Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/7595 E. 2026/3211 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/616 Esas, 2025/1268 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/144 Esas, 2023/841 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir. Davalı ... vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 24.02.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir. Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... gelmiş, diğer davalı vekili duruşmaya katılmamıştır. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 630 21... parsel sayılı taşınmazda müvekkilinin hissedar olduğunu, söz konusu parselin yapılan imar uygulaması ile "Yüksek Öğretim Tesisleri ve Kampüs Alanları" olarak ayrıldığını, kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğini, taşınmazın kamuya özgülenme durumunun devam ettiğini, davanın Yükseköğretim Kurumu ve 5216 sayılı Büyükşehir Kanunu'nun 7/m maddesi uyarınca ... Büyükşehir Belediyesine husumet yöneltilerek açıldığını, sorumlu kurum net olarak belirlendiği zaman sorumlu davalı aleyhine ıslah talebinde bulunulacağını bildirerek, davanın kabulü hukuken el atılması sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini istemiştir.

II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, husumet itirazları bulunduğunu, söz konusu parsel ile ilgili yetki ve sorumluluğun Yüksek Öğretim Kurumuna ait olduğunu, müvekkili idare tarafından dava konusu parselde herhangi bir kamulaştırma çalışması veya fiili el atma bulunmadığını, anılan parselin ... Valiliğinin 27.02.2006 tarihli ve 20/413 sayılı oluru ile ilan edilen Toplu Konut Alanı kapsamında olduğunu, ancak daha sonrasında söz konusu toplu konut alanının ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.2007 tarihli ve 496 sayılı kararıyla "... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Sınırı" olarak ilan edildiğini, ... 9. İdare Mahkemesinin 2020/87 Esas, 2020/713 Karar sayılı kararı ile tazminatı gerektirir mağduriyetin ve mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlanması durumunun gerçekleşmediğinden tazminat isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza fiilen el atmanın söz konusu olmadığını ve idari yargının görevli olduğunu, kendilerine husumet düşmediğini, taşınmazın ... Toplu Konut Alanına ait plan kapsamında olduğunu ve sorumluluğun kendilerine düşmediğini, emsalin uygun olmadığını, alınan raporun yapılan incelemenin yetersiz, bedelin fazla olduğunu, mülkiyetin kısıtlanmadığını, faize dava tarihinden hükmedilmesinin yerinde olmadığını ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu ... ilçesi, ... Mahallesi, 630 21... parsel sayılı taşınmazın da içinde bulunduğu alan ... tarafından hazırlanan ve Başkanlık makamının 09.08.2010 tarihli ve 4013 sayılı oluru ile uygun görülerek 5793 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi uyarınca onanıp, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.08.2010 tarihli ve 2504 sayılı kararı ile de onanan ... - ... - ... ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanına ilişkin 1/50 00... /1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği kapsamında kaldığı, yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporuna göre üzerinde yapı ve tesis bulunmadığı, boş arsa konumunda olup fiilen el atmanın bulunmadığı anlaşılmış ise de davalı idare tarafından imar planının kesinleşmesinden itibaren 5 yıllık süre içinde dava konusu taşınmazın kamulaştırılması yönünde herhangi bir işlem yapılmadığı, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği, bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin ve dava konusu taşınmazın ... Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı kapsamında kalması nedeniyle sorumluluğun Büyükşehir Belediye Başkanlığında olduğunun kabulü ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespit edilmesinde ve davalı Belediyeden tahsiline dair kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca 30.04.2025 tarihli ve 32886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16.01.2025 tarihli ve 2024/135 Esas, 2025/20 Karar sayılı kararı ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek Madde 1 inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen "Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar adli yargıda görülür." cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiğini, bu nedenle davanın adli yargıda görülmesinin yasal dayanağının kalmadığını, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazın ... Valiliğinin 27.02.2006 tarihli ve 20/413 sayılı Oluru ile ilan edilen Toplu Konut Alanı kapsamında olduğu, sonrasında söz konusu Toplu Konut Alanının ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.2007 tarihli ve 496 sayılı kararıyla "... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje sınırı" olarak ilan edildiği, ... tarafından 5793 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi ile değişik 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca hazırlanarak 09.08.2010 tarihli ve 4013 sayılı olur ile uygun görülen ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.08.2010 tarihli ve 2504 sayılı kararı ile onaylanan ... ilçesi, ..., ... ... Toplu konut Alanına ait 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları kapsamında Serbest Yapılaşma Koşullu Üniversite Alanı kullanımında kaldığı, planların iptali istemi ile açılan ... 4. İdare Mahkemesinin 17.02.2020 tarihli ve 2018/1662 Esas, 2020/342 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda talebin kabulü ile 1/50 00... /1000 ölçekli planların iptaline karar verildiği, verilen kararın 12.04.2025 tarihinde kesinleştiği, ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 05.06.2008 tarihli ve 690 sayılı kararıyla onaylanan 84282 parselasyon planının iptali istemine ilişkin olarak açılan ... 9. İdare Mahkemesinin 12.02.2021 tarihli ve 2019/1026 Esas, 2021/311 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda ... Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 2021/763 Esas, 2022/773 Karar sayılı kararı ile ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 05.06.2008 tarihli ve 690 sayılı kararıyla onaylanan 84282 parselasyon planının iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

3. 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 1 inci maddesi "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." şeklinde düzenlenmiştir.

4.Anayasa Mahkemesinin 05.04.2019 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan 20.12.2018 tarihli ve 2016/181 Esas, 2018/111 Karar sayılı kararı ile 6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1 inci maddenin ilk halinde belirtilen ''Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanun'un geçici 6'ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir." kısmı iptal edilmiş, daha sonra 30.04.2025 tarihli ve 32886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.01.2025 tarihli ve 2024/135 Esas, 2025/20 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’a 20.08.2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle eklenen Ek Madde 1 inci maddenin birinci fıkrasına 16.11.2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesiyle eklenen “Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür” şeklindeki üçüncü cümlesi de iptal edilmiştir. 5. Bu durumda; 2942 sayılı Kanun’un 37 inci maddesi ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1/6 sayılı kararı ile Hukuk Genel Kurulunun 15.12.2010 tarihli ve 2010/5-662/651 sayılı kararı da gözetilerek makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmemesi durumlarında kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği ve 2942 sayılı Kanun'da açıkça idari yargının görevli olduğuna ilişkin düzenleme de bulunmadığından Adli Yargının görevli olduğunun kabulü ile işin esasına ilişkin bir karar verilmelidir.

6. Dosyanın incelenmesinde ise dava konusu taşınmazın ... Valiliğinin 27.02.2006 tarihli ve 20/413 sayılı Oluru ile ilan edilen Toplu Konut Alanı kapsamında olduğu, sonrasında söz konusu Toplu Konut Alanının ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.2007 tarihli ve 496 sayılı kararıyla "... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje sınırı" olarak ilan edildiği, sonrasında yapılan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında Üniversite alanında kaldığı, idare mahkemesinde açılan davalarda yapılan yargılamalar sonucunda 1/10 00... /5000 ölçekli İmar Planlarının iptaline karar verildiği, taşınmazın hali hazırda plansız alanda kaldığı gibi salt kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında kalması nedeniyle uzun süreli kamuya özgülenme durumunun gerçekleştiği ve bu doğrultuda 2942 sayılı Kanun2un Ek Madde 1 inci maddesi uyarınca taşınmazın tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ve kamulaştırmasız el atma olduğunun gerçekleştiği kabul edilemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Davalı ... Başkanlığın'dan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, Aleyhine temyiz olunan davalı ... yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.