İlk Derece Mahkemesi 2026/264 E. 2026/780 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/264 Esas KARAR NO : 2026/780

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 16/03/2026 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı firma arasında araç satış sözleşmesinden kaynaklı araç alım satışı gerçekleştiğini ve araç karşılığında kıymetli evrak verilmesi konusunda mutabık kalındığını, mezkur araç satışı sonrası ... TL bedelli, ... tarihli çekin davalı tarafından müvekkiline verildiğini, müvekkili tarafından daha sonra mezkur çekin bankaya tahsil için ibraz edilmişse de kuzenleri olan şirket paydaşlarının ricası üzerine çeki tahsil etmediğini, daha sonra davalılar tarafından kısmi ödemeler yapılmışsa da ödemenin tamamı yapılmadığını, tüm bu nedenlerle alacakların tahsili için davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı takip dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, icra dosyasına itiraz ederken davalı tarafın 3 tane dekont sunduğunu, ... tarihli ...-TL bedelli dekontun alacaklısı ... ... isimli dava dışı üçüncü şahıs olup bu şahsın müvekkiliyle herhangi bir bağı ya da bağlantısının bulunmadığını, bu nedenle davalı tarafın itirazının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptaline, takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet alacağının davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır. Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına alınmıştır. ... Bankasına yazılan müzekkereye cevap verilmiştir. Tacir araştırması için yazılan müzekkerelere cevap verilmiştir. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, ticari ilişki nedeniyle davalı tarafından verilen çek bedelinin ödenmemesi sebebiyle başlatılan takibe yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08/02/2022 tarih, 202 : 2021/(19)11-659 Esas, 2022/82 Karar sayılı emsal içtihadında; "...6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6762 sayılı TTK) 557. maddesinde kıymetli evrak “Kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunlarda mündemiç olan hak senetten ayrı olarak dermeyan edilemediği gibi başkalarına da devredilemez.” şeklinde tanımlanmıştır. Kıymetli evrak olmasının yanında kambiyo senedi olan çek; Kanun’da öngörülen sıkı şekil şartlarına bağlı olarak düzenlenen, para borçlarını ödeme amacına özgülenmiş, yazılı ve soyut bir havaledir. 20. Çek kanunen emre yazılıdır (nama veya hamiline de yazılabilir). Çek açıkça emre kaydını içermese bile ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla devredilir. Çek düzenleyen muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Ancak poliçe ve bonodaki gibi kredi işlevine haiz değildir. Çek bir ödeme aracı olduğundan çekte vade olmaz, ibraz süreleri kanunda olabildiğince kısa tutulmuştur. Çek muhatap bankaca görüldüğünde ödenir (Poroy, Reha/ Tekinalp, Ünal: Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Ankara 2018, s. 309 vd.). 21. Ticarî hayatta yaygın olarak ileri tarihli çek düzenlenerek çekin kredi veya teminat aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım şeklinin dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldıramayacağı unutulmamalıdır. Çek muhatap banka tarafından görüldüğünde meşru hamil olan kişiye nakden ödenir. Çekin muhatap bankaya ibrazı, çekin, ödenmesi için bankaya, dolayısıyla bankanın incelemesine sunulması, zilyetliğin geçici olarak bankaya bırakılmasıdır (Poroy/ Tekinalp, 379, 381). 22. Her senedin düzenlenmesinin altında yatan bir neden/ilişki vardır. İlletten mücerret olan kambiyo senetleri “ifa amacıyla” ya da “ifa yerine” düzenlenebilir. İfa amacıyla düzenlendiğinde, taraflarca aksi kararlaştırılmadığı sürece asıl borç ilişkisi ortadan kalkmaz. Kambiyo senedinin bu iki nedenden hangisi için düzenlendiğinin açıkça belirtilmediği durumlarda, kambiyo senedinin ifa amacıyla düzenlendiği kabul edilir. Bir başka anlatımla, kambiyo senedinin mevcut asıl borç ilişkisinden doğan alacağın ifasını teminen, bu alacağın ifasının gerçekleştirilmesi uğruna düzenlenmesi esastır (Bozer, Ali/Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2018, s.68)..." şeklinde belirtilmiştir. Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16/12/2024 tarih, 2024/825 Esas, 2024/9047 Karar sayılı emsal içtihadına dayanak İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesinin 16.11.2023 tarih, 2020/1863 Esas, 2023/1841 Karar sayılı emsal kararında; "...çek kıymetli evrak olup, sebepten mücerret bir ödeme aracıdır. Çek kural olarak muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla verilir ve çek bir ödeme aracıdır. Çekin, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle avans olarak verildiğinin davacı yanca kesin delillerle kanıtlanması gerektir. Tarafların beyanı ile çeklerin satım bedeli olarak verildiği sabittir. Davacının beyanlarına göre taraflar arasında açık hesap ilişkisi bulunduğu ve tekstil piyasasındaki teamüllere göre henüz teslim edilmeyen bazı ürünlerin bedelinin önceden ileri tarihli (avans) çeklerle ödenmektedir. TBK'nın 207. maddesine göre satım akdi kural olarak peşin olup, alıcı ve satıcının edimlerini aynı anda ifa etmesi asıldır. Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 2014/6700-9688 E.K. Sayılı 22.05.2014 tarihli ilamında da belirtildiği üzere, TBK'nın 207/2. maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı gün ifa etmekle yükümlüdürler. Mahkemece bu maddenin dikkate alınarak ispat yükünün davalıya yükletilmesi yerindedir. Zira, ödeme aracı olan ve yazılı belge niteliğindeki çeki elinde bulunduran davalının ayrıca emtiayı teslim ettiğini kanıtlamasına gerek bulunmamaktadır. İspat yükü TMK'nın 6 ve HMK'nın 190. maddesine göre davacıda olup, davacının miktar itibariyle borçlu olmadığının yazılı delille kanıtlaması gerekir. Bu hususta davalının kapanış tasdiki bulunmayan davalı defterindeki kayıtlar ile davanın ispatladığı kabul edilemez. Bir ödeme aracı olan çekin ilerde teslim edilecek emtiaya karşılık avans olarak verildiği ve çek bedeli kadar mal teslim edilmediğini ileri süren davacı bu hususu ispat etmelidir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi 21.06.2017 tarih 2016/7961 E. -2017/5343 K.) ..." şeklinde belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen açıklamalar ve emsal içtihat/kararlar doğrultusunda yapılan değerlendirmede: Dava konusu somut olayda, bedeli ödenmediği beyan edilen ... Şubesine ait ... düzenleme tarihli ... TL bedelli çekin davacı tarafından muhatap bankaya ibraz edildiği ancak işlemsiz iade edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır. Davacı taraf çek bedeline ilişkin yapılan ödemelerin mahsubu sonrası ... TL alacak kısmı için takip başlatmıştır. Davalı tarafça eldeki davaya cevap verilmeyip iddiaların inkar edildiği kabul edilmiştir. Takip dosyasında borca itirazda ileri sürülen ödeme iddiasına ilişkin dekont örneklerinde ise, davacı çek hamili ya da lehdarına yapılan bir ödemenin bulunmadığı görülmekle ve davacı tarafça ödeme yapılan kişi ile bir hukuki ilişki bulunmadığı ileri sürüldüğünden, davalı tarafın ödeme savunmasına itibar edilmemiştir. Sebepten mücerret olan ve işlemsiz iade edilen çek bedelinin ödenmediği anlaşılmakla açılan itirazın iptali davasının kabulüne karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere; DAVANIN KABULÜ İLE; 1-Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... sayılı dosyasıyla başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın İPTALİ ile, takibin KALDIĞI YERDEN DEVAMINA, 2-... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan peşin olarak yatırılan ... TL harcın mahsubu ile eksik kalan ... TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 4-Davacı tarafça dava açılışta yatırılan ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafça yapılan davetiye, posta masrafı, vb. yargılama gideri toplamı ... TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Arabuluculuk faaliyeti nedeniyle henüz sarf kararı düzenlenmeyen ancak tarifeye göre hesaplanan ... TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 8-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra taraflara iadesine, Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede Antalya Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/2026

Katip ... e-imza

Hakim ... e-imza