İlk Derece Mahkemesi 2022/742 E. 2025/407 K.

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/742 KARAR NO : 2025/407

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. .... DAVALI :...... DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/11/2022 KARAR TARİHİ : 23/06/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 14/07/2025

Mahkememize açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA: Davacı Vekili, Dava Dilekçesinde Özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında 19.11.2021 tarihli ".... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme incelendiğinde davalı tarafından gösterilen fesih nedenine yer verilmediğinin ve feshin haksız olarak yapıldığının görüleceğini, müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine karşın davalı şirket tarafından ileri sürülen hukuki dayanaktan yoksun iddialarla yapılan feshin haksız olduğunu, haksız fesih nedeniyle müvekkili şirketin zarara ve kar kaybına uğradığını, bu nedenlerle menfi zararın tespiti ile arttırılmak üzere şimdilik 5000 TL'sinin dava tarihinden işleyecek ticari faizle birlikte tahsilini, müspet zararın tespiti ile arttırılmak üzere şimdilik 5000 TL'sinin dava tarihinden işleyecek ticari faizle birlikte tahsilini ve davalının kusurundan doğan manevi zararın şimdilik 1000 TL'sinin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı Vekili 30/05/2025 Tarihinde Islah Dilekçesi Sunmuş, Dilekçesinde Özetle, Menfi zararın 165.629,25 TL, (ıslah edilmiştir) müspet zararın 30.000 USD - 165.629,25 TL (ıslah tarihi itibariyle 1 USD 39,24 Türk Lirası karşılığı 1.177.200,00 TL - 165.629,25 TL) = 1.011.570,75 TL (ıslah edilmiştir) manevi zararın 10.000 TL (ıslah edilmemiştir) olarak ıslah ettiklerini, dava tarihinden itibaren menfi ve müspet zarar yönünden işleyecek ticari faizle birlikte; manevi tazminat yönünden yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı tarafa dava dilekçesi tebliğ olunmasına rağmen, davaya cevap vermemiştir. DELİLLER : Tarafların bağlı olduğu vergi dairelerinden ilgili dönemlere ait BA, BS formları getirtilmiş, incelenmiştir. ... A.Ş.'den 19/11/2021 tarihli "Lisanssız Şebeke Bağlantılı (On-Grid) Fotovoltaik Güneş Enerji Santrali Yapımı Sözleşmesi"nin 'İşin tanımı, İşin Yapılacağı Yer' başlıklı 3.maddesinde belirtilen işlemlere ait belgeler istenilmiş, dosyaya kazandırılmıştır. .... Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanlığı'ndan 19/11/2021 tarihli "Lisanssız Şebeke Bağlantılı (On-Grid) Fotovoltaik Güneş Enerji Santrali Yapımı Sözleşmesi"nin 'İşin tanımı, İşin Yapılacağı Yer' başlıklı 3.maddesinde belirtilen işlemlere ait belgeler istenilmiş, dosyaya kazandırılmıştır. Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Serbest Muhasebeci Mali Müşavir İle Nitelikli Hesaplama Uzmanı Bilirkişiden Oluşturulan Bilirkişi Heyetinden Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle; Uyuşmazlık konusu sözleşmede belirtilen işlerin davacı şirket tarafından yükümlülüklerin yerine getirildiğine ilişkin somut bir belgeye rastlanılmamakla tespiti bakımından dava konusu işin durumu ve taraflarca yerine getirilip getirilmediği, getirilmiş ise yüzde kaç oranında işin tamamlandığına dair kayıt ve belgelerin celbi gerektiği, sözleşme hükümlerine göre mücbir sebebin veya aşırı ifa güçlüğünün varlığı için öngörülemezlik şartının bulunduğu, sözleşmenin akdedildiği tarihte de döviz artışının mevcut bulunduğu, Yargıtay içtihatları da incelendiğinde döviz artışının öngörülemez bir durum olarak kabul edilemeyeceği, tarafların tacir olduğu gözetildiğinde davalının feshinin haksız olduğu düşünülmekte ise de hukuki takdirin Mahkemeye ait olduğu, müspet zarar ve menfi zarar talebine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir harcama, kar kaybı belirlemeye yönelik belgeye rastlanılmadığından zarar hesabının yapılamadığı, dosya kapsamında davacının ticari itibarının zedelendiğini, manevi tazminat talep koşullarının oluştuğunu gösterir bir kayda rastlanılmamakla takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir. Tarafların İtirazlarını Karşılar Ek Rapor Alınmak Üzere Dosya Önceki Bilirkişilere Tevdi Edilerek, Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle; Ek rapor sonrası menfi zarara ilişkin dayanak herhangi bir kayıt ve belgenin sunulmadığı tespiti ile bu hususta herhangi bir hesaplama yapılamadığı, davacı itirazlarının kök ve ek raporda yer verilen tespitleri değiştirir nitelikte olmadığı, davacının müspet zararı 2021 yılındaki ortalama serbest piyasa rayiçlerine göre 30.000 USD olarak hesaplamakla, alacağa hak kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir. DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE: Dava; Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin Davalı tarafından Haksız feshedildiği iddiasına dayalı Menfi Zarar, Müspet Zarar, Kar Kaybı ve Manevi Tazminat talebine ilişkin Alacak Davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin taraflarca gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, davalının sözleşmeyi haklı nedenle feshedip etmediği, Sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti halinde Davacının kar kaybı, menfi zararı ve müspet zararı olup olmadığı, var ise miktarı, ve bunlardan davalının sorumlu olup olmayacağı, Davacının manevi zararının oluşup oluşmadığı, oluştu ise miktarı, Alacak kalemlerine ilişkin faizin türü ve başlangıcının ne olduğu hususlarına ilişkindir. Taraflar arasında 19.11.2021 tarihli Lisanssız Şebeke Bağlantılı (On-Grid) .... Güneş Enerji Santrali Yapımı İşi Sözleşmesi imzalanmış olup, davalının davacı tarafa gönderdiği Niğde 1. Noterliğinin 10.03.2022 tarih .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile İş Sahibi tarafından beklenmeyen ve öngörülemeyen döviz kuru artışları sebebiyle sözleşmede kararlaştırılan tutarın şirketi zor durumda bıraktığı beyan edilerek ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmeyi feshettiği, fesih sebeplerinde sözleşme ile üstlenilen işlerin yapılmadığı gerekçe gösterilmemiş veyahut bu kapsamda herhangi bir ihtara rastlanılmamış olup fesih sebebi sadece öngörülemeyen döviz kuru artışlarına hasredilmiştir. Dava konusu sözleşmenin Mücbir Sebep Halleri " başlıklı 13.3. Maddesi; "13.3.1 Her iki taraf da, tarafların kontrolü dışında gerçekleşen ve daha önceden taraflarca makul biçimde öngörülememiş ya da hafifletilemeyen bir olay (Mücbir Sebep) işlerini engelliyor yada aksatıyorsa, bu sözleşme altındaki yükümlülüklerini gerçekleştirmeyi durdurmaya yetkilidir. Mücbir nedenlere doğal afetler, sokağa çıkma yasakları, hükumet ya da üst- ulusal bir mercinin hareketleri, savaş ya da ulusal acil durumlar, terör, isyan, yangın, sel ve salgın hastalıklar dahil fakat bunlarla sınırlı değildir. İspat edilebilen grev ve lokavtlar da mücbir sebep sayılır. 13.3.2 "Bir mücbir sebepten etkilendiğini beyan eden taraf, diğer tarafı bu olayın gerçekleşmesinden 5 takvim günü içinde bilgilendirecek, meydana gelen olayı, yükümlülüklerine devam edebileceği tarihin ya da tarihlerin en iyi tahminini belirtecektir. Tüm taraflar, bu gibi olayların etkisini azaltmak için makul çabayı gösterecektir" "Sözleşmenin Feshi ve Tasfiyesi " başlıklı 21. maddesi;"21.1. İş Sahibinin Sözleşmeyi Feshetmesi Aşağıda belirtilen hallerde İş Sahibi sözleşmeyi fesheder: (a) Yüklenici'nin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, bu sözleşmenin gecikme cezasını düzenleyen maddesinde belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, İş Sahibi'nin yirmi (20) günden az olmamak kaydıyla bu sözleşmede belirlediği süreyi içeren ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hallerinde protesto çekilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." 21.2. Mücbir Sebeplerden Dolayı Sözleşmenin Feshi:"Mücbir sebeplerden dolayı sözleşme tek taraflı olarak feshedilebilir. Sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek, haklar iade edilir." şeklinde düzenlemiş olup, sözleşmenin akdedildiği 19.11.2021 tarihinde TCMB USD/TRY döviz kurunun 11,0266 TL (alış) olduğu, davalı tarafın fesih için keşide ettiği ihtarname tarihinde TCMB USD/TRY döviz kurunun 14,7435 TL olduğu (alış) gözetildiğinde sözleşmenin akdedildiği tarihte zaten döviz artışının sürekli olarak gerçekleştiği, döviz kurundaki bu dalgalanmaların basiretli bir tacir için öngörülebilir nitelikte olduğu, ihtarnamede belirtilen beklenmeyen ve öngörülemeyen döviz kuru artışının sözleşme hükümleri ile tarafların tacir olması nedeniyle TTK 18/2 hükmü uyarınca basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü gözetilerek mücbir sebep kabul edilemeyeceğinden davalının sözleşmeyi feshinin haksız olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Davacının menfi zarar, müspet zarar talepleri değerlendirildiğinde ; Müspet zarar TBK 125- I e II.'de düzenlenmiş olup borçlunun borcunu sözleşmeye uygun ifa etmiş olsa idi alacaklının uğramayacağı tüm zararlar müspet zarar kalemlerini oluşturur. Kural olarak müspet zarar talep edilebilmesi için sözleşmenin ayakta olması gerekir. Bunun istisnası ise TBK 112 maddesi gereği dönmede kusursuz olan tarafın kusurlu olan taraftan haksız fesih nedeniyle isteyebileceği zararlardır. (Öztürk Muammer, Gözütok Zeki, Usül ve esaslarıyla eser sözleşmesi uygulaması, ... 2021 sf:565) Menfi Zarar TBK 125 III'de düzenlenmiş olup haklı olarak sözleşmeden dönen tarafın dönmede kusurlu olan taraftan talep edebileceği kalemler sayılmıştır ve sözleşmenin geçerliliğine olan güvenin boşa çıkmasından doğan zararlardır. Alacaklının sözleşme yapılmasaydı uğranılmayacak olan zararları bu kapsamda yer alır ve sözleşmede aksine hüküm yok ise müspet zarar ile menfi zarar birlikte talep edilemez. Mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporları ile davacının isteyebileceği müspet zararın 30.00000 USD olduğu, menfi zarar olarak talep ettiği gider kalemlerini ispata yarar dosya kapsamında delil bulunmadığı, müspet zarar hesaplanırken yaklaşık gider kalemlerinin de hesaplamaya dahil edildiği görülmüştür. Davalının sözleşmeyi haksız olarak feshettiği, bu sebeple TBK 112 gereği iş sahibin kusurlu olarak sözleşmeden dönmesi halinde davacı yüklenicinin TBK 408 maddeye uygun olarak bilirkişinin yaptığı hesaplama ile bulunan kar kaybını talep edebileceği, sözleşmede aksine hüküm bulunmadığından müspet ve menfi zararı birlikte talep edemeyeceği, kaldı ki müspet zarar olarak ileri sürdüğü giderleri dayanak belgeleri sunmadığından ispatlayamadığı görülmekle taleple bağlı kalınarak 1.011.570,75 TL Müspet Zararın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Menfi zarara ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir. Manevi tazminata ilişkin taleplerin değerlendirilmesinde; Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi gereğince kişisel hakları (çıkarları) hâleldar olan kimsenin manevi tazminat isteyebileceğini, böyle bir kimseye bir miktar para ödenmesi ruhsal acılarını kısmen de olsa giderme amacına yönelik olduğunu, malvarlığına yönelik bir eylemin TBK 58. maddesi anlamında doğrudan kişisel hakları ihlal eden bir eylem niteliğinde olmadığı, TMK'nın 24. maddesinde belirtilen esas kurala göre kişisel çıkarları haksız tecavüze uğrayan kimsenin ancak yasanın gösterdiği hallerde manevi tazminat isteyebileceği, kişisel yararların hâleldar olmasının ön şart olarak arandığı, bu hükmün mal varlığına ilişkin zarar halini kapsamadığı, mal varlığına yönelen bir eylemin kişiyi manevi bir üzüntüye düşürebileceği kabul edilse dahi böyle bir üzüntünün TBK'nın 58. ve MK'nın 24. maddesinde korunan kişisel hakların ihlalinden doğan bir eylem niteliğinde olmadığı görülmekle davacı vekili her ne kadar manevi tazminat talebinde bulunmuşsa da şartları oluşmadığı değerlendirilerek ispatlanamayan manevi tazminat talebinin reddine karar verilerek davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre; Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1.011.570,75 TL Müspet Zararın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Menfi zarar ve Manevi Tazminata ilişkin taleplerin REDDİNE, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 69.100,39 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 187,86 TL harç ile 20.086,56 TL ıslah harcın toplamı olan 20.274,42‬ TL'nin mahsubu ile noksan olan 48.825,97 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına kabul miktarına göre hesaplanan 153.619,91 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine, 5-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL giderin kabul ve red oranına göre 1.124,64 TL'sinin davalıdan, 195,36 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 6-Davacı tarafça yatırılan 187,86 TL peşin harç 20.086,56 TL ıslah harç ile 80,70 TL başvuru harcın toplamı olan 20.355,12‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 7-Davacı tarafından yapılan tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 15.128,50 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 12.889,48 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bıkarılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/06/2025

Katip ... ⌞ e-imzalıdır⌝

Hakim ... ⌞ e-imzalıdır⌝

*