Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1440 E. 2026/1560 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1440 Esas

KARAR NO : 2026/1560

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 10/06/2024

NUMARASI : 2022/757 E. - 2024/384 K.

DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN 2022/758 ESAS SAYILI DOSYASI;

DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/10/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş, davacı müvekkili ve diğer davalı aleyhinde İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile başlattığını, ödeme emri müvekkilinin evde bulunmadığı dönemde usule aykırı muhtara tebliğ edildiği, tebligatın usulüne aykırı tebliğ edilmesi nedeniyle imzaya itiraz edilemediği, İcra takibine konu Keşidecisinin .... Ltd. Şti olan , ... ... ... İzmir Şubesi'ne ait 26/08/2022 tarihli , ... seri nolu 95.700,00-TL bedelli çekteki imza müvekkiline ait olmadığını, çekte bulunanlarla herhangi bir ticari ilişkisi olmadığı gibi herhangi bir ilgisi de bulunmadığını, davacı müvekkilin, davalılara herhangi bir borcu bulunmadığı, Müvekkiline ait imza örnekleri celp edilip bilirkişi incelemesi yapıldığında imzanın müvekkiline ait olmadığı açıkça ortaya konulacağını, Müvekkiline ait imza örnekleri ... zincirlikuyu şubesi ve Yapıkredi Gayrettepe şubesinde mevcut olup imza incelemesine celp edilmesini talep ettiklerini, Dava konusu haksız durum sebebiyle İhtiyat-i Tedbir Kararı karar verilmesi ve dava konusu çek ilgili olarak borçlu olmadığımıza karar verilmesini talep etmek zorunluluğu doğduğunu, davacının müvekkilinin kimlik bilgilerinin kullanılarak söz konusu çekte borçlu hale getiren kişiler hakkında resmi evrakta sahtecilik ve kimlik bilgilerinin kullanılması nedeniyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına ... iş emir numarasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra takibine dayanak ... ... ... İzmir Şubesi'ne ait 26/08/2022 tarihli , ... seri nolu 95.700,00-TL bedelli çekteki imzanın müvekkile ait olmaması sebebi ile imzaya itirazlarımız kabulü ile çek ve icra takibinden borçlu olmadığının tespitini, telafi İmkansız zararların zararların engellenmesi için takibin durdurulmasını, dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra takibinin öncelikle teminatsız, olmaz ise uygun bulunacak teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmasını, haksız olan alacaklı-davalının asıl alacağın %20′ sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatını, alacağın %10′ u oranında para cezasına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile dava dışı arasında imzalanan genel faktoring sözleşmesi kapsamında ciro yoluyla tevdi alınan dava konusu çeke ilişkin müvekkili tarafından İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığı, dosya borçlularından keşideci ... ... Limited Şirketi tarafından 19/09/2022 tarihinde ödeme yapılması üzerine 21/09/2022 tarihinde infaz edilerek kapatıldığı, 02/12/2022 tarihinde ara ciro olan davacı tarafından menfi tespit davası açıldığı, bir tespit davası olan eldeki dava icra dosyasının infazı sonrasında açıldığını davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddini, davacının 23. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasındaki ödeme emrine ilişkin tebligatın usule uygun olmadığını bundan dolayı itirazın süresi içinde yapamadıklarını iddia ettiğini, fakat ...'a yapılan ilk tebligatın iade dönmesi üzerine TK. Md.21/2'ye göre tebligat yapıldığını, dava konusu çek üzerinde müvekkilin cirosu bulunduğu, müvekkili çekin yetkili hamili olduğunu, çekin ciro yolu ile müvekkile geçtiğini, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığını, müvekkili Faktoring şirketi alacağı tevsik eden belgelere binaen Faktoring işlemi yaptığı ve dava konusu çekin usulüne uygun olarak ciro yolu ile tevdi alındığını, müvekkili ile dava dışı ... .... Ltd. Şti. Faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu takibe ait ... seri nolu 26/08/2022 keşide tarihli 95.700,00TL tutarlı çek 22/06/2022 alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 18/06/2022 tarihli ... nolu 98.273,00TL tutarındaki dayanak faturaya istinaden ciro yoluyla müvekkili şirkete intikal edildiği, dava konusu çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin devralınan faturada alacaklı gözüken kişi olduğu ve bu kişiden bir önceki cirantanını da faturadaki borçlu ile aynı olduğunu, fatura ve kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğu hususları hakkında gerekli araştırın yapılarak çeki iktisap ettiği, ayrıca faktoring müşterisi tarafından davacıya e-arşiv fatura kesildiği haksız ve kötü niyetli davacının %20'den az olmamak üzere inkar tazminatına ve alacağın %10'u oranında para cezasına çarptırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... Ltd. Şti.'ye usulüne uygun dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilmiş, davalının cevap vermediği ve duruşmalara katılmadığı görülmüştür.

BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN 2022/758 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş. davacı müvekkili ve diğer davalı aleyhinde İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyası ile başlatıldığını, ödeme emri müvekkilin evde bulunmadığı dönemde usule aykırı muhtara tebliğ edildiğini, tebligatın usulüne aykırı tebliğ edilmesi nedeniyle imzaya itiraz edilemediğini, icra takibine konu ...Bankası A.Ş ... Şubesi'ne ait 08/08/2022 tarihli, ... seri nolu 157.308,11-TL bedelli çekteki imza müvekkiline ait olmadığını, ayrıca söz konusu çekte bulunanlarla herhangi bir ticari ilişkisi olmadığı gibi herhangi bir ilgisi de bulunmadığını, davacı müvekkilin, davalılara herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı müvekkilin kimlik bilgilerinin kullanılarak söz konusu çekte borçlu hale getiren kişiler hakkında resmi evrakta sahtecilik ve kimlik bilgilerinin kullanılması nedeniyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına ... iş emir numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, bu nedenlerle; İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı icra takibine dayanak ...Bankası A.Ş ... Şubesi'ne ait 08/08/2022 tarihli, ... seri nolu 157.308,11-TL bedelli çekteki imzanın müvekkiline ait olmaması sebebi ile imzaya itirazlarımız kabulü ile çek ve icra takibinden borçlu olmadığımızın tespitine, icra takibinin öncelikle teminatsız, olmaz ise uygun bulunacak teminat mukabilinde İhtiyati Tedbir kararı ile durdurulmasına, haksız olan alacaklının asıl alacağın %20′sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına, alacağın %10′u oranında para cezasına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile dava dışı arasında imzalanan genel faktoring sözleşmesi kapsamında, ciro yoluyla tevdi alınan dava konusu çeke ilişkin müvekkili tarafından İstanbul 23. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığı Davacı tarafından icra takibi sonrası eldeki dava açılmış olup davanın müvekkili yönünden reddi gerektiği , ödeme emrine ilişkin tebligatın usule uygun olmadığını bundan dolayı itirazın süresi içinde yapamadığının iddia edildiği, fakat ...'a yapılan ilk tebligatın iade dönmesi üzerine yeniden TK. Md.21/2'ye göre tebligat yapılmış, tebligat 14/09/2022 tarihinde usule uygun şekilde tebliğ edildiği, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takiplerde imzaya ilişkin itirazı süresi 5 gün olup süresi içinde itiraz edilmediği, Dava konusu çek üzerinde müvekkili cirosu bulunduğu , müvekkili çekin yetkili hamili olduğunu Dava konusu çek ciro yolu ile müvekkile geçmiş olup, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, müvekkili, çeki yasal süresinde bankaya ibraz ettiğinden ve çeki elinde bulundurduğundan TTK m.790 gereği yetkili hamili olduğu, Müvekkili faktoring şirketi alacağı tevsik eden belgelere binaen faktoring işlemi yapmış olduğu ve dava konusu çeki usulüne uygun olarak ciro yolu ile tevdi aldığı, Müvekkili ile dava dışı ... .... Ltd. Şti. faktoring müşterisi arasında imzalanan 21.06.2022 tarihli genel faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu takibe ait ... seri nolu 08.08.2022 keşide tarihli 157.308,11-TL tutarlı çek 21.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 17.06.2022 tarihli ... nolu 158.570,00 TL tutarındaki dayanak fatura istinaden ciro yoluyla müvekkili şirkete intikal ettiği, çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin, devralınan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturadaki borçlu ile aynı olduğunu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğu hususları hakkında gerekli araştırmaları yaparak çeki iktisap edildiği, dolayısıyla müvekkili şirket 6361 sayılı kanuna ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak alacağı tevsik eden belgelere binaen usulüne uygun olarak faktoring işlemi yapıldığı, Dolayısıyla müvekkili şirket 6361 sayılı kanuna uygun olarak faktoring işlemi yaptığı, çekin iktisabında kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığı, ayrıca faktoring müşterisi tarafından davacıya e-arşiv fatura kesildiği gözüktüğü , davacı ve dava dışı faktoring müşterisinin ve dava dışı ... Anonim Şirketi'nin 2022 yılı BA-BS formlarının da ilgili vergi dairelerinden celbini talep ettiklerini, Müvekkili şirket iyiniyetli meşru hamil olup dava konusu çekte yer alan imza davacıya ait olmasa dahi işbu hususu müvekkilin bilmesi mümkün olamayacağı, müvekkili iyiniyetli meşru hamil olup davacıyla da doğrudan bir ilişkisi bulunmadığını, davanın kabulüne karar verilse dahi müvekkilin kötüniyetli olmadığı ve dava konusu takibi açmada yasal bir engel olmadığının dikkate alınarak yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği, tüm bu nedenlerle haksız ve kötü niyetli davanın reddi ile kötüniyetli davacının %20’den az olmamak üzere inkar tazminatına çarptırılmasına karar verilmesi gerektiği, davanın reddine karar verilerek, kötüniyetli davacının %20’den az olmamak üzere inkar tazminatına ve alacağın %10’u oranında para cezasına çarptırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Şti.'ye usulüne uygun dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilmiş, davalının cevap vermediği ve duruşmalara katılmadığı görülmüştür.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...davacı şirketin cirosunun şirkete ait olmadığı bilirkişi raporu ile sabit olduğundan davalılara karşı borçlu olmadığına karar verilmiş, bunun yanında davalı Faktoring şirketinin yetkili hamil olmaması ortaya çıktığından davacının davasının kabulüne, dava konusu çekin istirdatına, davalı Faktoring şirketinin ise kötü niyeti ispatlanamadığından davacının bu davalı yönünden isteminin reddine, ancak davalı ... davacıdan sonraki ilk ciranta olup imzanın davacıya ait olmadığını bilen olması ve aralarında ticari ilişki de bulunmaması nedeniyle bu davalının kötü niyetle haksız bir şekilde senedi tahsil etmeye çalıştığı, davacı zararına hareket ettiği anlaşılmakla takdiren %20 oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar vermek gerekmiş, asıl ve birleşen dava yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

A) Mahkememizin 2022/757 Esas sayılı dosyası yönünden;

1-Davanın KABULÜ ile;

Davacının İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasında ve buna dayanak 26/08/2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 95.700,00TL bedelli çek nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, davacı adına başlatılan takibin iptaline,.......

B) Birleşen Mahkememizin 2022/758 Esas sayılı dosyası yönünden;

1-Davanın KABULÜ ile;

Davacının İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasında ve buna dayanak 08/08/2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 157.308,11TL bedelli çek nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, davacı adına başlatılan takibin iptaline," karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Asıl davaya konu İstanbul 23. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyası; dosya borçlularından keşideci ... Ltd. Şti. tarafından 19.09.2022 tarihinde ödeme yapılması üzerine 21.09.2022 tarihinde infaz edilerek kapatıldığını, infaz edilerek kapatılan bir dosyaya istinaden infaz tarihinden çok sonraki bir tarih olan 02.12.2022 tarihinde ara ciro olan davacı tarafından menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar kalmamış olduğunu, menfi tespit davası devam eden bir icra takip dosyası için açılabileceğinden davacının başka bir borçlu tarafından dava öncesi ödenen (çeki keşideci ödediğinden davacıya rücu imkanı da yoktur) ve kendisinin de borçtan kurtulduğu bir dosya için dava açmasının hukuken mümkün olmadığını, hukuki yararın, HMK'da açıkça belirtilen davacı tarafından ispat edilmesi gereken bir dava şartı olduğunu, mahkeme tarafından re'sen davanın her aşamasında incelenmesi gereken bir husus olduğunu, asıl davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

-Asıl davaya ve birleşen davaya konu çekler üzerinde müvekkilinin cirosu bulunmakta olduğunu, müvekkili çekin yetkili hamil olduğunu, Dava konusu çeklerin ciro yolu ile müvekkiline geçmiş olduğunu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmamakta olduğunu, Müvekkilinin söz konusu çekler hakkında icra takibi başlatmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, müvekkilinin çekleri yasal süresinde bankaya ibraz ettiğini ve çekleri elinde bulundurduğunu TTK m.790 gereği yetkili hamil olduğunu, Çeklerin ciro zincirinin düzgün olduğunu TTK m.686 uyarınca şeklen hak sahibi görünen bir hamilden senedi iktisap eden kişinin iyi niyetli ise korunacağını,

-Müvekkili faktoring şirketi, alacağı tevsik eden belgelere binaen faktoring işlemi yapmış olduğunu, asıl dava ve birleşen davaya konu çeklerin usulüne uygun olarak ciro yoluyla tevdi almış olduğunu, Müvekkili ile dava dışı faktoring müşterisi ... .... Ltd. Şti. arasında imzalanan 21.06.2022 tarihli genel faktoring sözleşmesi çerçevesinde asıl dava konusu takibe ait ... seri nolu 26.08.2022 keşide tarihli 95.700,00-TL tutarlı çek 22.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 18.06.2022 tarihli ... nolu 98.273,00 TL tutarındaki dayanak faturaya; birleşen dava konusu takibe ait ... seri nolu 08.08.2022 keşide tarihli 157.308,11-TL tutarlı çek ise 21.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 17.06.2022 tarihli ... nolu 158.570,00 TL tutarındaki dayanak fatura istinaden ciro yoluyla müvekkil şirkete intikal ettiğini, Dava konusu çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin, devralınan faturada alacaklı gözüken kişi olduğunu, ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturadaki borçlu ile aynı olduğunu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğu hususları hakkında gerekli araştırmaları yaparak çeki iktisap etmiş olduğunu, Dolayısıyla müvekkili şirket 6361 sayılı kanuna ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak alacağı tevsik eden belgelere binaen usulüne uygun olarak faktoring işlemi yapmış olduğunu, müvekkili şirketin 6361 sayılı kanuna uygun olarak faktoring işlemi yapmış olduğunu, çekin iktisabında kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını, gerekli görülmesi halinde müvekkilinin ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle faktoring işleminin usulüne uygun olduğunun açıkça ortaya çıkacağını,

-Müvekkili şirkete araştırma yükümlülüğü dışında bir kısım yükümlülük yüklenerek davanın kabul edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Müvekkili şirket ilgili mevzuatın kendisine yüklediği araştırma yükümlülüğünü tam ve gereği gibi ifa ettiğini, çekin iktisabında kötü niyeti olmadığını, Müvekkili tarafından hem müşteri hem de çek üzerindeki tüm cirolar yönünden yeterli araştırma yapılmış, mali durum verilerinin değerlendirildiğini, 6361 sayılı Kanun'un 9/2 maddesi hükmü ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliğin 8.maddesi faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğünü yüklemiş, 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi ise ciro silsilesinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü yüklemiş olduğunu, Bunun dışında mahkeme gerekçesinde kabul edildiği üzere faktoring şirketlerinin çalışmasını imkansız hale getirecek bir araştırma yükümlülüğünün teknik olarak da mümkün olmadığını, mevzuatta yer verilmeyen bir kısım yükümlülüğün müvekkiline yüklenmesinin hukuki bir dayanağı olmadığını, Gerekçeli kararda davaya konu çeklerin kayıp olduğunun çok basit bir araştırma ile müvekkili şirket tarafından bilinebileceğinin ifade edilerek müvekkili şirkete mevzuatta yer almayan bir sorumluluk yüklenmiş olduğunu, asıl davaya konu çekin 22.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile birleşen davaya konu çekin ise 21.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile müvekkili şirkete intikal ettiğini, asıl davaya konu çek hakkında Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/603 E. sayılı dosyasının 01.07.2022 tarihli kararı ile, birleşen davaya konu çek hakkında ise Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/696 E. sayılı dosyası nezdinde 28.07.2022 tarihli karar ile ödemeden men yasağı verildiğini, çeklerin faktoring işlemine tabi tutulduğu tarihte çeklere ilişkin bir menfi kayıt bulunmadığını, bahsedilen ödemeden men yasağı kararlarının da müvekkili şirket çeklerini iktisap ettikten çok sonra alındığını, bu durumda gerçekten çekler rıza hilafına elden çıkmış ise hayatın olağan akışına aykırı bir durum olduğunu, çeklerin gerçekten çalınmış olmasının da iyi niyetli hamilin haklarını ortadan kaldıran bir durum olmadığını,

-İmza incelemesinin yüksek Mahkemenin kararlarında da belirtmiş olduğu ölçütleri taşımadığını, bilirkişi raporunda mukayese belge olarak vekaletnamenin bila tarihli ... bireysel bankacılık hizmet sözleşmesi aslı ve huzurda alınmış imza örneklerine dayanıldığını belirtmiş ise de değerlendirme ve sonuç kısımlarında bu mukayesenin belgelerdeki imzalara açıkça yer verilmediğini, incelenen imza örneklerinin hangi belgelerdeki imzalar oldukları hususunun açıklanmadığını, bilirkişice yapılacak incelemede çekin keşide tarihinden önceki belge asıllarının dikkate alınması gerekirken bile tarihli ... bireysel bankacılık sözleşmesi incelemeye tabi tutularak usule aykırı davranılmış olduğunu, hatalı ve eksik alınmış rapora göre karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu

-Zaman zaman kötüniyetli kimseler tarafından, keşide yahut ciro ettikleri kıymetli evraklardan doğan borçlarını ödememek adına söz konusu evrakları yanlarında çalışan kimselere imzalatmaları gibi durumlarla karşılaşıldığını, evrak üzerindeki imzanın yetkiliye ait olmadığı durumlarda şayet aynı imzayla daha önce ödeme yapılmış olmasına rağmen kötü niyetle bu şekilde kıymetli evrak keşide/ciro edilmeye devam edilmekte ise bu durumun tarafların davadaki hukuki pozisyonlarını ve haklılıklarını doğrudan etkileyen bir unsur olarak değerlendirileceğini, İlk derece mahkemesince bu hususun dikkate alınmadığını, davacının çek hesaplarının bulunduğu bankaların açıklattırılması ve bu bankalara müzekkere yazılarak, davacıya ait daha önce ödenmiş olan çeklerin getirtilmesini ve imza karşılaştırması yapılması gerektiğini

-Davacının imza itirazında bulunurken kendisinin kimlik bilgilerini kullanarak borçlu hale getirildiğini, bu kişiler hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu öne sürmüş olduğunu, İlk derece mahkemesinin gerekçesinde çeklerin kayıp olduğuna ilişkin kabul yer almasına rağmen bu hususa dair bir inceleme yer almadığını, yargılama kapsamında söz konusu savcılık dosyasının akıbetinin de sorulmadığını, İlgili dosyanın akıbetinin beklenmeden hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

-Davacının fatura borçlusu konumunda olduğunu, faktoring müşterisi tarafından davacıya e-arşiv fatura kesildiğini, Bu sebeple tarafınca davacının dava dışı faktoring müşterisi ve dava dışı ... Limited Şirketi'nin 2022 yılına ait BA-BS formlarının ilgili vergi dairelerinden celbini talep etmiş olmasına rağmen davacı tarafından kesilen fatura hakkında yeterli inceleme yapılamadığını, göstermiş olduğu delillerinin toplanmadığını, Eksik inceleme ve araştırma ile kurulan hükmün istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Asıl dava, İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında davacının borçlu olup olmadığının tespitine, birleşen dava, İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında davacının borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.

Somut olayda; asıl dava yönünden, İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas ayılı dosyasındaki kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız takip dosyasında, takibin kambiyo senedi niteliğinde olan 26/08/2022 keşide tarihli 95.700,00TL tutarlı çeke dayandığı, birleşen dava yönünden İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız takip dosyasında, takibin kambiyo senedi niteliğinde olan 08/08/2022 keşide tarihli 157.308,11TL tutarlı çeke dayandığı, davacının iddiasının takibe konu çeklerdeki imzaların kendisine ait olmadığı, bu hususta imza incelemesi için ilgili belgelerin mahkeme tarafından toplandığı ve davacı asilin imza örneklerinin alındığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece re'sen görevlendirilen ... İnc.Uzm...., ... İnc.Uzm ..., ... İnc.Uzm. ... tarafından hazırlanan 10/01/2024 tarihli bilirkişi raporu ve 28/02/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...İnceleme konusunu oluşturan ... ... / İzmir şubesine ait V.K.N. ... numaralı, Çek No ... sayılı, İzmir keşide yer ve 26.08.2022 keşide tarihli, keşidecisi “... İnş.” olan, “.... Ltd. Şti.” adına düzenlenmiş 95.700 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2. ciranta imzası ile Davacı ...”a ait medarı tatbik örnek imzaların göstermiş oldukları işleklik dereceleri, alışkanlıkları, tersim, istif, meyil, seyir, sürat, istikamet, tazyik gibi grafolojik ve grafometrik özellikleri bakımından MEVCUT İMZA ÖRNEKLERİNE KIYASEN FARKLI YAPI ve GÖRÜNÜMDE imza olması nedeniyle 95.700 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2. ciranta imzasının davacı ...'ın ELİ ÜRÜNÜ OLMADIĞI, Diğer bir ifadeyle inceleme konusunu oluşturan 95.700 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2. ciranta imzasının davacı ... tarafından imzalanmadığı sonucuna varıldığı.....İnceleme konusunu oluşturan 08.08.2022 keşide tarihli ve 157.308,11 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2. ciranta imza ve yazısı ile davacı ...'a ait medarı tatbik örnek imza ve yazıların işleklik dereceleri, alışkanlıkları, tersim, istif, meyil, seyir, sürat, istikamet, tazyik gibi grafolojik ve grafometrik özellikleri bakımından MEVCUT İMZA ÖRNEKLERİNE KIYASEN FARKLI YAPI ve GÖRÜNÜMDE imza ve yazı olması nedeniyle 08.08.2022 keşide tarihli ve 157.308,11 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2.ciranta imza ve yazısının davacı ...'ın ELİ ÜRÜNÜ OLMADIĞI, Diğer bir ifadeyle inceleme konusunu oluşturan 08.08.2022 keşide tarihli ve 157.308,11 TL meblağlı çek arka yüzde yer alan 2. ciranta imza ve yazısının davacı ... tarafından imzalanmadığı,..." yönünde kanaat bildirilmiştir.

Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır. “imzanın sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.

İmza incelemesinde öncelikle senedin düzenleme tarihinden öncesine ilişkin borçluya ait olduğu muhakkak olan karşılaştırmaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişi tarafından mukayeseye esas alınmalıdır. Yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir laboratuvar ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak, grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması, bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir, baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özelliklerin tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması; sonuçta, imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yargıtay’ın denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması, gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır. Nitekim bu ilkeler, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.10.2019 tarihli ve 2017/12-2692 E., 2019/1003 K. sayılı kararında da benimsenmiştir. Dosya içerisinde bilirkişi raporu incelendiğinde, Bilirkişi raporunda, inceleme konusu ve mukayese imzaların stereomikroskop, lup ,uv, ışık kaynağı ve diğer büyütme ve aydınlatma cihazlarından müteşekkil inceleme ortamında grafolojik, grafometrik ve kaligrafik metotlarla objektif denetime uygun olarak inceleme yapılmış olduğu ve yine raporda inceleme konusu imzalarla mukayese için çekin keşide tarihinden önceki ve sonraki tarihleri içeren imza örneklerinin incelendiği, Asıl davaya konu çekin. ... ... / İzmir şubesine ait V.K.N. ... numaralı, Çek No ... sayılı, İzmir keşide yeri ve 26.08.2022 keşide tarihli, keşidecisi “... İnş.” olan, “.... Ltd. Şti.” adına düzenlenmiş 95.700 TL meblağlı çek olduğu, 30.10.2014 tarihli ve ... yevmiye nolu Beyoğlu 42. Noterliği vekaletname aslı, 11.08.2020 tarihli ve ... yevmiye nolu Mersin 12. Noterliği düzenleme şeklinde vekaletname aslı, 23.09.2022 tarihli ve 97 yevmiye nolu Yenipazar Başkonsolosluğu düzenleme şeklinde vekaletname fotokopisi, 04.05.2023 tarihinde İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde alınan 2 sayfalı istiktap tutanağı aslı ve ekinde yer alan kimlik tespit tutanağı aslının incelendiği, Birleşen davaya konu çekin , ...Bankası ... şubesine ait V.K.N. ... numaralı, Çek No ... sayılı, İzmir keşide yer ve 08.08.2022 keşide tarihli, keşidecisi “.... Ltd. Şti.” olan, “.... A.Ş.” adına düzenlenmiş 157.308,11 TL meblağlı çek olduğu, incelenen belgelerin 08.03.2019 tarihli ...Bankası A.Ş. bireysel müşteri sözleşmesi aslı 30.10.2014 tarihli ve ... yevmiye nolu Beyoğlu 42. Noterliği vekaletname aslı, 11.08.2020 tarihli ve ... yevmiye nolu Mersin 12. Noterliği düzenleme şeklinde vekaletname aslı, 04.05.2023 tarihinde İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde alınan 2 sayfalık istiktap tutanağı aslı ve ekinde yer alan kimlik tespit tutanağı aslı, bila tarihli ... bireysel bankacılık hizmetleri sözleşmesi aslı olduğu belgelerin keşide tarihi öncesi ve sonrasına ait belgeler olup, asıl belgeler olduğu, buna göre yeniden incelenmesine yönelik istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Dava, imza inkarına dayalı olarak açılmış, nitekim imza incelemesi yapılmıştır. Dava konusu çek nedeniyle takip yapıldığı, ancak çekte ciranta olan davacı adına atılmış olan imzanın davacının eli ürünü olmadığının tespit edildiği, davalı faktoring şirketi her ne kadar çeki usûlüne uygun tevsik edici belge ile aldığını, kanundan kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirdiğini ileri sürmüş ise de, imzada sahtecilik mutlak def'ilerden olup, herkese karşı ileri sürülebileceği, çek hamillerinin iyiniyetli olup olmamaları hukuki sonucu değiştirmeyeceğinden davalı savunmasının yerinde olmadığı, Davacının aynı mahiyetteki başka çekleri ödemesi davacının iş bu davaya konu çeklerdeki imzaya itiraz etmesine engel olmadığı bu hususta teamül oluştuğuna ilişkin savunmanın dinlenilmesinin mümkün olmadığı, davacının başka kişiye imza attırmış olabileceği hususunun da senette vekaleten imzası bulunmaması nedeniyle davacıyı sonuç olarak bağlamayacağı, davalının bu yöndeki tüm istinaf isteminin reddinin gerektiği bu kapsamda, davacının dava konusu çekten dolayı sorumluluğu bulunmadığı, davacının fatura borçlusu konumunda olduğu, faktoring müşterisi tarafından davacıya e-arşiv fatura kesildiği ileri sürülmüş ise de, 6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesi gereğince bu hususun davacıya karşı ileri sürülemeyeceği anlaşılmıştır. Bu konudaki istinaf istemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Dosya incelendiğinde, davaya konu çekin ... ... / İzmir şubesine ait V.K.N. ... numaralı, Çek No ... sayılı, İzmir keşide yeri ve 26.08.2022 keşide tarihli, keşidecisi “... İnş.” olan, “.... Ltd. Şti.” adına düzenlenmiş 95.700 TL meblağlı çek olduğu, lehtardan sonra, ilk ciranta davacının olduğu, davalının çekle ilgili davacı aleyhine takip başlattığı ancak icra takibinde davacı borçlu olarak yer almışsa da, icra takibi sırasında, dava açılmadan önce borcun çekin keşidecisi dava dışı şirket tarafından icra dosyasına ödenmesi üzerine, davalının davacıdan talep edebileceği bir hakkının kalmadığı bu nedenle davacının davalıya karşı işbu davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmakla, Mahkemece asıl dava yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi yerinde olmadığından, asıl davada davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca kısmen kabulü ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yukarıdaki gerekçeyle yeniden karar verilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin Asıl davaya yönelik istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,

2-İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/06/2024 tarih, 2022/757 E., 2024/384 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

3/a-Mahkemenin 2022/757 Esas sayılı dosyası yönünden;

3/b-Davanın hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

4-Asıl davada İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL karar harcından peşin alınan 1.806,89-TL'nin mahsubu ile fazlaya ilişkin 1.074,89-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,

4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına,

4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,

5-Birleşen Mahkemenin 2022/758 Esas sayılı dosyası yönünden;

5/a-Davanın KABULÜ ile;

5/b-Davacının İstanbul 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasında ve buna dayanak 08/08/2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 157.308,11-TL bedelli çek nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, davacı adına başlatılan takibin iptaline,

5/c-Asıl alacağın %20 si olan 31.461,62TL kötüniyet tazminatının davalı ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,

6-Birleşen davada İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

6/a-Alınması gereken 10.745,71-TL harçtan peşin alınan 2.984,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 7.761,71-TL harcın davalılardan müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

6/b-Davacı tarafça yapılan 80,70TL başvurma harcı, 2.984,00-TL peşin harç, 169,25-TL tebligat ve posta masrafından oluşan toplam 3.233,95-TL yargılama giderinin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6/c-Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 45.000-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

7-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

7/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

7/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 1.169,40-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 260,00-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.429,40.-TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,

7/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

8- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/10/2026