Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2026/929 E. 2026/3595 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/324 E., 2022/372 K.

Mahkemece verilen karar, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

Dava konusu bölüm, ... ili,...ilçesi, ... Mahallesinde 1965 yılında yapılan kadastro çalışmaları soncunda tarıma elverişsiz arazi olarak tespit harici bırakılmış daha sonra 26.10.2017 tarihinde yapılan toplulaştırma çalışmaları sonucu ihdasen 1 24... parsel numarasını alarak 43.187, 61... yüz ölçümlü olarak tarla vasfı ile Hazine adına tescil edilmiştir.

Davacı vekili; ... ili,...ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan, sınırlarını dava dilekçesinde belirttiği ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan yaklaşık 8 dönümlük taşınmaz bölümü hakkında imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır.

Davalı ...; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu, kazandırıcı zamanaşımı ve zilyetlik koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuş aynı zamanda TMK'nın 713/6 maddesi ile 3402 sayılı Kadastro Kanun'un 18. maddesi uyarınca taşınmaz bölümünün Hazine adına tescilini talep etmiştir.

Davalı ... vekili ile ... vekili davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar, davalı ... temsilcisi ile davalı ... vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 18.09.2019 tarihli ve 2016/11754 Esas, 2019/5322 Karar sayılı ilamında; taşınmaz bölümünün imar planı kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması, varsa imar tarihinden, yoksa dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının getirtilerek dosyaya konulması, ondan sonra 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ile 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetleri aracılığıyla yapılacak keşifte, belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarına stereoskop aletiyle inceleme yaptırılması, temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğraflarının değerlendirilmesi, çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılması; 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu vasıtasıyla taşınmazın öncesi ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, hangi tarihte imar-ihyaya başlandığı, tamamlandığı, zilyetliğin kimden kime ne zaman geçtiği ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığı hususları ve komşu parseller ile dava konusu taşınmaz arasında nitelik farkı olup olmadığının özellikle belirlenmesi gereğine değinilerek bozulmuştur.

Mahkemenin bozmaya uyularak verilen yukarıda tarih ve sayılı kararı ile; davacı tarafın taşınmaz bölümünü imar ve ihya etmek suretiyle ekip biçtiği, 20 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız zilyetliğini sürdürdüğü, dava tarihi itibariyle TMK'nın 713, 3402 sayılı Yasa'nın 14... . maddesindeki belirtilen şartların oluştuğu, 2018 yılında yapılan toplulaştırma sonucu taşınmazın bir kısmının 6 01... parsel, bir kısmının 1 24... parsel, bir kısmının ise yol olarak bırakılan kısımda kaldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 1 24... parsel sayılı taşınmazda (A3) harfi ile gösterilen 5.289, 82... 'lik kısmının tapu kaydının iptali ile davacılar adına miras payları oranında tapuya tesciline, fen bilirkişi raporunda yol olarak bırakılan (A2) harfi ile gösterilen 512, 33... 'lik alanın mülkiyetinin davacı taraf adına tespitine, fen bilirkişi raporunda (A1) harfi ile gösterilen alanın davacıların malik olduğu 6 01... parsel sayılı taşınmaz içerisinde kaldığı gerekçesiyle bu bölüm hakkındaki talebin reddine karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece bozma kararına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma kararına uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşacağından, bozma gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozma kararında; 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetine hava fotoğraflarının incelettirilmesi belirtildiği halde Mahkemece tek kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisinden rapor alınmıştır. Ayrıca imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı hususlarının belirlenmesi gerektiği belirtildiği halde bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan raporda imar-ihyanın ne zaman başladığı ve ne zaman tamamlandığı hususları açıkça belirtilmemiştir. Keşifte beyanlarına başvurulan yerel bilirkişiler dava konusu taşınmazda ... Mahallesi sakinlerinden ... ... ... adlı şahsın da hak iddia ettiğini ve davacı aleyhine dava açtığını belirtmiş olmalarına rağmen Mahkemece böyle bir dava açılıp açılmadığı hususu araştırılmamıştır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik mahalli bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazın öncesi itibariyle kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte başlanıp hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellerin tespit tutanakları ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.

Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan nizalı taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihya edilip edilmediğini, imar-ihya edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmaz ile çevresinin yakın plan ve panaromik fotoğrafları çektirilip üzerinde taşınmazın sınırlarının işaretlenilmesi istenilmelidir.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulundan taşınmazın kadastro paftasında ki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle ve temin edilebilecek en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, imar-ihya edilip edilmediği, imar-ihya edilmiş ise ne zaman başlanıp hangi tarihte tamamlandığı, ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmelidir.

Fen bilirkişisine keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmelidir.

Bundan sonra, taşınmazın zilyetlikle edinilip edinilemeyeceği, taşınmaz üzerinde zilyetlikle edinim koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, değinilen hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Davalı ... vekilinin açıklanan nedenden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Temyiz eden davalı ... harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın...Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 30.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.