Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1917 E. 2026/1282 K.

T.C. TEKİRDAĞ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1917 KARAR NO : 2026/1282

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ................ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ :................. NUMARASI : ........./....... Değişik İş ...../......... Karar İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDEN : VEKİLİ : KARŞI TARAF : DAVANIN KONUSU : İhtiyati Tedbir DAVA TARİHİ : BAM KARAR TARİHİ : BAM KARAR YAZIM TARİHİ :

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: A-)TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: TALEP: İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; taraflar arasında 180 ton granül ürününün satımı için yazılı bir sözleşme akdedilip bedelin 5.000.000 TL olduğunu, sözleşme kapsamında davacı şirketin bu bedele karşılık ............... Şubesi'ne ait toplam 5.000.000 TL bedelli 5 adet çeki sözleşme tarihinde karşı tarafa teslim ettiğini, karşı tarafın müvekkiline mal teslimatı yapmadığını, ticari defterler, sevk irsaliyeleri ve teslim tesellüm tutanaklarının yokluğu ile sabit olduğunu, çeklerin ....................,.....................,.............., ..................... ve ......................... 1.000.000'er TL bedelli çekler olduğunu, karşı tarafın mal teslimini yerine getirmediğinden müvekkilince avans niteliğinde verilen çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkilinin sözleşmeden dönme ve çeklerin iadesini talep hakkı olduğunu, menfi tespit talebi öncesi arabuluculuk sürecinin anlaşma ile sona ermesine rağmen çeklerin iade edilmediğini belirterek, 5 adet çekin karşı tarafça ibrazı halinde bankaca ödenmemesi için ödemeden men yasağı şeklinde ihtiyati tedbir konulmasını talep etmiştir. CEVAP: Sunulmamıştır. B-)...........'nin ................ Tarihli D.İş Kararında; "...tedbir talep eden tarafından henüz açılan herhangi bir menfi tespit davası bulunmadığından İİK m.72 hükmünün eldeki değişik iş dosyasında uygulanma alanı bulunmadığı, kanun metninde dava öncesinde ibaresinin bulunmadığı- kanun metninde 'icra takibi öncesinde' ibaresinin bulunduğu, İİK m.72 hükmünde bahsedilen tedbirin açılan menfi tespit davasında uygulama olanağı bulacağı; aksi düşünüldüğünde tedbir kararı verilmesi halinde uygulamada telafisi güç imkansız kanuna uygun olmayan sonuçların doğacağı, ölçülülük ilkesine aykırı olarak alacaklı aleyhine dengenin bozulacağı çünkü borçlunun menfi tespit davası açmaması halinde bu kez alacaklının alacağının varlığını ve miktarını takip/ dava etmek durumunda kalacağı, yine çekte asıl borçlu olan keşidecinin başkaca sunulu bilgi- belge ve delili yoksa değişik iş tedbir talebi ile borcu ödemekten her zaman imtina imkanı bulacağı ve bu durumun bazı durumlarda hakkın kötüye kullanımına yol açacağı ve hukuk güvenliğini sarsacağı, bu hususların yanı sıra talepte bulunanın iddialarının yargılamayı gerektirdiği, mevcut dosya durumu itibariyle yaklaşık ispata henüz kanaat getirilmemekle ihtiyati tedbir talebinin şartları oluşmadığı anlaşımış yine ödeme yasağı talep hakkının hamile tanınan hak olması hasebi ile keşideci veya önceki cirantaya tanınan hak olmaması nedeni ile talep edilemeyeceği dikkate alınarak talebin reddine ..." karar verildiği görülmüştür. C-)İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ; Talep eden vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; yukarıda açıklanan talep dava dilekçesindeki hususları aynen tekrar etmiş ve ilaveten; karşı tarafın çekleri haksız olarak yedinde bulundurmaya devam ettiğini, çeklerin akıbeti bilinmeyip davalı tarafından ciro edilmiş olma ihtimali bulunduğunu, bu aşamada Ticaret Mahkemesinden tedbir talebinde bulunmaktan başka yol kalmayıp açılacak bir menfi tespit davası süreci de olmadığını, bu sürecin anlaşma ile sona erdiğini, aynı konuda ikinci bir menfi tespit süreci başlatılamayacağından tedbire ilişkin başkaca bir makam kalmadığını belirterek, ara kararın kaldırılmasını ve çekler hakkında ödemeden men kararı verilmesini talep etmiştir. D-)DELİLLER; ............ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .............. T. ........./....... D.İş ......./........ K. sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı. E-)İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ; Talep, beş adet 5.000.000 TL avans çekinin ilişkin bedelsiz kaldığından bahisle, keşideci tarafından ihtiyati tedbir olarak ödeme yasağı kararı verilmesine ilişkindir. İstinaf incelemesi, Dairemizce 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Talep eden vekili değişik iş ile esas dava olmaksızın, keşideci tarafından beş adet çeke ilişkin, sözleşmedeki mal teslimi edimi yerine getirilmediğinden ve menfi tespit talebindeki arabuluculuk süreci anlaşamama ile sonuçlandığından tedbiren ödemeden men yasağı verilmesini talep etmiş, Mahkemece değişik iş ile esasa ilişkin menfi tespit davası olmadan değişik iş ile tedbir verilemeyeceğinden ve iddialar yargılamayı gerektirip yaklaşık ispat sağlanamadığından ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, kararı talep eden istinafa getirmiştir. Uyuşmazlık, TTK gereği kambiyo senedi olan çeke dayalı olarak açılan değişik iş dosyasında esas dava olmadan ihtiyati tedbir yolu ile ödeme yasağı kararı verilip verilemeyeceği, ihtiyati tedbirin koşulların mevcut olup olmadığına ilişkindir. Geçici Hukuki Koruma tedbirlerinden olan "ihtiyati tedbir" 6100 sayılı HMK'nın 389-399. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389.maddesinde ihtiyati tedbirin şartları, 391.maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usûle yer verilmiştir. HMK’nın 391/3. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talebinin reddi kararına karşı ve HMK'nin 394/5. Maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararına itiraz hakkında verilen karar karşı kanun yoluna başvurma olanağı getirilmiştir. HMK'nın "İhtiyati Tedbirin Şartları" kenar başlıklı 389.maddesinde "(1) Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. (2) Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır." hükmü yer almaktadır. Söz konusu maddede ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir. Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. HMK'nın ihtiyati tedbirle ilgili 390.maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, "yaklaşık ispat" kavramından bahsedilerek kabul edilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hâkim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez. Karşı tarafı riskle karşı karşıya bırakacak veya onun ticari hayatını ya da yaşantısını zora sokacak nitelikte verilecek tedbir kararının amacına uygun düşeceğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. 2004 sayılı İİK'nın "Menfi tesbit ve istirdat davaları" kenar başlıklı 72.maddesine göre; "(1) Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. (2) İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir..." hükmü mevcuttur. Mahkemenin dava öncesi-takip öncesi değerlendirmesi isabetli bulunmamıştır. Zira, dava öncesi de pekala 10 gün içinde esas dava açmak şartıyla ihtiyati tedbir talep edilebilecektir. Ancak, karar sonucu itibari ile isabetli olmuştur. Ayrıca tedbir talep edenin başka bir hukuki çareleri kalmadığı şeklinde ileri sürdüğü sebep yerinde değildir. Şöyle ki; çeklerin iadesine ilişkin arabuluculuk tutanağına icra edilebilirlik şerhi alarak kanun gereği ilam niteliğinde bulunan bu belgenin icraya konularak çeklerin iadesinin sağlanabileceği, anlaşma şeklindeki husus da yerine getirilmediğinden dava açılmasında da engel bulunmadığı değerlendirilmiştir. Açıklanan nedenlerle, dosyadaki belge ve tespitlere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin ara kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-(b-1) bendi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Talep eden vekilinin ............ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ................... T. ......../....... D.İş ....../...... K. sayılı; ilk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf kanun yolu başvurusunun, HMK’nın 353/1-(b-1) bendi gereğince ESASTAN REDDİNE, Yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının, Hazine'ye gelir kaydına, Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken istinaf karar harcı peşin alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı üzerinde bırakılmasına, İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından, vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Artan istinaf avanslarının, İlk Derece Mahkemesi tarafından HMK m.333'e uygun iadesine, Karar ilamının, HMK'nın 359/4. maddesi uyarınca; İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine, Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/11/2026

Başkan E-imza

Üye E-imza

Üye E-imza

Katip E-imza

Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.