Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2025/7271 E. 2026/4140 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1530 Esas, 2025/1644 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) SAYISI : 2024/494 E., 2025/333 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 30.06.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av....dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından taşınan davalının yüklerinin alıcısı tarafından teslim alınmaması ve konteynerin tahliye limanında dolu olarak beklemeye devam etmesi sebebiyle müvekkilinin konteynerlarının fuzuli olarak işgal edilmiş olduğunu, demuraj ücreti, ardiye ücreti ve sair masrafların oluştuğunu, bu alacakların tahsili için davalı hakkında ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının icra takiplerine konu borca haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile davalı tarafından Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün 2024/103330 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 17.377,50 USD demuraj ücreti alacağı, 20.295,48 USD limana ödenen ardiye masraf ve ücreti alacağı olmak üzere toplam 37.672,98 USD asıl alacak yönünden, Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün 2024/103331 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 17.377,50 USD demuraj ücreti alacağı, 20.295,48 USD limana ödenen ardiye masraf ve ücreti alacağı olmak üzere toplam 37.672,98 USD asıl alacak yönünden, Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün 2024/103332 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 26.066,25 USD demuraj ücreti alacağı, 30.443,22 USD limana ödenen ardiye masraf ve ücreti alacağı olmak üzere toplam 56.509,47 USD asıl alacak yönünden, Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün 2024/225529 E. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 26.066,25 USD demuraj ücreti alacağı, 30.443,22 USD limana ödenen ardiye masraf ve ücreti alacağı olmak üzere toplam 56.509,47 USD asıl alacak yönünden iptaline, takibin devamına, icra inkar tazminatına ve takip konusu asıl alacaklara 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hakkında Kanun'un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi uyarınca faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; akdedilen yetki sözleşmesi uyarınca yetkili mahkemenin İsrail, Hayfa Mahkemeleri olduğunu, Türkiye’de dava ikame edilebileceği kabul edilecek olsa dahi yetkili mahkemenin Edirne Asliye Hukuk (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) mahkemeleri olacağını, davacının iddialarının doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirkete ait yükün davacı ...... tarafından İstanbul'da düzenlenen 23.10.2022 tarihli,...... sayılı konşimento tahtında gemi ile ..... Limanı'ndan ....'na taşındığı, dava ve takibe konu alacağın bu taşımadan kaynaklanan tahliye limanı konteyner demuraj ücreti ve ardiye ücretine ilişkin olduğu, dava konusu olan Büyükçekmece İcra Müdürlüğünün 2024/103330, 2024/103331, 2024/1033 32... /225529 E. sayılı icra takiplerine karşı yapılan itirazda, davalının Edirne'de mukim bir şirket olması nedeniyle Edirne icra dairelerinin yetkili olduğundan bahisle takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğunun ileri sürüldüğü, davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde, konişmentodaki yetki şartına göre İsrail/ Hayfa mahkemeleri yetkili olmasına rağmen icra takipleri ve davanın Türk Hukuku uyarınca yetkili olan yerde açıldığını, taşıma sözleşmesinin ifa yeri ...Limanı olduğundan Büyükçekmece İcra Dairelerinin yetkili olduğunu bildirerek davalının yetki itirazının reddine karar verilmesini istediği, davacı yazılı beyanlarında, belirtilen konişmentodaki yetki şartını uygulamaktan vazgeçmiş olup davalı da takibe itirazında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki (HMK) yetki hükümlerine dayandığından yetkili icra dairesinin, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 40. maddesi delaletiyle HMK hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği, HMK'da yer alan yetki düzenlemeleri gereğince sözleşmeden kaynaklanan ihtilaflarda, genel yetkili yer olan davalının ikametgahı mahkemesi/icra dairelerinin yanı sıra yük teslim borcu bakımından sözleşmenin ifa yerindeki icra daireleri ve mahkemelerinin de yetkili olduğu, somut olayda taşıma İstanbul'dan Sri Lanka'ya yapıldığından sözleşmenin ifa yerinin yurt dışında bulunduğu, icra dairesinin yetkisinin HMK'nın 6. maddesindeki genel yetki kuralına göre belirlenmesi gerektiği, davalının adresinin Edirne Mahkemeleri ve icra dairelerinin yetki sınırları içerisinde kaldığı, dava konusu icra takiplerinin yapıldığı Büyükçekmece icra dairesinin yetkisiz olduğu gerekçesiyle davalının icra dairesinin yetkisine vaki itirazının kabulü ile icra dairelerinin yetkisizliği nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile HMK'nın 117/2 maddesi hükmü uyarınca dava şartlarının ilk itirazlardan önce değerlendirilmesi ve karara bağlanması zorunlu olduğundan İlk Derece Mahkemesince itirazın iptali davasının özel dava şartı niteliğindeki icra dairesinin yetkisine yönelik itirazın öncelikle incelenmesinin yerinde olduğu, bu sebeple davalı yanın konşimentolardaki yetki kaydı nedeniyle mahkemenin milletlerarası yetkisizliğine yönelik istinaf sebebinin yerinde görülmediği, davacı tarafından konşimentolarda yer alan yetki kaydına rağmen Türkiye'de mukim davalı aleyhine Büyükçekmece İcra Müdürlüğü nezdinde icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından dava konusu icra takiplerinde icra dairesinin yetkisine yönelik itirazın, taraflar arasındaki konşimentoda yer alan yetki kaydına dayalı olarak değil, Türk usul hukuku hükümlerine göre davalının yerleşim yerinin Edirne olduğundan bahisle yapıldığı ve yetkili icra dairesinin Edirne İcra Dairesi olduğunun belirtildiği, buna göre icra dairesinin yetkisi bakımından Türk usul hukuku kurallarının uygulanacağı hususunda tarafların iradelerini ortaya koydukları, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 50. maddesi uyarınca yetkili icra dairesinin HMK'nın yetkiye ilişkin kuralları çerçevesinde belirleneceği, HMK'nın genel yetki kuralı uyarınca davalı takip borçlusunun adresinin bulunduğu yer olan Edirne İcra Daireleri'nin yetkili olduğu, takip dayanağı alacak demuraj ve ardiye ücreti alacağı olduğundan HMK'nın 10. ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 89. maddesi uyarınca takip alacaklısı davacının yerleşim yeri icra dairelerinin de yetkili olacağı, ne varki takip alacaklısı davacının yerleşim yerinin İsrail ülkesi sınırları içerisinde bulunduğu, yine davacı adına acentesi sıfatıyla dava konusu takipleri başlatan ve eldeki itirazın iptali davasını açan ....Denizcilik ve Taş. A.Ş.'nin yerleşim yerinin de İzmir İli sınırları içerisinde bulunduğu, buna göre İlk Derece Mahkemesi gerekçesinde belirtildiği üzere takip dayanağı talepler bakımından yetkili icra dairelerinin Edirne İcra Daireleri olduğu, davalının icra dairesinin yetkisine yönelik itirazında haklı olduğu, takiplerin yetkisiz icra dairesinde başlatılmış olması nedeniyle davanın özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, konteyner bekleme ücreti (demuraj) ve ardiye ücretinin tahsili için başlatılan dört ayrı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe 1.Uyuşmazlık, uluslararası taşıma ilişkisi nedeniyle oluştuğu iddia edilen konteyner bekleme ücreti (demuraj) ve ardiye ücretinin tahsili için başlatılan dört ayrı ilamsız icra takibinde, borçlu/davalı vekilinin icra dairesinin yetkisine itirazında yetkili icra dairesini doğru olarak gösterip göstermediği noktasında toplanmaktadır.

İİK'nın 50/1 maddesi hükmü, "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur." düzenlemesini içermektedir. Buna göre icra dairesinin yetkisine itirazlarda, HMK hükümleri uygulanacaktır.

Borçlu, icra dairesinin yetkisine itirazında İİK'nın 50/1 ve HMK'nın 19/2 maddesi hükümleri uyarınca yetkili icra dairesinin hangisi olduğunu doğru olarak bildirmelidir. Birden fazla yetkili icra dairesinin bulunması durumunda ise yetkili olduğunu belirttiği bu icra dairelerinden hangisini seçtiğini bildirmesi gerekir. Aksi hâlde yetki itirazı dikkate alınmaz.

Somut uyuşmazlıkta borçlu vekili, itirazın iptali davasına konu ilamsız icra takiplerinde ödeme emirlerine itiraz dilekçelerinde, müvekkili şirketin yerleşim yeri ......./ Edirne olmakla, Büyükçekmece icra dairesinde başlatılan ilamsız takiplerin yetkili icra dairesi Edirne İcra Müdürlüğü olduğundan yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili Edirne İcra Müdürlüğü'ne gönderilmesini talep etmiştir. Davalı/ takip borçlusu şirketin adresi, dosyaya sunulan imza sirkülerinden anlaşıldığı üzere ....... Edirne olduğundan takip borçlusunun adresine göre yetkili icra dairesi, Keşan icra daireleridir. Bu nedenle, ödeme emirlerine itiraz dilekçelerinde yetkili icra dairesi doğru gösterilmediğinden yapılan yetki itirazları geçersizdir. İlk Derece Mahkemesince bu husus gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi ve bu karara yönelen istinaf isteminin Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi doğru görülmediğinden tarafların diğer iddia ve savunmaları çerçevesinde değerlendirme yapılarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

2.Bozma sebebine göre davalının tüm, davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının tüm, davacının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, HMK'nın 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine, 02.07.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.