Bölge Adliye Mahkemesi 2024/38 E. 2026/1864 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2024/38 Esas

KARAR NO:2026/1864 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(Kapatılan) Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

NUMARASI:2022/221 Esas- 2023/763 Karar

TARİH:14/07/2023

DAVA:İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:26/10/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin müvekkili şirketten 18.08.2021 tarihinde satın almış olduğu 13 adet yeni ... marka motorlu araçlar ile ilgili olarak özel ... indirimleri aldığını, bu doğrultuda müvekkili şirket ile davalı borçlu arasında 18.08.2021 tarihinde ... araç satış sözleşmesi imzalandığını, sundukları sözleşmede davalı borçlunun sağlamış olduğu indirim tutarlarının yer aldığını, davalı şirketin sözleşmenin "4. ..."bölümünün 4.1. maddesinde satın aldığı araçları, trafik sicilde kendi adına tescil etmeden üçüncü kişilere devretmemeyi, araçların trafik tescil tarihinden itibaren 6 (altı) ay geçmeden ve araçlar 10.000 km yol kat etmeden araçları üçüncü kişilere satmamayı, belirtilen yükümlülüklerin ihlali halinde ilgili araçlara ilişkin ... İndirimi tutarını 15 (onbeş) gün içerisinde müvekkili şirkete iade etmeyi kabul ve taahhüt ettiğini, ancak müvekkili şirket tarafından yapılan kontroller sonucunda, söz konusu 13 adet aracın 24.08.2021 tarihinde üçüncü kişilere satıldığının tespit edildiğini, bunun üzerine davalı borçluya 10.11.2021 tarihinde Bakırköy ... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, bu ihtarnamede, 18.08.2021 tarihli protokolde vermiş olduğu taahhütleri ihlal etmesi nedeniyle söz konusu araçlar ile ilgili sağlamış olduğu ... indirim tutarı olan 283.530,00 TL + KDV’yi müvekkili şirkete iade etmekle yükümlü hale geldiğinin bildirildiğini, davalı borçlu tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı için Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyası ile davalı hakkında ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla davanın kabulü ile davalının haksız ve kötü niyetli itirazının iptaline ve takibin devamına, davalı hakkında %20' den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dayandığı sözleşmede imzasının bulunmadığını, bu nedenle geçersiz olduğunu, davacının dava dilekçesiyle dayanak gösterdiği hükmün kendi içinde çelişkilerle dolu geçersiz bir hüküm olduğunu, beyan ve yükümlülük hükmünün ihlali halinde indirim tutarının iade edileceği düzenlemesinin geçersiz bir düzenleme olduğunu, davacı tarafından dayanak gösterilen sözleşmenin müvekkili tarafından müzakere imkanı olmadan kabul edildiğini, söz konusu sözleşmede yer alan hükümlerin TBK madde 23 hükmü gereği müvekkili lehine yorumlanması gerektiğini, eldeki bu dava bakımından önemli olan hususun iş bu hükmün hukuki mahiyetini analiz edilmesi ve davacının talebinin kabul edilebilir olup olmadığının tespit edilmesi olduğunu, ... tarafından iş bu davaya konu araçların maliyetinin altında satılmadığını, ortada filonun doğrudan bir zararı olmadığını, muhtemel olarak ... tarafından piyasadaki parakende satış fiyatlarının etkilenmemesinin amaçlandığını, söz konusu düzenlemenin davacının fiyat politikasına ilişkin ekonomik bir karardan ibaret olduğunu, bu durumun müvekkilini ilgilendirmesinin beklenemeyeceğini, davacının başvurduğu yolun ... indirim ücreti olarak adlandırdığı ve müvekkiline satım esnasında ödetmediği tutarı bugün ödenmesini sağlamak olduğunu, davacı tarafın hazırladığı sözleşmede yaptığı indirimi kullandırma konusunda bir takım gereklilikler düzenlediğini, bu gerekliliklerin sağlanmaması halinde, kullandırdığı indirimin kendisine iade edilmesi gerektiğini düzenlediğini, ancak dava dilekçesiyle, sözleşmeye aykırılık iddiasında bulunduğunu, bu durumda, dayanak gösterdiği hükmün niteliğinin tespit edilmesi ve sözleşmeye aykırılık iddiasının kabul edilebilir olup olmadığının ortaya konulması gerektiğini, ilgili, hükmün bir yapmama borcu olarak değerlendirilebileceğini, bu durumda, asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla, varsayımsal olarak TBK madde 113 çerçevesinde "Yapmama borcuna aykırı davranan borçlu, bu aykırı davranışının doğurduğu zararı gidermekle yükümlüdür" hükmünün dayanak olarak gösterilebileceğini ancak ifade edildiği üzere davacının müvekkilinin hareketi neticesinde hiçbir zarara uğramadığını, araçları maliyeti altında satmadığını, kendi karının bir kısmını yansıtmamış olabileceğini, keyfi olarak uygulanmayan indirimin zarar olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, uğranılan zararın ispat edilmesi gerektiğini, ayrıca müvekkilinin mücbir sebep dolayısıyla araçları elden çıkardığını, müvekkilinin perakende ticaret alanında faaliyet gösteren bir limited şirket olduğunu, müvekkilinin müdürler kurulu başkanı ...'nin işbu sözleşmenin ifası tarihlerinde yoğun bakıma girdiğini ve 45 gün kadar yoğun bakımda kaldığını, aynı zamanda şirket ortağı olan yetkili müdürden haber alınamaması sebebiyle şirketin önemli maddi sorunlarla karşılaştığını, firmanın nakit sıkıntısı yaşadığını ve iş akış zincirinde önemli aksaklıkların meydana geldiğini, bu hususların mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini beyanla davanın reddine, takibin haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle reddolunan meblağın %20 'sinden aşağı olmayacak miktarda kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:Mahkemece; davanın, davacı tarafından davalı aleyhine Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibine davalı takip borçlusu tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın; taraflar arasında imzalandığı ihtilafsız olan ... araç satış sözleşmesi uyarınca davalının yükümlülüklerini ihlal edip etmediği, davacının bu sebeple davalıdan ... indirim tutarı talep edip edemeyeceği, talep edebilecekse miktarının ne olduğu, davalının savunmasına göre ise davacının sözleşmede imzasının olmamasının sözleşme sebebiyle talepte bulunmasına engel oluşturup oluşturmadığı, sözleşmenin 4.1 maddesinin geçerli olup olmadığı, davalı tarafından ileri sürülen sebebin mücbir sebep teşkil edip etmediği, bu durumun davalının sorumluluğuna etki edip etmediği hususlarında toplandığı, her ne kadar davalı tarafça sözleşmede davacı yanın imzasının bulunmadığı iddia edilerek sözleşmenin geçersiz olduğu iddia edilmiş ise de, davacı tarafça ibraz edilen sözleşmede davalı yanın imzasının mevcut olduğu, davacı yanca imza eksikliğinin her aşamada tamamlanabilecek eksiklerden olduğu, davacı tarafın iddia ve beyanlarıyla davalı tarafça imzalanan sözleşmeyi açıkça kabul ettiğinin anlaşıldığı görülmekle davalı yanın bu yöndeki iddialarına itibar edilmediği, her ne kadar davalı tarafça tarafların serbest iradeleriyle imza altına aldıkları sözleşmenin "..." başlıklı bölümünün 4.1. maddesinin hükümsüz olduğu iddia edilmiş ise de, sözleşmenin taraflarının tüzel kişi tacir oldukları, davalı şirketin iş bu sözleşmede tüketici sıfatının yer almadığı, taraflar arasındaki bahsi geçen sözleşme düzenlemelerinin haksız şart teşkil ettiği iddialarının kabul edilemeyeceği, tüzel kişi tacirlerin serbest iradeleriyle iş bu sözleşmeye imza altına aldıkları, davalı tarafın sözleşmedeki tüm maddeleri kabul ederek dava konusu araçları satın aldığı ve bu doğrultuda taahhütlerde bulunduğu kanaatine varıldığından, davalı tarafın sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğuna ilişkin iddialarına itibar edilmediği;Sözleşmede yer alan "..." başlıklı bölümünün 4.1. maddesinin bir "yapmama borcu" olarak nitelendirilmesinin mümkün olduğu, iş bu madde ile davalı tarafın bir yapmama borcunu üstlendiği ve bu kapsamında borcun ifa edilmemesi halinde cezai şart olarak karşılığı tarafların serbest iradeleriyle belirlenerek sözleşmede yer aldığı, taraflar arasında imzalanan "... Araç Satış Sözleşmesi" ile davacı tarafın davalı yana sözleşme ekinde yer alan 13 adet aracın satışını gerçekleştireceğini taahhüt ettiği, bu doğrultuda araç satışında sözleşme ile bir kısım indirimler yapacağını belirttiği, ancak taraflar arasında imzalanan sözleşmede davacı tarafın yapılan ... indirimini bir kısım kurallara bağladığı, bu kuralların ihlali halinde yapılan indirimlerin davalı tarafça geri ödenmesi gerektiğinin kararlaştırıldığı, davalı tarafın iş bu sözleşmeyi serbest iradesi ile imzaladığı, davacı tarafın ise bu hükmü sözleşmenin imzalanması için esaslı unsur olarak gördüğü, davacı tarafın bu bedeli talep edilebilmesi için ayrıca zararını ispat külfetinin bulunmadığı, zira söz konusu hüküm sözleşme ile kararlaştırılmış cezai şart niteliğinde olduğundan taraflarca sözleşmede kararlaştırılmış olmasının yeterli olduğu, bu nedenle davalı tarafça sözleşme ile verilen taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde yapılan indirimlerin cezai şart olarak davacı tarafa ödenmesi gerektiği, alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve kanaat verici bulunduğu, buna göre davalı tarafça taraflar arasındaki "...Araç Satış Sözleşmesi" kapsamında satın alınan 13 adet aracın satın alındığı tarihten itibaren 6 aylık süre dolmadan dava dışı 3. kişilere satış ve devirlerinin yapıldığı, bu hususta davacı tarafa herhangi bir bildirim ya da görüş sorulmadığı, davalı tarafın sözleşme ile yüklendiği borcu yerine getirmediği, basiretli tacir olarak davalı tarafın sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmesi ve sonuçlarına katlanması gerektiği, bu nedenle davacı tarafın sözleşme ile yapılan indirim tutarlarını sözleşme kapsamında talep edebileceği, davacı tarafça sözleşme kapsamında yapılan indirim bedeli 283.530,00 TL + KD V bedeli olmak üzere toplam 334.565,40 TL olarak belirlenmiş ise de, davacı tarafın talep edebileceği indirim tutarının davalıya satış tarihi itibariyle perakende fiyatı üzerinden satış yapılması durumuna göre belirlenen indirim tutarından ibaret olduğu, bu miktarın bilirkişi raporuyla sabit olduğu üzere 243.135,55 TL olduğu, davacı taraf KDV bedeli yönünden talepte bulunulmuş ise de KDV bedelinin indirimli tutarlar üzerinden davalı yana satış sırasında yansıtıldığı, bu nedenle davacı tarafın yeniden KDV bedeli talep etmesinin yerinde olmadığı anlaşıldığından takibin 243.135,55 TL asıl alacak ve takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz üzerinden devamına karar vermek gerektiği, davalı tarafın cevap dilekçesi ile mücbir sebep iddiasında bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin "..." başlıklı bölümünün 4.1. maddesinde "... müşterisinin ekonomik durumunun ciddi şekilde bozulmasına yol açan koşulların ortaya çıkması halinde ... müşterisi, araçlar iş bu taahhütnamenin ihlaline yol açmaksızın satış imkanlarını değerlendirmek üzere makul süre önceden bayi ile iletişime geçeceğini beyan ve taahhüt eder" düzenlemesine yer verildiği, hal böyle olunca davalı tarafın davalı şirketin ekonomik olarak zor bir dönemden geçtiğinin ispatı halinde dahi, sözleşmede yer verilen cezai şartın geçersiz hale gelebilmesi için davacı tarafa bildirimde bulunulması ve bu doğrultuda işlem yapılması gerektiğinin tüzel kişi tacir olan taraflarca sözleşmede hüküm altına alındığı, davalı tarafın bu kapsamda sözleşmeye uygun hareket ettiğine ilişkin bir bilgi ya da belge ibraz etmediği, bu nedenle davalı tarafın mücbir sebep iddialarına itibar edilmediği, davalı borçlu tarafından sözleşme ve faturalar ile sabit olan alacağın tereddütsüz bir şekilde likit ve belirlenebilir olması nedeni ile davalı borçlu aleyhine kabul edilen alacak miktarı üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DAVALI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ;davacının dayandığı sözleşmenin davacının imzasını içermemesi sebebiyle hukuken dikkate alınamayacağı, davacının dayandığı sözleşme hükmünün kendi içerisinde çelişkili ve geçersiz olduğu, sözleşme konusu araçların müvekkiline maliyetinin altında bir bedel ile satılmadığı, sözleşmenin 4.1. maddesinde yer alan düzenlemenin bir yapmama borcu olduğu, davacının yapmama borcunun ihlal edildiğini iddia etmesi halinde ancak TBK madde 113 gereği zararını talep edebileceği ancak davacının bu satışlar nedeniyle herhangi bir zarara uğramadığı, müvekkilinin söz konusu araçları şirket müdürler kurulu başkanın uzun süre yoğun bakımda kalması ve diğer yetkili müdüre de ulaşılamaması sebebiyle şirketin girdiği ekonomik sıkıntıları aşmak üzere sattığı, bu durumda davacı ile iletişime dahi geçilemediği, araçların mücbir sebep dolayısıyla satıldığı, bu nedenle davanın haksız olduğu, bilirkişi raporunda sözleşme tarihinden bir-bir buçuk ay sonraki tekil satışların esas alındığı ancak aradan geçen sürede araç fiyatlarının enflasyon nedeniyle arttığı, bu sebeple emsal alınamayacakları, yine raporda tablo-2'de yer alan davacının kendi broşürlerindeki liste fiyatlarının da kabul edilemeyeceği, liste fiyatlarının bayilere yönelik tavsiye niteliğinde olduğu, bireysel alıcılara dahi bu fiyat üzerinden satış yapılmadığı, indirim uygulandığı, müvekkili tarafından toplu araç alımı yapılması sebebiyle zaten davacının indirimli fiyattan satış yapması gerektiği, bu sebeplerle bilirkişi raporunun hükme esas alınmayacağı ve kararın kaldırılması gerektiğine ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, sözleşmeye aykırılıktan doğan alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkindir. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Mahkemece taraf delillerinin ibrazı sağlanarak, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, kök ve ek rapor alınarak istinafa konu karar verilmiştir. Davalı tarafça ileri sürülen tüm istinaf sebepleri yargılama aşamasında sunulan cevap, itiraz ve beyan dilekçeleri ile de ileri sürülmüş, ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporlarında bu iddialar değerlendirilmiş ve Mahkemece verilen kararda davalı vekilinin; sözleşmede davacının imzasının olmaması sebebiyle sözleşmenin geçersiz olduğuna dair istinaf sebebi: davacı tarafından sunulan sözleşmede kendi imzasının bulunması, imza eksikliğinin davacı tarafından her zaman tamamlanabileceği ve davalının sözleşmeyi kabul etmesi karşısında davalı tarafın sözleşmenin geçersiz olduğuna dair iddiasına itibar edilemeyeceği, gerekçesi ile; sözleşmenin 4.1. maddesinin kendi içerisinde çelişkili olduğu ve bu madde ile davalıya bir yapmama borcu yüklendiğinden davacının ancak varsa zararını talep edebileceği ancak davacının herhangi bir zarara uğramadığına dair istinaf sebebi: tarafların tacir oldukları, serbest iradeleri ile sözleşmeyi kabul ettikleri ve sözleşme hükmünün geçerli olduğu, sözleşmenin 4.1. maddesi ile davalıya yüklenen edimin bir yapmama borcu olduğu ve bu edimin ihlali halinde davalının uygulanan indirim tutarını iade edeceğinin kabul edildiği, davalı sözleşme tarihinden itibaren 6 ay geçmeden aldığı araçları üçüncü kişilere satarak edimini ihlal ettiğinden davacının, cezai şart mahiyetinde olan bu düzenleme gereği herhangi bir zarar ispatına gerek olmadan talepte bulunabileceği, gerekçesi ile; davalının müdürler kurulu başkanın rahatsızlığı ve davalı şirketin girdiği ekonomik sıkıntılar nedeniyle araçların satıldığı, bu hususun bir mücbir sebep olduğuna dair istinaf sebebi: davalı tarafın iddia edilen gerekçelerle ekonomik olarak zor durumda kaldığını ispat edemediği gibi sözleşmenin 4.1. maddesinde yer alan "... müşterisinin ekonomik durumunun ciddi şekilde bozulmasına yol açan koşulların ortaya çıkması halinde ... müşterisi, araçların iş bu taahhütnamenin ihlaline yol açmaksızın satış imkanını değerlendirmek üzere makul süre önceden bayi ile iletişime geçeceğini beyan ve taahhüt eder." hükmü gereği davacı şirketle satışlardan önce iletişime geçtiğine dair bir delil de sunmadığı, gerekçesi ile karşılanmış, sözleşmenin 4.1. maddesi ile davalının taahhüdünü ihlal etmesi halinde kendisine uygulanan indirim tutarını iade edeceğini kabul etmiş olması sebebiyle Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının, davalıya yaptığı satış tutarları (bu husus ek raporda açıklanmış, rapor ekinde faturalar sunulmuştur) ile perakende satış halinde uyguladığı satış fiyatları karşılaştırılarak uygulanan indirim tutarının belirlenmiş olması sözleşme hükmüne ve dosya kapsamına uygun olmuş, sonuç olarak davalı vekilinin bilirkişi raporunun hatalı olduğu ve hükme esas alınamayacağına dair istinaf sebebinin de haksız olduğu ve Mahkemece verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmış, kararda kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 16.608,59 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 4.152,14 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.456,45 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 26/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.