İlk Derece Mahkemesi 2025/591 E. 2026/581 K.

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/591 Esas KARAR NO : 2026/581

DAVA : Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İstirdat) DAVA TARİHİ : 04/08/2025 KARAR TARİHİ : 15/09/2026

Davacı tarafından mahkememizde açılan davada yapılan yargılama sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin lehtarı olduğu, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan, ...Şubesi’ne ait, ... seri numaralı ve 79.888,21-TL bedelli çekin taraflar arasındaki ticari ilişkiye istinaden cari hesaba karşılık alındığını, ancak çekin müvekkili şirket tarafından ciro edilmeden tedavül öncesi zayi edildiğini; çekin iptali için ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, yargılama sırasında çekin davalı ... A.Ş. tarafından ...Şubesi'ne takasa ibraz edilmesi üzerine kendilerine istirdat davası açmak üzere süre verildiğini; daha önce açılan ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı istirdat davasının arabuluculuk dava şartı yokluğundan reddedilmesi üzerine süresinde arabuluculuğa başvurulduğunu ve anlaşamama neticesinde işbu davanın açıldığını; dava konusu çekin arkasında yer alan müvekkili şirkete ait ciro kaşesi ve imzasının tamamen taklit ve sahte olduğunu, müvekkilinin çek üzerinde geçerli bir cirosu ve zilyetliği devir iradesinin bulunmadığını; ciro silsilesinde yer alan davalı ... Şti., davalı ... Şti. ve davalı ...'i müvekkilinin tanımadığını, aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, bu şirketlerin faaliyeti bulunmayan tabela şirketleri olduğunu; son hamil olan davalı... A.Ş.'nin 6361 sayılı Kanun’un 9/2. maddesi ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5., 8. ve 9. maddelerine açıkça aykırı davrandığını, TTK'daki "basiretli tacir" kavramından daha ağır hukuki sorumluluklar taşımasına rağmen bir mal veya hizmet satışından doğan fatura ile tevsik edilmeyen alacağı devraldığını, müvekkili şirket ve keşideci nezdinde yapması gereken zorunlu istihbarat ve borç teyidi yükümlülüklerini yerine getirmeyerek ağır kusurlu hareket ettiğini, sahte ciro zincirine dayanan çek üzerinde iyiniyet iddiasında bulunamayacağını ve yetkili hamil sayılamayacağını beyanla, dava konusu çekin icra takibine konulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve dava konusu çekin davalılardan rücuen/aynen istirdadı ile müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davaya konu çeki tüm yasal mevzuata uygun olarak devir ve temlik aldığını ve çekin meşru hamili olduğunu; davanın konusunu oluşturan çekin müvekkili şirket ile faktoring müşterisi ...Şirketi (VKN: ...) arasında akdedilen Faktoring Sözleşmesi, Alacak Bildirim Formu, Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu ve meşru faturaya dayanılarak devralındığını, faturaların Finansal Kurumlar Birliği Merkezi Fatura Kayıt Sistemi üzerinden kontrol edildiğini; 6361 sayılı Kanun'un 9/2. maddesi ile ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca faktoring şirketlerinin temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etmek ve ciro silsilesinde dış görünüş itibarıyla kopukluk bulunmadığını denetlemek dışında başkaca bir araştırma yükümlülüğünün bulunmadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve dairelerinin yerleşik içtihatlarında kabul edilen "imzaların istiklali (bağımsızlığı)" ilkesi gereğince, ciro zincirinin muntazamlığının sadece dış görünüm bakımından incelenmesinin yeterli olduğunu, lehtar cirosundaki imzanın sahte olmasının dahi ciro zincirinin şekli geçerliliğini ve dış görünüşe güvenerek çeki devralan hamilin iyiniyetini etkilemeyeceğini; müvekkili şirketin 6361 sayılı Kanun'un 9/2. maddesine uygun hareket ettiğini, TTK m. 687 ve m. 792 uyarınca tamamen iyiniyetli hamil olduğunu, aksinin yani müvekkilinin kötüniyetle ve bilerek davacının zararına hareket ettiğinin davacı tarafından kanıtlanamadığını; davacının çeklerin kaybolduğunu iddia etmesine rağmen basiretli bir tacir gibi hareket ederek bu hususta hiçbir cezai soruşturma ve suç duyurusu başlatmadığını; ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından alınan ödemeden men/tedbir kararının tarafı olmayan müvekkili yetkililerini bağlamayacağını ve takip başlatılmasına engel teşkil etmeyeceğini savunarak, davanın ESAS YÖNÜNDEN REDDİNE, davacının takibe konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiş; ayrıca davanın, faktoring müşterisi ... Şirketi (VKN: ...) ile çek keşidecisi ... Şirketi'ne (VKN: ...) ihbar edilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; ... Şubesine ait, ... seri numaralı ve 79.888,21-TL bedelli çekin TTK'nın 792. maddesi kapsamında davalıdan istirdadına karar verilip verilemeyeceği noktasında toplandığı anlaşıldı. Dava konusu ... Şubesine ait, ... seri numaralı ve 79.888,21-TL bedelli çek ...Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı adına keşide edilmiş olup, ilk ciranta olarak görülen davacı şirketten sonra birçok kez ciro edilmiş ve 27/01/2025 tarihinde davalı tarafından bankaya ibraz edilmiştir. Davacı tarafından ikame edilen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı çek iptali davasındaki ödeme yasağı nedeniyle işlem görmemiştir. Somut olayda davacı, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış olup, çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'(TTK)nun 792. maddesinde "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmiştir. TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Davalı15/09/2025 tarihli beyan dilekçesinde dava konusu çekin tahsil ediliş olması sebebiyle çekin faktoring sözleşmesinde kefil olarak yer alan ...'ya teslim edilmiş olduğunu beyan etmiş, buna dair çekin ... tarafından iade alındığına ilişkin çekin arka yüzünün suretini sunmuştur. Davalı tarafından sunulan kayıtlardan anlaşıldığı üzere davaya konu çekin dava dışı ...'ya teslim ediliş tarihi 20/0/2025 tarihi olup, işbu davanın açılış tarihi ise 04/08/2025 tarihidir. Bu kapsamda davanın açıldığı tarih itibariyle davaya konu çekin davalı ... A.Ş. elinde olmadığı anlaşıldığından, davalı gösterilen ...A.Ş.'nin pasif husumetinin bulunmadığı kanaatine ulaşılmış ve davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar vermek gerekmiştir. Somut olayda davacı tarafından çek istirdatı davasını çeki bankaya ibraz eden son hamil görünen davalıya karşı açmış olması kural olarak doğru olup, çekin dava dışı ...'ya iade edildiği hususunun davacı tarafından davadan önce öğrenildiğine ilişkin bir delil bulunmamaktadır. Diğer taraftan davalı ise çekin bankaya ibrazı ile tedbir kararı nedeniyle dava konusu çekle ilgili iptal davasından haberdar olduğu halde iptal davasının görüldüğü mahkemeye müracaat etmeyerek ve çekin iade edildiğine dair bilgi vermemiş, işbu davanın açılmasından önce arabuluculuk sürecinde de bu yönde davacıya herhangi bir bilgilendirme yapmamış, aynı şekilde işbu davada dahi cevap dilekçesinde bu yönde bir beyanda bulunmamış, ilk olarak çekin uhdesinde olmadığını 15/09/2025 tarihli beyan dilekçesi ile dile getirmiş olduğundan bu davanın kendisine karşı açılmasına sebebiyet verdiğininin kabulü gerekir. HMK.m.327/2 hükmü; "Bir kişi davada sıfatı olmadığı hâlde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltıp, kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verirse, davanın sıfat yokluğu nedeniyle reddi hâlinde, davalı yararına yargılama giderlerine hükmedilemez." şeklinde düzenlenmiş olup somut olayda davalının yukarıda özetlenen tutumundan kaynaklı olarak her ne kadar davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiş ise de, davalı yararına yargılama gideri hükmedilmemesi gerektiği kanaatine ulaşılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın Pasif Husumet Yokluğundan Reddine, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL maktu karar ve ilam harcının, davacı tarafından dava açılırken yatırılan 1.364,30-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 936,70-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4- HMK m.327/2 gereğince kendisini vekille temsil ettiren davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5- HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan gider avansının taraflara iadesine. Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/09/2026

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır