelikle sigortalıya ait zararın davalının eyleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığının, başka bir ifadeyle zarar ile davalıya yüklenen eylem arasındaki illiyet bağının özel ve teknik bilgiyi haiz uzman bilirkişi aracılığıyla tespit edilmesi gerekmektedir. Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hakimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Anılan bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması halinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hakim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır. Somut olayın incelenmesinde; davacı tarafından, sigortalı teknenin davalıdan 25.06.2020 tarihinde 144 litre, 17.07.2020 tarihinde 125 litre ve 06.08.2020 tarihinde 128 litre mazot aldığına ilişkin faturalara, teknenin yakıt deposundan çıkarılan yaklaşık 160 litre yakıt içinde 7-8 litre civarında yabancı madde bulunduğuna ilişkin servis tespitine, numunede %31,2 oranında su bulunduğunu belirleyen ...-.. raporuna ve ekspertiz raporuna dayanıldığı, davalı tarafından ise hasarın davalıdan alınan mazottan kaynaklanmadığı, bakımı yapılmayan yakıt tanklarında biriken suyun aynı sonucu doğuracağı ve aynı dönemde müvekkilinden yakıt alan diğer teknelerde benzer bir şikayetle karşılaşılmadığı savunulduğu, ilk derece mahkemesince ise herhangi bir bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın, tekne kaptanının beyanında yer alan 220 litrelik tank kapasitesi ile son alımdaki 128 litre mazot miktarı karşılaştırılarak ve ekspertiz raporunda tank bakımlarının pandemi nedeniyle yapılmadığına ilişkin tespit ile ibraz edilen bakım belgelerinde tank bakımına rastlanmadığı kabulüne dayanılarak teknedeki arızanın münhasıran davalıdan alınan yakıttan kaynaklandığının ispatlanamadığı sonucuna ulaşıldığı, oysa teknedeki motor arızasının yakıta karışan sudan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, yakıt deposunda tespit edilen suyun davalıdan satın alınan mazottan mı yoksa yakıt tankının bakımsızlığı, tankta biriken su veya başkaca bir nedenden mi ileri geldiği, depodan çıkarıldığı bildirilen yakıt içindeki su miktarı ile ...-... raporunda belirlenen su oranının hangi kaynağa işaret ettiği, gezi teknelerinde yakıt tankı bakımının sektör uygulamalarına göre hangi aralıklarla yapılması gerektiği ve teknenin bakım durumunun hasarın oluşumuna etkisinin bulunup bulunmadığı hususları hukuki bilgi dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren konulardan olup, bu hususlarda HMK'nın 266. maddesi uyarınca bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın mahkemece doğrudan sonuca ulaşılması mümkün değildir. Kaldı ki, ilk derece mahkemesince yalnız son alımdaki 128 litre mazot miktarı dikkate alınmış olup, davacının dayandığı faturalara göre sigortalı tekneye hasardan önceki yaklaşık kırk günlük dönemde davalıdan üç ayrı tarihte toplam 397 litre mazot alındığı ve arızanın son alımdan iki gün sonra meydana geldiği hususları değerlendirilmeden, mazot tankının tamamen davalıdan alınan yakıtla doldurulmadığı kabulüyle sonuca gidilmesi de hatalı olmuştur. Aynı şekilde, ekspertiz raporunda tank bakımlarının yapılmadığına ilişkin tespit ile davacı tarafından teknenin hasar öncesi bakımlarının Mart 2020'de yapıldığına ilişkin ileri sürülen iddia ve belgelerin, davalının aynı dönemde yakıt satılan diğer teknelerde şikayet bulunmadığına ilişkin savunmasıyla birlikte teknik yönden değerlendirilmesi gerekmektedir. 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesinde "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması" kararın kaldırılması ve ilk derece mahkemesine iade sebebi olarak düzenlenmiş olup, maddede yer alan "veya" bağlacının hüküm ve anlamına göre davanın esasıyla ilgili delillerin toplanmaması ile gösterilen delillerin değerlendirilmemesi ayrı ayrı dosyanın ilk derece mahkemesine iadesi nedenidir. İlk derece mahkemesince davacı tarafça dayanılan yakıt alım faturaları, ...-..... raporu, ekspertiz raporu ve bakım belgeleri ile davalı savunmaları yönünden teknik bir inceleme yaptırılmadığı ve hasardan önce davalıdan yapılan yakıt alımlarının tamamının değerlendirilmediği anlaşıldığından istinaf aşamasında doğrudan bu hususta bir değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi mümkün değildir. Zira tarafların iddia, savunma ve gösterdikleri delillere ilişkin ilk derece mahkemesinin kabul ve değerlendirmesi bulunmaksızın istinaf mahkemesinin değerlendirmede bulunması tarafların dereceli yargılanma hakkını ve dolayısıyla Anayasa'nın 36.maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6.maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğuracağından öncelikli olarak ilk derece mahkemesinin bu hususta sunulan taraf iddia ve savunmalarının değerlendirmesi, bu değerlendirme doğrultusunda kararını vermesi ve tarafların bu değerlendirme ve karara karşı kanun yolu başvuru hakkını kullanmalarına imkan sağlanması gerekmektedir. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesince tarafların dayandığı yakıt alım faturaları,...-... raporu, teknik servis kayıtları, ekspertiz raporu ve hasar dosyası ile teknenin hasar öncesi ve sonrasına ait bakım belgelerinin tamamı getirtilip, davalı şirkete aynı dönem içerisinde benzer iddialarla başkaca tazminat talepleri yöneltilip yöneltilmediği de araştırılarak, makine mühendisi ve yatçılık konularında uzman bilirkişilerden oluşturulacak heyetten, teknenin bakımı, alınan yakıt miktarları ve sektör uygulamaları dikkate alınarak teknedeki hasarın davalıdan satın alınan yakıttan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, yakıt tankının bakım durumunun hasarın oluşumuna etkisinin bulunup bulunmadığı ve ödenen hasar bedelinin gerçek zararla uyumlu olup olmadığı hususlarında tarafların iddia, savunma ve itirazlarını karşılayan açıklamalı, ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmesine ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/03/2024 tarih 2023/615 Esas 2024/223 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 22/10/2026 .