İlk Derece Mahkemesi 2025/200 E. 2026/23 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/200 Esas - 2026/23 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/200 Esas KARAR NO : 2026/23

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11.03.2025 KARAR TARİHİ : 20.01.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 18.02.2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında ... adresinde faaliyet gösteren ... adlı işletme ile ilgili olarak 01.07.2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 01.09.2019 tarihinde Açık Satış Sözleşmesi akdedildiğini, tarafların iş bu sözleşme uyarınca karşılıklı olarak çeşitli yükümlülükler altına girdiğini, davalı tarafın müvekkili şirketin bayi ve/veya distribütörleri aracılığıyla pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 18.500 Litre miktarındaki ürünü satmayı ve müvekkili şirketin markalı ürünlerin sürekli ve etkin bulunurluluğunu sağlamayı taahhüt ettiğini, davalı tarafın işyerindeki ticari faaliyetlerine olumlu yönde katkı sağlamak amacıyla 45.000,00-TL katkı ödemesi yapılmasının taahhüt edildiğini ve iş bu katkı ödemesinin müvekkili şirket tarafından sözleşmeye uygun şekilde yerine getirildiğini, davalı tarafın sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirkete bilgi vermeden, izin almadan sözleşmede belirtilen belirli miktardaki ürünü satma ve etkin bulunurluk sağlama taahhüdüne aykırı hareket ettiğini, davalı tarafın sözleşme hükümlerini ihlal ettiğinin anlaşılması nedeniyle .... Noterliği'nin 08/08/2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içinde 45.000,00-TL katkı ödemesinin ve ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanacak faiz ile birlikte ve sözleşme ile ek protokol uyarınca 100.000,00-TL cezai şart tutarının müvekkili şirketin banka hesabına ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, davalı tarafından müvekkili şirkete ödeme yapılmaması nedeniyle davalı aleyhine ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının söz konusu borca itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek haklı davanın kabulüne, ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve hukuki mesnetten yoksun itirazın iptaline, takibin tüm fer'ileri ile devamına, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı asil cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından talep edilen rakamın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, sözleşmeden birkaç ay sonra Covid-19 salgını yaşandığını, bu kapsamda 1 yılı aşkın alkol satışının yasaklandığını, elinde olmaksızın sözleşmeden doğan edimi yerine getirmesinin imkansız hale geldiğini, salgın hastalık sürecinin TBK'nın 138. maddesi gereği olağanüstü durum olarak kabul edilmesi gerektiğini, Covid-19 salgını kapsamında işletmenin kapatılması ve alkol satışının yasaklanması nedeniyle sözleşmeden doğan yükümlülüğü yerine getiremediğini, bu durumun ekonomik güçlük çekmesine ve işletmeyi kapatmak zorunda kalmasına neden olduğunu, davacı şirketçe talep edilen 100.000,00-TL cezai şart talebinin hukuka, hakkaniyete ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu belirterek hukuka ve hakkaniyete aykırı huzurdaki davanın reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın, %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki açık satış noktası sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine dayalı olarak cezai şart bedelinin tahsili ile katkı payı ödemesinin iadesi amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı tarafından yetki ilk itirazında bulunulmuş ise de, yapılan tacir araştırmasından, davalının sözleşmenin imzalandığı dönemde tacir sıfatını haiz olduğu anlaşılmış, taraflar arasındaki sözleşmenin 25. maddesinin ise "İşbu sözleşmeden doğacak ihtilafların hal merci ... mahkemeleri ve icra-iflas müdürlükleridir" hükmünü haiz olduğu görülmüş olup bu madde HMK md. 17 uyarınca tacirler arasındaki yetki sözleşmesi niteliğinde olduğundan davalının yetki itirazının reddi gerekmiştir. Mahkememizce deliller toplanmış, taraflar arasındaki sözleşme, yazışmalar ve ödemelere dair kayıtlar dosya kapsamına alınmış, davaya dayanak ... sayılı takip dosyası celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davaya dayanak ...'nün ... sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı/alacaklı tarafından davalı/borçlu aleyhine 16.09.2024 tarihinde 45.000,00-TL katkı payı bedeli, 100.000,00-TL cezai şart, 3.985,04-TL ihtarname masrafı, 47.800,98-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 196.696,02-TL üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı/borçlu tarafından 25.09.2024 icra takibine yapılan itiraz üzerine takibin durduğu ve eldeki itirazın iptali davasının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde ikame edildiği görülmüştür. Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması bakımından ticari defter ve kayıtlarını mahkememize sunmak üzere taraflara verilen kesin süreyi takiben davacı tarafından gerekli bildirimler yapılmış ise de davalı tarafından kesin süre içerisinde bir bildirim yapılmamıştır. Buna göre; davalı tarafından ticari defter ve kayıtlarının ibrazından kaçınılmakla HMK md. 222/3. gereği davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerindeki kayıtların lehine delil teşkil edebileceği kabul edilmiştir. Dosyanın tevdi edildiği mali müşavir bilirkişi tarafından sunulan 10.08.2025 tarihli kök bilirkişi raporunda özetle; "...davacı tarafın 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı hesap döneminde e-defter mükellefi olduğu, sunulu ticari e-defterlerin defter berat kayıtlarının V.U.K. uygun olarak zamanından yapıldığı tespit edilmiş olup, defter kayıtları, muhasebe fişleri ve ekli müsbit evrakın, fatura ve irsaliyelerin (...) hükümlerine uygun şekilde tanzim edildiği, dosya içeriğinde sunulu tarafların imzalamış olduğu sözleşmenin 3. maddesine istinaden davalı tarafın bira ürünlerinden 18.500 litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiği halde davalının 1.966,16 Litre ürün alımı yaptığının tespit edildiği, davalı tarafından dava dışı firmaya 45.000,00-TL katkı payı faturası düzenlediği ve iş bu faturalarının tümünün davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu hususlarının tespit edildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 20. maddesine göre "sözleşmenin süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmedeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması, fıçı tesislerinin şirketin onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi işbu Sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetlerine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenler ile işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya distribütörün kayıtlarındaki işleticiden olan alacakları ile şirket veya bayiden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile birlikte nakden ve defaten geri ödemeyi ve ayrıca şirkete ait 100.000,00 TL cezai şart ile birlikte kar kaybı da dahil olmak üzere her türlü zararı itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder hükmü uygulanacağı" ifade edildiği, buna göre taraflar arasında imzalanan 01.07.2019 tarihli sözleşme gereği davacının davalıdan 100.000,00-TL cezai şart alacağının olup olmadığı hususunun mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, zira sözleşme imzalandıktan kısa bir sonra 2020 Mart ayından itibaren ülkemizde de görülen Covid-19 salgını nedeni ile uzun süre sokağa çıkma yasağı uygulamasından olumsuz etkilendiği ve iş yerini 30.11.2023 tarihi itibari ile kapattığı yönündeki beyanatlarının bulunduğu, dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı ...’e ne kadarlık katkı payı ödemesi yaptığının tespit edilebilmesi için dava dışı ... Otom. Ltd. Şti. ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde anlaşılabileceği..." yönünde görüş ve kanaat bildirilmiş olup, kök rapor içeriği nazara alınarak dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'ye müzekkere yazılarak katkı payı ödemesine dair kayıtların celbi istenmiş, getirtilen kayıt ve belgeler ile birlikte dosya yeniden mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir. Mali müşavir bilirkişi tarafından sunulan 03.12.2025 tarihli ek bilirkişi raporunda ise; "...davalı ... tarafından dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.’ne keşide edilen 04.10.2019 tarihli 45.000,00-TL toplam bedelli katkı payı açıklamalı iki faturanın dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı cari hesabından görüleceği üzere davalı ...'in 04.10.2019 tarihinde dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.’ne 46.141,65-TL borç kaydı olduğu ancak iş bu katkı payı faturaların kayıt edilmesi ile birlikte davalı borcunun 1.141,65-TL'ye düştüğü, dolayısı ile davalı tarafa nakit ödeme değil de borcuna mahsup edildiğinin tespit edildiği..." yönünde tespitlerde bulunulduğu anlaşılmıştır. Somut olayda; taraflar arasında 01.09.2019 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" bulunduğu, mezkur sözleşmenin 2. maddesinde davalının satımını üstlendiği bira ürünleri için 18.500 lt satış miktarına ulaşılması ile sözleşmenin sona ereceğinin kararlaştırıldığı, niza konusu 20. maddenin, davalının; "...sözleşmenin süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmedeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması, fıçı tesislerinin şirketin onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi işbu Sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetlerine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenler ile işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya distribütörün kayıtlarındaki işleticiden olan alacakları ile şirket veya bayiden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile birlikte nakden ve defaten geri ödemeyi ve ayrıca şirkete ait 100.000,00-TL cezai şart ile birlikte kar kaybı da dahil olmak üzere her türlü zararı itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder..." hükmünü haiz olduğu görülmüş olup taraflar arasındaki sözleşmenin, bu hükme dayanılarak davacı tarafından gönderilen .... Noterliği'nin 08.08.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedilip 100.000,00-TL cezai şart bedelinin ödenmesi ile 45.000,00-TL katkı payı ödemesinin iadesinin talep edildiği görülmüştür. Dosyaya mübrez kayıt ve belgeler ile alınan bilirkişi raporlarının birlikte tetkikinden; davalının sözleşmenin ayakta olduğu süre boyunca davacıdan 1.966,16 lt ürün alımında bulunduktan sonra ticari işletme faaliyetlerine son verdiği ve bu bağlamda ticari işletmesine ilişkin olarak 30.11.2023 tarihinde vergi mükellefiyet kaydını, 01.07.2024 tarihinde ise ticaret sicil kaydını terkin ettirdiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki 01.09.2019 tarihli sözleşme kapsamında davalının, sözleşmenin ayakta bulunduğu sürede hem davacıdan 18.500 lt ürün alımı gerçekleştirmeyi hem de işletmesini faaliyette bulundurma yükümlülüğünü üstlendiği sabit olup buna göre davalının sözleşme ile üstlendiği her iki yükümlülüğünü de ihlal ettiği sabittir. Davalı, sözleşmenin imzalanıp ifa edildiği dönemde tacir sıfatını haiz olup TTK md. 20 gereğince, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü çerçevesinde her tacir, tüm ticari faaliyetlerinde sağduyu sahibi olmak, ileriyi düşünmek ve tedbirli davranarak işlemlerini organize etmek zorundadır. Bunun yanında günümüzde de uygulama alanı bulan, müşterek hukukun "sözleşmeye bağlılık (pacta sunt servanda)" ilkesi gereğince tarafların, kanuni istisnalar haricinde sözleşmeye uyması ve mümkün olduğunca sözleşmenin ayakta tutulması esastır. Davalı tarafından iddianın ileri sürülüş şekline göre salgın hastalık halinin belirli koşullar dahilinde TBK md. 138 anlamında aşırı ifa güçlüğü oluşturması mümkün ise de davalı, bunun için mahkemeden uyarlama talebinde bulunabilecek iken bulunmamış, sözleşmeyi mevcut koşullarda ayakta tutmuş ve en son 19.04.2023 tarihinde ürün alımında bulunduktan sonra hiçbir başvuru yapmaksızın ticari işletmesini 30.11.2023 tarihinde kapatmıştır. Buna göre ve özellikle taraflar arasındaki sözleşmede öngörülen alım taahhüdünün belirli bir zaman dilimi ile sınırlandırılmadığı da nazara alınarak, somut olay bakımından davalının Covid-19 pandemisine dayalı savunmasına itibar edilmesine olanak bulunmamıştır. Mevcut hukuki durum karşısında, taraflar arasındaki sözleşmenin 20. maddesi kapsamında 100.000,00-TL cezai şartın tahsili ile davalıya sağlanan 45.000,00-TL katkı payının iadesine dair koşulların oluştuğu anlaşıldığından, davalının ... sayılı takibe itirazının 145.000,00-TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi suretiyle devamına karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafından icra takibinde işlemiş faiz de talep edilmiş ise de, somut olayda kesin vade bulunmayıp davacının bu talebine dayanak .... Noterliği'nin 08.08.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya tebliğ şerhini sunmak üzere mahkememizce davacıya 30.12.2025 tarih ve 2 no.lu ara karar ile 2 hafta kesin süre verilmiş ise de davacı tarafından kesin süre içerisinde sunulmamıştır. Usulî kazanılmış hak kurumu; davaların uzamasını önlemek, hukukî alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Örneğin, hâkimin bir tarafa kesin süre vermesi ile karşı taraf lehine kazanılmış hak doğar (...'nın 23.10.1981 tarih ve .... sayılı ilamı). Bu bağlamda, davacı tarafından mahkememizce 30.12.2025 tarih ve 2 no.lu ara karar ile verilen 2 haftalık kesin süreden sonra 19.01.2026 tarihinde sunulan tebliğ şerhinin, işlemiş faiz talebi bakımından hükme esas alınmamasına karar verilmiş ve davacının işlemiş faize ilişkin fazlaya dair talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı tarafından icra takibinde 3.895,04-TL ihtarname masrafı da talep edilmiş ise de, ihtarname masrafının HMK md. 323 gereğince yargılama giderleri arasında değerlendirilmesi gerektiğinden, davacı lehine yargılama giderleri arasında değerlendirilerek hüküm kurulması gerekmiştir. Davacının icra inkar tazminatı istemine gelince; itirazın iptâli davasında İİK'nın 67/2. maddesi hükmünce borçlunun icra inkâr tazminatı ile sorumlu tutulabilmesi için alacağın likit ve borçlunun itirazının da haksız olması gerekir. Somut olayda davalının takibe itirazının haklı olmadığı, takibe dayanak cezai şart bedeli ile katkı payı ödemesinin sözleşmede açıkça kararlaştırıldığı nazara alınarak takibe konu alacağın muayyen ve likit nitelikte bulunduğu değerlendirilmekle davacı lehine hükmolunan asıl alacağın %20'si üzerinden hesaplanan 29.000,00-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE; davalının, ... sayılı takibe itirazının 145.000,00-TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi suretiyle devamına, 2-Takip konusu 3.895,04-TL ihtarname masrafının davacı lehine yargılama giderleri arasında değerlendirilmesine, işlemiş faize dair fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-Hükmolunan alacağın %20’si olan 29.000,00-TL icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 4-Alınması gerekli harç 9.904,95-TL olmakla davacı tarafından peşin yatırılan 2.375,60-TL harçtan düşümü ile bakiye 7.529,05-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 5-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 4.900,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul red oranı dikkate alınarak 3.612,17-TL'sinin davalıdan, bakiye 1.287,83-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddolunan miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Davacı tarafından karşılanan 615,40-TL başvuru harcı, 2.375,60-TL peşin harç, 3.895,04-TL ihtarname masrafı, 915,00-TL tebligat masrafı, 227,50-TL müzekkere gideri, 7.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere 15.528,54-TL yargılama giderinden davayı kabul red oranı dikkate alınarak 11.447,30-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 10-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 11-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 20.01.2026

Katip ... ¸

Hakim ... ¸