Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/15258 E. 2026/3898 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/4875 E., 2025/2201 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 12. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/391 E., 2024/377 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nin 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi 1. fıkrasının (a) bendine tabi olarak 3...5 sicil numarası ile Sosyal Güvenlik Kurumu tescil kaydı bulunmadığını, müvekkilin ilk işe giriş tarihi 01.01.1999 olduğunu, müvekkilinin 2001- 2010 yılları arasında .. ... Bakanlığına bağlı devlet okulu olan .. .. .. .. İlkokulunda yemek ve temizlik vs. işlerinde aralıksız ve kesintisiz bir şekilde çalıştığını, müvekkili 31.12.2009 tarihinden 07.07.2021 tarihinde kadar da yine farklı işyerlerinde çalışmış olup bu tarihten sonra .. ... .. Müdürlüğüne kendisinin emeklilik şartları hakkında bilgi almak amacıyla gittiğinde, sigortalılık prim günlerinin eksik olduğunu bu sebeple emekli olması için gerekli olan prim şartını tamamlayamadığını öğrendiğini, yıllarca emek vererek tamamlamaya çalıştığı prim günlerinin eksik olduğunu öğrenen müvekkilin tüm emekleri boşa gittiğini, müvekkilinin, davalı idarenin muhtemelen yaptığı hizmet alım ihalelerine istinaden farklı alt işverenlerde sigorta girişi ve çıkışı yapıldığını bu şekilde öğrendiğini, ancak müvekkilinin fiilen aralıksız çalıştığı yer idare bünyesindeki okul olduğunu, müvekkil ... Prim günlerinin eksik gösterildiğini öğrendiğini ve bu nedenle mağdur olup emeklilik hakkı tehlikeye düştüğünü, müvekkilinin bu okulda 2001-2010 yılları arasında kesintisiz olarak temizlik görevlisi olarak çalışmakta olduğuna ilişkin müvekkilinin çalışma sürelerini bilen ve onunla birlikte bilfiil çalışan tanıklar da mevcut olduğunu, müvekkilinin davalı asıl işverene ait işyerinde hizmet akdiyle aralıksız çalışmasına rağmen, davalı asıl işverenin müvekkilinin belirtmiş oldukları tarihler arasında bilfiil ... primlerini eksik yatırarak çalıştırması nedeniyle kanunen emekliliğe hak kazanan ve şu an da emeklilik aylığına zaruretle ihtiyaç duyan müvekkilinin 2001-2010 yıllarına ilişkin hizmetlerinin tespiti ile eksik dönem ... primlerinin ödenmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2009 yılı öncesinde çalışmasının bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile .. TC kimlik numaralı davacı ...'nin; .. ... Bakanlığına bağlı fer'i müdahil Kurumda .. sicil numaralı dosyada işlem gören .. ... İlköğretim Okulu Müdürlüğünde 02.10.2002-21.07.2010 tarihleri arasında asgari ücretle sürekli ve aralıklı olarak toplam 1911 gün çalıştığı, bu sürelerde 1101 günlük çalışmasının dava dışı temizlik firmaları tarafından fer'i müdahil Kuruma bildirildiği, 2002/03 dönemde 83 gün; 2003/01dönemde 33 gün; 2003/01 dönemde 75 gün; 2003/02 dönemde 43 gün; 2003/03 dönemde 90 gün; 2004/1 dönem 8 gün; 2004/ 1 dönem 84 gün ; 2004/ 05... gün; 2004/ 10... gün; 2004/ 11... gün; 2004/ 12... gün; 2006/ 09... gün; 2006/ 10... gün; 2006/ 11... gün; 2006/ 12... gün; 2007/ 01... gün; 2007/ 02... gün; 2007/ 03... gün; 2007/ 04... gün; 2007/ 05... gün; 2007/ 06... gün; 2008/ 09... gün; 2008/ 10... gün olmak üzere toplam 810 günlük calışmasının ise kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davalı tarafından Kuruma bildirilen çalışması bulunmadığını, davanın ispat edilemediğini beyan etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 4.Davacının; 2001-2010 yıllarına ilişkin hizmetlerinin tespitini talep ettiği, söz konusu dönemde okul müdürlüğü ile dava dışı şirketler arasında sözleşmeler olduğu ve davacının sözleşme ile çalıştırıldığı açık olup ihale dosyalarının okul müdürlüğünden ve .. .. ... Müdürlüğünden araştırılmadığı anlaşılmakla, davacının talep ettiği dönemler yönünden varsa ihale dosyalarının ilgili okuldan ve .. .. ... Müdürlüğünden sorularak varsa dosya arasına alınmalı, ilgili şirketlerin sözleşme dönemleri belirlenmeli, ihale alan şirketler belirlenmek suretiyle yargılama sonucunun ilgili şirketlerin de hak alanını ilgilendirdiği ve davanın kamu düzenine ilişkin niteliği gereği Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesi dikkate alınarak, dava dışı şirketlere karşı husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli, davaya katılımı sağlanan işverenlerin göstereceği bütün delilleri toplanmalı, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, davacının çalışmasına ilişkin olarak gerekirse bu dönemde bildirimleri bulunan okulda görev yapan idareci, öğretmenlerin yeniden ifadesi alınarak sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.