Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1506 E. 2026/1781 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2026/1506 Esas

KARAR NO:2026/1781 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 29. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(Kapatılan) İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi

NUMARASI:2024/363 Esas - 2026/459 Karar

TARİHİ:12/05/2026

DAVA:Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit)

KARAR TARİHİ:08/10/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı bankanın, toplam 115.960,98 TL kredi sözleşmesi borcuna istinaden müvekkili aleyhine Anadolu 5. İcra Müdürlüğünün ... Takip sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, süresi içinde borca yapılan itiraz neticesinde takibin durduğunu, takibe konu borcun tamamının müvekkili tarafından ödendiğini, ayrıca borcun ödenmesi için gönderilen ihtarname tarihi 09/02/2007 olmasına rağmen, 21/02/2018 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibinin BK 146 Maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığını, her ne kadar takip durmuş olsa da davacı açısından icra takibi UYAP sisteminde ve bankaların sisteminde görünmeye devam eden borç niteliğinde olup, müvekkilinin ticari sicili ve bankalar ile olan ilişkisinin olumsuz etkilendiğini, bu nedenle müvekkilinin Anadolu 5. İcra Müdürlüğünün ... Takip sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptalini ve %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; takibin iptali amacıyla açılan davalarda görevli mahkeme İcra Hukuk Mahkemeleri olduğundan davanın görevsizlik dava şartı eksikliğinden reddini, davacının borcun ödendiği yönündeki iddiaları gerçek dışı olup, borçlu olduğu kredi hesabındaki borcun ödenmediğini, davacı taraf borcun 09/02/2007 tarihli ihtarnameye ilişkin olduğunu beyan ederek zamanaşımı iddiasında bulunmuş ise de; dava konusu borç için Ümraniye 2. İcra Müdürlüğünün .... Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, bu dosyadaki son işlem tarihinin 20/02/2012 olup, bu süre içerisinde zaman aşımının durup, dosyanın düşme tarihi itibariyle yeniden işlemeye başladığını, müvekkili bankanın 2007 yılından beri devam eden alacağını tahsil etmek dışında amacı olmadığından, kötü niyet iddiasını kabul etmediklerini, aksine hiçbir hukuki yararı olmamasına rağmen huzurdaki davayı açan davacının kötü niyetli olduğunu, bu nedenle davanın reddi ile davacı hakkında takip toplamının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 12/05/2026 tarih ve 2024/363 Esas - 2026/459 Karar sayılı kararında;"......TBK’nun 598. maddesi ile getirilen 10 yıllık süre hak düşürücü süre olup zamanaşımı süresi olmadığı, 10 yıllık sürenin gerçekleşmesi ile birlikte kefilin yükümlülüğünün kendiliğinden yasa gereği ortadan kalkacağı, hakimin bu süreyi re’sen gözeteceği anlaşıldığından genel kredi sözleşmesinin 16/10/2006 tarihli olduğu, davacının kefil sözleşmesi ile sözleşmeyi imzaladığı, tamibin 10 yıllık hak düşürücü süre dolduktan sonra 21/2/2018 tarihinde açıldığı, İstanbul Anadolu 5 İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyanın Ümraniye 2 İcra Müdürlüğünün ...sayılı icra dosyasının devamı olduğu hususunun davalı tarafından ispat edilemediği, buna görede 6101 sayılı Kanunun 5/2. Maddesi ile TBK. 598/3 maddesinin birlikte değerlendirildiğinde davaya konu icra takip tarihi itibariyle davacı kefil yönünden 10 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu, davacının takibe konu borçtan sorumlu olmayacağı anlaşıldığından davacının menfi tespit davasında haklı olduğuna kanaat getirilerek davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir....," gerekçesi ile,

''1-Davanın KABULÜ İLE; davacının İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğünün .... Sayılı takip dosyası sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin davacı yönünden iptaline,

2-Davacının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eski takip dosyasının usulüne uygun araştırılmamasının eksik inceleme oluşturduğunu, söz konusu eski icra dosyasına fiziken ulaşılamadığını ve UYAP kayıtlarında da tam olarak erişilemediğinin bildirildiğini, bilirkişi eski dosyaya ulaşamadığını açıkça belirtmesine rağmen mahkemenin yargılama tamamlanmış gibi değerlendirme yaptığını ve kararını bu eksik zeminde kurduğunu, eski icra dosyasındaki son işlem tarihinin, yapılan hacizler ve gönderilen müzekkere kayıtlarının, zamanaşımının kesilip kesilmediğinin tespiti bakımından doğrudan belirleyici nitelikte olduğunu, bu nitelikteki bir delilin toplanmamasının telafi edilemez bir usul hatası oluşturduğunu, ayrıca yerel mahkemenin dosyanın Adalet Bakanlığı arşivine ya da ilgili birimlere yazılması, gerekirse UYAP dışı fiziki arşiv araştırması yaptırılması gibi erişimi sağlamaya yönelik ek adımları atmaktan da kaçındığını, BAM'ın kaldırma ilamında açıkça emrettiği araştırma tamamlanmadan karar verilmiş olmasının başlı başına bir bozma sebebi oluşturmakta olduğunu, Yerel mahkemenin ispat yükünü hatalı biçimde müvekkile yüklediğini, menfi tespit davasında ispat yükünün kural olarak davacıya ait olduğunu, zira davacının, hakkında başlatılan icra takibinin hukuki dayanağının bulunmadığını ileri sürmekte ve bu vakıadan kendi lehine sonuç çıkarmakta olduğunu, buna göre davacının ya borcun mevcut olmadığını ya da borcu sona erdiren bir hukuki olgunun gerçekleştiğini kanıtlamak durumunda olduğunu, somut olayda mahkemenin eski icra dosyasının devam ettiğini, zamanaşımını kesen işlemlerin bulunduğunu ve yeni takibin müstakil bir takip niteliği taşıdığını fiilen müvekkil bankadan ispat etmesini beklediğini, ispat yükünü tersine çevirdiğini, mahkemenin ispat yükü dağılımını görmezden gelerek karar kurmasının HMK m.190 hükmüne aykırı olduğunu,TBK m.598/3 kapsamındaki on yıllık süre hesabının hatalı yapıldığını, gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefaletin, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkacağını, somut olayda genel kredi sözleşmesinin 16/10/2006 tarihinde akdedildiğini, 6101 sayılı TBK'nın 5 maddesi uyarınca 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu döneminde kurulmuş kefalet sözleşmelerine TBK m.598/3'ün doğrudan uygulanmasının mümkün olmadığını, bu maddenin kefalet ilişkilerine uygulanmasında geçiş sürecinin gözetilmek zorunda olduğunu, sözleşmenin kurulduğu 16.10.2006 tarihi itibarıyla 818 sayılı mülga Borçlar Kanununun yürürlükte olduğunu ve TBK'nın 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girdiğini, bu durumda sözleşmenin kuruduğu tarihten TBK'nın yürürlük tarihine kadar geçen sürenin yaklaşık 5 yıl 8 ay olduğunu, TBK'nın yürürlüğe girmesinden itibaren başlayacak on yıllık azami kefalet süresinin dolmasının ise 01.07.2022 tarihine karşılık geldiğini, buna karşın davanın 12.03.2018 tarihinde açıldığını, söz konusu tarihte henüz bu sürenin dolmadığını, mahkemenin on yıllık süreyi salt sözleşme tarihinden itibaren hesaplayarak 2016 yılında dolduğunu kabul etmesi ve bu gerekçeye dayanarak davayı kabul etmesinin, geçiş hukukunu ve zaman-uygulama kurallarını görmezden gelen açık bir hukuki hata olduğunu,Mükerrer takip iddiası re'sen gözetilmeksizin sonuca gidildiğini, davacının 2018 tarihli Ümraniye 2. İcra Müdürlüğü .... sayılı takibin hukuka aykırı olduğunu iddia ederken söz konusu takibin, daha önce başlatılan ve hâlen derdest olan .... sayılı eski takiple mükerrerlik oluşturduğunu ileri sürdüğünü, ancak bu meselenin çözümlenmesinin, esasen yalnızca müvekkil bankanın değil, mahkemenin de re'sen gözetmesi gereken bir takip şartı sorunu olduğunu,Zamanaşımı kesme hallerinin gerektiği gibi değerlendirilmediğini, asıl borçluya karşı gerçekleştirilen her icra takibi eyleminin zamanaşımını hem asıl borçlu hem de kefil aleyhine keseceğini, Ümraniye 2. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyasındaki son işlem tarihinin 20.02.2012 olduğunun bilirkişi raporlarında belirtildiğini, ancak bu tarihin tespitinin dosyaya fiziken ulaşılamadığı için salt banka yetkilisinin e-posta bildirimine dayandırıldığını, ikinci bilirkişi raporunda yer alan bilgiler incelendiğinde, ... Bankası nezdinde haciz müzekkeresi gönderilmediği ve 2007/2918 sayılı dosyaya ait ödeme emri evraklarının mevcut olmadığının ifade edildiğini, bu tespitlerin dosyanın ne zaman ve nasıl sonuçlandığını açıklamaktan uzak olduğunu, aksine eski dosyanın akıbetine dair belirsizliğin derinleştiğini gösterdiğini, mahkemenin bu belirsizliği müvekkil banka aleyhine yorumladığını ve zamanaşımının kesilmediği sonucuna vardığını, bu yaklaşımın hem HMK m.190 kapsamında ispat yükü kuralına, hem de maddi gerçeğin araştırılması ilkesine aykırı olduğunu, TBK m.155 hükmü uyarınca zamanaşımının asıl borçluya karşı kesilince kefile karşı da kesilmiş olacağını, asıl borçlu hakkındaki takip ve alınan haciz işlemleri eksiksiz araştırılmadan yalnızca davacı kefilin durumundan hareketle zamanaşımının dolduğu sonucuna varılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa re'sen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, davalı banka ile dava dışı .... Şti. arasında imzalanan ve davacının da kefil olarak imzaladığı genel kredi sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili talebiyle davalı banka tarafından başlatılan icra takibine konu borçtan kaynaklı borçlu olmadığının tespiti istemi ile İİK. 72 Maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasıdır.Mahkemece, davanın kabulüne, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Dairemizin 25/04/2024 Tarih ve 2021/2362 Esas - 2024/685 Karar sayılı kaldırma kararımız doğrultusunda mahkemece yapılan yargılama sonucunda istinafa konu karar verilmiştir.Somut olayda, davalı banka ile dava dışı asıl borçlu .... Şti. arasında 16/10/2006 tarihinde 30.00,00 TL. Miktarlı .... İmzalandığı, davacı ...'ın da müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla 30.000,00 TL. Kefalet limiti dahilinde anılan bu sözleşmeyi imzaladığı, davalı banka tarafından bu .... İstinaden dava dışı asıl borçlu ... Şti.'ne ... türünde borçlu cari hesap kredisi kullandırıldığı, söz konusu kredi borcunun ödenmemesi üzerine davalı banka tarafından davacı/kefil ve dava dışı diğer borçlulara Üsküdar .. Noterliğinden gönderdiği 09/02/2007 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarname ile, nakdi krediden kaynaklı 14.310,00 TL. alacağın tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiği, verilen süre içerisinde kredi borcunun ödenmemesi üzerine davalı banka tarafından davacı ile birlikte dava dışı diğer borçlular hakkında davalı banka vekili tarafından 15/05/2018 teslim tarihli dilekçe ekinde sunulan belgelere göre Ümraniye 2 İcra Müdürlüğünün ...sayılı icra dosyası ile toplam 15.539,25 TL. Alacağın tahsili talebiyle 20/03/2007 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, iş bu icra dosyasının ...'ya düştüğü belirtilerek davacı borçlunun da içinde bulunduğu tüm borçlulara güncel bakiye borç tutarı üzerinden davalı banka tarafından İstanbul Anadolu 5 İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra dosyası ile 21/02/2018 tarihinde 15.539,25 TL. Asıl alacak, 100.421,73 TL. İşlemiş faiz olmak üzere toplam 115.421,73 TL. Üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, icra takibine davacı borçlu vekilinin 02/03/2018 tarihli dilekçe ile itiraz ettiği ve davacı/kefil tarafından 12/03/2018 tarihinde 115.960,98 TL üzerinden istinafa konu menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmıştır.Mahkemece, İstanbul Anadolu 19. İcra Dairesi (kapatılan Ümraniye 2. İcra Dairesi)'ne yazılan 01/10/2024 tarihli müzekkere ile; Daha önce Müdürlüğünüzün ...sayılı dosyanızın fiziki olarak mahkemeye gönderilmesi istenilmiş olup, müdürlüğünüz dosyası mahkemeye fiziki olarak gönderildiğini, dosyanın tetkikinde dosya içinde, ödeme emri, takip talebi, takibe dayanak belgeler ile tebliğ mazbatasının bulunmadığının anlaşıldığını, dosyanızın kaleminizden titizlikle araştırılarak,ödeme emri, takip talebi, takibe dayanak belgeler, tebliğ mazbatası ile tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz olarak gönderilmesi istenilmiş, icra müdürlüğünce müzekkereye verilen 16/10/2024 tarihli cevabi yazıda; İlgili dosyaya ait ödeme emri, takip talebi, takibe dayanak belgeler, tebliğ mazbatası ile tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz olarak mahkeye gönderilmesinin istenmesi üzerine yapılan araştırmada dairelerinde başkaca evraka rastlanılmadığı bildirilmiştir.Taraflar arasındaki sözleşmenin akdedildiği 16/10/2006 tarihinde yürürlükte bulunan Mülga 818 Sayılı Borçlar Kanununda kefalet için herhangi bir süre öngörülmemiştir. Ancak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanununda azami 10 yıllık süre getirilmiş olup bu düzenleme 6101 Sayılı Kanunun 5/2. maddesinde ifade edildiği şekilde ''ilk defa öngörülen'' süre niteliğindedir ve 10 yıllık sürenin sonunda kendiliğinden kalkacağı TBK 598/3. maddesinde açıkça ifade edilmiş olduğundan bu sürenin hakdüşürücü süre olarak kabul edilmesi hukuka uygun bir kabuldür. 6101 sayılı Kanunun 1.m.son cümlesi uyarınca TBK'nun yürürlüğe girmesinden sonra bu fiili ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşecek temerrüt, sona erme ve tasfiye TBK hükümlerine tabi olup, aynı yasanın 5/2. maddesi uyarınca TBK ile hakdüşürücü süre ilk defa öngörülmüş olup da başlangıç tarihi itibariyle bu süre dolmuş ise, hak sahipleri TBK'nun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıllık ek süreden yararlanırlar. Ancak bu ek süre, TBK'nda öngörülen süreden daha uzun olamaz.TBK’nun 598/3. maddesinde ''Bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.'',598/4. maddesinde ''Kefalet 10 yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile uzatılmış veya yeni bir kefalet verilmiş olmadıkça kefil, ancak 10 yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir.'' şeklinde düzenleme yapılmıştır. Tüm bu hükümler birlikte değerlendirilerek somut olaya döndüğümüzde, kefalet borcunun sona ermesiyle ilgili olarak 6098 sayılı TBK hükümlerinin uygulanması gerektiği, TBK’nun 598. maddesi ile getirilen 10 yıllık süre hak düşürücü süre olup zamanaşımı süresi olmadığı, dolayısıyla kesilmesinin veya durmasının söz konusu olamayacağı, 10 yıllık sürenin gerçekleşmesi ile birlikte kefilin yükümlülüğünün kendiliğinden yasa gereği ortadan kalkacağı, hakimin bu süreyi re’sen gözeteceği, sözleşme tarihi olan 16/10/2006’den itibaren TBK. 598/3 maddesi uyarınca 10 yıllık hak düşürücü sürenin başladığı ve 16/10/2016 tarihinde 10 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu, davaya konu icra takibi ise 21/02/2018 tarihinde başlatıldığı, buna göre takip tarihi itibariyle kefilin kefalet akdinden dolayı sorumlu olacağı 10 yıllık sürenin sona erdiği, hakdüşürücü süre defi olmayıp itiraz olduğundan ve mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir. Bu sebeple ilk derece mahkemesince davaya konu icra takip tarihi itibariyle TBK'nin 598/3. maddesi gereğince 10 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu ve kefaletin sona erdiği, buna göre davacı kefilin kefaletten kaynaklı borçlu olmadığı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK. 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 7.921,29-TL. istinaf karar harcından istinaf eden davalı tarafından peşin olarak yatırılan 1.485,24 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.436,05 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden davalı üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 08/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.