İlk Derece Mahkemesi 2024/326 E. 2025/826 K.

T.C. ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/326 Esas - 2025/826 T.C. ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/326 KARAR NO : 2025/826

DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 08/05/2024 KARAR TARİHİ : 20/11/2025 K.YAZIM TARİHİ : 21/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılardan ...Havacılık İşletmesi A.Ş. tarafından müvekkili şirketi aleyhinde, ... .... .... Şubesi ... 8502855 numaralı 25.08.2023 tarihli ve 95.000,00 USD bedelli teminat çekini dayanak gösterilerek, ... 1. Genel İcra Dairesi'nin 2024/22374 E sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirketinin dava konusu çek sebebi ile ne davalı şahsa ne de dosya alacaklısı davalı şirkete bir borcu bulunmadığını, davalıların lehtar ve yetkili hamil olarak yer aldıkları çekin, protokol kapsamında düzenlendiğini ve geçerliliği protokole bağlanmış olan bir teminat çeki olması nedeni ile ödeme vaadi içermediğini, çekin teminat çeki olduğuna dair, davalı şirket yetkilisinin açık beyanının bulunduğunu ve bu beyanın ayrı bir protokol ile imza edilip belgelendirilmiş olduğunu, çekin teminatı olduğu protokolün davalı şirketçe ihlal edildiğini ve protokoldeki edimlerin yerine getirilmediğini bu nedenle müvekkili şirketinin herhangi bir borç ödeme yükümlülüğünün olmadığını, başlatılan takip dayanağı olan belgenin kambiyo vasfı niteliğinde bulunmadığını, kötü niyetli olduklarından bahisle müvekkili şirketinin ... 1. Genel İcra Dairesi’nin 2024/22374 Esas sayılı dosyasına ve takip dayanağı teminat çeki sebebi ile davalılara borçlu olmadığının tespitine, başlatılan takibin iptaline, İİK 72. maddesinin 3.fıkrası kapsamında ... 1. Genel İcra Dairesi’nin 2024/22374 Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesi, teminat mektubunun paraya çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ticari ilişki münasebetiyle 12.01.2022 tarihinde müvekkili ...Havacılık İşletmesi A.Ş. yetkilisi ... tarafından davalı şirket yetkilisine Uçuş Simülatörü satış bedeli olarak 150.000 USD gönderildiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkiye binaen Cessna 182T tipi TC-MRT tescil işaretli uçağın taraflarca müşterek olarak satın alınması akabinde ise onarılarak satılması ve sonrasında satışından elde edilecek olan karın taraflar arasında %50-%50 paylaşılması konusunda mutabık kalındığını gösterir 11.05.2021 tarihli anlaşma yapıldığını ancak davalı şirket bu anlaşmadan doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebi ile müvekkilini zarara uğrattığını, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların artması ile taraflar arasında sulh ve ibra protokolü düzenlendiğini, protokolün 08.11.2022 tarihli ek protokolün 2'nci maddesinde açık bir şekilde davaya konu edilen icra takibine dayanak teşkil eden kambiyo senedine atıfta bulunulduğunu, ancak bu atıf ile anılan kambiyo senedine teminat senedi vasfı kazandırılmadığını, tam aksine müvekkilinin alacaklı olduğu ve bu alacağına karşılık verildiği düzenlendiğini, davacı taraf, müvekkili ile ticari ilişkilerinden doğan borçlarını ödeyemediğinden anılan protokolün eki niteliğinde ek sözleşme yapıldığını ve anılan kambiyo senetlerinin vadeleri uzatıldığını, taraflar arasında akdedilen protokol ve ekleri neticesinde protokollerde yer alan uyuşmazlıklardan karşılıklı olarak feragat edildiğini, davacının kendi üzerine düşen hiçbir yükümlülüğü yerine getirmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER -Takibe dayanak çek örneği, -Taraflar arasında imzalanan protokoller, -... 12. İcra Hukuk Mahkemesinin 2024/516 Esas sayılı dosya sureti, -... 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/566 Esas sayılı dosya sureti, -... 1. Genel İcra Dairesinin 2024/22374 Takip sayılı dosyası sureti, -Bilirkişi raporları DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit talebine ilişkindir. Davacı vekilince açılan dava ile; davalılardan ...Havacılık İşletmesi A.Ş. tarafından müvekkili şirketi aleyhinde, Türkiye ... Bankası Anonim Şirketi 0445 Samanpazarı Şubesi ... 8502855 numaralı 25.08.2023 tarihli ve 95.000,00 USD bedelli teminat çekini dayanak gösterilerek, ... 1. Genel İcra Dairesi'nin 2024/22374 E sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, müvekkili şirketinin dava konusu çek sebebi ile ne davalı şahsa ne de dosya alacaklısı davalı şirkete bir borcu bulunmadığını, davalıların lehtar ve yetkili hamil olarak yer aldıkları çekin, protokol kapsamında düzenlendiğini ve geçerliliği protokole bağlanmış olan bir teminat çeki olması nedeni ile ödeme vaadi içermediği ileri sürülerek takip dosyasına esas çek nedeni ile davalılara borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle rapor alınmıştır. Eldeki davada , icra takibine esas çekin teminat çeki olduğu ileri sürülmüş olmakla uyuşmazlığın çözümü için öncelikle senede karşı senetle ispat kuralı ile çekin hukuki niteliğine ilişkin kuralların bir arada irdelenmesi gerekmektedir. İspat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190.maddesine göre “ (1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” Senetle ispat kuralı ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) 201. maddede yer almakta olup, buna göre; senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen, senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemlerin kanunda belirtilen miktardan az bir miktarda olsa bile tanıkla ispat edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine göre ise; borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilecektir.

Davanın açıldığı tarih itibari ile yürürlükte bulunan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 780. maddesine göre Çek, senet metninde çek kelimesini ve senet Türkçe'den başka bir dilde yazılmışsa o dilde çek karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, ödeme yerini, düzenlenme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını içermelidir. Bu kayıtlar çekin zorunlu ve geçerliliğini etkileyecek olan zorunlu unsurlardandır. Buna göre çek, belli bir meblağın kayıtsız şartsız havalesini kapsayan bir ödeme aracıdır. Çek, bono / senet gibi belli bir müddet sonunda, senet bedelinin ödenmesi vaadi değildir. Bir havalenin ödenmesi için tediye emridir. Sıralanan şekil şartlarından da anlaşıldığı üzere, kambiyo senetleri temel hukuki ilişkiden bağımsız bir nitelik taşımakta ve soyut bir borç ikrarı içermektedir. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ışığında gerçekleşen somut olay değerlendirildiğinde ; Davacı eldeki davada, davaya konu çekin teminat çeki olarak verildiğini ileri sürmekte olup, menfi tespit davalarında kural olarak davalı alacaklı alacağını ispatla yükümlü ise de, takibe konu çek kambiyo senedi vasfında olup illetten mücerret olduğu, bu durumda çek'den dolayı borçlu olunmadığına dair ispat yükümlülüğünün davacıya ait olduğu anlaşılmaktadır. Senede karşı senetle ispat kuralı gereğince, davacı borçlunun, takip ve dava konusu edilen çekin teminat olarak verildiğini yazılı delille kanıtlaması gerekmekte olup, teminat iddiasının çek metninden anlaşılamadığı gibi taraflar arasındaki protokollerde de dava konu çekin teminat olarak verilmiş olduğuna dair bir belirlemede yer almadığı anlaşılmakla çekin teminat niteliğine dair iddianın ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır. Eldeki davada, davalı ...Havacılık İşletmesi AŞ tarafından (alacaklı/çek hamili) başlatılan ... 1. Genel İcra Dairesinin 2024/22374 Takip sayılı dosyasında borçlu olunmadığının tespiti talep edilmiş olup, mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde düzenlenen 11.09.2025 tarihli raporda 3095 sayılı kanun hükümleri esas alınarak yapılan hesaplamada ayrıntıları belirtildiği üzere, talep edilen 4.247,67 USD takip öncesi işlemiş faizden, hesap edilen 3.710,35 USD faiz çıkarıldığında 4.247,67-3.710,35: 537,32 USD açısından fazla talepte bulunulmuş olduğu anlaşılmakla yalnızca bu tutar bakımından, davacının davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'ye borcu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş, kısa kararda davalı ismi yer almadığından gerekçeli karar yazımı esnasında bu husus hüküm fıkrasına HMK 304 gereğince eklenmiştir. Her ne kadar mahkememizce tefhim edilen kısa kararda İcra takip dosyası esas alınmak suretiyle davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş bakımından hüküm tesis edildiği anlaşılmakta ise de sehven gerçekleşen bu hususun gerekçeli kararın yazımı esnasında HMK 305 maddesi uyarınca tamamlanarak davalı ... bakımından da yukarıda yer alan davanın ispat edilemediğine dair gerekçe ile davanın reddine dair karar verilerek bu husus hüküm fıkrasına 4.bent olarak eklenmiştir. Eldeki davanın icra takibine karşı açılan menfi tespit talepli dava olduğu, mahkememizce 13.05.2024 tarihli ara karar ile davacı vekilinin tedbir talebinin kabulüne, ... 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/22374 E. sayılı takip dosyasında ihtiyati tedbir yoluyla, icra veznesine yatırılacak paranın işbu dava sonuna kadar takip alacaklısına ödenmemesine ve icra dosyasına sunulacak teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesine karar verildiği, kararın infaz edildiği anlaşılmakla İİK. 72/4 maddesi gereğince, davalı nın alacağını geç tahsilinden kaynaklanan zararına karşılık olmak üzere, mahkememizce kabul kararı verilen 537,32 USD'nin dava tarihi olan 08.05.2024 tarihindeki karşılığı olan (Merkez bankası efektif satış kuru: 1 Dolar: 32,3134 TL) 17.362,63 TL'nin dava değeri olan 3.507.057,65 TL'den mahsubu ile bakiye 3.489.695,02 TL'nin takdiren %20'si oranında hesaplanan 697.939,00 TL'nin davacıdan tahsili ile davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'ye ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davacının, ... 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/22374 E. sayılı takip dosyasında, takip öncesi işlemiş faiz tutarı 537,32 USD (ABD Doları) bakımından davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'ne borçlu olmadığının tespitine, Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, Davacının Kötüniyet tazminatı talebinin yasal koşullar oluşmadığından REDDİNE, 2-Davanın Kısmen kabulüne karar verilmiş olmakla birlikte kısmen kabulüne karar verilen tutar nazara alınarak İİK 72/4 maddesi gereğince mahkememizce 13.05.2024 tarihli ara karar ile verilen, ... 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/22374 E. sayılı takip dosyasında icra veznesine yatacak paranın davalıya ödenmemesi yönündeki tedbirin kaldırılmasına, 3-Mahkememizce İİK m 72/3 uyarınca, icra veznesindeki paranın davalıya ödenmemesine dair davacı yararına tedbir kararı verilmiş olması nedeni ile, İİK. 72/4 maddesi gereğince, davalının alacağını geç tahsilinden kaynaklanan zararına karşılık olmak üzere, mahkememizce kabul kararı verilen 537,32 USD'nin dava tarihi olan 08.05.2024 tarihindeki karşılığı olan (Merkez bankası efektif satış kuru: 1 Dolar: 32,3134 TL) 17.362,63 TL'nin dava değeri olan 3.507.057,65 TL'den mahsubu ile bakiye 3.489.695,02 TL'nin takdiren %20'si oranında hesaplanan 697.939,00 TL'nin davacıdan tahsili ile davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'ye ödenmesine, 4-Davalı ... hakkındaki davanın REDDİNE, a-Davalı ... hakkında yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-a-Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmakla, Kabul edilen tutarın dava tarihindeki TL karşılığı olan (Hukuk Genel Kurulunun 07.04.1993 tarihli ve 1993/13-41 Esas, 1993/145 Karar sayılı kararında da talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki rayice göre Türk parası karşılığı üzerinden ilâm harcının hesap edilmesi gerektiğine dair kararı uyarınca) 17.362,64 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 1.186,04 TL karar ve ilam harcı 59.891,78 TL peşin harçtan düşümü ile fazla alınan 58.705,74 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, b-Davacı tarafından yatırılan 1.186,04 TL peşin harç ve 427,60 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 1.613,64 TL harcın davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, c-Davacı tarafından yapılan 25.795,00 TL yargılama giderinin, davalı ... yönünden yapılan masraflar düştükten sonra kabul/ talep oranına göre hesaplanan 127,70 TL'sinin davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 25.667,30 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, d-Davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş tarafından yapılan 1.108,00 TL yargılama giderinin, kabul/ talep oranına göre hesaplanan 5,48 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, geri kalan 1.102,52 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, e-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hükmedilen tutarın TL karşılığı olan 17.362,64 TL üzerinden takdir edilen 17.362,64 TL vekalet ücretinin davalıGüneydoğu Havacılık İşletmesi A.Ş 'den alınarak davacıya verilmesine, f-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca 17.362,64 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, g-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul /red oranına göre 18,81 TL 'sinin davalı ...Havacılık İşletmesi A.Ş 'den, kalan 3.781,19 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, g-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine, Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.20/11/2025