İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2025/309 E. 2026/841 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2025/309
- Karar No
- 2026/841
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/309 Esas KARAR NO : 2026/841
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 08/09/2025 KARAR TARİHİ : 23/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin İstanbul ili Kağıthane ilçesinde ticari faaliyet gösteren bir işletme olduğunu, davalı ile vako grup prizlerin gönderilmesi hususunda anlaştıklarını, bu kapsamda müvekkili şirket tarafından toplam 1.500.000,00-TL değerinde altı adet çekin keşide edildiğini, davalının taahhüt ettiği ürünleri göndermediğini, çeklerin keşide edilmesinden sonra ürünlerin teslim edilmediğini, davalının sözleşmede kararlaştırılmayan araba ve elektrik kablosu gibi malları teklif ettiğini, bu tekliflerin müvekkili tarafından kabul edilmediğini, davalının gönderdiği ses kaydında taahhüdünü yerine getirmediğini inkar ettiğini, .... Noterliğinin 08.07.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeye uygun edimlerin talep edildiğini, ancak sonuç alınamadığını, ... A.Ş. çek defteri ile keşide edilen HI-... seri numaralı 30.10.2025 vadeli 250.000,00-TL bedelli çekin, HI-... seri numaralı 30.11.2025 vadeli 250.000,00-TL bedelli çekin, HI-... seri numaralı 30.12.2025 vadeli 250.000,00-TL bedelli çekin, HI-... seri numaralı 30.01.2026 vadeli 250.000,00-TL bedelli çekin, HI-... seri numaralı 28.02.2026 vadeli 250.000,00- TL bedelli çekin ve HI-... seri numaralı 30.03.2026 vadeli 250.000,00-TL bedelli çekin bedelsiz kaldığının tespitini, ilgili bankaya müzekkere yazılarak çeklerin ibrazı halinde ödeme yapılmamasını, çeklerin icra takibine konu edilmemesini, üçüncü kişilere ciro edilmeleri halinde dahi cirantalar tarafından bankaya ibrazının ve icra takibine konu edilmesinin önlenmesi adına ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir. Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı, davayı takip etmediği, isticvap davetiyesine icabet etmediği görüldü. DELİLLER : Arabuluculuk anlaşamama tutanağı, Bilirkişi raporu, Banka kayıtları, Ticaret sicil kayıtları, yazışmalar, telefon, isticvap, ödemelere dair banka kayıtları ve tüm dosya kapsamı. Bilirkişi raporunda özetle; ... ile ... arasında 2025 yılında ticari bir ilişkinin bulunduğunu, bu ilişki kapsamında davacı tarafından davalıya her biri 250.000,00-TL tutarlı 6 adet çekin verildiğini, toplamda 1.500.000,00-TL tutarlı bu çeklerin davacı şirketin yasal ticari defterlerine işlendiğini, davacı şirketin 2025 yılına ait ticari defterlerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine uygun tutulduğunu, e-Defter beratlarının süresinde onaylandığını, defterlerin davacı lehine delil vasfı taşıdığını, davalının bilirkişi incelemesine katılmayarak ticari defter ve belgelerini ibraz etmediğini, davacı defterlerine göre 6 adet çekin davalıya teslim edildiğini ancak karşılığında herhangi bir mal teslimi yapılmadığını, davacının söz konusu çeklerden dolayı davalıdan 1.500.000,00-TL alacaklı olduğunu ve davalının davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, WhatsApp yazışmalarında geçen isimlerin ticaret sicil kayıtları üzerinden yapılan incelemede davacı şirketin tek ortağı ve yetkilisinin ..., davalı şirketin tek ortağı ve yetkilisinin ise ... olduğunu, dava dilekçesi ekindeki SMS ve WhatsApp yazışmalarının ... marka mobil cihaz üzerinde mevcut olduğunu, yazışmaların ... numaralı hat üzerinden gerçekleştirildiğini, bu hattın cihazda kayıtlı olduğunu, ve ... tarafından kullanıldığını, ayrıca dilekçe ekindeki yazışmalar ile cihazdaki kayıtların içerik ve taraf bilgileri bakımından uyumlu olduğunu, bu nedenle sunulan yazışmaların incelemeye konu mobil cihaz üzerinde fiilen yer aldığı ve erişilebilir olduğu görüş ve kanaatine varıldığı tespit edilmiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE: Dava, ... ait HI-... seri numaralı, 30.10.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.11.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.12.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.01.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 28.02.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.03.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çekler nedeni menfi tespit ve ibraz edilip ödenen paraların İİK 72/6 maddesi gereğince istirdadını talep etmiştir. İncelenen icra dosyasından tarafların dava ve taraf ehliyeti vardır. Öncelikle, menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır: Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. İcra İflas kanunun menfi tespit ve istirdat başlıklı 72. Maddesinde: ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir. Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. (Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir. Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi icra takibinden sonrada ileri sürülebilir. Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Buna rağmen, borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması halinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür. Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. HMK 190. maddesinde: İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir. Şeklinde hüküm bulunmaktadır. Türk Medeni Kanununun (TMK) 6. maddesi uyarınca kural olarak, aksi kanunca belirlenmedikçe iki taraftan her biri iddiasını ispata mecburdur. HMK 171 maddesinde: (1) İsticvabına karar verilen kimseye bizzat davetiye gönderilir ve belirlenen gün ve saatte isticvap olunmak üzere hazır bulunması gerektiği belirtilir. Davetiyede, ayrıca, isticvap konusu vakıalar gösterilir; ilgili tarafın geçerli bir özrü olmaksızın gelmediği veya gelip de sorulara cevap vermediği takdirde, isticvap konusu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtarı da yapılır. (2) Çağrılan taraf özürsüz olarak gelmediği veya gelip de soruları cevapsız bıraktığı takdirde, mahkemece sorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılır. Şeklinde yasal düzenleme bulunmaktadır. Somut olayda; davacı taraf davalı ile vako grup prizlerin gönderilmesi hususunda anlaştıklarını, bu kapsamda ... ait HI-... seri numaralı, 30.10.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.11.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.12.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.01.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 28.02.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.03.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli toplam 1.500.000,00-TL değerinde altı adet çekin keşide edildiğini, davalının taahhüt ettiği ürünleri göndermediğini, çeklerin keşide edilmesinden sonra ürünlerin teslim edilmediğini, davalının sözleşmede kararlaştırılmayan araba ve elektrik kablosu gibi malları teklif ettiğini, bu tekliflerin müvekkili tarafından kabul edilmediğini beyan ederek çekler sebebi ile borçlu olmadığını ve ödenen çek bedellerinin istirdatını talep etmiş olup mahkememizce tarafların ticari defter ve kayıtlarında bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup davalı taraf defter ve kayıtlarını sunmadığı gibi mahkememizce çıkarılan isticvap davetiyesine rağmen duruşmaya gelmemiş ve herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Bilirkişilerce incelenen davacı defter ve kayıtları ile dava dilekçesinde sunulan yazışmaların bulunduğu telefona göre tarafların 2025 yılında ticari ilişkilerinin bulunduğu, davalı tarafından herhangi bir mal teslimi yapılmadığı, incelenen yazışmaların davacı ve davalı şirket yetkilileri arasında olduğu, sunulan yazışmaların incelenen telefonda mevcut olduğu, yazışmalarda davacı tarafından çekler verildiği ancak davalı tarafından anlaşmaya konu malların teslim edilmediğinin tespit edilmiştir. Bankaya yazılan müzekkere cevabında ... ait HI-... seri numaralı, 30.10.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.11.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.12.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.01.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çeklerin ibraz edilerek ödendiği görülmüştür. HMK 190. Maddesi gereğince davalı şirket yetkilisine isticvabına karar verilmiş ise de çağrılan davalı taraf özürsüz olarak gelmediğinden mahkememizce çeklerin bedelsiz kaldığı ikrar edilmiş sayılmış ayrıca yapılan bilirkişi incelemesi ile de çeklerin davaya konu viko priz alımı için verildiği, davalı tarafından anlaşmaya konu malların teslim edilmediği de anlaşıldığından davacı tarafın HMK 171, 190 maddesi ve Türk Medeni Kanununun (TMK) 6 maddesi gereğince iddialarını ispat ettiğinden menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiş ayrıca ibraz edilip tahsil edilen çekler yönünden de istirdat talebininde kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. KARAR : Gerekçesi ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; 1- ... ait HI-... seri numaralı, 30.10.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.11.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.12.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.01.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 28.02.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek, HI-... seri numaralı, 30.03.2026 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli çekler nedeni ile davacının, davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, 250.000,00TLsinin 30.10.2025 tarihinden, 250.000,00TLsinin 01.12.2025 tarihinden, 250.000,00TL sinin 31.12.2025 tarihinden, 250.000,00TL sinin 30.01.2026 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte toplam 1.000.000,00TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 102.465,00TL nispi karar harcından peşin ve tamamlama harcı olan 25.616,25TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 76.848,75-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 4.600,00-TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 228.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan toplam 43.420,75-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 23/10/2026
Katip ... ¸e-imzalıdır
Hakim ... ¸e-imzalıdır