İlk Derece Mahkemesi 2024/719 E. 2026/755 K.

T.C. İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/719 Esas KARAR NO : 2026/755

DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 14/03/2023 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, D A V A / Davacılar vekilleri dava dilekçesinde özetle; Dava konusu, ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çekin, taraflar arasında vukuu bulan ticari kapsamında, .... Şti. (çekin keşidecisi) tarafından tanzimle, .... Şti.'ne (çekin lehdarı) verilmiş olduğunu, ...Tic. Ltd. Şti. tarafından cirolanarak, ...Ltd. Şti.'ne (çekin cirantası) verilmiş olduğunu, Müteakibinde de, müvekkillerinden...Şti. tarafından cirolanarak, takip ve dava dışı ...Şti.'ne verilmiş olduğunu,... Tic. Ltd. Şti. ... Şti. grup şirketler olduğunu; Müvekkillerine, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyasından başlatılan takip kapsamında gönderilen örnek no: 10 ödeme emrinin tetkikinden, dava konusu çekle alakalı olarak, davalılardan .... tarafından, müvekkilleri ve müvekkili şirketlerden sonra ciroları bulunan ...Tic. Ltd. Şti. Ünvanlı şirket ve .. isimli şahıs aleyhinde takibe girişildiğinin öğrenilmiş olduğunu, Müteakibinde müvekkil şirketler yetkililerinin, anılan çekin akibeti ile bilgi almak adına, zaman kaybetmeksizin birbirleriyle iletişime geçerek ve çekin, dava dışı ...Şti.'nin, ... 3. Ticaret Mahkemesinde ... E. sayılı dosyasından açmış olduğu çek iptal davası kapsamında çekle işleyen hesaba getirilen ödeme yasağından dolayı ödenemediği bilgisine ulaşmış olduklarını, bu görüşmeyi müteakip de, dava konusu çekin cirolanarak teslim edildiği.... Ltd. Şti. temasa geçildiği ve yapılan görüşmeler sonrasında, dava konusu çek ve bu çekten hariç 14 adet daha çekin .... Ltd. Şti. yetkilisinin zilyedinde iken çalındığı, Meydana gelen bu hırsızlık olayı ile alakalı zaman kaybedilmeksizin ...Polis Merkezine başvurulduğu, halihazırda olayın soruşturmasının ... Başsavcılığı'nın ... Sor. sayılı dosyası üzerinden yürütüldüğü, Çalınan tüm çeklerle ilgili ... 3. Ticaret Mahkemesinde ... E. sayılı dosyası üzerinden, zayi nedeniyle iptal davası açıldığı ve anılan dosya kapsamında tesis olunan 28.12.2023 tarihli tensip tutanağının 3 no.lu ara kararı ile takip konusu çekinde bulunduğu tüm çeklerle alakalı ödeme yasağı kararı verildiği, Söz konusu çeki elinde bulunduran takip alacaklısı davalılardan ...aleyhinde, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası üzerinden, dava konusu çekin iadesi cihetinde "çek istirdat" davası açıldığı bilgilerinin müvekkil şirket yetkilileri ile paylaşılmış olduğunu; Müvekkilleri ...Şti. Kardelen .... Ltd. Şti. ve ... Şti.'nin ve yetkililerinin, konu çekte, (müvekkil şirket ..'ın cirolarından sonra) ciroları bulunan ... Ltd. Şti., ... .. ve ...r'le hiçbir tarihte, ticari veya beşeri, hukuki veya fiili herhangi bir ilgi, irtibat veya binnetice, teşriki mesaisi söz konusu olmadığını, bu nedenle, davalı asil dahil, dava konusu çekte müvekkil şirketlerden sonra ciroları bulunan tüm şirket ve şahısların anılan çeki, hırsızlık olayını müteakip, kötüniyetle iktisap etmiş olmakla, yetkili - meşru hamil olmadıklarını, Türk Ticaret Kanununun 792. maddesi uyarınca, dava konusu çeki, kötüniyetle ele geçirmiş olduklarının hukuki sonucu olarak da, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası kapsamında ikame olunan çek istirdat davası sonucunda, anılan davanın davacısı dava dışı ....Şti.'ne iade ile mükellef olacaklarının izahtan vareste olduğunu, anılan açıklamalar çerçevesinde, müvekkillerinin, yetkili - meşru hamil sıfatını haiz olmayan davalıya herhangi bir borcu bulunmamakla, bedelsizlik iddiasına dayalı işbu menfi tespit talebimizin hüküm altına alınması cihetinde Sayın Mahkemeye müracaat etme zarureti hasıl olmuş olduğunu; Dilekçeleri ekinde dosyaya sunulan çek teslim makbuzu ile sabit olduğu üzere, dava konusu çekin, müvekkili şirketlerden ... Ltd. Şti. tarafından .... Şti.'ne verildiği ve anılan şirket tarafından konu çekle ilgili çalındığı iddiası ile cezai ve hukuki yollara müracaat edildiği olguları karşısında, çekleri ele geçiren, kişi veya kişiler iyiniyet algısı oluşturmak adına, müvekkil şirket cirolarından sonra birden fazla kez ciro işlemi gerçekleştirmek suretiyle çekin el değiştirmesini sağladıklarını, hırsızlık iddiasına konu, cirantaları farklı olan bir çok çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisap eden ve sonrasında takibe koyan davalılardan...'in fikir ve eylem birliği dahilinde dava konusu çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu (veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu) gerçeğini ortaya koymaya yeter mahiyette bulunmakta olduğunu, dava konusu çekle ilgili banka tarafından çekin arkasına düşülen düşülen şerh ve bu şerhe konu ödeme yasağı kararının ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği hususları nazara alındığında, somut olayda, gerek senet metninde yer alan şerhten, gerekse de, TTK'nın 36/3 maddesi uyarınca, ticaret sicil gazetesinde yapılan ilandan, dava konusu çekle alakalı iptal davası açıldığı ve bu dava kapsamında ödeme yasağı kararı verildiğinin bilinmediğinin de davalılar tarafından ileri sürülemeyeceğinin anlaşılabileceğini; Müvekkillerinin, davaya konu çekin meşru hamilleri olup, dilekçeleri ekinde dosyaya sunulan çek teslim bordrosu ve ticari defter ve kayıtlarından anlaşılabileceği üzere, anılan çekin ... İhr. Ltd. Şti. tarafından, ... Ltd. Şti.'ne verildiği, bu durumun doğal ve hukuki sonucu olarak, müvekkil şirket ciroları sonrasında bir sonraki cironun ...Tic. Ltd. Şti. olması gerektiği, ancak çekin böyle bir ciro ihtiva etmediği ve yine bu şirket tarafından ödeme yasağı kararının aldırıldığı ve çalındığı iddiası ile suç duyurusunda bulunulduğu hususları birlikte ele alındığında, bu haliyle de davalı asilin hak sahibi olamayacağı ve dava konusu çekin ciro zincirinde kopukluk olduğu anlaşılmakla da, müvekkillerimizin sorumluluğuna gidilemeyeceğini; Tüm bu belge ve dosyalar, özellikle de... Şti. tarafından, takip alacaklısı aleyhinde açılmış bulunan ve halihazırda derdest olan istirdat davası nazara alındığında, bu aşamada çeke konu alacağın icra baskısı altında müvekkil şirketten tahsiline cevaz verilmesinin, müvekkil şirketler ve keşideci tarafından çeke konu alacağın, istirdat davası sonucuna bağlı olarak, anılan davanın davacısı ... Ltd. Şti.'ne de mükerrer olarak ödenmesine ve dolayısı ile de, müvekkil şirketler yönünden telafisi mümkün olamayacak zararlara sebebiyet vereceği anlaşılmakla, işbu dilekçemizle bir kez daha ancak bu defa teminatla, ''icra veznesine giren paranın davalıya ödenmemesi'' cihetinde, İİK.'nun 72/3. maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğunu, öncelikle takip alacaklısının iyiniyetli yetkili - meşru hamil olup olmadığı, dolayısı ile de huzurda görülen davanın esası ve haklılığımız noktasında önem arz eden, ...Şti. tarafından, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından davalı aleyhinde açılan çek istirdat davasının sonucunun beklenilmesini Sayın Mahkeme'nin takdirine arz ettiklerini; Davacının dava konusu çeki, rızası hilafına elindeyken çalınmak suretiyle kaybettiği ve yine bu çekle ilgili başvurmuş olduğu cezai ve hukuki (çek iptal ve istirdat) yasal yollar nazara alınarak, huzurdaki davanın HMK’nun 61. maddesi uyarınca, .... Ltd. Şti.’ne ihbar edilmek suretiyle, anılan şirketin davaya katılımının sağlanmasını Sayın Mahkemeden talep ettiklerini belirterek; Davalı tarafından müvekkiller aleyhinde ... 13. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip müstenidi çeke konu alacaktan dolayı, ''MÜVEKKİLLERİMİZİN DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE'', Takip dayanağı, "30.04.2023 tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı ÇEKİN İPTALİNE'' İİK.'nun 72/3. maddesi uyarınca, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası kapsamında, ''icra veznesine yatacak paranın davalıya ödenmemesi'' yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Haksız ve kötüniyetli davalı aleyhinde, takip konusu alacağın %20'sinde az olmamak üzere tazminata hükmedilmesi ile müvekkile ödenmesine, Dava konusu çekle alakalı, dava dışı ...Şti. tarafından, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. sayılı dosyasından ikame olunan "Çek İstirdat" konulu DAVANIN SONUCUNUN BEKLETİCİ MESELE YAPILMASINA, HMK’nun 61. maddesi uyarınca, dava dışı DAVANIN ... ŞTİ’YE İHBAR EDİLMESİNE, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmişlerdir.. S A V U N M A / Davalı ... vekili işbu dosyanın birleştirildiği ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyasına ve ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasının birleştirildiği mahkememizin ...esas sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçelerinde özetle; dava konusunun menfi tespit olmayıp çekin istirdat davası olduğunu, çekteki imzanın davacıya ait olup olmaması ancak menfi tespit davasının konusunu oluşturduğunu, dava dilekçesinin hiçbir yerinde menfi tespit ile ilgili bir talep bulunmadığını, TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, davacının, bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, davacının, dava konusu çekin iptali için çek iptal davası açtığını ve çekle ilgili ödeme yasağı kararı aldığını belirtmiş ise de; çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin de kötüniyetli olduğunu göstermediğini belirterek, davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalılarca, yapılan usulüne uygun tebligatlara rağmen davaya cevap verilmemiştir. G E R E K Ç E / Dava konusu uyuşmazlık; ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası ve dayanağı ...Bankası ... Şubesi ... seri nolu 30.04.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çekten dolayı menfi tespit ve çekin iptali istemlerine ilişkin bulunmaktadır. Davanın, ilk olarak ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile görüldüğü, bu dosyadan verilen birleştirme kararı ile .... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosyasınında mahkememizin ...esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, mahkememizin... esas sayılı dosyası ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası dışındaki dava dosyaları yönünden 2 defa takipsiz bırakıldığından, ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası bu dosyadan tefrik edilerek mahkememizin işbu esasına kaydedildiği görülmüştür. İşbu dosyanın tefrik edildiği mahkememizin ... esas sayılı dosyasında tüm davalar yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasına tefrik sonrası işbu esas üzerinden devam edilmiştir Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyası, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin .... esas sayılı dosyası celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Dava konusu ... 13. İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyası icra takip dosyasının incelenmesinde; Davalı alacaklı ... tarafından davacılar ile diğer davalı borçlularında aralarında borçlulara karşı .... Bankası .... Şubesine ait 30/04/2023 tarih, ... seri numaralı, 200.000,00-TL bedelli çeke istinaden toplam 221.071,23-TL alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. .... Bankası ... Şubesine ait ... tarih, ... seri numaralı, 200.000,00-TL bedelli çekin incelenmesinde; keşidecisinin dosyamız davacılarından ...Şirketi, lehtarının dosyamız davacılarından ... Limited Şirketi olduğu, ilk cironun davacı lehtar şirket tarafından yapıldığı, sonrasında sırasıyla dosyamız davacılarından ... Şirketi, dosyamız davalılarından ...Şirketi, dosyamız davalılarından ..., dosyamız davalılarından ..., dava dışı ... cirolarının bulunduğu, 08.05.2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası tedbir kararı gereği ödeme yapılmadığı şerhinin düşüldüğü, çek üzerinde dava dışı ...Tic. Ltd. Şti'nin cirosunun bulunmadığı anlaşılmıştır. ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; Dava konusu hırsızlık olayına ilişkin olarak ...Şti'nin yetkilisi ...'nin şikayeti ile başlatılan soruşturmada meçhul şüpheli hakkında 10.01.2023 tarihinde daimi arama kararı verildiği anlaşılmıştır. ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... Ltd. Şti. tarafından dava ve takip konusu çekinde aralarında bulunduğu çeklere ilişkin açılan hasımsız çek iptali davası olduğu, 27.12.2022 tarihli tensip zaptı 3 nolu ara kararı ile dava konusu çeklere ilişkin ödeme yasağı tedbir kararı verildiği, dava konusu çeke ilişkin verilen tedbir kararının 03.01.2023 tarihinde dava konusu ... 13. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına bildirildiği anlaşılmıştır. ...9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... Ltd. Şti. tarafından dosyamız davalısı ...'e karşı açılan dosyamız davasına konu .. 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası dayanağı ... Bankası ... Şubesi ... seri nolu 30.04.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çekin istirdatı davası olduğu, mahkememizin ...esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, dava dosyası 2. Defat takipsiz bırakıldığından mahkememizin ... esas sayılı dosyasında bu dosya yönünden de davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce mahal mahkemesine talimat yazılarak, davacı şirketler ...Şirketi ve ... Şirketi ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, SMMM bilirkişi ...'dan alınan 19.03.2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ... Şirketinin ticari defterlerinin açılış tasdiki 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 221. Maddesine ve Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırıldığı, davacı ... Limited Şirketinin 2022 yılı ticari defterlerinin kapanış tasdikinin Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırıldığı, davacı ... Şirketi’nin 2022 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırılması nedeniyle, ticari defteri 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. maddesine göre sahibi lehine delil niteliği, davacı... Şirketinin 2022 yılına ait ticari defterlerinde, davacı ... Şirketinden tahsil ettiği, dava konusu ... tarih, ... seri numaralı, 200.000,00-TL meblağlı çek ... Şirketi tarafından cirolanarak, ... Şti.'ne verildiği, davacı ... Şirketinin 2022 yılına ait ticari defterlerinde; davacı ... Şirketinin 2022 yılına ait ticari defterlerinde, dava konusu ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çeki ... tarih ... nolu yevmiye maddesi ile davacı ... Şirketi’nden tahsil ettiği, daha sonra dava konusu ... tarih, ... seri numaralı, 200.000,00 TL meblağlı çeki ... tarih ... nolu yevmiye maddesi ile ... Şirketine ciro ettiği, davacı ... Şirketinin ticari defterlerinin açılış tasdiki 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 221. Maddesine ve Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırıldığı, Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre “Yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılır.” davacı ... Şirketi’nin 2022 yılı ticari defterlerinin kapanış tasdikinin Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırıldığı tespit edilmiştir. Davacı ... Şirketi’nin 2022 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki Türk Ticaret Kanunu’nun 64. Maddesine göre zamanında yaptırılması nedeniyle, ticari defteri 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. maddesine göre sahibi lehine delil niteliği taşımaktadır. Davacı ... Şirketi’nin 2022 yılına ait ticari defterlerinde, davacı ... Şirketi’nden tahsil ettiği dava konusu 30.04.2023 tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çek tahsiline ait ... tarih ... nolu yevmiye fişi aşağıdaki şekildedir. Davacı .... Şirketi Şirketi’nin 2022 yılına ait ticari defterlerinde; Davacı ... Şirketi’nin 2022 yılına ait ticari defterlerinde, dava konusu 30.04.2023 tarih, .... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çeki .... tarih ... nolu yevmiye maddesi ile davacı ... Şirketi’nden tahsil ettiği, daha sonra dava konusu ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çeki ... tarih ... nolu yevmiye maddesi ile ..... Ltd. Şti’ne ciro ettiği, ... Ltd. Şti. defter kayıtlarında; dava konusu edilen ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çekin arka tarafında kaşe imzası bulunan davalı ... Şirketi ile ilgili herhangi bir kayıt ve hesap tespit edilmediği, defter kayıtlarından sonuç olarak; ... Şirketi tarafından davalı ... Şirketi’ne değil ... Ltd. Şti’ne ciro edildiği, davacılar ... Şirketi’nin ve ... Şirketi’nin 2022 yılı ticari defterlerinin/e-defterlerinin incelenmesi, ticari defter ve kayıtları ile tarafların iddia ve savunmaları incelenmek suretiyle, dosya muhteviyatı ile ilgili yukarıda yapılan inceleme tespit ve değerlendirmeler neticesinde; Davacı ... Şirketi’nin ticari defter kayıtlarında; davacı ... Şirketi’nin 2022 ticari defterleri ile ilgili, ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdikinin zamanında yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine kanıt olma niteliği taşıdığı, dava konusu edilen ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çekin .... Şti.’nden 10.12.2022 tarihinde tahsil edildiği, daha sonra bu çekin ... Şirketi’ne 10.12.2022 tarihinde ciro edildiği, davacı ... Şirketinin ticari defter kayıtlarında; davacı ... Şirketinin 2022 ticari defterleri ile ilgili, ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdikinin zamanında yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine kanıt olma niteliği taşıdığı, dava konusu edilen 30.04.2023 tarih, ... seri numaralı, 200.000,00 TL meblağlı çekin ... Şirketinden 10.12.2022 tarihinde tahsil edildiği, daha sonra bu çekin ... Şirketi’ne 20.12.2022 tarihinde ciro edildiği, dava konusu edilen ... tarih, ... seri no.lu, 200.000,00 TL meblağlı çekin arka tarafında kaşe imzası bulunan davalı ... Şirketi ile ilgili herhangi bir kayıt, hesap, borç/alacak tespit edilmediği; ilgili çekin ... Şirketi tarafından davalı ... Şirketine değil ... Şirketine ciro edildiği, davacılardan... Şti.’nin ticari defterlerinde dava konusu çekin ... Şti.’ne ciro edildiğinin sabit olması, buna karşın çekin arka yüzünde ... Şti.’nin cirosu bulunmaksızın davalı ... Şirketi ve devamındaki isimlere geçmiş olması, ciro silsilesindeki kopukluk ve davacıların bu şirket ve şahıslara yönelik bir borç ilişkisinin bulunmadığı tespit edildiğinden, davacı kayıtları yönünden menfi tespit şartlarının oluştuğu sonuç ve kanaatine varılmış olduğu bildirilmiştir. Davacı ...Şirketi yönünden ticari defter ve kayıtlar mahkememize ibraz edilmemiş verilen kesin sürede bulunduğu yere ilişkin beyanda bulunulmadığından, davacı ... Şirketi ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamamış olduğundan, davacının bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir. Davalı taraflarca ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yere ilişkin ve dava konusu çekin kendilerine geçişine ilişkin beyanda bulunulmadığı, belge sunulmadığından davalı tarafların bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmalarına karar verilmiştir. İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre; Davacılar vekilleri dava dilekçesi ile, Dava konusu, ... tarih, ... seri no.lu, 200.000 TL meblağlı çekin, ciro zincirinde kopukluk olduğu, davacıların davalı taraflarla herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığı ileri sürülerek, ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası ve dayanağı ... Bankası ... Şubesi ... seri nolu 30.04.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borlu olmadığının tespiti, çekin iptali ve haksız ve kötüniyetli davalı aleyhinde, takip konusu alacağın %20'sinde az olmamak üzere tazminata hükmedilmesi talep edilmiştir. Davalı ... vekili tarafından işbu dosyanın birleştirildiği ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasına ve ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasının birleştirildiği mahkememizin .... esas sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçeleri ile, TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığı, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğu, davacının, bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiği, çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin de kötüniyetli olduğunu göstermediği savunularak, davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep edilmiştir. Diğer davalılarca, yapılan usulüne uygun tebligatlara rağmen davaya cevap verilmemiştir. Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek başkaca bir bir ilk itiraz veya süreler yönünden bir itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiştir. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelere ilişkin detaylı açıklamaların yapıldığı Yargıtay Hukuk Genel Kararının ... Esas ... Karar sayılı ve 30.11.2021 tarihli kararında da vurgulandığı üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir. Çek, 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. 6102 sayılı TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir. 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabında 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s. 221). Çek, 6102 sayılı TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna, Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268). Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Ancak poliçe ve bonodaki gibi kredi işlevine haiz değildir. Ticarî hayatta yaygın olarak ileri tarihli çek düzenlenerek çekin kredi veya teminat aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım şeklinin dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldıramayacağı unutulmamalıdır. Çek muhatap banka tarafından görüldüğünde meşru hamil olan kişiye nakden ödenir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 757/1. maddesine göre, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatap bankayı çeki ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanun’un 759. maddesi uyarınca, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesi uyarınca elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, mahkemece çekin iptaline karar verilir. Çekin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, iptal talebinde bulunan keşideciye karşı çekten doğan istem hakkı ileri sürebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 687. maddesine göre, çekten dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’îleri başvuran yetkili hamile karşı ileri süremez. Ancak hamil, çeki iktisap ederken çekin keşidecinin rızası dışında elinden çıktığını ya da çekin karşılığının daha önce çeki elinde bulunduran kişiye keşideci tarafından ödendiğini bile bile keşidecinin zararına hareket etmiş olması durumunda keşideci hamile karşı kötü niyet def’înde bulunabilir. Çek hakkında iptal kararı verilerek bu karara dayalı olarak keşidecinin lehtara ödeme yapmış olması yetkili hamile karşı 6102 sayılı TTK’nın 687. maddesi gereği ileri sürülemeyeceğinden keşidecinin çekin lehtar tarafından iptal ettirilmesi ve buna dayalı olarak lehtara ödemede bulunması def’ini ancak lehtara karşı ileri sürebilir. Bunu yanında çeki elinde bulunduran yetkili hamile karşı ileri süremez. Çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesinde poliçeden ayrı ve özel olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. Keza 6102 sayılı TTK’nın 818. maddesinin göndermesi ile aynı Kanun’un 684. maddesine göre, ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunur Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde çekin bir başka anlatımla çek üzerindeki hakkın bir başkasına devri için ciro ve kişiye çekin zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Ciro ise 6102 sayılı TTK’nın 683. maddesine göre, çek arka yüzüne veya çeke bağlı olan ve “alonj” denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması ile mümkündür. Bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan ciro geçerli ciro sayılmaz. Böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlamaz. Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz. Her ne kadar çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu ispat edememiş olması nedeniyle yani ciro zincirinde kopukluk olması durumunda kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye gidemez ise de, 6102 sayılı TTK’nın 677. maddesinde ki; “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” düzenlemesi karşısında “imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesi” gereği ciro zincirinin kopmasından sonraki cirantalara başvurabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemeden, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükellef olduğu ortaya çıkmaktadır. Uyuşmazlığın çözümü noktasında, Mahkememizce mahal mahkemesine talimat yazılarak, davacı şirketler ... Şirketi ve ... Şirketi ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilerek SMMM bilirkişi ...'dan alınan raporun ayrıntılı ve denetime elverişli olması nedeniyle, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun olduğu değerlendirilmiştir. Tüm bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporlarına göre somut olayın değerlendirilmesinde; Dava konusu ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası icra takip dosyası ile, davalı alacaklı ... tarafından davacılar ile diğer davalı borçlularında aralarında borçlulara karşı .... Bankası ... Şubesine ait ...tarih, ... seri numaralı, 200.000,00-TL bedelli çeke istinaden toplam 221.071,23-TL alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı; Dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait ... tarih, ... seri numaralı, 200.000,00-TL bedelli çekin keşidecisinin dosyamız davacılarından ... Şirketi, lehtarının dosyamız davacılarından ... Limited Şirketi olduğu, ilk cironun davacı lehtar şirket tarafından yapıldığı, sonrasında sırasıyla dosyamız davacılarından ... Şirketi, dosyamız davalılarından ...Şirketi, dosyamız davalılarından ..., dosyamız davalılarından ..., dava dışı ... cirolarının bulunduğu, 08.05.2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası tedbir kararı gereği ödeme yapılmadığı şerhinin düşüldüğü, çek üzerinde dava dışı.... Tic. Ltd. Şti'nin cirosunun bulunmadığı; Dava konusu çekin keşideci dosyamız davacılarından ... Şirketi tarafından ticari ilişki kapsamında dosyamız davacılarından olan lehtar ... Şirketi adına keşide edildiği, davacı lehtar şirket tarafından ticari ilişki kapsamında diğer davacı ... Şirketi' ne verildiği, bu davacı şirket tarafından ticari ilişki kapsamında dava dışı ...Ltd. Şti'ne verildiği; Alınan bilirkişi raporuna göre, incelenen davacı ...Şirketi ve davacı ... Şirketi'nin ticari defter ve kayıtlarının yasal mevzuata uygun olarak tutulduğu, dava konusu çekte davacı ...Şirketi tarafından cirosu bulunan davalı ... Şirketi ile davacılar arasında ticari ilişki bulunmadığı; Davacı .... Şirketi yönünden ticari defter ve kayıtlar mahkememize ibraz edilmeyerek ve verilen kesin sürede bulunduğu yere ilişkin beyanda bulunulmayarak ticari defter ve kayıtların ibrazından kaçınıldığı; Davalı taraflarca ticari defter ve kayıtlar mahkememize ibraz edilmeyerek ve ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yere ilişkin ve dava konusu çekin kendilerine geçişine ilişkin beyanda bulunulmayarak belge sunulmayarak ibrazdan kaçınıldığı; Dava konusu çekin davacılar elinden davalı taraflara ticari ilişki veya başka yasal yolla geçtiğine dair bir delil ve tespitin olmadığı, davacılar ile davalılar arasında ticari bir ilişki olmadığı; Dava konusu çekin, davacı ...Şirketi tarafından ticari ilişki kapsamında dava dışı ...Tic. Ltd. Şti'ne verildiği, dava dışı ... Şti'nin çekte cirosunun olmadığı, dava konusu çekin bu şirket elinde iken çalındığı, dava konusu hırsızlık olayına ilişkin olarak ...Ltd. Şti'nin yetkilisi ...'nin şikayeti ile başlatılan soruşturmada ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyasında meçhul şüpheli hakkında 10.01.2023 tarihinde daimi arama kararı verildiği, bu kapsamda dava konusu çekteki ciro zincirinin davacı ... Şirketi'nin cirosundan sonra koptuğu; Davalı taraflarca, çekin yetkili hamili olduklarının, birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispatlanamadığı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ışığında çeki elinde bulunduran davalı ..., çekteki ciro silsilesinin kopması nedeniyle çekteki hakkın geçerli ve birbirine bağlı ciro zinciri ile hak sahibi olduğunu ispat edemediğinden, davacılar ... Şti Ve... Şti.'nden çeke dayalı talepte bulunamayacaktır. Yine davalı diğer şirketlerde bu davacı taraflardan çeke dayalı talepte bulunamayacaklardır. Davalılar, çekin iktisabına ilişkin belge delil sunmamaları karşısında, dava konusu çekin iktisabında iyi niyetli hamil olduklarını ispatlayamamışlardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemeden, çeki elinde bulunduran, geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat edenler yararlanabilecektir. Bu nedenler ile; Davacı ... Şti.'nin çekin keşidecisi olup, çeki ödeyecek olan taraf olduğu, davasında haksız olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak, bu davacı yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir. Davacılar .... Şti Ve ...Şti.'nin ise davalarında haklı oldukları sonuç ve kanaatine ulaşılarak bu davacılar tarafından açılan davanın kabulüne karar verilmiştir. Davacılar tarafından kötü niyet tazminat talebinde bulunulmuş ise de, takibin kötü niyetli olduğuna dair dosya kapsamı delil durumuna göre bir kanaate ulaşılamadığından, davacıların kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. Tüm bu nedenler ile aşağıdaki şekilde hüküm kurularak yargılama sonuçlandırılmıştır. H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-DAVACI ... ŞTİ. TARAFINDAN AÇILAN DAVANIN REDDİNE, 2-DAVACILAR ... ŞTİ VE...ŞTİ. TARAFINDAN AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE; Davacılar ...Ltd. Şti Ve...Şti.'nin davalı ...'e dava konusu ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası ve dayanağı ...Bankası ... Şubesi ... seri nolu 30.04.2023 tarihli 200.000,00 TL bedelli çekten dolayı BORÇLU OLMADIKLARININ TESPİTİNE, ÇEKİN BU DAVACILAR YÖNÜNDEN İPTALİNE, 3-Davacıların kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE, 4-Alınması gereken 15.101,38-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 3.775,35-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 11.326,03-TL harcın davalılardan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, Davacılar ... Şti Ve... Şti. tarafından peşin olarak yatırılan 3.775,35-TL harç parasının davalılardan alınarak bu davacılara ÖDENMESİNE, 5-Davacılar ...Şti Ve... Şti. tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 1.980,00-TL müzekkere ve davetiye posta masrafı, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam; 9.839,80-TL yargılama masrafının davalılardan alınarak bu davacılara ÖDENMESİNE, 6-Davalılar tarafından masraf yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA, 7-Davacılar ... Şti Ve ...Şti. kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak bu davacılara ÖDENMESİNE, 8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.06/10/2026

Katip ¸

Hakim ¸