Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1144 E. 2026/1865 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2024/1144 Esas

KARAR NO:2026/1865 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI:2022/418 Esas- 2023/1072 Karar

TARİH:28/12/2023

BİRLEŞEN İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2010/514 ESAS SAYILI DOSYASI

BİRLEŞEN İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2012/151 ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA:İtirazın İptali

KARAR TARİHİ:26/10/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA:Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili şirketin aralarında akdettikleri sözleşme yapma ve prim tahsiline yetkili sigorta acenteliği sözleşmesi gereğince davalı şirketin 14/05/2005 tarihinden bu yana yetkili acente sıfatıyla poliçe tanzim ve prim bedelleri tahsil ettiğini, davalının müvekkili adına poliçe keserek prim tahsilatı yaparken ödemelerinde aksama olması ve prim tahsilatına karşılık davalı kendi çekleri de dahil olmak üzere verdiği müşteri çeklerinin karşılıksız çıkması ve senetlerinin de protesto olması üzerine davalı borçluya borcunu ödemesi konusunda müteaddit talepleri olmasına rağmen tüm bu girişimlerden olumlu bir sonuç alınamadığını, alacağın borçlunun defterlerinde kayıtlı olduğunu, borcun ödenmemesi ve miktarının da her geçen gün artması üzerine İstanbul ... Noterliği'nin 08/06/2009 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 427.547,74 TL'nin 5 iş günü içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, verilen sürede ödeme gerçekleştirilmemesi üzerine davalının, müvekkili şirket ile acentelik sözleşmesi akdederken ipotek olarak vermiş olduğu İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, 1. bölge, ... Köyü, 65. pafta, 271. ada, 234 parsel sayılı, 2/20 arsa paylı, 100.000 ipotek bedelli, 3. kat, 6 numaralı bağımsız bölüm için İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçildiğini, borçlunun faturalı ve likit bir borcun varlığına rağmen haklı bir gerekçe olmaksızın takibe kötü niyetli olarak itiraz edip durmasını sağladığını beyanla İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalı taraf aleyhine % 40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili şirketin aralarında akdettikleri sözleşme yapma ve prim tahsiline yetkili sigorta acenteliği sözleşmesi gereğince davalının 14/05/2005 tarihinden bu yana yetkili acente sıfatıyla poliçe tanzim ve prim bedelleri tahsil ettiğini, davalının müvekkili adına poliçe keserek prim tahsilatı yaparken ödemelerinde aksama olması ve prim tahsilatına karşılık davalı kendi çekleri de dahil olmak üzere verdiği müşteri çeklerinin karşılıksız çıkması ve senetlerinin de protesto olması üzerine davalı borçluya, borcunu ödemesi konusunda müteaddit talepleri olmasına rağmen tüm bu girişimlerden olumlu bir sonuç alınamadığını, alacağın borçlunun defterlerinde kayıtlı olduğunu, borcun ödenmemesi ve miktarının da her geçen gün artması üzerine İstanbul ... Noterliği'nin 08/06/2009 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 427.547,74 TL'nin 5 iş günü içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, verilen sürede ödemenin gerçekleştirilmemesi üzerine İstanbul .. Noterliği'nin 18/04/2008 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi vasıtasıyla sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini, akabinde taraflarınca İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile takibe geçildiğini ancak borçlunun faturalı ve likit bir borcun varlığına rağmen haklı bir gerekçe olmaksızın takibe kötü niyetli olarak itiraz edip durmasını sağladığını beyanla İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Birleşen İstanbul İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin müvekkili şirketin münfesih acentesi olduğunu, İstanbul ... Noterliği'nin 15/06/2005 tarihli ve ... yevmiye numaralı sözleşme yapma ve prim tahsiline yetkili sigorta acenteliği sözleşmesi ile davalı acentenin poliçe primlerini tahsil etmeye yetkili kılındığını, davalı şirketin bu yetkiye dayanarak müvekkili şirket adına prim tahsil ettiğini, bu tahsil edilen prim tahsilatlarını sigorta acenteliği sözleşmesinin 16. maddesine göre en geç tahsil tarihinden ertesi haftanın son iş gününün bitimine kadar müvekkili şirkete göndermesi gerektiğini, sözleşmeye aykırı davranarak bu prim tahsilatlarını ödemediğini, bunun üzerine İstanbul ... Noterliği'nin 08/06/2009 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 427.547,74 TL'nin 5 iş günü içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ancak ödemenin gerçekleştirmediğini, akabinde taraflarınca İstanbul ... Noterliği'nin 18/04/2008 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi vasıtasıyla sözleşmenin tek taraflı feshedildiğini, davalı aleyhine eldeki davaya konu İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra takibinden önce, bu takipten bağımsız ve fazlaya dair alacakların saklı tutulması kaydıyla İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... ve İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyalarıyla icra takibi başlatıldığını, davalının takibe karşı ileri sürdüğü, yetki, zamanaşımı ve esasa ilişkin itirazlarının haksız olduğunu beyanla İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına yapılan itirazın iptal ile takibin devamına, davalı aleyhine % 40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Asıl davada davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili acente, "... Bornova / İzmir" adresinde ve İzmir ticaret siciline kayıtlı olduğundan, müvekkili aleyhine İzmir Mahkemeleri huzurunda dava ikame edilebileceğinin açık olduğunu, müvekkili şirketin uzun yıllar davacı şirketin acentesi olarak çalıştığını, acenteliğe başladığı 14/05/2005 tarihinden beri poliçe tanzimleri yaptığı ve tahsil ettiği tüm bedelleri davacı şirkete düzenli bir şekilde aktardığını, davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davaya konu acentelik sözleşmesinden doğan borç miktarının gerçeğe uygun olmayan, nasıl hesaplandığı belirsiz bir bedel olup kabulü ve ödenmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin davacı şirkete kendi kayıtlarında borçlu görünmesinin nedeninin de şirket çalışanlarının hatası nedeniyle kayıtlarda meydana gelen yanlışlıklardan kaynaklandığını beyanla yetki itirazlarının kabul edilerek dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine, ilk itirazları yerinde görülmediği takdirde davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen davalarda davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:Mahkemece; asıl ve birleşen davaların, taraflar arasında akdedilen sigorta acenteliği sözleşmesi uyarınca asıl ve birleşen dosyalarda davalı şirket tarafından poliçe primlerinin davacı şirkete ödenmediğinden bahisle davacı tarafça başlatılan icra takiplerine davalı tarafça itiraz edilmesi üzerine, asıl dosyasına konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün ...; birleşen İstanbul İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasına konu İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ...; birleşen İstanbul İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına konu İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyalarına yapılan itirazların iptali talebine ilişkin olduğu, kaldırma kararı sonrası dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor alındığı, davacı vekilinin dosyaya sunduğu 27/07/2022 tarihli beyan dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında, davalı tarafça dosyaya sunulan 25/03/2008 tarihli mutabakat belgesini kabul etmediklerini, bölge müdürlüklerinin davacı şirket adına bu şekilde mutabakat metni düzenleme yetkilerinin bulunmadığını, mutabakat metni üzerinde, imzalayan kişilerin isminin dahi bulunmadığını, bu belgenin hiç bir bağlayıcılığının bulunmadığını belirttiği, gerek davacı vekilinin beyanları, gerekse defter ve kayıtlarda bu şekilde geçerli bir mutabakat belgesinin bulunmaması dikkate alınarak 25/03/2008 tarihli mutabakat belgesinin dikkate alınmadığı, alınan tüm bilirkişi raporlarında davacı sigorta şirketinin resmi kayıtlarında A Acenteleri hesabında davalı şirketin 04/05/2009 tarihi itibariyle muhtelif branşlarda 316.443,66 TL, zorunlu deprem sigortası branşında 4.490,41 TL olmak üzere borç bakiyesinin 320.934,07 TL olduğunun, yine resmi kayıtlarındaki Kanuni Takipteki Alacaklar hesabında davalının yasal takibe konu olan borcunun 02/07/2009 tarih ve ... nolu fişle kayıtlı olduğunun, dolayısıyla davacının bu her iki resmi kayıtlarının birbirlerini teyit ettiğinin tespit edildiği, raporlarda ayrıca; acente defter kayıtlarının üretilen poliçe toplamı, iptal edilen poliçe bedelleri, acente komisyon tutarları, iptal edilen ihtihsal vergi tutarları, acentenin şirkete ödeyeceği net tutarların ve sigorta şirketi tarafından tahsil edilen prim tutarlarının belirlenmesi bakımından inceleme yapmaya elverişli olmadığının tespit edildiği, sözleşmenin delil şartına ilişkin 18. maddesi de dikkate alındığında, davacı sigorta şirketi resmi kayıtlarına göre davalı acenteden 320.934,07 TL alacaklı olduğunun saptandığı, gerek kaldırma kararı öncesinde temin edilen bilirkişi raporları ile gerekse sonrasında temin edilen 12/09/2023 tarihli rapor ile davacının alacağının 320.934,07 TL olarak tespit edildiği, yine İzmir 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2011/253 E., 2011/682 K. sayılı dosyası kapsamında bulunan, 15/04/2011 ve 27/07/2011 tarihli bilirkişi raporları ile de davalı şirket yetkilileri tarafından, davacı sigorta şirketine ödenmesi gereken borçların ödenmediğinin tespit edildiği, bu hususlar dikkate alınarak, davacı tarafın asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyası ve birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 E. sayılı dava dosyasına konu İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı icra takibi nedeniyle davalı taraftan 320.934,07-TL alacağı bulunduğu sonucuna varıldığı, bu itibarla davacı tarafça, İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takibe davalılar tarafından yapılan itirazın haksız olduğu sonucuna varılarak, bu icra dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptaline karar verildiği, alacağın likit olması, yapılan itirazın haksız olması nedeniyle, davalılar aleyhine % 20 oranında icra inkâr tazminatına hükmedildiği;Asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı icra takip dosyası ve birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 E. sayılı dava dosyasına konu İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı icra takip dosyası incelendiğinde, icra takiplerinin aynı alacağa yönelik oldukları ve aynı tarihte (02/07/2009) takip başlatıldığının anlaşıldığı, 2004 sayılı İİK'nun 45/1 ve 150/f maddesi hükmü uyarınca rehinle temin edilmiş bir alacağın söz konusu olması halinde, alacaklı tarafından asıl borçlu yönünden öncelikle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılıp, rehnin tutarı borcu ödemeye yetmezse alacaklı tarafından haciz yoluyla takip yapılabileceği, davacı alacaklı tarafça, söz konusu madde hükümleri dikkate alınmadan İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olduğundan, bu takibin usulüne uygun olarak başlatılmış bir takip niteliğinde bulunmadığı, bu itibarla, davacı tarafça, İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı icra takibine karşı yapılan itirazın iptali talebiyle açılan itirazın iptali davasının yerinde olmadığı sonucuna varılarak, davanın usulden reddine karar verildiği;

Birleşen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin dosyasına konu itirazın iptali davasının takip dayanağı olarak gösterilen 23/11/2010 tarihli ...Bankası ... raporu ile ileri sürülen 85.947,66 TL+ 7.337,78 TL toplam 93.285,78 TL alacak bakiyesinin tahsili talep edilmiş olmakla birlikte; adı geçen teftiş raporunun 2006- 2007 ve 2008 yılları ... Sigorta ile ilgili ... Sigortaları (...) usulsüzlükleri ve banka şubeleri borçlandırılarak acenteler lehine usulsüz yapıldığı iddia olunan tahsilat incelemesini kapsadığı, ... poliçe ödemelerinin genellikle poliçe bazında yapılmakta olduğu ancak, bunlara ilişik kayıtların açıklama kısmında ödemenin kim tarafından yapıldığının belirgin olarak görülmediği, dava konusu olayda da banka hesabında aylık ortalama 1.000,00 civarnda ... kaydının bulunduğu belirtilmekte ancak kayıtların açıklama kısmında kim tarafından ödeme yapıldığının net olarak bilinmemesi sebebiyle banka hesabına yapılan ödemelerin kaynağna ilişkin yapılan teftiş sonunda bazı bilgilerin raporda beyan edildiğinin anlaşıldığı, rapor sonucunda; acenteler lehine sağlanan usulsüz tahsilatların acenteler banka hesabına para gönderilmiş gibi oluşturulan muhasebe işlemleriyle, genellikle ... dışı poliçelerine tahsilat kaydı girilmesi, ay sonlarında ... cari hesabında üretim ve aynı tutarda tahsilat kaydı girildikten sonra tahsilat düzeltme kaydı olarak olması gerekenden daha fazla borç kaydı girilerek ... cari hesabı içerisinde gizlenmesi suretiyle gerçekleştirildiğinin belirtildiği, bu çerçevede 124.336,44 TL tutarında usulsüz işlem yapıldığı, bu işlemlerinin 76.250,75 TL'lik kısmının (13 adet ) banka eski yönetmeni ... tarafından 42.178,04 TL'lik kısmının (7 adet ) ise, stajyerler tarafından gerçekleştirildiğinin belirtildiği, teftiş raporuna istinaden takibe konu edilen (85.947,66 TL+ 7.337,78) 93.285,78 TL' nin acente içerisindeki hesapları içerisinde yer alıp almadığı, şirket kayıtları üzerinden alınmış üretime ve tahsilat kayıtlarının ibraz edilmemesi ve bu yönde bilgi ve belge sunmaması nedeniyle tespitinin mümkün olmadığı, yapıldığı ileri sürülen bu usulsüz tahsilat işlemlerinin ve buna ilişik muhasebe kayıtlarının davalı acentenin hesapları ile ilişkisinin belirlenebilmesi yönünde sistem üzerinden alınmış hesap hareketlerinin görülmesi ve bu hesapların sigorta muhasebesi sistemi çerçevesinde dönem sonu itibarıyla kanuni takibe aktarılmıştır hesaplar ile birbirini teyit ediyor olması ve bir sonrası döneme de devirli olarak aktarıldığına dair kayıtların görülmesi zorunlu olup, davalı acentenin tespit edilen borcu ile İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takibine dayanak alacak arasında bir bağlantı kurma ve/veya yeni bir borç tutarı tespit etme olanağının bulunmadığı, keza bu kapsamda davacı sigorta şirketi tarafından dosyaya daha sonra sunulan ve ek raporlar ile de incelenip değerlendirilen 31/12/2008 ve 16/05/2008 tarihlerini taşıyan cari hesap ekstreleri işbu takibe konu edilen alacağın davalı acentenin borcu ile net bir bağlantı kurulabilmesi bakımından bir dayanak teşkil etmeyeceği, zira soruşturma raporunda ileri sürülen usulsüz tahsilat işlemlerinin acente hesapları ile ilişkilendirilmesi ön şart olup, bu ilginin kurulamadığı gerekçesi ile asıl davanın kabulüne, birleşen davaların ise reddine karar verilmiş ve karara karşı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

DAVACI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ;Birleşen İstanbul 7. ATM'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasında gerekçeli karar ile hüküm arasında çelişkili olduğu, gerekçede davanın usulden reddine karar verildiği açıklanmasına rağmen hükümde "davanın reddine" denilmek suretiyle çelişki oluşturulduğu, davalı acentenin müvekkili şirkete işlemiş faizi ile birlikte 422.947,14 TL borçlu olduğunun sabit olduğu, müvekkilinin davalıya gönderdiği ihtarname ile 427.547,74 TL borcun ödenmesini ihtar ettiği, buna rağmen Mahkemece birleşen davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, bu davaya konu ilamsız takibin "tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla" başlatıldığı, TBK'nın 487. maddesi uyarınca genel haciz yolu ile takip yapılması mümkün olduğu gibi ipoteğin üst sınırını aşan kısım yönünden de genel haciz yolu ile takip yapılabileceği, nitekim mahkemenin ilk kararında davanın kısmen kabulüne karar verdiği, birleşen İstanbul 12. ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına konu takipte talep edilen alacağın idari soruşturma raporu ile tespit edildiği, bu raporda başka acenteden tahsil edilen bedellerin davalıdan tahsil edilmiş gibi gösterildiği ve davalının borcundan düşüldüğünün tespit edildiği, Teftiş Kurulu raporunda, hangi hesaptan nereye ne kadar aktarıldığının tek tek tespit edildiği, bu şekilde müvekkilinin 93.258,78 TL zarara uğratıldığı, bu raporda tespit edilen alacağın müvekkili kayıtlarında da yer aldığı, raporun kesin delil niteliğinde olduğu, Mahkemece bilirkişi raporuna itirazları nazara alınmaksızın hatalı karar verildiği ve birleşen dosyalar yönünden kararın kaldırılması gerektiğine ilişkindir.

DAVALILAR VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ;asıl davada, bilirkişi raporları ile davacının ticari defterlerini, mutabakatları ve davaya dayanak olan hiçbir belgeyi dosyaya sunmadığı sabit olmasına ve davacının alacak iddiasını ispat edememiş olmasına rağmen davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmenin müvekkilinin yetkilerini kısıtlar şekilde imzalanması ve ipoteğe işletilecek faiz oranının fahiş miktarda yüksek olmasının kabul edilemez nitelikte olduğu, ispat hakkının kullanılmasını imkansız kılan veya güçleştiren delil sözleşmelerinin geçersiz olduğu, acentelik sözleşmesinin genel işlem şartlarına ve hak arama özgürlüğüne aykırı olduğu ve yok hükmünde sayılması gerektiği, davacının sunduğu mutabakatların kabul edilemeyeceği, müvekkilinin imzasına itiraz ettiği, Mahkemece imza incelemesi yapılmadığı, tarafların kabulünde olan mutabakatın 25/03/2008 tarihli mutabakat olduğu, davacının ödemeleri ve iptal edilmesi gereken poliçeleri kabul etmeyip, hasar ödemelerini de cari hesaptan düşmemesi sebebiyle alacaklı çıktığı, bu sebeplerle davanın reddi gerektiği, ipotek belgesinin dayatılma ile imzalanması ve belirlenen faiz oranının fahiş olmasının Mahkemece hiç değerlendirilmediği, söz konusu faizin müvekkili ...'ın mağduriyetine sebep verdiği, müvekkilinin herhangi bir borcu yokken ipoteğin paraya çevrilmesinin haksız olduğu, asıl ve birleşen davaların kabulü ile müvekkili aleyhine %40 oranında tazminata hükmedilmesinin haksız olduğu, ayrıca reddedilen davalarda müvekkili lehine nispi vekalet ücreti yerine maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğuna ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Asıl dava ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamsız takibe, birleşen davalar ise genel haciz yolu ile takibe karşı davalı tarafın vaki itirazının iptali ile icra inkar tazminatı taleplerine ilişkindir. Mahkemece, asıl davanın kabulüne, birleşen İstanbul 7. ATM'nin 2010/514 Esas sayılı davasının kısmen kabulüne ve birleşen İstanbul 12. ATM'nin 2012/151 Esas sayılı davasının reddine dair verilen 30/05/2019 tarihli, 2010/92 Esas ve 2019/471 Karar sayılı kararın, tarafların vaki istinaf başvuruları üzerine Dairemizin 01/06/2022 tarihli, 2022/292 Esas ve 2022/854 Karar sayılı kararı ile HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararından sonra devam edilen yargılamada Mahkemece bu kez, yukarıda açıklanan gerekçe ile asıl davanın kabulüne, birleşen İstanbul 7. ATM'nin 2010/514 Esas sayılı davası ile birleşen İstanbul 12. ATM'nin 2012/151 Esas sayılı davasının reddine karar verilmiş ve birleşen davalarda verilen kararlara karşı davacı vekili, tüm davalarda verilen kararlara karşı ise davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dosya kapsamından; taraflar arasında 14/06/2005 tarihli sigorta acenteliği sözleşmesinin imzalandığı ve davacı tarafından davalıya, kendisi adına sözleşme yapma ve prim tahsil etme yetkisinin tanındığı, sözleşmenin davacı tarafından 18/04/2008 tarihinde tek taraflı olarak feshedildiği, asıl ve birleşen İstanbul 7. ATM'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasına konu takiplerde, davalı tarafından davacı adına tahsil edildiği halde davacıya ödenmediği iddia edilen primler nedeniyle oluşan cari hesap alacağının, birleşen İstanbul 12. ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına konu takipte ise, ... Bankası A.Ş. Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 23/11/2010 tarihli raporu uyarınca davacının uğradığı zarar olarak kabul edilen alacağın tahsilinin talep edildiği, taraflar arasında ayrıca 07/06/2005 ve 28/07/2006 tarihli ipotek sözleşmelerinin imzalandığı, sözleşmeler ile asıl davada davalı ... adına kayıtlı taşınmaz üzerine, davalının doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olmak üzere toplam 100.000 TL tutarında ipotek tesis edildiği, ipotek sözleşmelerinde faiz oranının %120 olarak kabul edildiği, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 18/1-j maddesinde; " bu sözleşmenin yürürlüğü esnasında veya daha sonra acentenin şirket defter muhasebe kayıtlarına göre çıkacak borçlarından ve ihtilaflarından dolayı herhangi bir borç ikrarına veya hesap mutabakatına yahut sair herhangi bir delil ve belge ibrazına gerek olmaksızın sadece şirketin defter ve kayıtları delil teşkil edecektir." şeklinde delil sözleşmesinin düzenlendiği, sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan mülga HUMK'un 287. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi ile delil sözleşmelerinin kabul edildiği, mülga HUMK'da delil sözleşmelerinin geçersizliğine dair açık bir düzenleme olmadığı, HMK'nın 193/2. maddesinde ise, taraflardan birinin ispat hakkının kullanımını imkânsız kılan veya fevkalade güçleştiren delil sözleşmelerinin geçersiz olduğunun kabul edildiği, bu kapsamda Mahkemece, gerek asıl gerekse birleşen davalarda, yargılamanın en başından itibaren davalıya ticari defterlerinin ve delillerinin ibrazı için süre verildiği, alınan tüm bilirkişi raporlarında davalının sunmuş olduğu defter kayıtları ve delillerinin incelendiği, tek başına davacının ticari defter ve kayıtlarına göre bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, her ne kadar Dairemizin kaldırma kararından sonra davacı tarafından yapılacak bilirkişi incelemesi yönünden ticari defterler ibraz edilmemiş ise de, bu durumun defterlerin saklama süresinin dolması nedeniyle imha edilmiş olmalarından kaynaklandığı, daha önce alınan bilirkişi raporlarında davacının ticari defterlerinin incelendiği, usulüne uygun şekilde tutulduklarının tespit edildiği, son alınan raporda hesap özetleri üzerinden ulaşılan miktar ile daha önce ticari defterler üzerindeki inceleme ile belirlenen alacak miktarının aynı olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında yapılan hesaplamada herhangi bir hesap mutabakatının esas alınmadığı, Mahkemece de gerekçede açıklandığı üzere 25/03/2008 tarihli hesap mutabakatının, davacı adına yetkili bir kişinin imzasını ve davacının kaşesini içermemesi sebebiyle delil olarak kabul edilemeyeceği, davalının tüm ticari defterlerini ve özellikle muavin kayıtlarını incelemeye ibraz etmediği, incelemeye sunulan ticari defter ve kayıtların, sadece toplu kayıtları ve sonuç hesapları gösterdiği, ayrıntılı hesap kayıtlarını göstermediği, bu minvalde bilirkişi raporlarında iptal edildiği iddia edilen poliçelerin hangileri ve davacı tarafından tahsil edildiği halde cari hesaptan düşürülmediği iddia edilen alacakların ne olduğunun tespit edilemediği, davalının kendi defterlerinde gözüken davacı alacağının miktarı ile kabul ettiği 2008 yılı hesap mutabakatındaki miktarın dahi birbirinden çok farklı olduğu, davalının yalnızca 2008 yılı poliçe üretimine ilişkin liste sunduğu, davalının ticari defter kayıtları ile davacının ticari defterlerindeki kayıtların karşılaştırılmasının mümkün olmadığı, bu itibarla davalının savunmalarında ileri sürdüğü hususları kendi kayıtları ile ispat edemediği, davalı tarafça asıl davaya cevap dilekçesinde, ipotek sözleşmelerinin baskı ile imzalatıldığı ve belirlenen faiz oranının fahiş olduğuna yönelik bir savunma ileri sürmediği, Mahkemece re'sen, taraflarca belirlenen faiz oranının fahiş olup olmadığının incelenemeyeceği, kaldı ki taraflar tacir olup sözleşme serbestisi ilkesi gereğince faiz oranı belirlemelerinin mümkün olduğu, bu itibarla Mahkemece, davacının ticari defter ve kayıtlarının esas alınması suretiyle düzenlenen bilirkişi raporları uyarınca davacının, asıl ve birleşen 7 ATM'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasına konu takip tarihi itibariyle cari hesapta 320.934,07 TL alacağının bulunduğunun ve asıl davanın kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik olmadığı, davalı vekilinin aksi yöndeki tüm istinaf sebeplerinin haksız olduğu, her ne kadar davalı vekilince, asıl ve birleşen davaların kabulü ile bu davalarda davalı aleyhine %40 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğuna dair bir istinaf sebebi ileri sürülmüş ise de, Mahkemece yalnızca asıl davanın kabulüne karar verildiği ve bu davada da kabul edilen alacak üzerinden %40 değil, %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedildiği, alacak likit ve itiraz haksız olduğundan kararın bu yönüyle de isabetli olduğu anlaşılmış, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri haksız bulunmuştur.Birleşen İstanbul 12 ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına konu ilamsız icra takibinde talep edilen alacağa dayanak olarak cari hesap kaydı gösterilmiş ise de, esasen talep edilen alacağın dayanağının ... Bankası A.Ş. Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 23/11/2010 tarihli raporundaki tespitler olduğu, davacının, bu raporda davalı lehine olmak üzere 96.434,14 TL zarara uğratıldığı tespit edilmiş olduğundan alacağın ispat edilmiş olduğunu iddia ettiği, davacı tarafından sunulan hesap kayıtlarında herhangi bir dayanak gösterilmeksizin 2011 yılında alacağın davalı aleyhine alacak olarak kaydedildiğinin anlaşıldığı ancak Mahkemece, gerek kaldırma kararından önce gerekse kaldırma kararından sonra alınan bilirkişi raporlarında, takibe konu edilen ve davacının, teftiş raporunda davalı lehine tahsilat kaydı olarak girildiği iddia edilen 93.285,78 TL'nin, üretim ve tahsilat kayıtlarının ibraz edilmemesi nedeniyle ve davalının kesin hesapları içerisinde yer alıp almadığının tespit edilememiş olması karşısında, söz konusu bedelin asıl ve diğer birleşen davada talep edilen alacağa dahil olmadığı, ondan bağımsız bir zarar/alacak kalemi olduğu ispat edilemediğinden Mahkemece davanın reddine karar verilmesinin dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmış, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf başvurusu haksız bulunmuştur.Birleşen İstanbul 7 ATM'nin 2010/514 Esas sayılı davasında Mahkemece, davacının İİK'nın 45 ve 150/f maddeleri uyarınca ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibi sonuçlandırarak rehin açığı belgesi almaksızın, aynı alacak yönünden genel haciz yolu ile takip yapamayacağı ve bu nedenle davaya konu takibin usulüne uygun bir takip olmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Ancak asıl davaya konu ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte, ipotek üst limiti olan 100.000 TL alacağın tahsili talep edilmiş, oysa Mahkemece davacının takip tarihi itibariyle davalıdan 320.934,07 TL asıl alacağının bulunduğu kabul edilmiştir. Buna göre, ipotek limitinin alacağı karşılamaya yetmeyeceği açık olup, İİK'nın 45. maddesinde yer alan "...ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoliyle takip edebilir." şeklindeki düzenleme uyarınca ve takibin, infazda karışıklığa sebep olunmasını önleyecek şekilde "tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile" başlatıldığı nazara alınarak, davacının aynı anda genel haciz yolu ile takip yapabileceğinin kabulü gerekmektedir. Davacı tarafça davaya konu İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına konu takipte, sözleşmede yer alan temerrüde ilişkin hükümler uyarınca 102.013,07 TL işlemiş faiz alacağı talep edilmiş olup, her ne kadar davacı tarafından davalıya gönderilen 08/06/2009 tarihli Noter ihtarnamesi ile borcun ödenmesi için 5 günlük yeni bir süre verilmişse de, bu ihtarname davalı şirkete tebliğ edilememiş olduğundan, 26/05/2014 tarihli bilirkişi birinci ek raporunda, sözleşmenin 24. maddesi gereğince fesih tarihi itibariyle temerrüdün gerçekleştiği kabul edilerek tespit edilen 97.974,04 TL işlemiş faiz alacağının doğru olduğu görülmüştür. Sonuç olarak Mahkemece, birleşen İstanbul 7 ATM'nin 2010/514 Esas sayılı davasında, davanın kısmen kabulü ile, takibe yapılan itirazın asıl alacağın tamamı ile 97.974,04 TL işlemiş faiz alacağı yönünden iptaline ve alacak likit ve itiraz haksız olduğundan kabul edilen miktar üzerinden davacı lehine %20 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken, davanın reddine dair verilen kararın isabetsiz olduğu anlaşılmış, davacı vekilinin bu davaya yönelik istinaf başvurusu haklı bulunmuştur. Bu kabule göre, davalı vekilinin, birleşen İstanbul 7 ATM'nin 2010/514 Esas sayılı davasında hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğuna dair istinaf sebebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, birleşen İstanbul 12 ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasında ise, dava değeri (96.434,14 TL) üzerinden karar tarihindeki AAÜT uyarınca hesaplanan nispi vekalet ücreti, maktu 17.900 TL vekalet ücretinin altında kaldığından Mahkemece, aynı Tarife'nin 13/1. maddesi uyarınca davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesinde de bir isabetsizlik olmadığından, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin reddine karar verilmiştir.Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı tarafın asıl ve birleşen davalara yönelik istinaf başvurularının HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine, davacının birleşen İstanbul 12 ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına yönelik istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, birleşen İstanbul 7 ATM'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının birleşen İstanbul 12. ATM'nin 2012/151 Esas sayılı dosyasına yönelik istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Davalının asıl ve birleşen davalara yönelik istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

3-Davacının birleşen İstanbul 7. ATM'nin 2010/514 Esas sayılı dosyasına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle;

4-Asıl davada davanın KABULÜNE, davalıların İstanbul 10. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takip dosyasına yaptıkları itirazlarının (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 100.000,00 TL asıl alacak üzerinden iptali ile, takibin takipteki talep ve koşullarla aynen devamına,

5-Kabul edilen alacak miktarı üzerinden %20 oranında belirlenen 20.000,00 TL icra inkâr tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,

6-Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2010/514 Esas sayılı dosyasında davanın KISMEN KABULÜNE, davalının İstanbul 12. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı takip dosyasına vaki itirazının (tahsilde tekerrür olamamak kaydıyla) 320.934,07 TL asıl alacak ve 97.974,04 TL işlemiş temerrüt faizi olmak üzere toplam 418.908,11 TL üzerinden iptali ile; takibin asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişebilir oranda işleyecek avans faizi ile devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

7-Hükmolunan alacağın %20’si oranında 83.781,62 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Birleşen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/151 Esas sayılı dosyasında davanın REDDİNE,

İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN:

Asıl Davada;

9-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken karar ve ilam harcı olan 6.831,00 TL harçtan peşin alınan‬ 985,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 5.846 TL'nin davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

10-Davacı tarafından yatırılan 985,00 TL peşin harç ve 17,15 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 1.002,15 TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

11-Davacı tarafından yapılan 9.166,00 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

12-Davalılarca yapılan yargılama giderinin üzerilerinde bırakılmasına,

13-Davacı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

14-Davalılar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 Esas Sayılı Dosyasında;

15-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken karar ve ilam harcı olan 21.923,00 TL harçtan peşin alınan‬ 4.166,10 TL'nin mahsubu ile bakiye 17.756,90 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

16-Davacı tarafından yatırılan 4.166,10 TL peşin harç ve 17,15 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 4.183,25 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

17-Davacı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 67.025,28 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

18-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 10.103,33 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Birleşen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/151 Esas Sayılı Dosyasında;

19-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken karar ve ilam harcı olan 732,00 TL harcın peşin alınan‬ 950,05 TL harçtan mahsubu ile bakiye 218,05 TL'nin talep halinde davacıya iadesine,

20-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

21-Davalı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

22-Kullanılmayan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine,

İSTİNAF YÖNÜNDEN:

Asıl Davada;

23-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalılar tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,

24-İstinaf harcı olarak hesaplanan 6.831,00 TL harçtan davalılar tarafından yatırılan 1.707,75 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.123,25 TL harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

25-Davalılar tarafından sarfedilen yargılama giderlerinin üzerilerinde bırakılmasına,

Birleşen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/151 Esas Sayılı Dosyasında;

26-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı ve davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,

27-İstinaf karar harcı olarak hesaplanan 732,00 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

28-İstinaf karar harcı olarak hesaplanan 732,00 TL harçtan davalı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

29-Davacı ve davalı tarafından sarfedilen yargılama giderlerinin üzerilerinde bırakılmasına,

Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2010/514 Esas Sayılı Dosyasında;

30-Taraflarca yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

31-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde iadesine,

32-İstinaf karar harcı olarak hesaplanan 732,00 TL harçtan davalı tarafından yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

33-Davacı tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 427,60 TL istinaf karar harcı ve 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

34-Davacı tarafından sarf edilen 4.679,00 TL posta masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

35-Davalı tarafından sarfedilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

36-Artan gider avanslarının talep halinde yatıran taraflara iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 26/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.