Bölge Adliye Mahkemesi 2022/1989 E. 2026/1242 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/1989

KARAR NO : 2026/1242

KARAR TARİHİ: 30/09/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 27/09/2022

NUMARASI : 2021/405 E. 2022/578 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 14/06/2021

KARAR TARİHİ: 30/09/2026

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ile ... 2021 Fuarına katılmak için anlaştıklarını, söz konusu fuarın, 20-28 Şubat 2021 tarihinde yapılacağının belirtildiğini, bu anlaşma ile davacının davalı firmaya toplam 97.377,45TL ödeyeceği konusunda anlaşılmış olup, 4.868,01TL peşin ödendiğini, geri kalan tutarın ise 3 eşit parçaya bölündüğünü, davacının geri kalan ödemeler için davalı firmaya 30.836,48TL bedelli ve 25/03/2021 vade tarihli 30.836,48TL bedelli ve 30/04/2021 vade tarihli 30.836,48TL bedelli ve 28/05/2021 vade tarihli 3 senet verdiklerini, dava konusu fuar iptal olduğundan davacının ödemeleri yapmadığını, fakat davalı firma tarafından 25/03/2021 vade tarihli senedin İstanbul 4.İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, dava konusu fuarın iptal edildiğini ve yapılamadığını, davalı tarafın kendi edimini gerçekleştirmeden davacının edimini gerçekleştirmesinin istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı firma ile yapılan sözleşmede fuarın iptali halinde, ödenilen tutarların iadesinin alınabileceğinin açık olduğunu, ödenen tutarın iade alınabildiği halde, davacının ödemediği senetleri tahsil etmenin kötü niyete örnek olduğunu beyanla, öncelikle icra dosyasına ilişkin olarak teminat miktarı belirtilerek icra veznesine ödenecek tutarın alacaklıya ödenmemesi şeklinde tedbir kararı verilmesine, takip başlatılmayan 30.836,48TL bedelli ve 30/04/2021 vade tarihli, 30.836,48TL bedelli ve 28/05/2021 vade tarihli senetlere ilişkin olarak mahkeme kararının kesinleşmesine kadar davaya konusu senedin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile davacının davalı tarafa borçlu olmadığının tespiti, dava konusu 3 senedin iptaline, takip dosyasının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin pandemi nedeniyle devlet tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile fuarı ertelemek zorunda kaldığını, belirlenen tarihte yurt dışından misafirlerin pandemi nedeniyle katılamayacak olmaları nedeniyle fuar katılımcıları tarafından ertelenmesinin talep edildiğini, 11 Mart 2020 tarihinde ülkemizde görülen Covid 19 vakaları ile birlikte başlayan süreçte ülke genelinde tüm toplantı, gösteri, konser vb.organizasyonların yasaklanmasıyla ... Fuarının davalı şirket tarafından yapılamadığını, bu nedenle fuarın 05-10 Ekim 2021 tarihinde ertelendiğini, pandemi nedeniyle seyahat kısıtlamaları, karantina süreçlerivb.nedenlerle birçok katılımcının fuara katılamayacağını bildirmesi üzerine bu durumun fuara katılacak şirketlere bildirildiğini, buna mukabil birçok şirketten yurt dışından misafirlerin gelmemesi halinde fuarın yapılmasının bir anlamı olmayacağının belirtildiğini ve bu nedenle fuarın katılımcısı olan şirketler ve sektör temsilcileri tarafından fuarın ertelenmesinin talep edildiğini, hizmetin ertelenmesinde davalıya atfedilecek bir kusur olmadığını, söz konusu fuarın Covid19 kaynaklı nedenlerle yapılamamasının davalı ... de zarara uğrattığını, davalı şirketin fuar tarihini değiştirme hakkı bulunmadığını, fuar tarihinin değiştirmesinin katılımcılara sözleşmeyi fesih ve ödenen bedelin iadesi hakkı vermediğini, davacının anonim şirket olması nedeniyle TTK'ya tabi olduğunu, bu nedenle fuar katılım sözleşmesinin genel işlem koşulları niteliğinde olması nedeniyle davacının sözleşmenin sonuçlarından sorumlu olmadığına ilişkin iddiaların yerinde olmadığını, davalı şirketin katılımcılardan aldığı ücretler ile fuar organizasyonu harcamaları yaptığını, personelini çalıştırdığını, maaşlarını vermiş istihdam sağlamış, devlete vergilerini ödemiş olduğunu, taraflar arasında menfaatler dengesi dikkate alınması gerektiğini, ahde vefa ilkesinin göz önünde bulundurulması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...Davaya komu edilen taraflar arasındaki fuar sözleşmesi çerçevesinde verilmesi gereken fuar hizmetine ilişkin olduğu, davacı tarafça davalının edimini sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmediğinin iddia edildiği, davalının ise beyanlarında fuarın yapıldığını iddia ettiği, TOBB'a yazılan müzekkere cevabında fuarın 5-10 Ekim 2021 tarihlerinde yapıldığının bildirildiği, davalının sözleşmenin 2. Maddesine göre fuarın yapılacağı yeri değiştirme değiştirme hakkı bulunsa da fuarın yapılacağı yeri bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır, dosya kapsamına göre fuarın davacıya bildirilen yerde yapılmadığı, buna ilişkin davacıya yer bildiriminin yapıldığına ilişkin bir delilin dosyada bulunmadığı, davanın İİK 72. maddesi uyarınca açılan menfi tespit davası olması nedeniyle bu konuda yasada bir zamanaşımı süresinin düzenlenmediği, bu itibarla davacının davaya konu edilen bonolar nedeniyle davalıya borçlu olmadığı.." gerekçesiyle,

"DAVANIN KABULÜ İLE;

Davacının davaya konu edilen 30.836,48-TL bedelli, 25/03/2021 vade tarihli, keşidecisi davacı olan, keşide tarihi 03/02/2021 olan, lehtarı davalı olan ve İstanbul 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasında takibe konu edilmiş olan, 30.836,48-TL bedelli, 30/04/2021 vade tarihli, keşidecisi davacı olan, keşide tarihi 03/02/2021 olan, lehtarı davalı olan, 30.836,48-TL bedelli, 28/05/2021 vade tarihli, keşidecisi davacı olan, keşide tarihi 03/02/2021 olan, lehtarı davalı olan bonolar nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine.." dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili tarafından süresinde sunulan istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece her ne kadar davacı tarafa ertelemeye ilişkin bildirim yapılmadığı gerekçe gösterilerek davanın kabulune karar verilmiş ise de de, davacıya gerekli bildirimlerin taraflarınca yapıldığını, pandemi nedeniyle devlet tarafından alınan kararlar dolayısıyla fuarın ertelendiğini, yurt dışından misafirlerin erteleme talepleri üzerine fuarın ertelendiğini, davalı şirketin fuar tarihini değiştirme hakkının bulunduğunu, bu hususun katılımcılara sözleşmeyi fesih hakkı tanımadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılmıştır.

Dava, borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde; tarafların 20-28 Şubat 2021 tarihinde yapılacağı belirtilen ''... 2021'' fuarına katılmak üzere anlaştığı, bu anlaşma nedeni ile 4.868,01 TL'nin peşin ödendiği ve bakiye miktarın 3 eşit parçaya bölünmek suretiyle 25.03.2021-30.04.2021 ve 28.05.2021 vade tarihli 3 senedin verildiği, ancak dava konusu fuarın iptal olması sebebi ile davacının ödeme yapmadığı, davalı tarafın 25.03.2021 vade tarihli 30.836,48 TL bedelli senetten dolayı davacı aleyhine İstanbul 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığı belirtilerek davacının işbu takip nedeniyle ve takip başlatılmayan her biri 30.836,48 TL bedelli senetler yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

İstanbul 4. İcra Dairesi'nin ... sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; davalı tarafça davacı aleyhine 30.0.836,48 TL senet bedeli, 251,48 TL protesto masrafı, 955,93 TL faiz ve 61,67 TL komisyon bedeli olmak üzere toplam 32.105,56 TL alacağın tahsiline yönelik takip başlatıldığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen fuar katılım sözleşmesinin 2. Maddesinde "fuar katılım sözleşmesini imzalayarak işbu formda belirtilen DÜZENLEYİCİ"nin... Uluslararası fuar merkezinde (kısaca...) organize ettiği sergi veya fuara (kısaca fuar) katılmayı kabul eden KATILIMCI, bu imzadan sonra fuara katılmayı reddetse dahi KATILIMCININ maddi ve manevi yükümlülükleri devam eder. KATILIMCI, fuar katılım koşulları, sergi veya fuarın yeri, katılımcının fuar alanındaki yeri, düzenleme tarihleri, unvanı vb. Hususlarda düzenleyicinin, sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil peşinen kabul eder, bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir, katılımcının ücret ödeme yükümlülüğü devam eder. Katılımcı ancak düzenleyicinin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir. Düzenleyici fuardan 3 gün öncesine kadar hiçbir sebep göstermeksizin yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi tek ta raflı olarak feshedebilir ve katılımcıyı fuardan çıkarabilir. Düzenleyici, fuar katılım bedelini fesih/çıkarma/fuar iptali bildiriminden itibaren 30 gün içinde katılımcıya iade eder. Sözleşmenin bu şekilde feshi fuardan çıkarma ve fuarın kısmen veya tamamen iptali durumunda katılımcı fuar katılım bedelinden başka, masraf, gecikme faizi ya da zarar ziyan adıyla bir talepte bulunma hakkına sahip olmadığını önceden beyan, kabul ve taahhüt eder.'' hükmü yer almaktadır.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin 15/04/2022 tarihli yazısında ... İstanbul 2021 fuarı 5-10 Ekim 2021 tarihleri arasında ... A.Ş. tarafından düzenlendiği belirtilerek fuar düzenleyicisi firma tarafından birliğe gönderilen katılımcı listesi örneği sunulmuştur. Sunulan liste incelendiğinde, davacı şirkete ... stand numarasıyla yer ayrıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair karar verilmiş olup, işbu karara yönelik davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi:

Taraflar arasında akdedilen fuar katılım sözleşmesinin 2. maddesinde, katılımcının fuara katılmayı reddetse dahi maddi ve manevi yükümlülüğünün devam ettiği, düzenleyicinin kendi takdiri ile dahi fuarın kısmen veya tamamen iptali, fuarın yeri ve düzenleme tarihleri konusunda değişiklik yapabileceği hükme bağlanmıştır.

İfa imkansızlığı, TBK'nın 136. maddesinde düzenlenmiş olup, borcun ifasının borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsız olmasını ifade etmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 136/1. Maddesinde; "Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer." hükmüne yer verilmiştir.

Davacı taraf, fuarın, pandemi nedeniyle ertelenmiş olması ve mevcut durum nedeniyle fuardan beklenen faydanın gerçekleşmeyeceğini ileri sürerek ifa imkansızlığı nedeniyle sözleşmeden döndüğünü bildirmiş ise de, fuarın ileri tarihe ertelenmesi ifa imkansızlığı olarak değerlendirilemeyeceği, sözleşmenin 2. maddesinde, davalı organizatörün fuarın düzenleme tarihlerinde değişiklik yapabileceği davacı tarafça kabul edilmiş olduğu gözetilerek TBK 136. Maddesinin uygulama imkanı bulunmamaktadır.

Anı zamanda , davacı tarafından istinafa konu iş bu davanın 14/06/2021 tarihinde açıldığı, uyuşmazlığa konu edilen fuarın 5-10 Ekim 2021 tarihlerinde yapıldığı nazara alındığında, artık yapılan fuara davacının davet edilmesine veya yeni tarihin davacıya bildirilmesine de gerek bulunmamaktadır. İş bu nedenle, yer bildiriminin davacıya tebliğ edilmediği yönündeki gerekçenin dosya kapsamına uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, davacının fuara katılmasa bile ücret ödeme yükümlülüğü devam ettiği ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf itirazının kabulüne dair karar vermek gerekmiştir.

HMK'nin 353/(1)-b-2 maddesinde, "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında ..." duruşma yapılmadan karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.

İş bu nedenle; davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun yukarıda açıklanan gerekçelerle kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nin 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2021/405 Esas, 2022/578 karar sayılı ve 27/09/2022 tarihli kararının HMK'nin 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

2-DAVANIN REDDİNE,

İlk Derece Mahkemesi Yargılama Giderleri Yönünden;

1-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın, peşin alınan 1.579,81 TL harçtan mahsubu ile bakiye 847,81 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde ilk derece mahkemesince davacı tarafa iadesine,

2-Davacı tarafından sarfedilen yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3-Davalı tarafından sarf edilen 56,25 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Davalı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-...nın 333. Maddesi gereğince, taraflarca yatırılan gider ve delil avanslarının, kararın kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,

İstinaf giderleri yönünden;

1-Harçlar Kanunu gereğince davalı ... tarafından yatırılan istinaf başvurma harcının Hazineye gelir kaydına,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL istinaf karar harcının davalı ... A. Ş. tarafından yatırılan 1.579,81 TL harçtan mahsubu ile bakiye 847,81 TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde ilk derece mahkemesince davalı tarafa iadesine,

3-Davalı tarafından yatırılan 220,70 TL istinaf başvuru harcı ve 732,00 TL istinaf karar harcı ve 52,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 1.004,70 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 361/1 maddesi ve Anayasa Mahkemesi'nin 21/05/2026 tarih ve 33260 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/02/2026 tarihli 2026/49 E. 2026/48 K. sayılı kararı gereğince tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 30/09/2026