Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2026/851 E. 2026/943 K.

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/850 E., 2025/1658 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2024/437 E., 2025/392 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı talep edenler vekilince duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyize konu edilen kararın niteliğinin duruşma istenebilecek davalardan olmadığı anlaşılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma isteğinin reddine, temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. TALEP Talep edenler vekili dilekçesinde; talep eden şirketlerin ve gerçek kişinin zaman içinde ekonomik durumunun bozulduğunu, çalışmalarının maliyetlerinin artması, döviz kurundaki dengesizlikler ve enflasyondaki artıştan olumsuz etkilendiklerini ve işletme sermayesi bulmada güçlük yaşadıklarını, banka borçları olmak üzere borç ödemelerinde temerrütler oluşması ve şirketlerin işletme sermayesi ihtiyacının artmasının nakit darboğazına girilmesine neden olduğunu, sunulan konkordato projesi kapsamında borçlarını ödeyeceğini ileri sürerek konkordatonun tasdikine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Müdahil alacaklı vekilleri sundukları müdahale dilekçeleri ile dosyaya müdahil olmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile borçluların, konkordato ön projesini uygulayabilecekleri ve yeterli mali kaynağı oluşturabilecekleri hususlarında mahkemece olumlu bir kanaatin edinilemediği, 30.06.2025 günlü celsede dinlenen komiserin beyanının da aynı yönde olduğu ve tüm dosya kapsamına göre her üç davacı yönünden de konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin bulunmadığı gerekçesiyle 2004 sayılı İİK'nın 292/1-b maddesi uyarınca kesin mühletin kaldırılarak her bir borçlu yönünden ayrı ayrı konkordato talebinin reddine ve iflasa tabi olan borçlular ... Yapı İnşaat Taahhüt Elektrik Temizlik Temizlik İşleri ve Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ile ... İnşaat Taahhüt Elektrik Malzemeleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ayrı ayrı ve re'sen iflâsına karar karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde konkordato talep edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Konkordato talep edenler vekili temyiz dilekçesinde: a. Mahkemenin kesin mühlet içerisinde kesin mühleti kaldırarak davayı reddetmesi veya şirketlerin iflasına karar verebilmesi için İİK'nın 292. maddesindeki şartların oluşması gerektiğini, hükme göre mahkemenin karar verebilmesinin ilk şartının komiserin yazılı raporu olduğunu, dosyada bu yönde yazılı rapor olmadığını, b. Dosyaya sunulan tüm komiser raporlarında bu maddede sayılan hususların hiç birinin olmadığını, aksine sürecin doğru ilerlediği ve iş yapıldığının yazıldığını, komiserin açıkça konkordatonun başarıya ulaşabileceğini belirtiği halde mahkemenin böyle bir karar vermesinin anlaşılmadığını, İİK'nın 297. madde hükmüne göre kendisinin ve şirketlerinin bu maddeye aykırı hiçbir işlemi bulunmadığını, c. Mahkemenin idare ile yapılan sözleşmelerin feshi yönündeki hususunda ... ... Anaokulu 8 Derslik Yeni Bina İnşaatı Yapım işinin iptalinin söz konusu olmadığını buna ilişkin evrakların sunulduğunu, bu tespitin hatalı olduğunu, diğer T.C. Sakarya İl Müdürlüğü ... ... Ortaokulu 8 Derslik Yeni Bina Yapım işinin iptal edilmesinin idarenin kendi kusuru olduğunu, hak edişlerin ödenmediğinden zor duruma düşürüldüğünü, konkordato sürecinde Kars İli, ... İlçesi ... Müdürlüğü Binası İnşaatı Yapım işinin alınmasının mahkemece olumlu durum olarak görülmediğini, d. Mahkemece hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, davacı ... ve sahip olduğu talep eden diğer iki şirketin borca batık olmadıklarını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Talep, konkordato projesinin tasdiki istemine ilişkindir. 1. Talep eden ...’ın ve ... İnşaat Taahhüt Elektrik Malzemeleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin temyiz istemi yönünden; Konkordato isteminde bulunan her bir talep eden için ayrı konkordato ön projesi sunulmalı, İİK’nın 305. maddesinde konkordatonun tasdiki için aranan şartlar her bir talep eden için ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Somut olayda, talep eden gerçek kişi ... ve ... İnşaat Taahhüt Elektrik Malzemeleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden ayrı konkordato ön projeleri sunulmuş ise de, talep eden ... Yapı İnşaat Taaahüt Elektrik Temizlik İşleri ve Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nden ayrı bir ticari faaliyeti, ayrı bir konkordato projeleri olmadığı, keza 30.06.2025 tarihli karar celsesinde beyanı alınan komiser tarafından, talep eden ... İnşaat Limited Şirketi'nin, diğer talep eden ... Limited Şirketi'nin kefili konumunda olduğu, talep eden ... Şirketi bakımından bu nedenle konkordato projesi hazırlanmadığı, bu şirketin gayri faal durumda olduğu, talep eden Tevfik Büyükyıldızın da bu iki şirketin sahibi konumunda olup, kendi adına ayrıca yürüttüğü bir ticari faaliyetinin olmadığı belirtilmiştir. Ancak, bu husus konkordato kurumunu düzenleyen emredici hukuk kurallarına aykırı olduğundan konkordatoya tabi olan borçları için ayrı bir kaynağı, malvarlığı ve özgün projesi bulunmayan talep eden gerçek kişi ... ve ... İnşaat Taahhüt Elektrik Malzemeleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında bu gerekçeyle konkordato projesinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle iflas kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

2. Talep eden ... Yapı İnşaat Taaahüt Elektrik Temizlik İşleri ve Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin temyiz istemi yönünden; Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur. Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar. Bu durumdaki bir borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi, hem borçlu bakımından hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur. Alacaklılar arasında eşitlik esasına dayalı bir ödeme sağlanır ve borçlu iktisadi faaliyetlerine devam eder. Böylece borçlu, piyasadaki varlığını sürdürürken, piyasadaki istikrar ve istihdam imkanları da korunmuş olur. Konkordato projesinin tasdiki için evvela projenin kanunun aradığı nisapla alacaklılar tarafından kabul edilmiş olması gerekmektedir. Bunun yanı sıra talep eden borçlu tarafından teklif edilen tutarın kaynaklarıyla orantılı olması ve olası bir iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutarın konkordato projesinde vaad edilen tutardan az olması, yani konkordatonun alacaklılar için iflasa nazaran daha avantajlı olması gerekir. Bu şartlarla birlikte tasdik harcının yatırılması, imtiyazlı alacakların ve mühlet içi borçların da ödenmesi veya teminata bağlanması diğer şartlar olarak karşımıza çıkmaktadır. İİK'nın 305. maddesinde aranan konkordatonun tasdiki şartları kamu düzenine ilişkin olup, mahkeme bunların varlığını re'sen araştırır. Gerekli koşulların bulunmadığını tespit ederse, talebin reddine karar verir. Kararın gerekçesinde, şartlardan hangisinin ya da hangilerinin mevcut olmadığını dayanaklarıyla açıklaması gerekir. Konkordatonun feshi sebeplerinden birinin tasdik aşamasında tespit edilmesi durumunda da tasdik talebi reddedilir. Bahsi geçen maddede sayılan tasdik şartlarından bir tanesi de, konkordato projesinde teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması şartıdır. Konkordato kurumu, borçlunun mali durumunun iyileştirilmesi ve alacaklıların menfaatlerinin dengeli biçimde korunması amacıyla düzenlenmiş olup, bu sürecin en önemli unsurlarından biri konkordato komiseri tarafından hazırlanan raporlardır. Nitekim 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 290 ve devamı maddeleri uyarınca komiser, borçlunun mali durumu, aktif ve pasif yapısı, işletmenin devamlılığı, konkordato projesinin uygulanabilirliği ve alacaklıların alacaklarını ne ölçüde ve ne şekilde tahsil edebilecekleri hususlarında ayrıntılı, denetime elverişli ve gerekçeli rapor düzenlemekle yükümlüdür. Bu kapsamda hazırlanması gereken konkordato komiser raporunda; borçlunun gerçek mali durumu (aktif ve pasiflerin somut verilerle ortaya konulması), işletmenin faaliyetine devam edip edemeyeceği, konkordato projesinin uygulanabilirliği ve başarı ihtimali, alacaklıların konkordato halinde elde edecekleri menfaat ile iflas halinde elde edecekleri muhtemel menfaatin karşılaştırılması, nakit akışı, ödeme planı ve finansal projeksiyonlar, varsa şüpheli işlemler ve iyileştirme olanakları açık, somut, gerekçeli ve denetime elverişli biçimde ortaya konulmalıdır. Somut olayda dosya kapsamında bulunan ilk 5 komiser raporu ile son komiser raporu birlikte incelendiğinde; ilk raporlarda borçlunun faaliyetini sürdürebileceği, konkordato projesinin belirli koşullar altında uygulanabilir olduğu ve alacaklıların iflasa nazaran daha yüksek oranda tatmin edilebileceği yönünde değerlendirmeler yer aldığı, buna karşın son komiser raporunda ve komiserin son duruşmadaki beyanında bu tespitlerle çelişir şekilde konkordatonun başarı şansının bulunmadığı ve borçlunun iflasının gerektiği yönünde kanaat bildirildiği görülmektedir. Ancak son komiser raporunda, önceki raporlardan hangi somut ve objektif nedenlerle ayrılındığı açıkça ortaya konulmamış; borçlunun mali durumunda meydana gelen değişikliklerin ne olduğu, bu değişikliklerin konkordatonun başarısını neden imkânsız hale getirdiği, alacaklıların menfaat dengesinin ne şekilde değiştiği hususları yeterli ve denetlenebilir şekilde açıklanmamıştır. Bu haliyle raporlar arasında ciddi ve giderilmemiş çelişkiler bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılması gereken iş; söz konusu çelişkileri giderecek şekilde, komiser heyetinden ayrıntılı, gerekçeli ve karşılaştırmalı bir rapor alınarak, borçlunun güncel mali durumu, konkordato projesinin uygulanabilirliği ve alacaklıların menfaat dengesi somut verilerle ortaya konulup değerlendirilmesinden ibarettir. Mahkemece bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, yetersiz rapor esas alınarak eksik incelemeyle karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR 1- Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle talep eden ...’ın ve ... İnşaat Taahhüt Elektrik Malzemeleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin temyiz isteminin REDDİNE, 2- Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle talep eden ... Yapı İnşaat Taaahüt Elektrik Temizlik İşleri ve Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin temyiz isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3- İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyayı kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.03.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.