Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1277 E. 2026/1703 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/1277 KARAR NO : 2026/1703

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 23/05/2024 NUMARASI : 2024/90 Esas 2024/414 Karar DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) BAM KARAR TARİHİ : 08/07/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 08/07/2026

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortalısı olan .... AŞ’nin satın aldığı emtiaları rizikolara karşı müşterek sigorta kapsamında Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile sigortaladığını, dava konusu olan ve sigortalının satın aldığı balık unu emtiasının 03.11.2022 tarihli 001 numaralı konşimento tahtında Fas’tan Türkiye’ye taşınmasının yüklendiğini, ancak emtianın böceklendiğinin tespit edildiğini, davalı fiili taşıyan .... ve ... Şti.’nin emtianın hasarlanmasından sorumlu olduğunu, sigortalının zarar ve ziyanı TTK m. 1472’ye göre ödeyip kanuni halef sıfatını kazandığını taşıyanın TTK m. 1178 gereğince zarardan sorumlu olduğunu, davalılar hakkında İzmir 22. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1352 E. Sayılı dosyası ile yapılan takibe itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağın %20’sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılar ... Gemisi Donatanı ... ile Davalı .... Şti. vekilinin 11.03.2024 tarihli cevap dilekçesiyle; davacı sigortalısı ...AŞ ile Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi yaptığını, balık unu emtiasının 03.11.2022 tarihli 001 numaralı konşimento tahtında Fas’tan Türkiye’ye “....” gemisiyle taşındığını, usule ilişkin: TTK m. 1237 gereğince taşıtan ve taşıyan arasındaki ilişki taşıma sözleşmesine, Charter Party’e tabi olduğunu, 03.11.2022 tarihli konşimento bir Congenbill olup ilgili konşimentoda m. 19/a göre Londra Tahkim yoluna gidileceği, uygulanacak hukukun ise İngiliz Hukuku olduğunu, davacı tarafından süresi içerisinde ziya ve hasar bildiriminde de bulunulmadığı, esasa ilişkin ise davaya konu emtialar, kapalı ve mühürlü çuvallar ile gemiye yüklendiği, bu yüklerin son kullanma tarihlerinin yakın olması sebebiyle, böceklendiği haricen öğrenildiğinden davaya konu emtianın böceklenmesinde müvekkillerin herhangi bir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, müvekkillerinin yokluğunda, incelemenin taşımaya konu emtialar üzerinde yapılıp yapılmadığının anlaşılmadığı, yetkisiz ve bağımsız olmayan bir şirket tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen herhangi bir raporun davada delil teşkil etmeyeceğini, bu nedenle davacı tarafından atıf yapılan raporun herhangi bir geçerliliği bulunmadığını, belirterek öncelikle usulden aksi halde esastan reddini ve haksız takip nedeniyle %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. MAHKEMECE: "...Davacı vekilinin 16.04.2024 tarihli beyan dilekçesinde; tahkim itirazını kabul etmediklerini, tahkimin Türkçe düzenlenmediğini, konşimentoda yer alan tahkim kaydının belirli olmadığını, her iki tarafın imzasının bulunmadığını, kötü niyetli olarak ileri sürüldüğünü, konşimentoda clean on board yani temiz konşimento kaydının bulunduğunu belirterek davanın kabulüne, takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Dava; sigorta sözleşmesine dayalı davalı taşıyanlara karşı sigorta konusu malın hasarlanmasına istinaden açılan rücuen takibe yapılan itirazın iptali davasıdır. Tarafların Delilleri Toplanmış ve Değerlendirilmiştir. Arabuluculuk anlaşamama son tutanağı, faturalar, Nakliyat Abonman Sözleşmesi, İzmir 22. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1352 E. Sayılı dosyası incelenmiş ve değerlendirilmiştir. İzmir 22. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1352 E. Sayılı dosyası dosyası incelendiğinde; alacaklı .... AŞ tarafından davalı borçlu .... Gemisi Donatanı ....Ltd. ile diğer borçlu davalı .... Şti aleyhine başlatılan 14.02.2023 harç tarihli ilamsız icra takibi ile 8.016,26 USD alacağın tahsilinin talep edildiği, ödeme emrinin borçlu ... Gemisi Donatanı .... Ltd’e 20.03.2024 tarihinde diğer borçlu .... Şti 21.03.2023 tarihinde tebliğ olunduğu, borçlu ... Ltd.’in 23.03.2023 tarihli dilekçesiyle ve diğer borçlu .... Şti.’nin 23.03.2023 tarihli itiraz dilekçeleriyle itiraz ettikleri her iki borçlunun da itirazlarında borcun tamamına, faize, faiz oranına ve ferilerine itiraz ederek takibi 23.03.2023 tarihinde durdurdukları belirlenmiştir. Davalının süresinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde; tarafların dava konusu etmiş olduğu ... – ... .. AŞ ile davalı .... Gemisi Donatanı arasında düzenlenen 03.11.2022 tarihli 1 numaralı konşimentoda “To be Used With Charter – Parties” ibaresinin yer aldığı yükletenin ... alıcısının ihbar adresinin ise... AŞ olan yükleme limanı Laayoune Port – Morocco Boşaltma limanı ise... / Muğla - Türkiye olan kurutulmuş balık unu 2.000.000 kg yükün taşınması konusunda anlaşma yapıldığı ödenecek navlunun da yine bu charter party hükümlerine göre tespit edileceğinin konşimentoda yer aldığı, taraflar arasında yapılan 29.06.2021 tarihli charter party sözleşmesinde 25. maddede tahkime ilişkin hükümlerde tahkime ilişkin hükümlerde İngiliz Hukuku uyarınca Lonra'da Londra Denizciler Tahkim Derneği küçük uyuşmazlıklar usulünün tatbik olunacağının kararlaştırıldığı, tahkimin İngiliz hukukuna göre yürütüleceği yer almakta olup ve bu davalıya karşı açılan davanın tahkim ilk itirazının zamanında ileri sürülmesi nedeniyle HMK m.116/1.b ve 117/2 gereğince incelenmiş ve dava şartlarından sonra yapılan incelemeye göre tahkim ilk itirazının süresinde olduğu belirlenmiştir. Bu charter party hükümlerinin tarafları bağladığı aynı zamanda konşimentoyu ciro yoluyla teslim alan gönderilenin de bu Charter Party hükümleriyle bağlı olduğu, sigortalı olan dava dışı sigortalı .... AŞ'nin kanuni halefi sıfatıyla davacının da bu konşimento ve Charter Party sözleşmeleri ile bağlı olduğu belirlenmiştir. Buna göre taraflar arasında yapılmış olan konşimentonun atıf yaptığı Charter Party’deki tahkim şartının TTK m. 1237 gereğince uygulanacağı sabittir. Davacı taraf olduğu konşimentoya dayanmaktadır. Bu nedenle konşimento hükümleri davacı için geçerlidir. Bu nedenle davalılardan ... Gemisi Donatanının taşıyan olarak sigortalı ile yapmış olduğu Charter Party ve buna bağlı konşimento nedeniyle Davacının davasının taraflar arasında yapılmış olan 03.11.2022 tarihli konşimentoda yer alan atıf gözetilerek tahkim şartı ile çözülmesi gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir. Konşimentoda ve Charter Party yer alan tahkim klozu geçerli olmakla ve süresinde ilk itiraz olarak ileri sürülmekle (HMK m. 116/b) artık davanın görev yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Bu nedenle konşimentoda yer alan atıf gözetilerek tahkim şartı ile çözülmesi gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.'' gerekçesi ile; "Hüküm: Yukarıda Açıklanan Sebeplerle; 1-Davacının davasının taraflar arasında yapılmış olan 03.11.2022 tarihli konşimentoda yer alan atıf gözetilerek 11.10.2022 tarihli CHARTER PARTY deki tahkim şartı ile çözülmesi gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine, 2-Dava dilekçesinin görev yönünden reddine." şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece her ne kadar davalının tahkim itirazı kabul edilmiş olsa da, iktisadi müesseselerde mecburi Türkçe kullanılması hakkında kanun uyarınca tahkim şartı/sözleşmesinin Türkçe düzenlenmesi gerekmekte olup yabancı dilde düzenlenen tahkim şartının geçersiz olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, öncelikle incelenmesi gereken hususun tahkim şartının geçerli olup olmadığı olduğunu, söz konusu tahkim şartının, yabancı dilde düzenlenmiş olup bu yönüyle İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun hükümlerine açıkça aykırı olduğunu, bu durumda söz konusu kanunun 4. Maddesi uyarınca tahkim şartının uygulanmasının mümkün olmadığını, yabancı dilde düzenlenen tahkim şartının geçersiz olduğu ve bu sebeple uygulanamayacağının Yargıtay'ın yerleşik içtihatları ile sabit olduğunu, yerel mahkemece konşimentoda yer alan tahkim kaydının uygulanabilir olmadığı ve belirsiz olduğunun dikkate alınmadan hüküm kurulmasının isabetsiz olduğunu, tahkim anlaşmasının tek taraflı yapılamayacağını, tahkim anlaşmasında sadece davalının imzasının bulunduğunu, tahkim anlaşmasında taraflardan sadece birinin imzasının olmasının TBK m.14'e aykırı olup tahkim anlaşmasını hukuken geçersiz kılacağını, varlığı iddia edilen tahkim sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı şekil şartına uygun olarak hazırlanmasının gerektiğini, fakat böyle bir sözleşmenin bulunmadığını, uygulanacak hukuk ve tahkim şartını içeren klozun bir an için geçerli olduğu düşünülse dahi bu klozun, borçlar kanunu'nun 20 ve 21. maddeleri kapsamında genel işlem şartı olup yazılmamış sayılmasının gerektiğini, konşimentoda yer alan yetki/tahkim kayıtlarının Borçlar Kanunu uyarınca genel işlem şartı olduğu sabit olup, yerel mahkeme'nin gerek bu hususu dikkate almaksızın verdiği kararın hatalı olduğunu, bu sebeple, yerel mahkeme'nin geçerli olduğuna hükmettiği tahkim klozunnu, BK md. 20 ve md. 21 gereğince "genel işlem şartı" niteliğinde olduğundan yok hükmünde olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava: İtirazın İptali istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır. Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; davalılardan ... Gemisi Donatanının taşıyan olarak davacının sigortalısı ile yapmış olduğu Charter Party ve buna bağlı konşimento nedeniyle davacının davasının taraflar arasında yapılmış olan 03/11/2022 tarihli konşimentoda yer alan atıf gözetilerek tahkim şartı ile çözülmesinin gerekmesine, tahkim şartının geçerli olmasına, tahkim ilk itirazının süresinde yapılmış olmasına göre (Yargıtay 11. HD nin 2025/5108 esas, 2026/1948 karar, 2024/2696 esas, 2025/2729 karar sayılı ilamları da aynı doğrultudadır) davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/05/2024 tarih, 2024/90 Esas ve 2024/414 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 732,00 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 304,40 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına, 4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 08/07/2026