Bölge Adliye Mahkemesi 2023/177 E. 2026/1654 K. – İtirazın İptali

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/177

KARAR NO: 2026/1654

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi (Kapatılan İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi)

TARİHİ: 25.11.2021

NUMARASI: 2018/71 Esas - 2021/1278 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Nakliyat sigortası- rücu)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ...vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Alt Sigorta Poliçesi ile sigortalanan .... A.Ş'ne ait vitrinen silisli rulo sac emtialarının ........'den Polonya'ya nakliyesinin davalı şirketçe gerçekleştirildiğini, emtianın 26.07.2016 tarihinde davalı ...idaresindeki ... - ...plakalı tıra sigortalı firmanın Gebze'deki tesisinden yüklenerek .... adlı nakliyeci firma sorumluluğunda davalı ... tarafından ...adlı nihai alıcı şirketin Polonya'daki tesisine sevk edildiğini, taşıma sırasında seyir halindeyken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucunda aracın önce bankete daha sonra su kanalına girdiğini ve dorsedeki rulo sacların yol üzerine düşerek tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, eksper incelemesi sonucu rulo sacların tamamının ağır derecede ezildiğinin belirlendiğini, ezilmenin iç çapa kadar devam etmesi sonucu ruloların ovalleştiğini, emtianın satış ve kullanım özelliğini kaybettiği, 109.648,61 TL hasarın müvekkilince ödenerek sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalıların ihtara rağmen borcu ödememesi üzerine İstanbul.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına alacağa CMR Konvansiyonu'nun 2.maddesinde belirlenen miktardan az olmamak üzere faiz uygulanmasına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ...Anonim Şirketi vekili, savunmasında özetle; müvekkili ile davacı sigorta şirketinin yahut taşıma işini yaptıran şirketin hiçbir şekilde karşılıklı sözleşmesi bulunmadığını, müvekkilinin taraflar arasındaki ilişkide taraf olmadığını dava konusu kazanın 28/07/2016 tarihinde meydana geldiğini, davanın ise 17/01/2018 tarihinde açıldığını zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, halefiyet ilkesi uyarınca davacı sigortacının dava dışı sigortalısının hakkından daha fazlasına sahip olamayacağını, hasarın meydana gelmesinde müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, kazanın oluşumuna sigortalı firma tarafından yapılan yanlış yüklemenin neden olduğunu, ekspertiz raporunun kazanın meydana geldiği yerde değil başka bir depoda hazırlandığı, hasar gördüğü iddia edilen mala ait faturada toplam fiyatının 34.974,06 Euro olarak belirlendiği bu fiyatın çok fahiş olduğunu gerçek değerinin tespit edilmesi gerektiğini, malın gerçek fiyatının en az 9650'si oranından sovtaj fiyatı olması gerektiğini davanın müvekkili şirketin sigortacısı... AŞ'ne ihbar edilmesi gerektiğini ve tüm bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.Davalı ... ..., davaya cevap vermeyerek dava dilekçesindeki vakıaları HMK'nın 128. maddesi uyarınca inkar etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; davaya konu uyuşmazlığın davacının dava dışı .... A.Ş'ye ait emtianın taşınması sırasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelini davalılardan rücuen talep edip edemeyeceği, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, davalıların oluşan zarardan sorumlu olup olmadığı, tarafların kusur durumu, eksper raporundaki sovtaj oranının yerinde olup olmadığı konularına ilişkin olduğu, yapılan taşımanın Türkiye'den Polonya'ya kara yolu ile yapıldığı ve emtianın zarar gördüğü iddia edildiğinden taşıma hususunda meydana gelecek ihtilafların çözümünün CMR hükümleri çerçevesinde olacağı , CMR 17. maddesine göre taşıyıcının yükü teslim aldığı andan itibaren teslim edinceye kadar geçecek süre içinde doğacak zarardan sorumlu olup yine aynı maddenin 3. bende göre, taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı, kusurlu taşıttan bu taşıtı kiraladığı, kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlarının hata veya ihmallerinden sorumlu olacağının belirtildiği, CMR 34. Maddesine göre taşıma kara yolu taşımacıları tarafından ortaklaşa yapılması halinde, tüm taşımanın yapılmasından tüm taşıyıcıların sevk mektubundaki koşullar dahilinde müştereken sorumlu olacakları düzenlendiği, davaya konu somut olayda, asıl taşıyıcının ... şirketi olduğu, akdi taşıyıcı ...'in yükün taşınması işini davalı ve takip borçlusu ... A.Ş'ye verdiği, ... A.Ş'nin fiili taşıyıcı olarak CMR belgesini düzenlediği ve taşınacak emtiayı sigortalı firmanın deposundan sağlam ve tam olarak yüklediği, CMR üzerinde bunlardan başka bir şerh de bulunmadığı, 08/07/2021 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda da bahsedildiği üzere, ön raporda eksiklik olarak bildirilen ödemeye ait dekontun davacı vekilince dosyaya sunulduğu ibraz edilen dekonta göre; ... kanalı ile davacı sigorta şirketinden, sigortalısı .... AŞ’nin TR....... nolu hesabına (ekspertiz raporunda tespit edilen ve aynı olan takip tutarı kadar) 103.955,95TL, (hasar dosya numarası olan) ... TAZMİNAT açıklamasıyla ödeme yapıldığının sabit olduğu, dolayısıyla diğer şartlar da bulunmakla davacının halefiyete ilişkin şartları yerine getirmekle rücu hakkını elde edeceği, davaya konu hasara neden olan trafik kazasının Türkiye sınırları içerisinde (Kırklareli İlinde) meydana gelmesinin somut olaya CMR hükümlerinin uygulamayacağı manasına gelmeyeceği zira taşımanın

Türkiye’den Polonya’ya yapılan Uluslararası Karayolu Eşya taşıması olduğu ve hasarın da bu taşıma sırasında meydan geldiği dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde 6102 sayılı TTK’nn Eşya taşıma kitabının değil, CMR Konvansiyonu hükümlerinin geçerli olacağı, her ne kadar kök ve ek raporda davalı sürücü ... ...'ın sorumluluğuna gidilemeyeceği bildirilmiş ise de davalı şöförün davaya konu hasarın meydana gelmesinde haksız fiil hükümleri çerçevesinde mesul olduğu, zira incelenen kaza tesbit tutanağından davalı ... ...'ın davaya konu hasarın meydana gelmesinde aracı sevk ve idare eden sürücü sıfatıyla sorumlu olduğu, hasarı meydana getiren trafik kazasının davalı ...'ın şerit izlemeyi yanlış yapması neticesinde hakimiyeti altındaki tır ile tek taraflı olarak kaza yapması şeklinde gerçekleştiği bu sebeple hasar sebebiyle davalının da %100 kusurlu olduğunun mahkememizce değerlendirildiği, davalı ... .... AŞ’nin fiili taşıyıcı, davalı ... ...’ın fiili taşıyıcının adamı olduğu, taşıma işinde meydana gelen hasarın CMR Konvansiyonu 23’ncü ve 25’nci madde kapsamında sovtaj tenzili sonrası net 103.955,94TL olduğu, zararın davalı fiili taşıyıcının sorumluluğundaki taşıma sırasında meydana gelen trafik kazası sonucunda oluştuğu, CMR Konvansiyonu 17’nci madde 3.paragrafa gereği meydana gelen zarardan davalı ... .... AŞ’nin sorumlu olacağı, diğer davalı gerçek kişinin ise haksız fiil hükümleri çerçevesinde sorumlu olacağı, davacı sigorta şirketinin 6102 sayılı TTK 1472’nci maddesine göre sigortalısına ödeme yaptığına ait dekontu ibraz etmesiyle, halefiyeti elde ettiğinin ve temlik şartının yerine geldiğinden rücuen tazminat talebiyle İstanbul....İcra Müdürlüğü nezdinde ... esas sayılı dosyasıyla başlatmış olduğu takibe vaki itirazın iptalini talep edebileceği, davacının gerçek zarar tutarı olarak hesap edilen takipteki asıl alacak tutarı 103.955,94TL için 3095 SK 2/2 maddesi gereği takip tarihinden itibaren,

işleyecek Ticari avans faiz oranında faiz talep edebileceği, temerrüt ile ilgili olarak ise CMR Konvansiyonunun 23/1. maddesi; taşıyıcıyı yükün “kısmen veya tamamen kaybından” dolayı “eşyanın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine” göre (tazminat taleplerinde; hasar tazminatının ödendiği tarihten itibaren veya 3095 SK. Md.4/a`ya göre değil; “CMR Md.27 uyarınca, taşıyıcıya keşide edilen yazılı bildirim tarihinden itibaren, (“döviz

bazındaki” taleplerde %5 oranında maktu”) faiziyle birlikte tazminat ödemekle sorumlu tutmuş…'' şeklinde açıklandığı, dosya kapsamında davacının davalı taşıyıcıdan ödemiş olduğu tazminat tutarını, takip öncesi yazılı (şekil şartı) olarak talep ettiğine dair bir belge olmadığı, bu durumda davalı için temerrüt başlangıcının takip tarihi olacağından davalının takipteki işlemiş faiz talebinin ise yerinde olamayacağı..." davanın kısmen kabulü ile İstanbul.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 103.955,94 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, alacak likit olmakla asıl alacağın %20'si oranında hesap edilen 20.791,18 TL icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı ...vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

Müvekkilinin araç şoförü olup sadece aracı kullandığını, kazada herhangi bir kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, kazanın ise yüklemenin, yükü taşımaya ve uzun yola uygun olacak şekilde hazırlanmaması nedeniyle meydana geldiğini, bilirkişinin başka bir hususu incelemeden müvekkilini kusurlu kabul ettiğini, müvekkilinin aracın hakimiyetini kullandığı aracın tır olması, yüklemenin ağır vasıtaya uygun olarak yüklenmeyip, gerekli olan bağlama ve emniyet tedbirlerinin tam olarak alınmaması nedeni ile üzerindeki ağır saçlar kayarak kazanın oluştuğunu ve müvekkilinin kazada yaralandığını, müvekkilinin tecrübesi ile kazadaki zararın azalmasına hizmet ettiğini, aracın düz yolda hangi nedenle kontrolden çıktığının bilirkişi tarafından değerlendirilmediğini, tonlarca yükü olan ağır vasıtanın, direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesinin sebebinin uzman makine bilirkişisi ve tır sürücülerinden oluşan bir heyetten alınacak raporla belirlenmesi gerektiğini, müvekkilinin aracı yükleyen kişi olmadığını şerit izleme ve değiştirme ihlalinde bulunmadığını, bir an için şerit değiştirme kuralının ihlal edildiği kabul edilse dahi yükün yola ve taşımaya uygun yüklenmemesi nedeniyle bilirkişi raporunda belirlendiği üzere CMR Konvansiyonu'un 17/3.maddesi uyarınca meydana gelen zarardan diğer davalı ... ....... A.Ş'nin sorumlu olduğunu,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia abonman alt sigorta sigorta poliçesi kapsamında davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin, fiilî taşıyan ve araç sürücüsü olduğu iddia dilen davalılardan rücuen tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davalı sürücü ...vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafından nakliyat emtia abonman alt poliçesi ile sigortalanan dava dışı sigortalı .... A.Ş'ne ait vitrinen silisli rulo sac emtialarının Kocaeli'den Polonya'ya nakliyesinin davalı şirketçe gerçekleştirilmiştir. Davalı bu taşımada fiili taşımacı olarak yer almış olup, oluşan zararlardan CMR Konvansiyonundaki sınırlama ve koşullarla sorumludur. Taşımayı akdi taşımacı ...'dir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda fili taşımacı olan davalı şirket zarardan sorumlu tutulmuş olup, bu kişiye ilişkin verilen karara yönelik istinaf başvurusu bulunmadığından bu hususlar incelenmemiştir. Tazminatın likit olmamasına rağmen mahkemece icra inkar tazminatına karar verilmiş olup, davalı şirket vekilinin bu konuda bir istinafı bulunmadığından Dairemizce bu hususta da re'sen bir inceleme yapılamamıştır.

Taşımanın Türkiye'den Polonya'ya kara yolu ile yapıldığı ve emtianın zarar gördüğü iddia edildiğinden, taşıma sırasında oluşan zararlar bakımından CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. CMR'nin 17. maddesine göre taşıyıcının yükü teslim aldığı andan itibaren teslim edinceye kadar geçecek süre içinde doğacak zarardan sorumluluğu bulunmaktadır. Aynı maddenin 3. bende göre, taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı, kusurlu taşıttan bu taşıtı kiraladığı, kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlarının hata veya ihmallerinden sorumlu olacağı düzenlenmiştir CMR'nin 34. maddesine göre taşıma kara yolu taşımacıları tarafından ortaklaşa yapılması halinde, tüm taşımanın yapılmasından tüm taşıyıcıların sevk mektubundaki koşullar dahilinde müştereken sorumlu olacakları düzenlenmiştir. Dava konusu taşımada asıl taşıyıcının ... şirketi olduğu, akdi taşıyıcı ...'in yükün taşınması işini davalı ... A.Ş'ye verdiği, ... A.Ş'nin fiili taşıyıcı olarak CMR belgesini düzenlediği ve taşınacak emtiayı sigortalı firmanın deposundan sağlam ve tam olarak yüklediği, CMR üzerinde bunlardan başka bir şerh bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı sigortalısına 103.955,95TL ödeyerek sigortalının haklarına halef olmuştur. Hasara neden olan kaza Türkiye sınırları içerisinde Kırklareli ilinde meydana gelmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda sürücünün sorumlu tutulamayacağı belirlenmiştir. Ancak mahkeme, davalı şöförün davaya konu hasarın meydana gelmesinde haksız fiil hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğu, kaza tesbit tutanağından davalı sürücünün hasarın meydana gelmesinde aracı sevk ve idare eden sürücü sıfatıyla sorumlu olduğu, hasarı meydana getiren trafik kazasının davalı ...'ın şerit izlemeyi yanlış yapması neticesinde hakimiyeti altındaki tır ile tek taraflı olarak kaza yapması şeklinde gerçekleştiği ve sürücünün tam kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Davalı sürücü taşıma sözleşmesinin tarafı olmayıp, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan bir edimi bulunmamaktadır. Aksine taşımacı, yardımcı olarak çalıştırdığı kişilerin kusurundan da kendi kusurları gibi sorumludur.

Ancak davacı, davalı sürücüye karşı taşıma sözleşmesi kapsamında talepte bulunmamış, davalı sürücünün haksız eylemi nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olduğunu ileri sürerek talepte bulunmuştur. Mahkemece alınan bilirkişi raporu ve bu rapora esas alınan kaza tespit tutanağına göre kaza, sürücünün tek taraflı kusuru ile oluşmuştur. Sürücü yüklemenin yola uygun olmadığını savunmaktadır. Ancak taşımacının ifa yardımcısı olan davalı sürücünün, yüklemeye nezaret etmesine rağmen yükün yola ve araca uygun olmadığına ilişkin bir çekince ileri sürmeden yükü teslim alarak sevkiyata başladığı dosya kapsamındaki delillerden anlaşıldığından, mahkemece kusur yönünden yapılan inceleme yeterli görülmüştür.

Davalının icra inkâr tazminatına yönelik bir istinafının bulunmadığı ve bu hususun HMK'nın 355.maddesi uyarınca re'sen dikkate alınacak bir neden olmadığı anlaşılmakla, davalı ...vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, davalı ...vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı ...vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı ...vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 5.325,92 TL istinaf nispi karar harcının davalı ... ...'dan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3-Davalı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraf vekillerine tebliğine dair;

HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 30.09.2026 tarihinde, oy birliğiyle ve temyizi kabil olmak üzere karar verildi.