Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/15666 E. 2026/8316 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1540 Esas, 2025/1412 Karar KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğundan usulden reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ve murisleri adına kayıtlı olan ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11 19... parsel ve 84 parsel sayılı taşınmazlara davalı idareler tarafından yasal anlamda geçerli bir kamulaştırma işlemine tabi tutulmadan fiili olarak el atıldığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla, müvekkillerinin sahibi olduğu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11 19... parsel ve 84 parsel sayılı taşınmazlardaki hisselerine el atılarak yol ve isale hattı yapılması nedeniyle el atma bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsili ile müvekkillerine verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar tarafından talep edilen alacak miktarı üzerinde tartışma bulunmaması ve kesin olması hesabıyla davacı tarafından harcın tamamlanması gerektiğini, dava konusu taşınmazın; Büyük ... İçme ve Kullanma Suyunun temini maksadıyla inşa edilen “...-Harem Ana İsale Hattı” güzergahında kalan ... Mahallesi 119 ada, eski 16 parsel sayılı taşınmazın 2043,00 metresinin 1976 yılında kamulaştırıldığını, adresleri bulunan maliklere noterlikler aracılığı ile tebligatlarının çekildiği, adresleri bulunamayanların ise gazetede yayınlandığını, dava konusu taşınmazın imar planında imar yolu alanında kalmakta ve taşınmazın üzerinden ... Caddesi geçtiği için dava konusu parselin tamamının belediye sorumluluğunda olduğunu, öncelikle dava konusu parsellerin belediyenin sorumluluğunda bulunduğundan davanın husumetten reddini, davanın belirlenebilir niteliklere haiz olması hesabıyla davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 1 07... uncu maddesindeki şartları taşımadığından dolayı usulden reddine, talepleri kabul edilmediği takdirde davacının netice ve talep kısmında fazlaya dair hakkını saklı tuttuğundan davanın kısmi dava olarak görülmesini, bu talepleri de kabul edilmediği takdirde talep edilen kalemlerin belli olması hesabıyla eksik olan harcı davacı tarafından tamamlatılmasına karar verilmesi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda yer alan hak düşürücü süreler gözetilmeden iş bu dava ikame edildiğinden davanın süre yönünden reddini, haksız ve mesnetsiz davanın külliyen reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; her iki parsel için müvekkilinin sorumluluk alanı dışında kaldığını, nitekim aynı dava konusu ile farklı hissedarlar tarafından açılan davada davanın ... yönünden husumetten reddini, ... Genel Müdürlüğü yönünden kabulüne karar verildiğini, maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, davacıların dava konusu taşınmazı edindiği tarihteki imar planında kaldığı fonksiyon ve irtifa değerleri hala aynı olup sadece bu neden ile dahi yüksek mahkeme kararlarına göre davanın reddedilmesi gerektiğini, şartları oluşmayan davanın öncelikle usul aksi halde esastan reddini, davanın kabulü halinde karar kesinleşinceye kadar tapu kaydında devir işlemlerinin önlenmesi amacıyla tapu kaydına tedbir konulmasını, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğundan usulden reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne taşınmazların bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara hisse payı oranında verilmesine bedeline hükmedilen taşınmazların tapusunun iptali ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin ... Genel Müdürlüğüne ait olduğunu, taşınmazın ... Genel Müdürlüğü tarafından kamulaştırıldığını, taşınmaza 1983 yılı öncesi el atıldığını, harç ve vekâlet ücretinin maktu hesaplanması gerektiğini, uzlaşma dava şartının yerine getirilmediğini, dava açılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, ıslah tarihinden itibaren belirlenen bedele faiz işletilmesi gerektiğini, emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı olup bedelin fahiş belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmazlara mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, taşınmaz davalı idarenin yetki ve sorumluluk alanında kaldığından husumetin doğru yöneltildiği, davacılar tarafından uzlaşma dava şartının yerine getirildiği, taşınmazın imar durumu ve bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelin uygun olduğu, davanın niteliği gereği bedelin tamamına dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek taşınmaza 1983 yılı öncesi el atıldığından maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Dosyanın incelenmesinde davalı ... Genel Müdürlüğü cevabı yazısında; Büyük ... İçme ve kullanma suyunun temini maksadıyla inşaa edilen "... - Harem Ana İsale Hattı" güzergahında kalan ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 119 ada, 78 parsel (eski 16 parsel) sayılı taşınmazın 2043,00 m²sinin 1976 yılında 6830 sayılı Kanun'un hükümlerince kamulaştırıldığı, ... Kıymet Takdir Komisyonu ile Emlak Beyanına esas olan kamulaştırma bedellerinden 445.168,00 TL'nin (0,45 TL) 23.07.1977 tarihinde 7 numaralı makbuz ile 102.150,00 TL'nin (0,10 TL) 16.05.1977 tarihinde 2 no'lu makbuz ile ... Bankası ... Şubesine ... ve Müşterekleri adına yatırıldığı, kamulaştırmaya ilişkin olarak adresi tespit edilen hissedarlardan ... ... ..., ... ..., ... ..., ..., ..., ... ..., ...'a ... 3. Noterliğinden 16.07.1978 tarihinde ... yevmiye numaralı, yine ..., ..., ... ..., ...'a 27.04.1978 tarihinde ... yevmiye numaralı, yine ...'e 18.12.1978 tarihli ve ... yevmiye numaralı noter tebligatlarının çekildiği, adresi tespit edilemeyen veya adresinde bulunmayan hissedarlara ise ilgili Kanun gereğince noter tebligatı yerine kaim olmak üzere günlük siyasi gazete olan ... gazetesinde yayınlanmak üzere 20.07.19 76... .08.1976 tarihlerinde ilan edildiği ve yine ... Barajı ''K....-... Hattı'' güzergahında kalan ... ilçesi ... Mahallesinda bulunan 22120 m² yüzölçümlü 11 19... parsel (eski 15 parsel) numaralı taşınmazın 1674 m²si için 1976 yılında idarece kamulaştırma işlemlerinin yürütüldüğü, taşınmazın kamulaştırılan kısmına ... Kıymet Takdir Komisyonunca takdir edilen 330100 TL kamulaştırma bedeli ... Bankası ... Şubesine 23.07.1976 tarihinde yatırıldığı, kamulaştırmaya ilişkin olarak ... 3. Noterliğinden taşınmazın hissedarlarından adresi tespit edilen ... ..., ..., ...'e 16.07.1976 tarihinde ... yevmiyeli, ... ...'e 03.08.1976 tarihli ve ... yevmiyeli noter tebligatları çekildiği, adresleri tespit edilemeyen diğer hissedarlar adına noter tebligatı yerine kaim olmak üzere günlük siyasi gazete olan ... gazetesinde 15'er gün arayla yayınlanmak üzere 20.08.1976 tarihi ile 05.08.1976 tarihinde ilan edildiği, taşınmazın kamulaştırılacağına dair ilgili Mahalle Muhtarlığında ilanın askıya asıldığı, taşınmazın ifrazına müteakip kamulaştırılan alana 11 19... parsel numarası verilerek hissedarlardan rıza-i akit verenlerin hisselerini İdare adına tescil edildiğini belirtmiş ise de;mahkemece bu hususta yeterli araştırma yapılmamıştır. Bu nedenle dava konusu taşınmazların usulüne uygun olarak kamulaştırılıp kamulaştırılmadığı araştırılarak, dosya kapsamında bulunan kamulaştırma evraklarından kamulaştırma işlemleri sırasında yapılan tebligatların usulüne uygun olup olmadığı hususu denetlenerek ilanen tebligat yapılmadan önce 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 7 nci maddesinde sayılan Tapu Sicil Müdürlüğü, Vergi Dairesi, Nüfus Müdürlüğü ve zabıtadan adres araştırması yapılıp yapılmadığının, yapılmış ise alınan cevapların ve cevaplar üzerine ne işlem yapıldığının davalı idareden sorulup belgeler getirtilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.

3. Davalı ... Genel Müdürlüğünce taşınmazların kamulaştırıldığı iddia edildiğinden mahkemece kamulaştırma krokisi mahallinde yapılacak keşif ile zemine uygulanarak, el atılan kısmının daha önce kamulaştırılan bölüm ile aynı yer olup olmadığı tespit eden ek fen bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.