Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1460 E. 2026/1773 K. – İtirazın İptali

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/1460

KARAR NO : 2026/1773

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (KAPATILAN)İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 23/05/2023

NUMARASI : 2019/356 Esas - 2023/432 Karar

DAVA: İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 01/10/2026

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin alacağının sağlanması maksadıyla Adana 4. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile borçlu hakkında ilamsız icra yoluyla icra takibi yapıldığını, borçlunun süresi içerisinde borçlu olmadığını iddia ederek borca itiraz edip takibi durdurduğunu, borçlunun itirazının haksız ve mesnetsiz olduğunu, Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/166 esas 2014/291 karar sayılı ilamı, ... A.Ş'ye ait 09/09/2008 -1703/2009 tarihlerini kapsayan ... poliçe nolu "...Sigorta Poliçesi", rücu talebine havi Adana 1.Noterliği'nin 10/09/2014 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnameleri, Adana 4. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası, Adana 12. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyası, Adana 6. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyası nazara alındığında borçlunun itirazının kabul edilebilir vasıfta olmadığını, yargılama sırasında gösterecekleri deliller ışığında bu durumun ortaya çıkacağını belirterek itirazın iptali ile idare alacağının takip tarihinden itibaren reeskont faizi, % 20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz mahkemede açılmış olduğuna dair görev, husumetin müvekkil şirkete yöneltilemeyeceğine dair husumet, davanın yetkisiz mahkemede açılmış olması sebebiyle yetki ve davanın zamanaşımı süresinde açılmamış olması sebebiyle de zamanaşımı ilk itirazları ve defilerinin öncelikle nazara alınmasını arz ettiklerini, davacı tarafından dayanak yapılan Yumurtalık Asliye hukuk Mahkemesi'nin 2014/166 Esas, 2014/291 Karar Sayılı karar incelendiğinde müvekkili ... A.Ş'ye herhangi bir hasar veya dava ihbarı yapılmadığını, Adana 6. İcra Dairesi dosyasında, davacı tarafından yapılan ödeme tutarı 135.281,70 TL'nin bulunduğunu, davacı tarafından Adana 1. Noterliği 10.09.2014 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarname ile müvekkile ihbarda bulunulduğunu, Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/166 Esas, 2014/291 Karar Sayılı karar incelendiğinde, kaza geçiren işçi Mustafa Gökkayanın ... ve ... yanında işçi olarak çalıştığının belirtildiğini, müvekkili ... A.Ş. nezdinde 09.09.2008 başlangıç ve 17.03.2009 bitiş tarihli olmak üzere 189 günlük olarak M-... sayı ile ... Sigorta Poliçesinin ise sadece ... adına düzenlendiğini, davacı tarafından dayanak gösterilen dava konusu ödenen tazminat ve talep konusu poliçenin teminat kapsamında olmadığını, davacı talebi ve dayanağı mahkeme kararı ve icra dosyasının incelenmesinde ise, talep konusunun tamamen işveren mali sorumluluk kapsamında destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat kalemlerinden oluştuğunun görüleceğini belirterek davanın reddine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Somut olayda; vefat eden işçi ... kaza tarihinde sigortalı ...’ın işçisi olup, 3 şahıs değildir. Bu nedenle işçi ve yasal mirasçılarının talep edebileceği teminat dava konusu ... nolu ...Sigorta Poliçesi teminatı içerisinde değildir. İşçinin hak sahiplerine ödeme yapması sonucu halefi haline gelen işveren – sigortalının ... poliçe nolu ...Sigorta Poliçesinde ödemiş olduğu tutarı rücu edebileceği teminat bulunmamaktadır. Davacı tarafın işçisi ...’nın hak sahiplerine Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/166 E 2014/291 K sayılı ilam nedeniyle ödemiş olduğu bedeni/maddi/ manevi tazminat taleplerini davalı sigorta şirketinde bulunan... ... nolu ...Sigorta Poliçesinden talep edemeyeceği anlaşılmaktadır.Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesi uyarınca bu poliçenin sigortalının, sigortanın meriyet müddeti esnasında vukua gelecek bir hadise neticesinde, (a) bendinde üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya sıhhatinin muhtel olması durumundan bahsedildiği, kloz 2 çapraz sorumluluk özel şartı uyarınca da işçilerin, işveren mali mesuliyet veya sosyal sigortalar teminatına sahip olsalar da, olmasalar da tutulacakları hastalıklar, ölümcül olsun veya olmasın geçirecekleri kaza ve yaralanmalar nedeniyle doğacak sorumlulukların, çapraz sorumluluk klozu teminatına giremeyecekleri anlaşılmakla açılan davanın reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; üçüncü kişilerin maruz kalacağı zararların "montaj all rısks" sigorta teminatı kapsamına dâhil edilmesi mümkün olduğu gibi eldeki dava yönünden de sözleşme ile sigorta kapsamının genişletildiği; sigortanın, hukuki anlamda işbu sözleşmenin tarafı olmayıp 3. kişi konumunda bulunan işçileri de kapsadığının açık olduğunu, sigorta kapsamında 3. Kişilerin zararının dahil edilebileceği "İnşaat Sigortası Genel Şartlari (Bütün Riskler)" A.3 maddesi ile sabit olduğunu, davalı sigorta şirketinin güvence altına almış olduğu rizikonun gerçekleştiğini ve işbu rizikonun sonucunda sigortalının "müşterek, müteselsil" sorumluluğu bulunan bedelin müvekkil davacı şirketçe ödendiğini, bu aşamada müvekkil şirket sigortalının halefi konumuna gelmekle; sigortalı yerine davalı sigorta şirketinden tazmin talep edebileceğini, bu hususun aksinin kabulünde dahi, şantiye alanındaki iş ekipmanı / şantiye tesisi unsurlarından olan direğin, mütevaffa işçinin üzerine düştüğünün dosya kapsamıyla sabit olduğunu, yukarıda alıntılanan maddede açıkça şantiye tesisleri, inşaat makineleri ve mevcut tesisler sebebiyle meydana gelen zararların teminat altına alındığını, sözleşme içeriği, dosyada mübrez beyanları ile sabit olduğu üzere dava konusu zararın davalı tarafından teminat altına alındığını, hükme esas alınan bilirkişi raporlarındaki aksi yöndeki yorumlar hukuka aykırı olmakla; işbu rapor doğrultusunda kurulan İlk Derece Mahkemesi hükmü de hatalı olduğunu beyanla istinaf taleplerinin kabulü ile; Yerel Mahkemenin Kanuna uygun olmayan ilgi sayılı kararının istinaf yargılaması ile ortadan kaldırılmasına,T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 05.07.2012 T.,2012/5553 E., 2012/12009 K. Sayılı kararı da dikkate alınarak davalı sigorta şirketinin teminat altına almış olduğu rizikonun gerçekleştiği, davalı sigortalısının müşterek / müteselsil sorumlu olduğu bedelin müvekkil davacı şirket tarafından ödenmiş olduğu göz önüne alınarak; davanın kabulüne, T.C. Adana İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasına ilişkin itirazın iptaline, davalının asıl alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere icra - inkar tazminatına mahkum edilmesine, aksi kabul halinde dosyanın, dosya kapsamındaki belgelerden kaynaklanan itirazlarımızın karşılanması ve yeni bir bilirkişi incelemesi yapılması amacıyla dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine, kararın kesinleşmesine kadar kararın icrasının geri bıraktırılmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE:Dava, ... poliçesine dayalı olarak ödenen tazminatın rücusu amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur

Davacı tarafça, davacı ile...-... arasında 26.08.2008 tarihli elektrik hatlarının bakım, onarım ve arıza giderimi konusunda sözleşme imzalandığı, ... isimli kişinin iş kazası sonucu vefat ettiği, mirasçılarının açtığı maddi ve manevi tazminata ilişkin davanın aleyhlerine sonuçlandığı, yapılan icra takibi sonucu ödemede bulundukları, İz Elektrik-... ile yaptıkları sözleşmenin 22.1 maddesine göre risklerin ... tarafından teminat altına alındığı belirtilerek yapılan ödemenin sigorta poliçesi kapsamında ödenmesi talep edilmiş, davalı tarafça ... Sigorta Poliçesinin sadece ... adına düzenlendiği, davacı tarafından dayanak gösterilen dava konusu ödenen tazminatı talebinin, poliçenin teminat kapsamında olmadığı savunulmuştur.

Davacı tarafından dava dışı borçlular ve davalı hakkında Adana 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında "Yumurtalık Asl. Huk. Mah 2014/166 E-2014/291 K sayılı kararına istinaden Adana 12.İcra Md. ... E. ve Adana 6.İcra Md. ... E. Sayılı dosyalarına yapılar tazminat ödemesinin rücusu" sebebine dayalı olarak 222.787,39 TL asıl alacak ve 13.604,37 TL işlemiş avans faizi olmak üzere toplam 236.391,76 TL üzerinden 14.02.2015 tarihinde ilamsız takip başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur .

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Dosya kapsamına sunulan bilgi ve belgelerden, Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/166 esas sayılı dosyasında işçi ...’nın 20.10.2008 tarihinde geçirdiği iş kazasında vefat etmesi nedeniyle ...’nın destekten yoksun kalan hak sahiplerine maddi ve manevi tazminat istemli dava açıldığı, yargılama sonunda hükmedilen maddi ve manevi tazminatın ... Adana İl Müdürlüğü ile işverenler ... ve ... tarafından ödenmesine karar verildiği, kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, bu ilam hakkında başlatılan Adana 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında ... Anonim Şirketi tarafından 15.05.2014 tarihinde 135.281,70 TL ve Adana 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 18.11.2014 tarihinde 87.505,69 TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır .

Dava dışı ... ile davalı sigorta şirketi arasında 09.09.2018 başlangıç ve 17.03.2019 bitiş tarihli ... nolu , inşaat işleri her türlü montaj işleri ile ilgili 3 aylık süre içinde montaj all risks, montaj deprem, ...-terör, bakım devresi- üçüncü şahıs maddi+bedeni zararları teminat kapsamına alan “...Sigorta Poliçesi” tanzim edilmiştir. Poliçenin ikinci sayfasında yer alan açıklamalar kısmında üçüncü şahıslar mali mesuliyet sigortasında olay başına 15.000 TL ile sınırlı olduğu, poliçe teminatının 60.000 TL olduğu, sigorta konusunun Yumurtalık ilçesine bağlı mahalle ve köylerin enerji nakil hatları bakım onarım işi olduğu, müteahhit olarak ...-... Müh. Hizm., işveren olarak ...Adana İl Müdürlüğü'nün yazılı olduğu görülmektedir. Dosyaya sunulan bilgilendirme formunun ikinci sayfasında yer alan genel bilgiler kısmında "genel bilgilerin ilk maddesinde verilen teminatların yanı sıra aşağıda yazılı şartlar ile beraber ve ek prim verilmesi kaydıyla yine aşağıda yazılır riziko zarar ve kıymetler ek sözleşme ile teminat kapsamına dahil edilebilir : 3. sahıs bedenı kısı basına- 3. sahıs maddi kaza basına- 3. sahıs bedenı kaza basına- 3. şahıs max. sorumluluk- 3. şahıslar- çapraz sorumluluk- çapraz sor-bedeni kaza başına- capraz sor-bedenı kısı basına- çapraz sour-made kaza başına- çapraz sor madı-bedenı- çapraz sor-max sorumluluk- ...- yer altı boru ve kablolar- ekstra masraflar- şantiye tesislerı- inşaat makinaları- enkaz kaldırma- mevcut tesısler " ibaresi bulunmaktadır.

Montaj Sigortaları Genel Şartları incelendiğinde 1. maddesinde; "Bu sigorta konusunu teşkil eden değerlerin teminat müddeti içinde, montaj sahasında bulunduğu sırada, bu poliçede gösterilen istisnalar dışında kalan, önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple herhangi bir zîya ve hasara uğraması halini temin eder." şeklindeki açıklamayla sigortanın konusunun belirlendiği görülmektedir. Sözleşmenin 2. maddesinde; Aksine Sözleşme yoksa, teminat dışında kalan haller başlığı altında b)Üçüncü şahısların maruz kalacağı zararlar dolayısıyla sigortalıya düşecek hukukî sorumluluklardan bahsedilmiştir. Sözleşmenin kapsamının maddî ve bedenî teminatlı olarak belirlendiği anlaşılmakta olup, Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesi hükmüne göre; "İş bu poliçe sigortalıyı, sigortanın mer'iyet müddeti esnasında vukua gelecek bir hadise neticesinde, (a)Üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya sıhhatinin muhtel olması, (b)Üçüncü şahıslara ait mallarda zîya ve hasar (maddi zarar ve ziyanlar) husûle gelmesi sebebiyle, poliçede gösterilen sıfat, faaliyet ve hukukî münasebetlerinden dolayı, kendisine karşı, üçüncü şahıslar tarafından ileri sürülecek zarar ve ziyan taleplerinin neticelerine karşı, Türkiye Cumhuriyetinin hukukî mes'uliyete müteallik mevzuatı hükümleri dairesinde ve iş bu poliçede tesbit olunan meblağlara kadar temin eder." denilmektedir. 2. maddesinde ise; "Sigortalının bir hükmî şahıs olması halinde sigorta, sigortalıya ait organların mükellef bulundukları vazifeleri ifa dolayısıyla üçüncü şahıslara iras edecekleri zarar ve ziyandan doğan malî mes'uliyete de şamildir." açıklamasına yer verilmiştir.

Genel Şartlar içerisinde “üçüncü şahısların” tanımı yapılmamakla birlikte, “Üçüncü Şahıslara Karşı Malî Mesuliyet Sigortası Genel Şartları”nın 3.A.3 maddesi gereği, üçüncü kişi terimi, sigortalı ile herhangi bir sözleşme veya aile ilişkisi içerisinde olmayan herkesi kapsamaktadır .

Bu noktada çapraz sorumluluk teminatının incelenmesi gerekir. Çapraz sorumluluk teminatı, müteahhidin, sözleşmeye konulan bu özel şartla ve ek prim ödemek suretiyle, diğer (alt) müteahhitlerin üçüncü şahıs zararları sorumluluğunu teminata dahil eder. Çapraz sorumluluk olarak adlandırılan bu teminat ile inşaat faaliyetlerinde yer alan müteahhitlerin, taşeronların gerek birbirlerine gerek üçüncü şahıslara vermiş oldukları zararlardan kaynaklı sorumlulukları sigorta güvencesine alınmaktadır. Çapraz Sorumluluk klozu bağımsız birden fazla müteahhidin tek bir sigorta sözleşmesi yapması durumunda birbirlerine göre üçüncü kişi konumuna getirilmesini sağlayan bir klozdur. Bu teminattan yararlanacak müteahhitlerin isimlerinin poliçedeki sigortalı hanesinde mutlaka yazılmış olması gerekir (...). Poliçede isimleri yazılı olan şahıs firma ve/veya kuruluşlardan her biri ayrı şahsiyet ve kuruluş olarak kabul edildiğinden ve verilen üçüncü şahıs mali mesuliyet ek teminatının her biri adına ayrı düzenlenmiş addedildiğinden (MR 002/1), birbirlerine verdikleri zararlar da üçüncü şahıs zararı sayılarak teminat kapsamından karşılanır. (Ayli, Ali, Yard. Doç. Dr. İnşaat Bütün Riskler Sigortasında Riziko, Ankara 2012, Sayfa 61).

Somut olayda davalı tarafça düzenlenmiş olan sigorta poliçesinde, sigortalı olarak ... gösterilmiş olup, bilgilendirme formunda çapraz sorumluluğa ilişkin klozun ek prim verilmesi kaydıyla ve ek sözleşme ile teminat kapsamına dahil edilebileceği belirtilmiştir. Davaya konu poliçenin klozlar başlığı altında çapraz sorumluluk özel şartı bulunmadığı gibi dosya kapsamından ek prim ödenerek zeyilname düzenlendiği de anlaşılamamaktadır. Davaya konu sigorta poliçesinde yer alan üçüncü şahıs maddi bedeni zararlara ilişkin kloz ise poliçe süresi içinde yapılan montaj işlerinden kaynaklı olarak 3. şahısların vefat etmesi, yaralanması veya mallarında oluşabilecek zarar ziyanın karşılanması için verilen bir teminat olduğundan sigortalının işçisine / çalışanına ilişkin talepleri kapsamamaktadır. İşçinin ölümüne neden olan olayın şantiye alanındaki unsurlarından olan direğin işçinin üzerine düşmesi şeklinde gerçekleşmesi de bu sonucu değiştirmez. Bu nedenle davacının tazminat ödemesine konu iş kazasının, sigorta teminat kapsamında yer almadığı anlaşılmakla mahkemece davanın reddine karar verilmesi doğru olmuştur.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 01/10/2026