İlk Derece Mahkemesi 2025/749 E. 2026/764 K.

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/749 Esas KARAR NO : 2026/764

DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 12/09/2025 KARAR TARİHİ : 15/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili şirket aleyhine ... 36. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığını, takibe dayanak yapılan ... Bankası A.Ş. ...Şubesine ait, 05/08/2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 5.000.000,00 TL bedelli çekteki keşideci imzasının müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, çek yaprağının kaybolması üzerine 12/06/2025 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu ve ... sayılı soruşturma dosyasının devam ettiğini, imzaya itiraz nedeniyle ... 39. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına da başvurulduğunu, zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek; müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline, takibin haksız ve kötü niyetle yapılması nedeniyle takip bedeli olan 5.000.000,00 TL'nin %20'sinden az olmamak üzere tazminata, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı faktoring şirketi ile dava dışı ...A.Ş. arasında 03/11/2023 tarihinde 10.000.000,00 TL bedelli faktoring sözleşmesi imzalandığını, 21/01/2025 tarihli Alacak Bildirim Formu ile borçlusu davacı olan muhtelif tarihli faturalarla tevsik edilen alacağın temlik alındığını, bu alacağın ödeme vasıtası olarak dava konusu çekin ciro yoluyla müvekkiline devredildiğini, işlemin 6361 sayılı Kanuna uygun yapıldığını ve müvekkilinin iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu, davacının aynı zamanda fatura borçlusu olduğunu, davacının çekin elinden nasıl çıktığına ilişkin somut açıklama yapmadığını, muhatap bankalardan geçmişte ödenmiş çek asıllarının getirtilerek imza karşılaştırması yapılması gerektiğini, imza davacıya ait çıkmasa dahi davacının işlemi benimsediğinin kabul edilmesi gerektiğini, davacının basiretli tacir gibi davranmadığını belirterek davanın reddini, İİK'nın 72. maddesi uyarınca davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; imza sahteliğinin senedin hükümsüzlüğüne yol açan ve her hamile karşı ileri sürülebilen mutlak def'i olduğunu, davalının iyiniyetli olup olmamasının sonuca etkili bulunmadığını, Alacak Bildirim Formu ve fatura suretlerinin davalının müşterisi tarafından tek taraflı düzenlenmiş, davacıyı bağlamayan belgeler olduğunu, iddia edilen ticari ilişkinin davalı tarafından ispatlanması gerektiğini, çek yaprağının kaybolduğunu fark eder etmez suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek davanın kabulünü talep etmiştir. Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; Alacak Bildirim Formuna konu faturaların irsaliye numarası ve tarihi ile düzenlendiğini, davacının dava dışı şirketle süregelen ticari ilişkisi bulunduğunu, imza incelemesi yapılacaksa davacı şirketin eski ve yeni tüm yetkililerinin ticaret sicilinden celbi ile çeklerin vekaleten imzalanmış olması ihtimaline binaen Türkiye Noterler Birliğinden davacı tarafından verilmiş tüm vekaletnamelerin getirtilerek imza örneklerinin toplanmasını, muhatap bankalardan ödenmiş çeklerin celbini talep etmiştir. YARGILAMA SÜRECİ VE TOPLANAN DELİLLER: Dosyaya sunulan ... 36. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına ait 25/08/2025 tarihli ödeme emrine göre davalı, 05/08/2025 keşide tarihli ve ... seri numaralı 5.000.000,00 TL bedelli çeke dayanarak; 5.000.000,00 TL asıl alacak, 500.000,00 TL çek tazminatı, 15.000,00 TL komisyon ve 54.554,79 TL avans faizi olmak üzere toplam 5.569.554,79 TL alacak için davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmıştır. Çekin keşidecisi davacı, lehtarı dava dışı ....A.Ş., hamili davalıdır. Yargılama sırasında dava konusu çek, takip dosyası ve davacı şirket yetkililerine ait karşılaştırmaya elverişli ıslak imzalı belgeler tapu müdürlüğü, kamu kurum ve kuruluşları, abonelik hizmeti veren şirketler, noterlikler ve diğer kurumlardan getirtilmiş, davacı şirket yetkililerinden 10/06/2026 tarihinde istiktap yoluyla imza örnekleri alınmış ve imza incelemesi için adli bilimler ve belge inceleme uzmanı bilirkişi görevlendirilmiştir. Grafolog bilirkişi tarafından düzenlenen 26/07/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; incelemenin tersim şekli, işleklik derecesi, istif, eğim, doğrultu, baskı derecesi, ritm, stil ve örgüleniş gibi grafolojik ve grafometrik tanı unsurlarının tümü dikkate alınarak büyüteç, stereomikroskop, hiperspektral belge inceleme cihazı ve dijital görüntü analiz cihazı donanımlı belge inceleme laboratuvarında yapıldığı; çekteki keşideci imzasının "S" harfi benzeri bir yapının alt ucunun ileriye doğru uzatıldıktan sonra üzerinde oluşturulan gramalarla tamamlandığı, sağa eğimli, hafif yukarı doğrultulu ve işlek özellikte bir imza olduğu; bu imza ile davacı şirket yetkililerinden ..., ..., ... ve ...'e ait imzalar arasında grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından benzerlik noktasında bir ilişki saptanmadığı, ...'in karşılaştırma imzaları ile çekteki imza arasında ise tersim tarzı başta olmak üzere yapıların oluşturulma şekli, başlangıç ve bitiriliş özellikleri, yapılar arası bağlantılar, doğrultu, ritm ve işleklik bakımından yüksek derecede uyumsuzluk ve benzemezlikler bulunduğu belirtilerek, çekteki keşideci imzasının anılan beş kişinin hiçbirinin eli ürünü olmadığı kanaatine varılmıştır. Rapora, çek ile karşılaştırma imzalarının görüntülerini içeren şekiller eklenmiştir. Davalı vekili 19/08/2026 tarihli dilekçesinde özetle; raporun eksik inceleme ve denetime elverişsiz olduğunu, karşılaştırma belgelerinin önemli bir kısmının çekin edinildiği 21/01/2025 tarihinden çok önceki döneme ait olduğunu ve keşide tarihine en yakın belgelerin hangi ağırlıkla değerlendirildiğinin gösterilmediğini, kullanılan cihazlardan elde edilen teknik bulguların rapora aktarılmadığını, ...'in mukayese imzaları ile çekteki imzanın benzer olduğunu, raporun yalnızca imzanın fiziki aidiyetine ilişkin olup çekin davacının iradesi dışında tedavüle çıktığını göstermediğini, davacının cari hesabında dava konusu çekin de aralarında bulunduğu ...seri numaralı dörder 5.000.000,00 TL bedelli çeklerin 20/01/2025 tarihinde kaydedildiğini, faktoring işleminden iki gün sonra, 23/01/2025 tarihinde davacının imza sirkülerinin değiştirildiğini, davacının 30/04/2023 tarihli 2.147.000,00 TL bedelli bir çeki daha önce sorunsuz ödediğini ve geçmişte ödenen çeklerin celbi ile imza karşılaştırması yapılması gerektiğini, müvekkilinin kötüniyetli olmadığını ileri sürerek raporun eksikliklerinin giderilmesini ve davanın reddini talep etmiştir. 15/10/2026 tarihli celsede davacı vekili rapora diyeceklerinin bulunmadığını ve davanın kabulünü, davalı vekili itiraz dilekçesini tekrar ederek davanın reddini istemiş; mahkememizce bilirkişi raporu denetime elverişli ve yeterli teknik inceleme içerdiğinden davalı vekilinin rapora itirazlarının reddine oy birliği ile karar verilmiş, tahkikat tamamlanarak sözlü yargılamaya geçilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, İİK'nın 72. maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılmış, çekten kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı, çekteki keşideci imzasının şirket yetkilisine ait olmadığını ileri sürmekte; davalı ise çeki faktoring işlemi kapsamında edindiğini, iyiniyetli hamil olduğunu ve davacının işlemi benimsediğini savunmaktadır. Uyuşmazlık, çekteki keşideci imzasının davacı şirketi temsile yetkili kişilerin eli ürünü olup olmadığı, imzanın sahteliği ortaya çıkarsa bunun faktoring şirketi olan davalıya karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği noktalarında toplanmaktadır. Kambiyo senedindeki imzanın inkarı halinde imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü senedi elinde bulunduran ve ona dayanan alacaklıya aittir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23/06/2021 tarihli, ... E.,... K. sayılı kararında da "senetteki imzanın inkarı halinde imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir" ilkesi benimsenmiştir. Davalı, bu nedenle çekteki imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olduğunu ispat etmekle yükümlüdür. İmzanın aidiyeti özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden HMK'nın 266. maddesi uyarınca bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. İmza incelemesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08/10/2019 tarihli, ....E.,... K. sayılı kararında açıklanan ilkelere göre yapılmalıdır. Buna göre öncelikle senedin keşide tarihinden öncesine ilişkin, borçluya ait olduğu kuşkusuz ve karşılaştırmaya elverişli imzaları taşıyan belge asıllarının keşide tarihine en yakın olanından başlayarak karşılaştırmaya esas alınması, incelemenin konunun uzmanınca yeterli teknik donanıma sahip laboratuvar ortamında grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması ve sonucun dayanakları gösterilerek tarafların ve mahkemenin denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması gerekir. HMK'nın 282. maddesi uyarınca hakim bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bilirkişi raporu bu ilkelere uygundur. Rapor, incelenen çeki, her bir şirket yetkilisine ait karşılaştırma belgelerini tek tek sayarak tarih ve nitelikleriyle göstermiş, inceleme yöntemini ve kullanılan cihazları belirtmiş, çekteki imzanın karakteristik özelliklerini tarif ederek karşılaştırma imzalarıyla arasındaki farklılıkları grafolojik ve grafometrik tanı unsurları bakımından açıklamış ve çek ile karşılaştırma imzalarının görüntülerini şekiller halinde rapora eklemek suretiyle sonucunu görsel olarak da desteklemiştir. Rapor bu yönüyle hükme esas alınabilecek nitelikte bulunmuştur. Raporda, davacı şirketin yetkilisi olarak davalı vekilinin de kabul ettiği önceki ve yeni yetkililerin tamamı yönünden inceleme yapılmış olup, çekteki imzanın bunların hiçbirinin eli ürünü olmadığı belirlenmiştir. Davalı vekilinin raporun karşılaştırma belgeleri yönünden eksik olduğuna ilişkin itirazı yerinde değildir. Karşılaştırma belgeleri, 10/06/2026 tarihli istiktap tutanakları dışında, 2007-2025 yılları arasında tapu müdürlükleri, kamu kurumları, noterlikler ve abonelik sözleşmeleri gibi resmi ve yarı resmi nitelikte, ıslak imzalı belge asıllarından oluşmakta ve tarihi belli olanların tamamı çekin 05/08/2025 keşide tarihinden öncesine aittir. Davalı vekili çekin edinildiği tarih olarak 21/01/2025 tarihini göstermiştir; karşılaştırma belgeleri arasında bu tarihe yakın belgeler de bulunmaktadır (dört yetkilinin 18/09/2024 tarihli ...Tapu Müdürlüğü başvuru belgeleri, ...'in 31/01/2025, ...'in 06/03/2025, ...'in 18/04/2025 tarihli belgeleri). Dolayısıyla incelemenin keşide tarihinden uzak belgelere dayandığı ve keşide tarihine en yakın belgelerin değerlendirilmediği yönündeki itiraz dosya kapsamıyla bağdaşmamaktadır. Ayrıca imzanın eğim yönü, tersim tarzı, yapıların oluşturulma şekli ve bitiriliş özellikleri gibi kişiye özgü temel unsurların zaman içinde bu ölçüde değişmesi olağan değildir; davalı da karşılaştırma imzalarının çekteki imzaya benzediğini somut teknik veriyle ortaya koyamamıştır. Davalı vekilinin, ...'in mukayese imzalarının kendi aralarında birebir benzerlik taşımadığı, çekteki imzanın ise bu imzalarla benzer olduğu yönündeki itirazı da yerinde değildir. İmzaların ortak tanı unsurlarını taşıyıp taşımadığı uzmanlık gerektiren bir tespit olup, raporda ...'in karşılaştırma imzaları ile çekteki imza arasında yüksek derecede uyumsuzluk saptandığı gerekçesiyle açıklanmıştır. Bir kişinin imzasının zaman içinde doğal değişkenlik göstermesi, çekteki imzanın o kişinin temel imza yapısıyla uyuşmadığı sonucunu değiştirmez. Davalı, görsel benzerlik iddiasını bilimsel bir veriyle desteklememiş, raporun teknik tespitlerini çürüten bir delil sunmamıştır. Bilirkişi incelemesi, davacı şirketi temsile yetkili olabilecek tüm kişilerin ıslak imzalı belge asılları üzerinden yapılmış ve imzanın bu kişilerden hiçbirine ait olmadığı belirlenmiştir. Çekte vekaleten imza atıldığına dair bir kayıt bulunmadığı gibi, çekin bir vekil tarafından imzalandığı iddiası da ispat yükü kendisinde olan davalı tarafından, imzayı atan kişi ve yetki belgesi gösterilmek suretiyle somutlaştırılmamıştır. Çekin geçmişte davacı tarafından ödenmiş bir çekle benzer imza taşıdığı da ileri sürülen bir olgudan ibaret kalmış, bu iddia imzanın aidiyetine ilişkin teknik bulguları çürütecek nitelikte bir delille desteklenmemiştir. Davacı adına bir başka kişinin geçmişte atmış olduğu imzalı çekin ödenmiş olması, TBK'nın 46. maddesinde düzenlenen onama kapsamında yetkisiz temsilcinin işleminin onanması sorununu doğurabilir; ancak bu hüküm, bir kişi adına başka bir kişi tarafından atılan sahte imzanın o kişiyi borç altına sokması sonucunu doğurmaz. Hakkında sahtelik iddiası ileri sürülen ve bilimsel olarak şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığı belirlenen bu çek yönünden davacının sonradan onayına dair bir irade beyanı da dosyada bulunmamaktadır. Yapılan bu değerlendirme sonucunda, çekteki keşideci imzasının davacı şirketi temsile yetkili kişilerin eli ürünü olmadığı, davalının imzanın davacı yetkilisine ait olduğunu ispat edemediği anlaşılmıştır. TTK'nın 780/1-f maddesi uyarınca düzenleyenin imzası çekin zorunlu unsurlarındandır ve çekten dolayı borçlanma, düzenleyenin kendi imzası veya yetkili temsilcisinin imzası ile gerçekleşir. Çekteki keşideci imzası davacı şirket adına bağlayıcı bir irade beyanı oluşturmadığından, davacı çekten dolayı keşideci sıfatıyla sorumlu değildir. TTK'nın 818/1-c maddesi uyarınca çek hakkında da uygulanan 677. madde, sahte imzanın diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceğini düzenlemekle, sahte imzanın adına atıldığı kişiyi bağlamayacağını da zorunlu olarak kabul etmektedir. Çekteki diğer imzaların geçerliliği ve ciro silsilesinin düzgün görünmesi, hamilin çekten dolayı başvurabileceği diğer imza sahipleri bakımından önem taşır; sahte imzanın adına atıldığı davacı yönünden ise bir borç doğurmaz. Davalının iyiniyetli hamil olduğuna, 6361 sayılı Kanunun 9/3. maddesi ile TTK'nın 687. maddesi uyarınca davacının def'ilerini ileri süremeyeceğine ilişkin savunması da yerinde değildir. Anılan hükümler, kendisine başvurulan kişinin düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan, yani temel ilişkiden kaynaklanan kişisel def'ilerini iyiniyetli hamile karşı ileri sürememesini düzenler. İmzanın sahteliği ise kişisel bir def'i değil, senedin kendisine ilişkin mutlak bir def'idir ve hamilin iyiniyetli olup olmadığına bakılmaksızın senedi elinde bulunduran herkese karşı ileri sürülebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan kararında "imzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir" ilkesi kabul edilmiştir. Aynı ilke hamilin faktoring şirketi olduğu uyuşmazlıklarda da uygulanmakta olup İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 01/02/2023 tarihli, ... E., ...K. sayılı kararında, grafoloji raporu ile çekteki imzanın şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı anlaşıldığında sahtecilik iddiasının mutlak def'i olması nedeniyle faktoring şirketinin iyiniyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı kabul edilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 21/11/2024 tarihli, .... E., ... K. sayılı kararında da imzanın sahteliği iddiasının her hamile karşı, iyiniyetli olsa dahi ileri sürülebilen mutlak def'i olduğu belirtilmiştir. Bu durumda davalının faktoring işlemini 6361 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliğe uygun yapıp yapmadığının, faktoring sözleşmesi, Alacak Bildirim Formu ve faturaların geçerliliğinin ve çekin ciro yoluyla edinilmesindeki iyiniyetin ayrıca incelenmesine gerek kalmamıştır. Davalı vekilinin dayandığı, davacının aynı zamanda fatura borçlusu olduğu ve davacının cari hesabında dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin kaydedildiği yönündeki savunmalar da sonucu değiştirmemektedir. Cari hesap ekstresi davacıyı çekten dolayı borçlandıran bir irade beyanı niteliğinde olmadığı gibi, çekteki imzanın davacı yetkilisine ait olup olmadığını da göstermez. Çekin dayanağı olduğu ileri sürülen temel ilişkiden doğan bir alacağın varlığı veya yokluğu bu davanın konusu dışındadır; hüküm yalnızca dava konusu çek ve buna dayalı takip yönünden kurulmuştur. Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekmiştir. Davacının tazminat talebi bakımından; İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca tazmine hükmedilebilmesi için borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız olmasının yanında kötü niyetle yapılmış olması da gerekir. Davalının çeki, faktoring sözleşmesi kapsamında ciro yoluyla edindiği ve takibe koyduğu sabittir. Davalının çeki iktisap ederken veya takibe koyarken keşideci imzasının davacıya ait olmadığını bildiği ya da bilebilecek durumda olduğu yönünde dosyaya yansıyan somut bir delil bulunmamaktadır. Takibin haksız olması tek başına kötü niyetin kanıtı değildir. Bu nedenle davacının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; Davanın KABULÜ İLE, 1-... 36. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takibine konu .... Bankası'na ait 05/08/2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, 5.000.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından, davacının İİK 72/5 maddesi gereği tazminat talebinin reddine, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 341.550,00 TL nispi karar ve ilam harcından 85.387,50 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 256.162,50 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan toplam 86.090,40 TL (615,40 TL başvuru harcı, 87,50 TL vekalet harcı, 85.387,50 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan 16.104,50 TL (15.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.104,50 TL tebliğ ve posta ) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 664.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Arabuluculuk ücreti olan 4.600,00 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 8-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kalan kısmın HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin ( e duruşma ) ve davalı vekilinin ( e duruşma ) yüzüne karşı, ; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/10/2026

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır